درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس ششم
درس 5: عوامل مؤثرّ در کشاورزی
ما بخش عمدهای از غذای خود را از راه کشاورزی به دست میآوریم. کشاورزی سه مرحلهی عمده دارد: کاشت، داشت و برداشت. آیا میتوانید بگویید منظور از هر مرحله چیست؟
فعالیت 1 (صفحه 32 کتاب درسی)
فرض کنید شما و گروهی از دوستانتان تصمیم گرفتهاید یک محصول کشاورزی تولید کنید. کتاب را ببندید و همفکری کنید به چه چیزهایی نیاز دارید؟ آنها را روی یک کاغذ بنویسید و در کلاس بخوانید.
برای نمونه برای کاشتن سبزی به خاک خوب، کود، بذر سبزیجات، آب کافی، نور خورشید و زمین مناسب (باغچه، گلدان و ...) نیاز داریم.
چه عواملی در کشاورزی مؤثرند؟ 1- عوامل طبیعی 2- عوامل انسانی
عوامل طبیعی
خاک
همهی زمینها قابل کشت نیستند. بخشی از کشور ما را کوههای بلند و مرتفع پوشانده است. زمینهای پرشیب و سنگلاخ برای کشاورزی مناسب نیستند. خاکهای آهکی یا نمکی در نواحی خشک، استعداد کشاورزی ندارند.
امّا از دشتهای هموار یا جلگهها که خاکهای آبرفتی و حاصلخیز دارند، میتوان محصول فراوان به دست آورد.
آب و هوا
هر محصول با یک نوع شرایط آب و هوایی سازگاری دارد. درخت خرما در مناطق گرمسیری رشد میکند و نمیتواند سردی هوا را تحمّل کند. سیبزمینی گیاهی سردسیری است. برنج به آبوهوای معتدل و مرطوب نیاز دارد. آب و هوا در کشور ما متنوّع است و به همین دلیل محصولات مختلفی در کشور به دست میآید.
آب
آب مورد نیاز کشاورزی از آب باران و رودها تأمین میشود. در بعضی نواحی هم آبهای زیرزمینی را از راه کندن چاه یا قنات به مزرعهی کشاورزی هدایت میکنند.
بخش وسیعی از کشور ما در منطقهی خشک و نیمه خشک قرار دارد. کشور ما جزِء کشورهای کم باران جهان است. امروزه کشاورزان به علت کمبود منابع آب از روشهای آبیاری نوین استفاده میکنند.

عوامل انسانی
نیروی کار
به افرادی نیاز داریم که مهارت دارند و میتوانند کارهای مربوط به کشاورزی را انجام بدهند؛ مانند کشاورز، آبیار، علفچین، مهندس کشاورزی و ...
ابزار و وسایل
به ابزار و وسایل مخصوص کشاورزی برای شخم زدن، آبیاری، درو کردن، کندن علفهای هرز و... نیاز داریم.
سرمایه
باید پول داشته باشیم تا مواد و ابزار مورد نیازمان را بخریم. البته اگر سرمایهی ما کم بود، میتوانیم با دیگران شریک شویم یا وام بگیریم.
مواد
به بذر، کود و سم نیاز داریم.
فعالیت 2 (صفحه 33 کتاب درسی)
کاربرگهی شمارهی 5 را در کلاس انجام دهید.
پاسخ در لینک https://gama.ir/test/detail/3988
فعالیت 3 (صفحه 25 کتاب درسی)
غذای محلّی شما چیست و کدام محصولات کشاورزی در آن به کار رفته است؟ پاسخ پیشنهادی است.
(مربوط به شمال کشور): باقالاقاتق: لوبیا (باقالی)، شوید، سیر
کاربرگهی شمارهی 6 را انجام دهید.
شما هم غذای محلّی خودتان و محصولات زراعی و یا باغی را که در آن به کار رفته است، بنویسید.
پاسخ پیشنهادی: من در لرستان زندگی میکنم. آش ترخینه، آش خوشمزهای است که از ترخینه (بلغور جو) همراه با کشک و سبزیجات محلّی و سیرابی و نخود درست میشود.