درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس ششم
درس 1: دوستی
دوستی یک نیاز است
انسان موجودی اجتماعی است و نمیتواند تنها زندگی کند. تنهایی برای انسانها احساس ناخوشایندی است. دوستی یکی از مهمترین نیازهای ما به شمار میرود. همهٔ ما نیاز داریم که دوستانی داشته باشیم تا هم به آنها محبّت کنیم و هم مورد توجّه و مهربانی قرار بگیریم. خداوند در سرشت ما انسانها میل به محبّت کردن و محبّت دیدن و نیاز به برقراری ارتباط با دیگران را قرار داده است.
اهمیّت دوستی
داشتن دوستان خوب مزایا و فواید زیادی دارد:
فعّالیت 1 (صفحهٔ 13 کتاب درسی)
نام یک یا چند نفر از بهترین دوستانی را که تا به حال داشتهاید، روی یک ورق کاغذ بنویسید؛ بعد در مقابل نام هر کدام بنویسید که چرا دوستی با این افراد برای شما مهم بوده است یا چرا میخواستید با آنها دوست باشید؟ نتیجه را در کلاس بخوانید.
پاسخ پیشنهادی: ... را دوست دارم و از دوستی با او لذت میبرم، زیرا ما باهم هم اشتراکات و علایق مشترک بسیاری داریم: ما باهم تفریحات لذّت بخشی انجام میدهیم، کتابها و فیلمهای خوب و جذاب را به همدیگر پیشنهاد میکنیم، همدیگر را درک میکنیم و به هم احترام میگذاریم. صحبت کردن با او به من آرامش میدهد و بارها در مشکلات به عنوان یک دوست وفادار در کنار من بوده است و ...
دربارهٔ یک یا دو نفر از صمیمیترین دوستانتان خوب فکر کنید. در چند جمله بنویسید که دوستی با آنها چه تأثیرات مثبت یا منفی روی شما گذاشته است (برای مثال روی لباس پوشیدن، علاقهمندیها، هدفها، وضعیت تحصیلی و ...). لازم نیست نام دوستتان را بگویید.
پاسخ پیشنهادی: از وقتی با ... که عضو تیم فوتسال محلّه است، دوست شدم با توصیفاتی که او از فوتسال میکرد، من ترغیب شدم یک بار به باشگاه بروم، فوتسال را امتحان کردم و به این ورزش علاقهمند شدم.
از وقتی با ... دوست شدم، وقت بیشتری را به بازیهای کامپیوتری اختصاص میدهم که این مسئله باعث شده، افت تحصیلی داشته باشم؛ او هر روز مرا تشویق میکند که با هم مسابقه بدهیم تا ببینیم چه کسی رکورد میزند و من هم درگیر یک رقابت اشتباه شدهام.
چرا انتخاب دوست یک موضوع مهم است؟
یکی از موضوعات مهمّ در روابط دوستی، انتخاب دوست است. رفتار و اخلاق دوستان در ما تأثیر میگذارد و ما نیز تأثیراتی بر دوستان خود داریم.
اگرچه دوست خوب مایهٔ آرامش انسان است، با هر کسی نمیتوان دوستی کرد و همهٔ افراد برای دوستی و رفاقت شایستگی ندارند. گاه ممکن است یک دوست، مسیر آینده و زندگی دوستش را به سوی موفقیّت و سعادت تغییر دهد و گاه ممکن است در شرایطی، یک دوست موجب ناراحتی و سرشکستگی دوست خود شود؛ به همین دلیل باید در انتخاب دوست بسیار دقّت کنیم.
ویژگیهای دوست خوب
فعّالیت 2 (صفحهٔ 14 کتاب درسی)
استفادهی نادرست از اینترنت باعث شده است که عدهای از آن برای دوستیابی استفاده کنند. به نظر شما میتوان به افراد ناشناس در اینترنت اعتماد کرد؟
نه، نباید به افراد ناشناس در اینترنت اعتماد کرد، چون ممکن است هویت واقعی خود را پنهان کنند و هدفشان دوستی واقعی نباشد. بعضی از این افراد میتوانند از اطلاعات شخصی ما سوءاستفاده کنند یا ما را فریب دهند. بهتر است دوستیها در دنیای واقعی و با شناخت کافی از رفتار، اخلاق و خانوادهی فرد شکل بگیرد. اینترنت جای خوبی برای یادگیری و ارتباط محترمانه است، اما برای دوستیابی و اعتماد شخصی مناسب نیست.
فعّالیت 3 (صفحهٔ 14 کتاب درسی)
به طور گروهی، خصوصیات دوست خوب را فهرست کنید و روی یک مقوّا بنویسید و به دیوار کلاس بزنید.
1- مهربان و خوش اخلاق باشید.
2- خدا را در کارهایش فراموش نکند.
3- به دوستان ضعیف کمک کند.
4- حق دوستان را رعایت کند.
5- دروغ نگوید و با دیگران صادق باشد.
6- خوب درس بخواند.
7- ویژگیهای مثبت ما را تشویق کند اگر نقطه ضعف ما را دید، با دلسوزی و بدون تمسخر، گوشزد کند.
فعّالیت 4 (صفحهٔ 14 کتاب درسی)
معنی این ابیات چیست؟ گفتوگو کنید و معنی آنها را توضیح دهید.
تو اول بگو با کیان زیستی
من آن گه بگویم که تو کیستی
همنشین تو از تو به باید
تا تو را عقل و دین بیفزاید
سعدی
بیت اول: تو در ابتدا بگو با چه کسانی زندگی کردی (نشست و برخاست) تا پس از آن من بگویم که تو چگونه انسانی هستی.
بیت دوم: دوست و همنشین تو باید از خود تو بهتر باشد تا باعث افزایش عقل و دانایی و دین و ایمان تو شود.
(هردو بیت به تأثیر بسیار دوست بر روی رفتار و اخلاق انسان اشاره میکند.)
فعّالیت 5 (صفحهٔ 14 کتاب درسی)
در گروه خود بخوان و بیندیش «دوستان همدل» و درس «دوستی» کتاب فارسی ششم را بررسی کنید و دربارهی ویژگیهای دوست با یکدیگر گفتوگو کنید.
دوست واقعی کسی است که ما را درک میکند و در شادی و غم کنارمان میماند. او صادق، مهربان و وفادار است، در کارهای خیر همراهی میکند و اگر اشتباهی کنیم، با دلسوزی ما را آگاه میسازد. دوست خوب به ما کمک میکند، با ما رفتار محترمانه دارد و همیشه خیر و خوشی ما را میخواهد.