درسنامه آموزشی پودمان 4 نگهداری سیستم‌های رایانه‌ای کلاس دهم شبکه و نرم افزار

آیا تا به حال اندیشیده‌اید

1- سیستم عامل مک (macOS) مانند طراحی گرافیک، تدوین ویدئو و موسیقی شناخته می‌شود؟
2- مک به دلیل معماری امنیتی منحصربه فردش، هدف کمتری برای بدافزارهاست؟
3- چرا بسیاری از کاربران، مک را برای کارهای روزمره کاربرپسندتر می‌دانند؟
4- چرا سرمایه‌گذاری روی یادگیری مک، یک انتخاب پایدار است؟
5- چگونه می‌توانید با امکاناتی مانند Time Machine (بکاپ‌گیری خودکار) یا Split View (مدیریت پنجره‌ها) کارایی خود را افزایش دهید؟
6- از محیط ویندوز / لینوکس خارج شوید و تجربه متفاوتی از محاسبات را کشف کنید؟

از هنرجو انتظار می‌رود در پایان این واحد یادگیری

- بتواند با نرم‌افزارهای پیش‌فرض مک کار کند.
- بتواند فایل‌ها و دایرکتوری‌ها را مدیریت کند.
- بتواند نسخه پشتیبان از سیستم عامل تهیه کند.
- جریان کاری مورد نیاز خود را در Automator ایجاد و اجرا کند.

استاندارد عملکرد

با استفاده از دانش و عملکرد خود بتواند با نرم‌افزارهای پیش‌فرض سیستم عامل مک کار و محیط نرم‌افزار مطابق سلیقه و نیاز خود تنظیم کند.

پیکربندی سیستم عامل مک

تمامی دستگاه‌های زیرمجموعه مک مانند مک بوک، مک مینی و... از سیستم عامل macOS استفاده می‌کنند که کاربری بسیار آسان و متفاوت با ویندوز دارد. پس کار با سیستم عامل مک بسیار آسان است و یکی از دلایل محبوبیت و علت انتخاب آن‌ها نیز همین موضوع پیچیده نبودن آن است. مک همیشه برنامه‌ها و ابزارهای جذاب و کاربردی برای کاربرانش داشته است که در این بخش با بعضی از این ابزارها آشنا می‌شوید.

پیش از شروع کار با سیستم عامل مک بهتر است تفاوت‌های شاخص این سیستم عامل با سیستم عامل ویندوز را بشناسید. سیستم عامل مک (macOS) و ویندوز (Windows) از نظر طراحی، عملکرد، امنیت و کاربرد تفاوت دارند. در ادامه، چند تفاوت کلیدی بین این دو سیستم عامل را بررسی می‌کنیم:

اگر به دنبال ثبات، امنیت و تجربه کاربری روان هستید، macOS گزینه بهتری است. اما اگر به سازگاری نرم‌افزاری، تنوع سخت‌افزاری و قیمت مناسب‌تر نیاز دارید، Windows انتخاب بهتری خواهد بود.

زمانی که سیستم عامل مک راه‌اندازی می‌شود، یک صفحه روی صفحه نمایش خود خواهید دید که نامش دسکتاپ (DESKTOP) است.

نوار منو در بالای صفحه مک شما قرار دارد. از منوها و نمادهای موجود در نوار منو برای انتخاب دستورات، انجام وظایف و بررسی وضعیت استفاده می‌شود و در صورتی که هیچ نرم‌افزاری در حال اجرا نباشد این دکمه‌ها شامل Finder-File-Edit-View-Go-Windows-Help خواهند بود. نوارمنو رابط بین سیستم عامل مک و کاربر است. این نوار، دسترسی سریع به تنظیمات، برنامه‌ها و ابزارهای سیستم را فراهم می‌کند. برخلاف ویندوز که نوار منو در هر پنجره به‌طور جداگانه قرار دارد، در مک این نوار ثابت است و بسته به برنامه‌ای که در حال اجرا است، تغییر می‌کند.

بخش‌های اصلی نوار منو در مک

منوی اپل:

در سمت چپ نوار منو قرار دارد و شامل گزینه‌های اصلی زیر است:

منوی برنامه‌ها:

وقتی یک برنامه اجرا می‌شود، اولین آیتم در نوار منو نام همان برنامه خواهد بود.

نام برنامه‌ای که در حال حاضر استفاده می‌شود به‌صورت پررنگ نمایش داده می‌شود و معمولاً منوهایی با نام‌های استاندارد مانند File, Edit, View, Window, Help می‌باشد. هر برنامه یک منوی راهنما دارد که می‌توانید به‌راحتی به اطلاعات مربوط به استفاده از برنامه دسترسی داشته باشید.

آیکون‌های سمت راست: در سمت راست نوار منو، آیکون‌هایی برای تنظیمات سریع سیستم قرار دارند، مانند:

جدول 4

مدیریت اتصالات وای‌فای	Wi-Fi
مدیریت دستگاه‌های متصل از طریق بلوتوث	Bluetooth
نمایش میزان باتری و وضعیت مصرف انرژی	Battery
نمایش ساعت و تاریخ	DATE&TIME
جست‌وجوی سریع در مک	Spotlight
مرکز کنترل برای تنظیم صدا، روشنایی صفحه، AirDrop و غیره	Control Center
دستیار صوتی اپل برای اجرای دستورات سریع	Siri
نمایش اعلان‌‌ها و ویجت‌ها	Notification Center

قابلیت سفارشی‌سازی نوار منو:

جابه‌جایی آیکون‌ها: با نگه‌داشتن کلید Command (⌘) و کشیدن آیکون‌ها، می‌توانید آن‌ها را جابه‌جا کنید.
حذف یا اضافه کردن آیکون‌ها: در بخش System Settings > Control Center می‌توانید مشخص کنید کدام آیکون‌ها نمایش داده شوند.

اگر بخواهید نوار منو تنها هنگام نیاز ظاهر شود، می‌توانید این گزینه را فعال کنید:

1- System Settings را باز کنید.
2- به بخش General بروید.
3- گزینه Automatically hide and show the menu bar را فعال کنید.

با استفاده از برنامه‌های جانبی مثل Bartender می‌توانید نوار منو را شخصی‌سازی کنید و آیکون‌های بیشتری به آن اضافه کنید.

تفاوت نوار منو در مک با ویندوز:

در قسمت پایین صفحه هم داک دیده می‌شود که شامل آیکون‌های ضروری است. اصولاً در تمامی سیستم عامل‌ها از محیط دسکتاپ به‌عنوان فضایی برای ذخیرۀ موقت فایل‌ها استفاده می‌شود تا کاربر دسترسی آسانی به آن‌ها داشته باشد (شکل 41)

FINDER یا یابنده

فایندر (Finder) که با آیکون آبی و صورتک خندان شناخته می‌شود، مرکز اصلی مدیریت مک است. از این بخش برای سازماندهی و دسترسی به تقریباً همه چیز در مک استفاده می‌شود، از جمله: اسناد، تصاویر، فیلم‌ها و سایر فایل‌های این ابزار، معادل File Explorer در ویندوز است، اما با امکانات و طراحی متفاوت.

- برای باز کردن پنجره فایندر، روی آیکون آن در داک (نوار پایینی صفحه) کلیک کنید.

پنجره Finder شامل بخش‌های زیر است: (شکل 43)

نوار کناری (Sidebar) - میان‌برهای سریع

موارد دلخواه (Favorites): شامل پوشه‌های پرکاربرد مانند:
Desktop , AirDrop , Recents , Applications ، Documents ، Downloads ، Pictures ، Movies و غیره 

iCloud Drive: دسترسی به فایل‌های ذخیره شده در iCloud.
شامل هارد دیسک داخلی (Macintosh HD)، درایوهای خارجی (USB، هارد اکسترنال) و شبکه‌های متصل.

برچسب‌ها (Tags): امکان رنگ‌بندی و دسته‌بندی فایل‌ها برای سازماندهی بهتر.

نوار ابزار (Toolbar) - ابزارهای کاربردی

در بالای پنجره Finder قرار دارد و شامل گزینه‌های زیر است:

View Options: تغییر نحوه نمایش فایل‌ها (آیکون، لیست، ستون، گالری).
Sort & Arrange: مرتب‌سازی براساس نام، تاریخ، اندازه و نوع فایل و غیره.
Share: امکان ارسال فایل از طریق AirDrop، ایمیل، پیام و سایر روش‌ها.
New Folder: ایجاد یک پوشه جدید.
Search (جست‌وجو): برای یافتن فایل‌ها در کل سیستم یا یک پوشه خاص.

نوار وضعیت (Status Bar) -  نمایش اطلاعات فایل‌ها

نمایش تعداد آیتم‌های داخل پوشه و میزان فضای آزاد در هارد دیسک.

روش‌های نمایش فایل‌ها در Finder

Icon View (نمایش آیکون‌ها): نمایش فایل‌ها به صورت آیکون‌های بزرگ.
List View (نمایش لیستی): نمایش فایل‌ها به صورت فهرست همراه با جزئیات.
Column View (نمایش ستونی): نمایش فایل‌ها در ستون‌های متوالی، مناسب برای پیمایش سریع.
Gallery View (نمایش گالری): نمایش فایل‌ها با پیش‌نمایش بزرگ، ایده‌آل برای تصاویر و ویدئوها.

+1 (⌘) Command

+2 (⌘) Command

+3 (⌘) Command

+4 (⌘) Command

قابلیت‌های کاربردی Finder

Quick Look (پیش‌نمایش سریع): برای اینکه بتوانید بدون نیاز به باز کردن یک فایل، پیش‌نمایش آن را مشاهده کنید از قابلیت Quick look استفاده کنید.
برای این کار، روی فایل موردنظر کلیک کرده و دکمه Space را فشار دهید.
برای خروج، دوباره دکمه Space را فشار دهید.

Spotlight Search (جست‌وجوی سریع): با فشار دادن Command ( ⌘) + Space به جست‌وجوی سریع فایل‌ها و پوشه‌ها در کل سیستم اقدام کنید.
امکان جست‌وجو براساس نام، نوع، تاریخ و سایر فیلترها وجود دارد.

AirDrop (انتقال بی‌سیم فایل‌ها): با استفاده از AirDrop، می‌توانید فایل‌ها را بین دستگاه‌های اپل (Mac ،iPhone ،iPad) بدون نیاز به اینترنت ارسال کنید.
مسیر: Finder > AirDrop و سپس فایل را روی دستگاه مقصد بکشید.

برچسب‌گذاری فایل‌ها (Tags): تگ‌ها ابزاری کاربردی برای مرتب‌سازی فایل‌ها و پوشه‌ها هستند. برای افزودن تگ به یک فایل در فایندر:
روی فایل کلیک راست کنید.
از منوی کشویی، یکی از تگ‌های رنگی را انتخاب کنید.
برای ساخت تگ جدید، گزینه `...Tags` را انتخاب و نام دلخواه را وارد کنید.

سفارشی‌سازی تگ‌ها:
- به `Preferences > Tags` بروید و تگ‌های پرکاربرد را به قسمت پایین پنجره بکشید.
- با استفاده از دکمه‌های `+` و `-` تگ‌های جدید اضافه یا حذف کنید.
- برای نمایش تگ‌ها در نوار کناری فایندر، تیک گزینه مربوطه را بزنید.

جست‌وجوی فایل‌های تگ‌دار:
- روی تگ موردنظر در نوار کناری فایندر کلیک کنید تا همه فایل‌های مرتبط نمایش داده شوند.
- در قسمت جست‌وجوی فایندر، نام یا رنگ تگ را وارد و از پیشنهادات انتخاب کنید.

تنظیمات Finder
مسیر: Finder > Settings > Sidebar
می‌توانید انتخاب کنید کدام پوشه‌ها و بخش‌ها در نوار کناری نمایش داده شوند.

تغییر پوشه پیش‌فرض هنگام باز کردن Finder
مسیر: Finder > Settings > General > New Finder windows show
می‌توانید تنظیم کنید که Finder هنگام باز شدن، یک پوشه خاص (مثلاً Downloads یا Documents) را نمایش دهد.

نمایش فایل‌های مخفی در Finder
- برای نمایش یا مخفی کردن فایل‌های سیستمی و مخفی macOS از کلید میانبر (⌘) Shift + Command استفاده نمایید.

نحوه مدیریت فایل‌ها و دایرکتوری‌ها با Finder

1- ایجاد پوشه جدید

- در دسکتاپ:
- روی فضای خالی دسکتاپ راست کلیک کرده و گزینۀ New Folder را انتخاب کنید.
- نام پوشه را وارد کرده و Enter را فشار دهید.
- در پنجره Finder
- Finder را باز کرده و به محل موردنظر بروید.
- از منوی File، گزینۀ New Folder را انتخاب کنید یا از کلیدهای ترکیبی Command + Shift + N استفاده کنید.

2- جابه‌جایی و کپی فایل‌ها

- کپی کردن: (Copy)
فایل یا پوشۀ موردنظر را انتخاب کرده، Command + C را فشار دهید.
به محل مقصد رفته و Command + V را فشار دهید.

- انتقال دادن: (Cut)
فایل یا پوشه را انتخاب کرده، Cmd + C را فشار دهید.
در محل مقصد، Cmd + Option + V را فشار دهید تا فایل منتقل شود.

3- تغییر نام گروهی فایل‌ها
برای تغییر نام چندین فایل به‌صورت هم زمان:
فایل‌های موردنظر را انتخاب کنید.
راست کلیک کرده و Rename را انتخاب کنید.
گزینۀ مناسب (جایگزینی متن، افزودن متن یا فرمت‌دهی) را انتخاب کرده و تغییرات را اعمال کنید.

4- استفاده از تگ‌ها برای سازماندهی
تگ‌ها به شما کمک می‌کنند تا فایل‌ها و پوشه‌ها را براساس رنگ یا برچسب‌های خاص دسته‌بندی کنید:
روی فایل یا پوشۀ موردنظر کلیک راست کرده و از منوی Tags، رنگ یا برچسب موردنظر را انتخاب کنید.

5- ساخت پوشه‌های هوشمند (Smart Folders)
پوشه‌های هوشمند به‌طور خودکار فایل‌هایی را که با معیارهای خاصی مطابقت دارند، نمایش می‌دهند:
در Finder، به منوی File رفته و New Smart Folder را انتخاب کنید.
معیارهای جست‌وجوی خود را تعیین کرده و روی Save کلیک کنید.
نام و محل ذخیره‌سازی پوشۀ هوشمند را مشخص کنید.

6- نمایش یا پنهان کردن پسوند فایل‌ها
در Finder، به منوی Finder رفته و Settings را انتخاب کنید.
به تب Advanced بروید.
تیک گزینۀ Show all filename extensions را بزنید یا بردارید.

7- فشرده‌سازی فایل‌ها
فایل یا پوشۀ موردنظر را انتخاب کنید.
کلیک راست کرده و Compress را انتخاب کنید.
یک فایل ZIP در همان محل ایجاد می‌شود.

8- قفل کردن پوشه‌ها
پوشۀ موردنظر را انتخاب کرده و کلیک راست کنید.
Get Info را انتخاب کنید.
در پنجرۀ بازشده، تیک گزینۀ Locked را بزنید.

تفاوت Finder در macOS با File Explorer در ویندوز

جدول 7

Command (⌘) + N

Command (⌘) + T

Command (⌘) + Shift + H

Command (⌘) + Shift + A

Command (⌘) + Shift + D

Command (⌘) + Option + Delete

داک Dock

داک شباهت زیادی به منوی استارت در ویندوز دارد و یکی از مهم‌ترین بخش‌های رابط کاربری macOS است که در پایین صفحه قرار دارد و دسترسی سریع به برنامه‌ها، پوشه‌ها و فایل‌های پراستفاده را فراهم می‌کند. این ویژگی به کاربران کمک می‌کند تا بدون نیاز به باز کردن Finder یا منوها، به سرعت برنامه‌ها و اسناد موردنظر خود را اجرا کنند.

Dock از سه بخش اصلی تشکیل شده است:

بخش برنامه‌ها:
در سمت چپ Dock قرار دارد.
شامل برنامه‌های پرکاربرد و در حال اجرا است.
کاربران می‌توانند برنامه‌های جدید را اضافه یا حذف کنند.

بخش پوشه‌ها و فایل‌ها:
در سمت راست Dock و قبل از سطل زباله (Trash) قرار دارد.
می‌توانید پوشه‌های دلخواه، Downloads، اسناد و میان‌برها را در این قسمت قرار دهید.
پوشه‌ها می‌توانند به‌صورت لیست، پنجره شبکه‌ای، پنجره فنری و پوشه انباشته نمایش داده شوند.

سطل زباله:
آخرین آیکون سمت راست Dock است.
برای حذف فایل‌ها و بازگردانی فایل‌های حذف شده استفاده می‌شود.
پس از حذف دائمی، محتویات Trash غیرقابل بازیابی خواهند بود.
منوی داک را می‌توانید در پایین، راست و چپ دسکتاپ گذاشته که این کار را می‌توانید از گزینۀ Dock انجام دهید. (شکل 44)

برنامه‌های پین شده برای دسترسی آسان در داک قرار دارند که می‌توان با کلیک روی هر کدام، آن‌ها را اجرا کرد. در قسمت انتهایی داک، یک سطل زباله و تعدادی پوشه‌های پین شده نمایان است که می‌توان برای حذف هر کدام از این آیکون‌ها، آن را به سطل زباله انتقال داد. البته مانند ویندوز، فایل‌های منتقل شده به سطل زباله تا زمانی که آن خالی نشود، قابل بازگشت می‌باشد، به این ترتیب که از داخل پوشۀ سطل زباله روی گزینۀ مورد نظر راست کلیک کرده و Restore می‌کنیم، برای خالی کردن سطل زباله کافی است روی آن راست کلیک کرده و روی گزینۀ EMPTY TRASH بزنیم، با جواب مثبت به سؤال، محتویات سطل زباله برای همیشه حذف می‌شود.

نحوه استفاده از Dock در مک او اس

اجرای برنامه‌ها: برای باز کردن یک برنامه، کافی است روی آیکون آن در Dock کلیک کنید.

اضافه و حذف کردن برنامه‌ها و پوشه‌ها

اضافه کردن برنامه به Dock:
1- Finder را باز کنید.
2- به پوشه  Applications بروید.
3- برنامه مورد نظر را کشیده و روی Dock رها کنید.

حذف کردن برنامه:
1- روی آیکون برنامه کلیک راست کنید.
2- گزینه Options > Remove from Dock را انتخاب کنید.
3- می‌توانید آیکون برنامه را از Dock بیرون بکشید تا حذف شود.

بستن برنامه

- با کلیک روی نقطۀ قرمز در گوشۀ سمت چپ پنجره، پنجره بسته می‌شود اما برنامه همچنان فعال می‌ماند.
- برنامه‌های در حال اجرا با نقطۀ سیاه زیر آیکونشان در داک مشخص می‌شوند.
- برای بستن کامل برنامه، روی آیکون آن در داک راست کلیک یا - Control کلیک کنید و گزینۀ Quit را انتخاب نمایید.

تنظیمات Dock

برای تغییر تنظیمات Dock، مسیر زیر را دنبال کنید:
1- System Settings > Dock
2- اندازه Dock را کوچک یا بزرگ کنید.
3- موقعیت Dock را تغییر دهید (چپ، راست، پایین)
4- Dock را مخفی کنید تا فقط هنگام نیاز ظاهر شود.
5- انیمیشن Minimize و Maximize را تغییر دهید.

قابلیت‌های Dock در مک

قابلیت مخفی شدن خودکار (Auto-Hide): اگر فضای بیشتری روی صفحه نمایش نیاز دارید، می‌توانید Dock را مخفی کنید تا فقط هنگام بردن نشانگر ماوس به پایین صفحه ظاهر شود.
- System Settings > Dock > Automatically hide and show the Dock

قابلیت Stacks (پوشه‌های هوشمند): Stacks یک ویژگی کاربردی برای مرتب‌سازی فایل‌ها و پوشه‌ها در Dock است، مثلاً:
پوشه Downloads را به Dock اضافه کنید تا همه فایل‌های دانلودی در آنجا دسته‌بندی شوند.
پوشه‌ها می‌توانند به‌صورت مشبک، لیست یا فنری نمایش داده شوند.

قابلیت Recent Applications (برنامه‌های اخیر): macOS می‌تواند به‌طور خودکار برنامه‌های اخیراً استفاده شده را در Dock نمایش دهد.

فعال‌سازی: System Settings > Dock > Show recent applications in Dock

تفاوت Dock در مک با نوار وظیفه ویندوز:

Safari

سافاری (Safari) یک برنامه مرورگر وب است که به‌عنوان قسمتی از سیستم عامل مک همراه با تمام مک‌ها عرضه می‌شود. اما اگر ترجیح می‌دهید که از مرورگر کروم (Chrome) یا فایرفاکس (Firefox) استفاده کنید، می‌توانید این برنامه‌ها را برای نیازهای وب گردی خود نصب کنید.

Safari مرورگر پیش‌فرض سیستم عامل macOS است که اپل آن را برای عملکرد سریع، مصرف بهینه باتری و امنیت بالا طراحی کرده است. یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های آن، جست‌وجوی پیشرفته در وب و صفحات اینترنتی است.

شما می‌توانید سافاری را در Dock پایین صفحه نمایش مک خود پیدا کنید. آیکون آن مانند یک قطب‌نما به نظر می‌رسد. (شکل 45)

در ابتدا بررسی کنید کدام نسخه از سافاری را اجرا می‌کنید:

مرورگر Safari را باز کنید.
در منو بر روی Safari > About Safari کلیک کنید.
پنجرۀ حاصله شماره نسخه سافاری را نشان می‌دهد. (شکل 46)

تا زمانی که نسخۀ سیستم عامل مک شما به‌روز باشد، سافاری نیز بخشی از سیستم عامل است و همراه با آن به‌روزرسانی می‌شود.

نوار بزرگ در بالای پنجره سافاری جایی است که می‌توانید یک URL وب سایت یا یک عبارت جست‌وجو را وارد کنید تا مستقیماً شما را به یک وب سایت یا لیستی از صفحات منطبق با درخواست شما ببرد. سافاری به‌صورت خودکار در گوگل جست‌وجو می‌کند.

گزینه‌هایی که می‌توانید در مسیر Safari > Settings > General به آن‌ها دسترسی پیدا کنید.

وقتی یک زبانۀ جدید باز کنید نمای Favorites، شامل سایت‌های مکررا بازدید شده (Frequently Visited Sites) خود را مشاهده خواهید کرد. (شکل 47)

یک Homepage (صفحه اصلی) تنظیم کنید، یا Same Page (همان صفحه) نمایش داده شود.

همچنین در سافاری می‌توانید سایت‌های مورد علاقه خود را به نوار منو پین (Pin) کنید، وقتی یک سایت را پین می‌کنید، یک آیکون کوچک به نمایندگی از آن سایت در سمت چپ برگه‌های خود مشاهده خواهید کرد. (شکل 48)

برای پین کردن یک صفحه وب خاص، بر روی زبانه که آن صفحه وب در آن باز است کنترل کلیک کرده و Pin Tab را انتخاب کنید. (شکل 49)

- شما می‌توانید چندین برگه را در یک پنجره سافاری باز کنید. این به این معنی است که به جای اینکه برای هر وب سایت یک پنجره سافاری جداگانه باز کنید، می‌توانید فقط یک پنجره سافاری داشته باشید و از طریق آن به چندین صفحه وب سایت دسترسی داشته باشید. (شکل 50)

- برای باز کردن یک برگه جدید، کلیدهای میان بر Command + T را فشار دهید.

- با بردن نشانگر ماوس به بالای یک برگه و کلیک کردن بر روی X که در گوشه آن برگه نمایان می‌شود، می‌توانید یک برگه را ببندید.
بستن همه برگه‌ها به جز یک مورد نیز امکان‌پذیر است.

- کافی است وقتی بر روی X یک برگه کلیک می‌کنید، کلید Option/Alt را نگه دارید تا تمام برگه‌های باز دیگر به جز صفحه موجود در آن برگه، بسته شوند.

جست‌وجوی سریع در نوار آدرس (Smart Search Bar)

نوار آدرس در Safari هم‌زمان به‌عنوان یک نوار جست‌وجو (مانند Google Chrome) عمل می‌کند.

می‌توانید مستقیماً عبارت جست‌وجو را در این نوار وارد کنید و Safari به‌طور خودکار از موتور جست‌وجوی پیش‌فرض برای یافتن نتایج استفاده می‌کند. (شکل 51)

- در نوار آدرس (بالای مرورگر) عبارت "Mac_os" را تایپ کنید.
- Safari پیشنهادات جست‌وجو را نمایش می‌دهد.

- Enter را بزنید تا جست‌وجو انجام شود.
- برای تغییر موتور جست‌وجو، به Safari > Settings > Search بروید و یکی از گزینه‌ها را انتخاب کنید. (شکل 52)

- Google (پیش‌فرض)
- Bing
- Yahoo
- DuckDuckGo
- Ecosia

استفاده از میان‌بر جست‌وجوی سریع در Safari

Safari دارای قابلیتی به نام Quick Website Search است که به شما امکان می‌دهد مستقیماً در وب سایت‌های خاص جست‌وجو کنید.

جست‌وجوی یک کلمه یا عبارت در صفحه وب

اگر در حال مشاهده یک صفحه وب هستید و می‌خواهید یک کلمه خاص را در همان صفحه پیدا کنید، Safari به شما اجازه می‌دهد این کار را انجام دهید. (شکل 53)

1- Cmd (⌘) + F را فشار دهید.
- عبارت موردنظر را تایپ کنید و Safari تمام موارد مشابه در صفحه را برجسته می‌کند.
- با دکمه‌های Next و Previous بین موارد جست‌وجو حرکت کنید.

2- از منوی بالای Safari، گزینه ...Edit > Find > Find را انتخاب کنید.
- کلمه موردنظر خود را وارد کنید.

استفاده از Siri برای جست‌وجو در Safari

استفاده از Spotlight برای جست‌وجو در Safari

macOS دارای قابلیتی به نام Spotlight Search است که به شما امکان جست‌وجو در اینترنت بدون باز کردن Safari را می‌دهد.

نحوه استفاده از Spotlight برای جست‌وجو در Safari:

Cmd (⌘) + Space را فشار دهید تا وارد Spotlight شوید. (شکل 54)
عبارت موردنظر خود را تایپ کنید.
پیشنهادات مختلفی از جمله نتایج وب از Safari نمایش داده می‌شود.
روی نتیجه کلیک کنید تا Safari باز شود.

جست‌وجوی پیشرفته با اپراتورهای جست‌وجو در Safari

می‌توانید از اپراتورهای خاصی برای دقیق‌تر کردن نتایج جست‌وجو در Safari استفاده کنید.

تنظیم تاریخ و زمان

برای این کار مراحل زیر را دنبال نمایید:
- روی آیکون Apple در گوشه سمت چپ بالای صفحه کلیک کنید. (شکل 55)

- سپس System Settings را انتخاب کنید.
- در پنجره تنظیمات سیستم ابتدا گزینه General کلیک کرده و سپس، گزینه Date & Time را پیدا کرده و روی آن کلیک کنید. (شکل 56)

تنظیم تاریخ و زمان به‌صورت دستی

- در این صفحه، می‌توانید تاریخ و زمان را به‌صورت دستی تنظیم کنید (در صورت نیاز ابتدا باید پسورد حساب کاربری را وارد کنید).
- برای تنظیم خودکار تاریخ و زمان (به‌طور خودکار براساس منطقه زمانی)، گزینه Set date and time automatically را فعال کنید. (شکل 57)

تغییر منطقه زمانی

- روی تب Time Zone کلیک کنید.
- منطقه زمانی خود را از نقشه یا فهرست منطقه‌ها انتخاب کنید. (شکل 58)

تنظیم زبان

در پنجره تنظیمات، گزینه Language & Region را پیدا کرده و روی آن کلیک کنید.

در بخش Preferred languages زبان مورد نظر خود را اضافه کنید. (شکل 59)

برای اضافه کردن زبان جدید، روی دکمه + در پایین لیست کلیک کنید و زبان دلخواه را انتخاب کنید.

در همین بخش، می‌توانید منطقه جغرافیایی (region)، فرمت تاریخ و زمان (date format)، همچنین تقویم (calendar) و... را نیز تنظیم کنید.

بعد از اعمال تغییرات، سیستم به‌طور خودکار تنظیمات جدید را اعمال می‌کند.

آموزش استفاده از Terminal برای مدیریت فایل‌ها و دایرکتوری‌ها در macOS

ترمینال (Terminal) چیست؟

ترمینال ابزاری است که امکان تعامل با مک از طریق خط فرمان را می‌دهد. سیستم عامل لینوکس نیز ابزارهای مشابهی دارد چون هر دو سیستم لینوکس و macOS از ریشه مشترک سیستم‌های عامل «شبه یونیکس» (Unix - like) انشعاب یافته‌اند. «رابط خط فرمان» (Command Line Interface) یا به اختصار CLI زبانی است که با استفاده از آن دستورها را در ترمینال وارد می‌کنید تا با سیستم مک تعامل داشته باشید. این زبان bash نام دارد.

باز کردن Terminal

بر روی آیکون  روی نوار منو کلیک کرده و عبارت Termainal را جست‌وجو کنید و یا کلیدهای Command + Space (⌘) را فشار دهید تا Spotlight باز شود.

تغییر ظاهر پنجره Terminal: برای تغییر ظاهر پنجره Terminal این مراحل را انجام دهید. (شکل 61)

از منوی بالای صفحه، Terminal > Settings را انتخاب کرده و سپس روی (مجموعه‌ای از تنظیمات ظاهری و رفتاری یک پنجره ترمینال (Profiles) کلیک کنید.

ایجاد پروفایل جدید:
در لیست پروفایل‌ها در پایین صفحه، روی (+) کلیک کنید.
- نامی برای پروفایل جدید وارد کنید.

ویرایش پروفایل موجود:
پروفایل مورد نظر را از لیست انتخاب کنید.

گزینه‌های تنظیمات پروفایل:

در پنجره Terminal نمایش داده شده این موارد را مشاهده خواهید کرد.

عنوان پنجره: در بالای پنجره، نام فعلی ترمینال و دستور در حال اجرا (اگر وجود دارد) نمایش داده می‌شود (مثلاً 24×Terminal — . zsh — 80) که در آن عبارت Terminal، نشان‌دهنده آن است که درحال اجرای برنامه Terminal هستید، ZSH. نشان‌دهنده پوسته (shel) در حال اجراست و 24×80 ابعاد پنجره ترمینال می‌باشد.

خط فرمان (prompt): خط اول شامل Prompt است که معمولاً به این شکل نمایش داده می‌شود:
نام کاربر @ نام دستگاه مسیر فعلی %
% ~ school@Macbook_ pro

نمایش مسیر فعلی (Print Working Directory - pwd)

پس از باز کردن ترمینال، معمولاً در دایرکتوری خانگی (`~`) قرار می‌گیرید.
برای مشاهده مسیر دایرکتوری فعلی، از دستور زیر pwd (Print Working Directory) استفاده کنید:

Pwd

مثال خروجی:
مسیر از ریشه (/) شروع می‌شود و شامل تمام زیر پوشه‌ها تا موقعیت فعلی می‌باشد.

Users/Your Usernamepwd/

مشاهده محتویات دایرکتوری (List - ls)

برای نمایش فایل‌ها و پوشه‌های موجود در مسیر جاری:

Documents نمایش محتویات پوشۀ	Ls
	ls /Users/username/Documents

گزینه‌های مفید:

نمایش جزئیات فایل‌ها و فولدرها (مجوزها، مالکیت، حجم و تاریخ)	ls-l
نمایش فایل‌های مخفی	ls-a
نمایش حجم فایل‌ها در قالب خوانا	ls-lh

تغییر دایرکتوری (Change Directory - cd)

برای رفتن به یک دایرکتوری خاص، دستور cd را همراه با مسیر مورد نظر وارد کنید:

	cd [مسیر مورد نظر]
Documents ورود به پوشه در مسیر فعلی	cd Documents
Downloads ورود به پوشه با مسیر مورد نظر	cd /Users/name/Downloads
بازگشت به دایرکتوری خانگی	cd ~
رفتن به آخرین دایرکتوری فعال	cd -
رفتن به دایرکتوری ریشه	cd ..

ایجاد دایرکتوری جدید (mkdir)

Mkdir NewFolder

ایجاد فایل جدید (touch)

Touch newfile.txt

کپی کردن فایل و دایرکتوری (cp)

کپی فایل	Cp file.txt /Users/YourUsername/Desktop
کپی یک پوشه همراه با محتویات	Cp –r MyFolder /Users/YourUsername/Desktop

جابه‌جایی یا تغییر نام فایل (mv)

جابه‌جایی فایل	Mv file.txt Documents
تغییر نام فایل	mv oldname.txt newname.txt

حذف فایل یا دایرکتوری (rm & rmdir)

حذف یک فایل	rm file.txt
حذف یک پوشه خالی	rmdir EmptyFolder
حذف یک پوشه همراه با محتویات	rm ـ r FolderName

مشاهده محتوای فایل (cat & less)

نمایش محتوای یک فایل متنی	cat file.txt
نمایش محتوا به‌صورت صفحه به صفحه	less file.txt

جست‌وجوی فایل و متن در داخل فایل‌ها

جست‌وجوی یک فایل خاص	find ~/Documents ـ name myfile.txt
جست‌وجوی متن در فایل	grep search_term file.txt
جست‌وجو در کل یک پوشه	grep ـ r search_term ~/Documents

تغییر مجوزها و مالکیت فایل‌ها

اجازه دادن اجرا به یک فایل	chmod +x script.sh
تغییر مالکیت فایل	sudo chown newuser:newgroup file.txt

نمایش حجم فایل‌ها و فضای دیسک

نمایش حجم فایل‌ها	du –sh
نمایش فضای آزاد دیسک	df-h

فشرده‌سازی و استخراج فایل‌ها

ZIP فشرده‌سازی با	zip-r archive.zip FolderName
ZIP استخراج فایل	unzip archive.zip
TAR.GZ فشرده‌سازی با	tar-czvf archive.tar.gz FolderName
TAR.GZ استخراج فایل	tar-xzvf archive.tar.gz

با این دستورات، می‌توانید مدیریت بهتری روی فایل‌ها و دایرکتوری‌‌های خود در macOS داشته باشید.

استفاده از Automator در macOS برای ایجاد جریان‌های کاری خودکار

ابزار Automator در سیستم عامل مک یک برنامه بسیار کاربردی برای خودکارسازی کارهای تکراری است، این ابزار بدون نیاز به دانش برنامه‌نویسی به کاربران اجازه می‌دهد تا مجموعه‌ای از دستورات و عملیات را طراحی کرده و تنها با یک کلیک آن‌ها را اجرا کنند.

با فشردن هم‌زمان Spotlight وارد (Command + Space) شوید و Automator را جست‌وجو کنید.

- روی آیکون Automator کلیک کنید تا باز شود (شکل 62).

ایجاد یک جریان کاری جدید

پس از باز کردن Automator، چند گزینه به شما نمایش داده می‌شود:

Automator اجرای درون	Workflow
ایجاد یک برنامه مستقل	Application
.ایجاد اکشن‌هایی که از منوی راست کلیک در فایندر در دسترس‌اند	Service (Quick Action)
اضافه کردن اکشن به منوی پرینت	Print Plugin
اجرای خودکار هنگام تغییر در یک پوشه	Folder Action
اجرای خودکار هنگام رسیدن یک رویداد تقویمی	Calendar Alarm
اجرای خودکار هنگام دستور صوتی	Dictation Command

- برای مثال، Workflow را انتخاب کرده و روی Choose کلیک کنید.
- در پنل Library (سمت چپ)، دسته‌بندی اکشن‌ها را مشاهده می‌کنید.
- در بخش Library > Files & Folders، اکشن Get Selected Finder Items را بکشید.
- در بخش Library > Photos، اکشن Scale Images را اضافه کنید.
- مقدار اندازه جدید را وارد کنید. (مثلاً 800 پیکسل) (شکل 63)
- فایل را ذخیره کنید و اجرا کنید.

تغییر نام گروهی فایل‌ها:
- ابتدا فایل‌ها و پوشه‌ها را که تصمیم دارید نام آن‌ها را تغییر دهید در Finder انتخاب کنید.
- Workflow را انتخاب کنید. (شکل 64)

- از Library > Files & Folders، اکشن Get Selected Finder Items را اضافه کنید. این گزینه تمام فایل‌های پوشۀ انتخاب شده را برای تغییر دادن نام آن‌ها به مرحله بعد ارسال می‌کند.
- از Library > Files & Folders، اکشن Rename Finder Items را اضافه کنید.
- تنظیمات تغییر نام را انجام دهید (مثلاً جایگزینی متن خاص).
- از file /Save برای جریان کاری نامی را تعیین کنید و نوع آن را انتخاب و ذخیره کنید.
- جریان کاری را اجرا کنید.

تبدیل فایل‌های PDF به متن
- Workflow را انتخاب کنید.
- از Library > PDFs، اکشن Extract PDF Text را اضافه کنید. (شکل 65)
- گزینه Plain Text را انتخاب کنید.
- نام فایل متنی خروجی را مشخص کنید. 
- جریان کاری را ذخیره و سپس آن را اجرا کنید.

اجرای جریان کاری
- نوع Workflow را Application انتخاب کردید، روی فایل آن دابل کلیک کنید.
- اگر Service (Quick Action) انتخاب کرده‌اید، در Finder روی فایل راست کلیک کرده و از Services اکشن خود را اجرا کنید.

ساخت میان‌برهای صفحه کلید برای اجرای خودکار

- بعد از ساخت جریان کاری و ذخیره آن می‌توانید برای اجرای آن کلید میان‌بر تعریف کنید.
- جریان کاری مورد نظر را انتخاب کنید.
- به System Settings > Keyboard > Shortcuts برورید. (شکل 66)
- گزینه Services را انتخاب کنید. (شکل 67)
- سرویسی که در Automator ایجاد کردید را پیدا کنید.
- یک میان‌بر کیبوردی جدید برای آن تعیین کنید و دکمه Done را کلیک کنید.
- برای آزمایش می‌توانید مثلا در Finder سرویسی که برای آن ایجاد کرده بودید را انتخاب و کلید ترکیبی تعریف شده را فشار دهید تا جریان کاری اجرا شود.

- پوشه موردنظر را انتخاب کنید.
جریان کاری موردنیاز (مثلا تغییر نام، تبدیل فرمت، و غیره) را اضافه کنید. آن را ذخیره و تست کنید.

تهیه نسخه پشتیبان (Backup)

نحوه استفاده از Time Machine برای نگهداری نسخه‌های پشتیبان

Time Machine ابزار داخلی macOS برای تهیه نسخه پشتیبان از داده‌ها است که به شما امکان می‌دهد فایل‌های حذف شده را بازیابی کنید یا سیستم خود را به یک نقطه زمانی خاص برگردانید. (شکل 68)

برای تهیه نسخه پشتیبان می‌بایست مراحل زیر را دنبال کنید:

1- آماده‌سازی درایو برای پشتیبان‌گیری انتخاب و فرمت درایو مناسب: یک هارد اکسترنال یا SSD که ظرفیت موردنیاز را برای نگهداری نسخه پشتیبان دارد به مک وصل کنید.
اگر هارد جدید است، آن را فرمت کنید:

ابتدا کلید command + space را فشرده و عبارت Disk Utility را تایپ نمایید و برنامه Disk Utility را باز کنید. (شکل 69)
درایو خود را انتخاب کنید و روی Erase کلیک کنید.
قالب APFS برای (macOS Sequoia) یا mac OS Extended (Journaled) را برای نسخه‌های قدیمی‌تر انتخاب کنید.
روی Erase کلیک کنید. (شکل 70)

2- فعال‌سازی Time Machine
- به System Settings بروید و روی آیکون Time Machine دابل کلیک کنید. (شکل 71)

- روی ...Add Backup Disk کلیک کنید. (شکل 72)

- درایو مورد نظر را انتخاب کرده و ...setup Disk را بزنید؛ حجم درایو انتخاب شده نمایش داده می‌شود. (شکل 73)
Time Machine به‌صورت خودکار شروع به تهیه نسخه پشتیبان می‌کند. (شکل 74)

3- تنظیمات پیشرفته Time Machine
- در تنظیمات Time Machine می‌توانید انتخاب کنید که هر ساعت، روزانه یا هفتگی پشتیبان‌گیری انجام شود.
- اگر برخی از پوشه‌ها نیازی به پشتیبان‌گیری ندارند، روی Options کلیک کنید و آنها را اضافه کنید. (شکل 75)
- می‌توانید اعلان‌ها را فعال کنید تا از تکمیل فرایند مطلع شوید.

4- بازیابی فایل‌ها از Time Machine
- Time Machine را باز کنید.
- (Time Machine تایپ کنید < Command + Space)
- به پوشه‌ای بروید که فایل حذف شده در آن بوده است.
- از فلش‌های کناری یا تایم لاین سمت راست برای مرور نسخه‌های قدیمی استفاده کنید. (شکل 76)
- فایل مورد نظر را انتخاب کرده continue را بزنید. (شکل 77)

5- بازگردانی کامل سیستم از Time Machine
اگر سیستم شما دچار مشکل شد و می‌خواهید کل macOS را بازیابی کنید:
مک را راه‌اندازی کنید و دکمه Command + R را نگه‌دارید تا به macOS Recovery بروید.
گزینه Restore from Time Machine Backup را انتخاب کنید. (شکل 78)
هارد پشتیبان را انتخاب کنید و نسخه مورد نظر را بازیابی کنید.

ابزارهای امنیتی مانند Firewall و FileVault

macOS دارای ابزارهای امنیتی داخلی قدرتمندی است که به محافظت از داده‌ها و حریم خصوصی شما کمک می‌کنند. دو مورد از مهم‌ترین این ابزارها Firewall و FileVault هستند.

1- فایروال (Firewall) در macOS Sequoia

فایروال از مک شما در برابر دسترسی‌های غیرمجاز از طریق شبکه محافظت می‌کند. این ابزار ارتباط‌های ورودی مشکوک را مسدود کرده و امنیت بیشتری در برابر حملات سایبری فراهم می‌کند.

نحوه فعال‌سازی فایروال

- به System Settings بروید.
- روی Security & Privacy کلیک کنید.
- در بخش Firewall، گزینه Turn On Firewall را فعال کنید.

تنظیمات پیشرفته فایروال

.تمامی اتصالات ورودی غیرضروری را مسدود می‌کند	Block All Incoming Connections
.باعث می‌شود مک شما به درخواست‌های شبکه‌ای غیرمنتظره پاسخ ندهد	Enable Stealth Mode

2- فایل‌ولت (FileVault) در macOS Sequoia

FileVault یکی از قوی‌ترین ابزارهای امنیتی مک است که داده‌های هارددیسک را به‌صورت کامل رمزگذاری می‌کند. این ویژگی تضمین می‌کند که حتی اگر مک شما گم شود یا دزدیده شود، کسی به اطلاعات شما دسترسی نداشته باشد. (شکل 79)

نحوه فعال‌سازی FileVault

- به System Settings بروید.
- روی Privacy & Security کلیک کنید.
- در بخش FileVault، گزینه Turn On FileVault را فعال کنید.

macOS دو راه پیش روی شما می‌گذارد:

1- استفاده از اکانت iCloud (شکل 80)
2- از شما می‌خواهد که یک Recovery Key (کلید بازیابی) ایجاد کنید. این کلید را در مکانی امن ذخیره کنید.
در نهایت روی Restart کلیک کنید تا رمزگذاری آغاز شود. (شکل 81)

نکات مهم درباره FileVault

- فعال‌سازی این ویژگی در مک‌های جدید که دارای SSD هستند، تأثیر زیادی روی کاهش سرعت دستگاه ندارد.
- Recovery Key را نباید فراموش کنید. اگر رمز مک و کلید بازیابی را از دست بدهید، اطلاعات غیرقابل دسترسی خواهد شد.
- امنیت بالا: حتی اگر دیسک شما به دستگاه دیگری متصل شود، بدون کلید رمزگشایی، داده‌ها قابل خواندن نیستند.
- ترکیب FileVault و Firewall برای امنیت بالاتر
- FileVault از اطلاعات شخصی شما محافظت می‌کند.
- Firewall از سیستم شما در برابر حملات شبکه‌ای دفاع می‌کند.
- پیشنهاد می‌شود اگر از مک در محیط‌های عمومی یا شرکتی استفاده می‌کنید، هر دو ابزار را فعال کنید.