درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس ششم

تصمیم‌گیری کنید. کاربرگه‌ی شماره‌ی 3 و 4 را در کلاس انجام دهید.

کاربرگه‌ٔ 3 تصمیم‌گیری
به طور گروهی موقعیت‌های زیر را بخوانید و تصمیم‌گیری کنید. درباره‌ٔ انتخاب‌های مختلف و نتایج آنها در کلاس در کلاس بحث کنید. هنگام تصمیم‌گیری، این سوال‌ها را از خودتان بپرسید:
آیا این تصمیم:
- بر خلاف دستور دینی است؟
- بر خلاف قوانین و مقرّرات و قوانین خانه، مدرسه و اجتماع است؟
- به سلامتی من یا دیگران لطمه می‌زند؟
- برای دیگران یا خودم مشکل و دردسر به وجود می‌آورد؟
موقعیت 1
امیر و آریا به آزمایشگاه مدرسه رفته‌اند تا چیزی را به کلاس ببرند. آریا وسط آزمایشگاه می‌دود و ناگهان به یک وسیله گران قیمت برخورد می‌کند و آن وسیله می‌شکند. آریا تصمیم می‌گیرد زود از آنجا فرار کند و در جایی مخفی بشود و به امیر هم می‌گوید: به کسی نگو من این کارا کردم ...
این کار برخلاف دستورات دینی است، چون می‌دانیم خدا از همه چیز آگاه است و بر همه چیز بیناست؛ پس بهتر است مخفی کاری نکنیم، چون ممکن است برای دیگران یا خودمان مشکل و دردسر به وجود آوریم. صداقت همیشه خوب است، پس باید راستش را گفت.
موقعیت 2
پروین با برادر کوچک سه ساله‌اش به مغازه رفته است. در راه برگشتن از مغازه متوجه می‌شود که او یک بسته شکلات را از مغازه برداشته و همراه خودش آورده است ...
این کار خلاف دستورات دینی است، چون صاحبش راضی نیست پس حرام است، همچنین بر خلاف قانون است و دزدی محسوب می‌شود. پروین باید برگردد و بسته شکلات را سر جایش بگذارد و یا به مغازه‌دار بگوید و پول بسته شکلات را حساب کند.
موقعیت 3
روز جمعه فرهاد به اتفاق خوانواده و چند نفر از پسر‌های فامیل به یک باغ رفته بودند. پسر عموهایش به او پیشنهاد می‌کند از پل چوبی قدیمی روی رود خانه که بعضی قسمت‌های آن خراب شده است عبور کند.
فرهاد نه تنها نباید پیشنهاد پسرعموهایش را قبول کند، بلکه نباید بگذارد آنها هم عبور کنند، چون ممکن است اتفاق بدی بیفتد که باعث نگرانی خوانواده‌ها شود و برای خودش و دیگران مشکل و دردسر به وجود آورد و همین‌طور به سلامتی آنها آسیب برساند.

کاربرگه‌ٔ 4 تصمیم گیری
درباره‌ٔ موقعیت‌های زیر تصمیم‌گیری کنید. فراموش نکنید هنگام تصمیم‌گیری، «سؤال‌های مهم» را درباره‌ٔ آن تصمیم از خودتان بپرسید. نتیجه، دلایل و مراحل تصمیم‌گیری خودتان را در کلاس بیان کنید.
موقعیت 1
مدرسه تعطیل شده است و شما می‌خواهید به خانه برگردید. در چند قدمی مدرسه می‌بینید که یک کیف کوچک روی زمین افتاده است. آن را بر می‌دارید و مشاهده می‌کنید مقداری پول در آن است اما نام و نشانی صاحب کیف در آن نیست. چه تصمیمی می‌گیرید؟
برداشتن کیف بر خلاق قوانین و دستورات دینی است. و همچنین رها کردن کیف و بی‌توجهی به آن هم بر خلاف دستورات دینی است. پس آن را بر می‌دارم و روی یک برگه می‌نویسم: «یک کیف دستی پیدا شده است» و کیف را به نزدیک‌ترین مغازه می‌سپارم و بعد برگه را روی شیشه‌ٔ مغازه می‌چسبانم تا صاحب کیف به آنجا مراجعه کند و پس از گفتن مشخصات کامل کیف، آن را از مغازه‌دار تحویل بگیرد.
موقعیت 2
یکی از دوستان شما کتابی را به امانت به شما تحویل داده است. دوست دیگری این کتاب را در دست شما می‌بیند و خواهش می‌کند تا به او بدهید که بخواند. او اصرار می‌کند که تا دو روز دیگر آن را می‌خواند و به شما پس می‌دهد. چه تصمیمی می‌گیرید؟
امانت‌داری یکی از دستورات دینی و صفات پسندیده‌ٔ اخلاقی است. به او می‌گویم مال خودم نیست و باید از صاحبش اجازه بگیرم و بعد کتاب را به تو بدهم. نباید باعجله تصمیم بگیریم و این سؤال را از خود بپرسم که آیا دادن کتاب به بر خلاف دستورات دینی است یا نه و همچنین آیا ممکن است برای من یا دیگران دردسر به وجود آورد یا نه؟
موقعیت 3
شما به یک سالن ورزشی رفته‌اید. فردی در آنجا لباس‌های ورزشی حراجی پهن کرده است و می‌فروشد. دوستان شما از او خرید می‌کنند. شما پول کافی همراه ندارید و به لباس جدید هم نیاز ندارید امّا دوستان به شما اصرار می‌کنند و حاضرند به شما پول قرض بدهند ... .
ما باید شرایط و امکانات خود را در نظر بگیریم. اگر پول نداریم نباید حرف آنها را گوش کنیم شاید خانواده نتوانند پول آنها را تهیّه کند و در نتیجه دردسر ایجاد می‌شود. همچنین وقتی به لباس نیاز نداریم، خرید آن اسراف است و خداوند اسراف کنندگان را دوست ندارد.
موقعیت 4
مدرسه تعطیل شده است و شما و دوستانتان می‌خواهید به خانه بروید. دوستتان از شما خواهش می‌کند که باهم به یک فروشگاه لوازم ورزشی بروید تا وسیله‌ای بخرد و فروشگاه هم خیلی از آنجا دور است ... .
قانون خانه‌ٔ ما این است که بعد از تعطیلی مدرسه مستقیم به خانه برویم. پس اگر به حرف دوستم گوش کنم، خلاف قانون خانه عمل کرده‌ام. همچنین باعث نگرانی خانوده‌ام می‌شوم و برای دیگران دردسر به وجود می‌آورم؛ پس از دوستم پوزش می‌خواهم و همراه او نمی‌روم.

نام چند نفر از افرادی را که صلاحیت و تجربه دارند و شما می‌توانید در مسائل و مشکلات زندگی یا تصمیم‌گیری‌های مهم با آنها مشورت کنید، جست‌وجو کنید و روی یک برگ کاغذ بنویسید. نام این افراد را به معلّم نشان بدهید.
پدر، مادر، معلّم، مشاور، برادر و خواهر بزرگ‌تر، روحانی مسجد و اهالی معتمد فامیل یا محله.

درباره‌ی تصمیماتی که طی یک هفته گرفته‌اید، فکر کنید. کدام یک از آنها درست و کدام یک نادرست بوده‌اند؟ چرا؟ پاسخ پیشنهادی است.
1- تصمیم گرفتم برای تنبیه برادرم با او قهر کنم. (نادرست)
2- تصمیم گرفتم نماز‌هایم را سر وقت بخوانم. (درست)
3- تصمیم گرفتم زیاد شکلات نخورم. (درست)
4- تصمیم گرفتم به همراه خانواده‌ام به ملاقات سالمندان بروم. (درست)

با یکی از افراد خانواده، فامیل یا معلّمان و کارکنان مدرسه مصاحبه کنید و از او بخواهید یکی از تصمیمات مهم زندگی خود و آثار آن را برای شما تعریف کند و نتیجه را در کلاس بگویید. پاسخ پیشنهادی است.
یکی از آشنایان تعریف کرد که مهم‌ترین تصمیم او در زندگی‌اش انتخاب رشته‌ٔ تحصیلی‌اش در دانشگاه بوده است. از نتایج تصمیم او رفتن به یک شهر دیگه بود که دانشگاهش آنجا قرار داشت و او بخاطر دوری خوانواده سختی زیادی تحمّل کرد ، اماّ نتیجه‌ٔ این تصمیم موفق شدن او در زندگی و داشتن یک شغل بسیار خوب بوده است.