درسنامه آموزشی پودمان 1 نگهداری سیستم‌های رایانه‌ای کلاس دهم شبکه و نرم افزار

آیا تا به حال اندیشیده‌اید

1- چه تنظیماتی در ویندوز 11 را می‌توان تغییر داد تا استفاده از رایانه برایتان لذت‌بخش‌تر شود؟
2- چه کارهایی باید انجام دهید تا رایانه شما سریع‌تر، کارآمدتر و شخصی‌تر شود؟

از هنرجو انتظار می‌رود در پایان این واحد یادگیری

- شخصی‌سازی ویندوز را انجام دهد.
- زمان و موقعیت جغرافیایی تنظیم کند.
- دستگاه‌های جانبی و بلوتوثی را تنظیم کند.
- شبکه‌های wi-fi و کابلی را تنظیم کند.
- برنامه و نرم‌افزارهای پیش‌فرض و نصب شده در ویندوز 11 را تنظیم کند.
- حساب‌های کاربری تنظیم کند.
- رابط کاربری را برای استفاده کاربران کم‌توان و دارای شرایط خاص تنظیم کند.
- تنظیمات مربوط به نمایشگرها را انجام دهد.
- تنظیمات مربوط به مدیریت مصرف انرژی را انجام دهد.
- تنظیمات مربوط به حریم خصوصی و امنیت را انجام دهد.
- تنظیمات به روزرسانی را انجام دهد.
- ماشین مجازی VMware را نصب و بتواند سیستم عامل ویندوز 11 را در آن نصب کند.

استاندارد عملکرد

هنرجو باید بتواند سیستم عامل ویندوز 11 را مطابق نیازمندی‌های خود پیکربندی کرده و از آن استفاده کند.

بعد از پایان مراحل نصب و مشاهده میز کار (desktop) ویندوز 11 خواهید دید که این سیستم عامل با طراحی مدرن و امکانات پیشرفته، امکان شخصی‌سازی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. از تغییر تم‌ها تا تنظیم دقیق آیکون‌های میزکار، همه چیز برای ایجاد تجربه‌ای منحصر به فرد آماده است.

با استفاده از منوی شروع هوشمند و نوار ابزار با قابلیت سفارشی‌سازی، می‌توانید دسترسی به برنامه‌های پرکاربرد را سریع‌تر انجام دهید و همچنین، تنظیم حالت‌های روشن/تیره صفحه نمایش به شما اجازه می‌دهند تا هماهنگی بصری بین عناصر سیستم و برنامه‌ها ایجاد کنید.

ویندوز 11 نه تنها یک سیستم عامل زیبا، بلکه پلتفرمی برای انجام کارهای خلاقانه است. با ترکیب تنظیمات داخلی و ابزارهای خارجی، هر کاربر می‌تواند محیط کار خود را به گونه‌ای طراحی کند که کارایی و زیبایی را هم‌زمان تقویت کند.

هنرجویان با راهنمایی هنرآموزشان تنظیمات شخصی‌سازی آن را انجام خواهند داد و آن را مطابق نیازهای کاربری خودشان پیکربندی خواهند کرد، در این واحد یادگیری با آن‌ها همراه شوید و این مراحل را انجام دهید.

پیکربندی و سفارشی‌سازی ویندوز 11

1- تنظیم موقعیت مکانی و زبان (Time & language)

سیستم با دانستن محل جغرافیایی شما می‌تواند ورودهای مشکوک از کشورهای ناشناخته را شناسایی کند (مثلاً اگر همیشه از ایران وارد سیستم می‌شوید و کسی از آلمان وارد شود، به شما هشدار می‌دهد). با انتخاب زبان موردعلاقه‌تان، همهٔ پیام‌ها، راهنماها و کدهای امنیتی به همان زبان نمایش داده می‌شوند تا بتوانید به راحتی آن‌ها را بخوانید و درک کنید (مثلاً اگر زبان فارسی انتخاب کنید، صفحه کلید فارسی فعال می‌شود و هشدارهای سیستم به فارسی نشان داده می‌‌شوند).

ویندوز 11 می‌تواند به‌طور خودکار تاریخ و زمان را بر اساس موقعیت مکانی شما شناسایی و تنظیم کند، اما ممکن است سیستم به دلایلی اطلاعات صحیح را نشان ندهد.

برای انجام این تنظیمات این مراحل را دنبال کنید:

با زدن دکمهٔ WIN+I یا کلیک راست روی دکمهٔ Start و انتخاب گزینهٔ Setting وارد بخش تنظیمات ویندوز 11 شوید.

از منوی سمت چپ گزینهٔ Time & language را انتخاب کنید. (شکل 22)

گزینۀ Set time zone automatically را روشن کنید، تا زمان براساس موقعیت مکانی شما تنظیم شود.

- برای مدیریت منطقه زمانی گزینه Set time zone automatically را خاموش کنید.
- منطقۀ زمانی صحیح را با استفاده از منوی کشویی Time zone انتخاب کنید. (شکل 22)
- برای تنظیم زمان و تاریخ جدید، Set the date and time manually روی دکمۀ Change کلیک کنید.
- تاریخ و زمان جدید را وارد کنید.
- روی دکمۀ Change کلیک کنید. (شکل 23)

گزینهٔ show time and date system try را انتخاب کنید تا ساعت و تاریخ در نوار وظیفه نشان داده شود.

گزینهٔ show second in system try clock را انتخاب کنید، زمان در نوار وظیفه به صورت ساعت، دقیقه و ثانیه نشان داده خواهد شد.

برای اضافه شدن تقویم به نوار وظیفه گزینهٔ show additional calendar in the taskbar را روشن کنید.

نحوۀ همگام‌سازی مجدد زمان در ویندوز 11 (تنظیم دقیق زمان براساس ساعت رسمی کشور): همگام‌سازی زمان باعث می‌شود تا ساعت ویندوز به طور دقیق (مطابق با ساعت رسمی کشور) تنظیم شود. برای همگام‌سازی مجدد زمان در ویندوز 11 پس از رفتن به بخش Date & time از تنظیمات در همان ابتدای صفحه روی Sync now کلیک کنید.

تغییر سرور زمان ویندوز: تغییر سرور زمان در ویندوز به معنای تغییر منبعی است که سیستم شما برای همگام‌سازی زمان خود استفاده می‌کند. این فرایند به این منظور انجام می‌شود که زمان سیستم شما دقیق و به‌روز باشد.

برای تغییر سرور زمان در ویندوز، در کادر جستجو contrl panel را تایپ کرده و وارد پنجره آن شوید و مراحل زیر را دنبال کنید: (شکل 24)

1- گزینهٔ Date and Time را کلیک کنید.
2- در پنجره باز شده، به زبانه Internet Time بروید.
3- روی دکمهٔ Change settings کلیک کنید.
4- کادر مربوط به Synchronize with an Internet time server را تأیید کنید.
5- در کادر مربوط به Server، سرور زمان جدیدی که می‌خواهید استفاده کنید را وارد کنید.
6- روی دکمه Update now کلیک کنید تا زمان سیستم شما با سرور زمان جدید همگام شود.
7- روی دکمهٔ OK کلیک کنید تا تنظیمات را اعمال کنید.
8- دکمهٔ ok را در پنجرهٔ Date and time کلیک کنید.

تغییر قالب نمایش تاریخ و ساعت: تاریخ و زمان را می‌توانید به شیوه‌های مختلف نمایش دهید. برای مثال، می‌توانید دو رقم اول سال را حذف کرده یا جهت نمایش تاریخ را تغییر دهید یا شیوهٔ نمایش زمان را از 12 به 24 ساعته یا برعکس عوض کنید. برای تغییر فرمت نمایش تاریخ و زمان در ویندوز 11 مراحل زیر را طی کنید: (شکل 25)

برای فعال کردن تقویم شمسی در ویندوز 11 مراحل زیر را دنبال کنید: (شکل 26)

منوی کشویی روبه‌روی Regional format را باز و Persian (Iran) را انتخاب کنید. تقویم ویندوز به هجری شمسی تغییر می‌کند. توجه کنید که باید از قبل زبان فارسی را به صفحه کلید ویندوز اضافه کرده باشید.

اگر تقویم شمسی فعال نشد، روی Regional format و سپس Change formats کلیک کنید.

منوی کشویی روبه‌روی Calendar را باز کنید و تقویم را به تقویم هجری شمسی تغییر دهید.

2- شخصی‌سازی (Personalization) صفحه کار ویندوز 11

شخصی‌سازی صفحهٔ کاری ویندوز به افزایش راحتی و رضایت، افزایش بهره‌وری، بهبود قابلیت دسترسی، افزایش امنیت و حریم خصوصی، تمرکز بیشتر و خودکارسازی وظایف کمک می‌کند. (شکل 27)

وارد تنظیمات ویندوز 11 شده و Personalization را از لیست سمت چپ انتخاب کنید و با طی مراحل زیر صفحه کار ویندوز خود را تغییر دهید.

- برای سفارشی‌سازی پشت زمینه میز کار ویندوز، گزینهٔ Background را کلیک کنید (شکل 28).

گزینه‌های مختلفی مانند تصاویر (picture)، رنگ‌ها (solid color) و اسلایدشو (slideshow) وجود دارد.

Background را از منوهای موجود برای انتخاب پس زمینه جدید استفاده کنید.

- برای تغییر رنگ زمینهٔ میزکار، گزینهٔ colors را کلیک کنید.

- در کادر choose your mode لیست روبه‌روی آن را بازکرده و حالت light را برای روشن شدن و حالت Dark را برای تیره شده پس زمینه میزکار ویندوزتان انتخاب کنید. (شکل 29)

- در کادر Transparency effects با روشن و خاموش کردن آن جلوه‌های شفافیت را روی اجزای پنجره‌ها و نوار وظیفه اعمال و یا لغو کنید.

تنظیمات تم (Themes): برای این کار روی Themes کلیک کنید و از تم‌های موجود در صفحه نمایش داده شده برای تغییر تم استفاده کنید یا تم جدیدی ایجاد کنید (شکل 30).

تم (Theme) در ویندوز به مجموعه‌ای از تنظیمات ظاهری و صوتی گفته می‌شود که ظاهر سیستم عامل را شخصی‌سازی می‌کند.

این تنظیمات شامل موارد زیر است:
تصویر پس‌زمینه (Wallpaper): تصویر یا slide show دسکتاپ.
رنگ سیستم: رنگ پیش‌فرض پنجره‌ها، منوها و نوار وظیفه.
صداها: جلوه‌های صوتی رویدادها (مثل کلیک، اعلان‌ها).
نشانگر ماوس (Cursor): شکل و اندازه نشانگر

آیکون‌ها: طرح آیکون‌های دسکتاپ و فایل اکسپلور.

با انتخاب sounds windows Default می‌توانید یک صدا برای زمان شروع به کار ویندوز، باز کردن و بستن پنجره‌ها و برنامه‌ها و... انتخاب کنید، اگر آن رویداد رخ دهد صدای انتخابی پخش خواهد شد. (شکل 31)

برای انجام این کار مراحل زیر را دنبال کنید.
- ابتدا بر روی گزینهٔ sounds windows Default کلیک کنید و از پنجره ظاهر شده وارد زبانهٔ sounds شوید.
- در کادر program Events یکی از رویدادهای موجود در لیست را انتخاب کنید.
- در کادر بازشو sounds یکی از صداها را انتخاب کنید. می‌توانید با کلیک روی دکمه ...Browse صدا را از مسیرهای دیگر نیز انتخاب کنید.
- روی دکمهٔ test کلیک کرده و قبل از تأیید، صدای انتخابی را ارزیابی کنید.
- روی دکمهٔ Ok کلیک کنید.

- با انتخاب mouse cursor windows default می‌توانید علامت نشانگر ماوس را سفارشی کنید. (شکل 32)
- در پنجرهٔ ظاهر شده وارد زبانهٔ Pointers شوید.

در کادر scheme طرح مورد نظر خود را انتخاب و سپس از لیست نشانگرهای موجود در کادر Customize یکی را انتخاب کنید.

اگر می‌خواهید نشانگر جدیدی را داشته باشید، روی دکمه‌ٔ Browse کلیک کنید و طرح مورد نظر را پیدا کرده و اعمال کنید.

برای اعمال تغییرات روی دکمهٔ ok کلیک کنید.

برای برگرداندن نشانگر ماوس به وضعیت اولیه روی دکمهٔ Use Default کلیک کنید.

گزینۀ Desktop icon settings را انتخاب کنید. در بخش Desktop icons آیکون‌هایی که نیاز دارید تا در میزکار ویندوزتان مشاهده کنید را علامت بزنید و در انتها روی OK کلیک کنید.

برای تغییر شکل این آیکون‌ها از کادر پایین این پنجره روی آیکون موردنظر کلیک و سپس روی دکمهٔ ...Change Icon کلیک و در پنجره Change Icon آیکون مورد نظر را انتخاب و یا با کلیک روی دکمهٔ Browse در مسیرهای دیگر آیکون جدیدی انتخاب کنید.

روی ok کلیک کنید. (شکل 33)

تنظیم منوی شروع (Start): گزینهٔ start را کلیک کنید. در صفحهٔ ظاهر شده، دستورات سفارشی‌سازی Start قرار دارند.

گزینهٔ contrast Themes: تم‌های کنتراست بالا (High Contrast Themes) در ویندوز برای بهبود خوانایی و دسترسی‌پذیری کاربران با نیازهای ویژه (مانند مشکلات بینایی) طراحی شده‌اند. این تم‌ها با استفاده از رنگ‌های متضاد، عناصر رابط کاربری را برجسته می‌کنند.

تنظیم نوار وظیفه (Taskbar): در این بخش می‌توانید انتخاب کنید که کدام آیتم‌ها در نوار وظیفه نمایش داده و کدام آیتم‌ها از آن حذف شوند. همچنین می‌توانید موقعیت قرارگیری آیکون اپلیکیشن‌ها را از وسط نوار وظیفه به سمت چپ آن انتقال دهید.

قابلیت مدیریت آیتم‌های ناحیۀ اعلان‌ها (System Tray): این ناحیه معمولاً در سمت راست نوار وظیفه قرار دارد و آیکون‌هایی مانند (شبکه، باتری و آنتی‌ویروس) روی آن نمایش داده می‌شود. اضافه
کردن ثانیه شمار به بخش ساعت، مخفی کردن Taskbar و... از دیگر امکاناتی است که در اختیار شما قرار دارد. (شکل 34)

برای دسترسی به بخش System Tray، همچنین می‌توانید بر روی Taskbar کلیک راست کرده و گزینه Taskbar settings را انتخاب کنید. (شکل 35)

برای پنهان و آشکار کردن آیتم‌های سیستمی باید به شیوهٔ زیر عمل کنید:

در تنظیمات Taskbar، بر روی Taskbar items کلیک کنید تا منوی آن باز شود. (شکل 36)

برای تنظیم نحوهٔ نمایش گزینهٔ search در Taskbar لیست بازشو روبه‌روی آن را انتخاب کنید. (شکل 37)

گزینهٔ search را فعال کنید، چنانچه نحوهٔ نمایش آن را نتوانستید تغییر دهید ویندوز شما نیاز به به‌روزرسانی دارد یا ممکن است نیاز به غیرفعال‌سازی آنتی‌ویروس و... داشته باشید.

به منظور ایجاد و سازماندهی چندین محیط کاری مجزا برای تفکیک فعالیت‌ها (مثلاً یک دسکتاپ برای کار، دیگری برای سرگرمی و یا سازماندهی پنجره‌ها و برنامه‌ها از قابلیت Task View استفاده کنید. برای پنهان و آشکار کردن Task View، وضعیت آن را به غیرفعال (Off) و فعال (on) تغییر دهید. (شکل 36)

برای پنهان و آشکار کردن Widgets، وضعیت آن را به غیرفعال (Off) و فعال (on) تغییر دهید. (شکل 36)

با کلیک روی آیکون Widgets یا Win + W، یک پنل با پیش نمایش اخبار روز، آب و هوا و رویدادهای تقویم ظاهر می‌شود که بدون نیاز به بازکردن مرورگر یا برنامه‌های جداگانه قابل استفاده است.

برای اضافه کردن آیکون یک برنامه به Taskbar مراحل زیر را دنبال کنید:

- منوی استارت را باز یا روی دکمهٔ پنجره کلیک کنید.

- روی دکمهٔ All کلیک کنید. (شکل 38)
- بر روی اپلیکیشن موردنظر خود کلیک راست کرده و گزینهٔ More را انتخاب کنید. سپس از منویی که باز می‌شود، Pin to Taskbar را انتخاب کنید. (شکل 38)

- برای حذف کردن آیکون اپلیکیشن از نوار وظیفه، بر روی آیکون آن کلیک راست کرده و گزینهٔ Unpin from Taskbar را انتخاب کنید. (شکل 39)

Text input: برای دستگاه‌هایی که صفحه کلید مجازی دارند، می‌توانید آن را با انتخاب تم‌های مختلف و تنظیم اندازۀ کلیدها سفارشی کنید. برای انجام این کار روی Text input کلیک کنید.

یکی دیگر از قابلیت‌های ویندوز 11 تایپ گفتار می‌باشد. برای استفاده از این قابلیت می‌توانید voice Typing و یا با فشردن کلیدهای ترکیبی win + H آن را فعال کنید.

فونت (FONTS): با انتخاب این گزینه می‌توانید قلم‌های نصب شده را مشاهده و مدیریت آن‌ها را انجام دهید. همچنین می‌توانید قلم جدیدی را نصب کنید.

برای نصب قلم جدید، روی دکمهٔ Browse and install fonts کلیک کنید و قلم موردنظر را انتخاب کنید و روی دکمهٔ Choose fonts کلیک کنید. قلم انتخابی به قلم‌های ویندوز اضافه خواهد شد. (شکل 40)

3- حساب کاربری (Accounts)

گزینهٔ Accounts امکان مدیریت حساب‌های کاربری و تنظیمات مربوط به آن‌ها را به شما می‌دهد. در این بخش می‌توانید اطلاعات حساب کاربری خود را مشاهده و تغییر دهید، نوع حساب خود را مشخص کنید، نحوهٔ ورود به سیستم را تعیین کنید و با تعیین رمز عبور ویژگی‌های امنیتی را فعال کنید.

Your info: نمایش اطلاعات حساب کاربری مانند نوع حساب (مایکروسافت یا محلی)، تصویر پروفایل و امکان تغییر آن و همچنین امکان تبدیل حساب مایکروسافت به حساب محلی و بالعکس نیز در این بخش وجود دارد.

Other users: امکان افزودن، تغییر و حذف حساب‌های کاربری دیگر در ویندوز 11 را می‌دهد.

این بخش اجازه می‌دهد تا برای هر فردی که از رایانه استفاده می‌کند، یک حساب کاربری جداگانه با فضای شخصی و تنظیمات مخصوص به خود ایجاد کنید. (شکل 41)

برای ساخت user در ویندوز 11 مراحل زیر را دنبال کنید:

- روی گزینهٔ Accounts کلیک کرده و در ستون سمت راست نیز other Users را انتخاب کنید.

از بخش Other Users، برای اضافه کردن اکانت جدید روی گزینهٔ Add account کلیک کنید. (شکل 42)

در صفحه جدید، از شما خواسته می‌شود تا آدرس ایمیل مربوط به این شخص جدید را وارد کنید. اگر به هر دلیل نمی‌خواهید ایمیلی را اضافه کنید، روی گزینه I don’t have this person’s sign-in information کلیک کنید. (شکل 43)

- در صفحهٔ بعدی نیز روی Add a user without a Microsoft account کلیک کنید تا بدون استفاده از ایمیل یا شماره تلفن بتوانید یک حساب کاربری جدید در ویندوز 11 بسازید.

- در صفحهٔ جدید می‌توانید اطلاعات مربوط به این حساب جدید مانند نام کاربری، کلمه عبور و گزینه‌ای برای یادآوری رمز را تعیین کنید. در این بخش سؤالاتی از شما پرسیده می‌شود که باید پاسخ آن‌ها را در کادر پایین آن بنویسید (شکل 44).

- پس از اتمام کار گزینهٔ Next را کلیک کنید.

برای حذف کاربر موردنظر را انتخاب کرده و روی دکمهٔ Remove کلیک کنید. (شکل 45)

برای تغییر نوع کاربر در شکل 45، روی دکمهٔ Change account type کلیک کرده و آن را انتخاب و در کادر نمایش داده شده، مطابق با نیاز و نوع استفاده نوع حساب کاربری موردنظر را برای کاربر انتخاب و روی دکمهٔ ok کلیک کنید. (شکل 46)

در جدول 5 برخی از تفاوت‌های حساب‌های ادمین (Administrator) و استاندارد (Standard User) از نظر سطح دسترسی و اختیارات آورده شده است.

4- تنظیمات سیستم (System)

در ادامه تنظیمات ویندوز به بخش System که شامل گزینه‌های متنوعی است پرداخته خواهد شد که امکان شخصی‌سازی گزینه‌های سیستم را فراهم می‌سازد. (شکل 47)

Display: در این بخش می‌توانید گزینه‌های مربوط به رزولوشن، مقیاس و چیدمان را تنظیم کنید.

تنظیمات مربوط به صدا sound: در این بخش، می‌توانید تنظیمات مختلف مربوط به صدا را انجام دهید، مانند تنظیم سطح صدا، انتخاب دستگاه‌های ورودی و خروجی، تنظیمات پیشرفته بلندگو و میکروفن و... (شکل 48)

اعلان‌ها (Notifications): با استفاده از تنظیمات این بخش می‌توانید اعلان‌ها را فعال یا غیرفعال کنید. (شکل 49)

تنظیمات انرژی (Power): در این بخش می‌توانید مصرف انرژی سیستم خود را مدیریت کنید.

در صفحۀ تنظیمات روی گزینهٔ power کلیک کنید.

روی پیکان انتخاب Energy recommendation کلیک کنید. (شکل 50)

در for developers تنظیمات مخصوص توسعه‌دهندگان و کاربران حرفه‌ای قرار دارد.

Remote Desktop: ابزاری است که امکان می‌دهد از راه دور رایانه یا دستگاهی دیگر را کنترل کنید و از فایل‌ها، برنامه‌ها و منابع آن حتی اگر در محل دیگری باشید، استفاده کنید.

برای اتصال به رایانه‌ها از راه دور Remote Desktop را انتخاب کنید. (شکل 51)

دکمهٔ دسترسی از راه دور را فعال کنید.

- در پنجرهٔ باز شده برای تأیید اتصال به رایانه‌های دوردست، روی دکمهٔ Confirm کلیک کنید.

- نام رایانه میزبان را که در بخش PC name نمایش داده می‌شود، یادداشت کنید. این نام برای اتصال از راه دور نیاز است (شکل 52).

- به بخش System and Security بروید و سپس Windows Defender Firewall را انتخاب کنید.

- در سمت چپ، گزینهٔ Allow an app or feature through Windows Defender Firewall را کلیک کنید.

- روی دکمهٔ Change setting کلیک کنید.

- در لیست برنامه‌ها، گزینهٔ Remote Desktop را پیدا کرده و آن را تیک بزنید.

- روی OK کلیک کنید تا تنظیمات اعمال شود. (شکل 53)

- با فشردن کلیدهای Win + R پنجرهٔ Run باز می‌شود.

- عبارت mstsc را تایپ کنید و روی OK کلیک کنید (شکل 54).

- در پنجره Remote Desktop Connection در بخش Computer نام یا IP رایانه میزبان را وارد کنید. (شکل 55)

- روی Show Options کلیک کنید تا گزینه‌های بیشتر نمایش داده شود.

- نام کاربری و رمز عبور رایانه میزبان را وارد کنید.

- روی Connect کلیک کنید تا فرایند اتصال شروع شود.

- اگر پیام امنیتی ظاهر شد، روی Yes کلیک کنید تا اتصال برقرار شود.

- برای قطع اتصال از رایانه میزبان، روی دکمهٔ Start در پنجرهٔ Remote Desktop کلیک کنید و گزینهٔ Disconnect را انتخاب کنید.

ذخیره‌سازی (Storage): با استفاده از تنظیماتی که در این بخش قرار داده شده است، می‌توانید فضای ذخیره‌سازی سیستم خود را بهینه کرده و با حذف فایل‌های غیرضروری از پر شدن درایو اصلی جلوگیری کنید. (شکل 56)

الف) برای آزاد کردن کردن فضای دیسک گزینهٔ storage sense را کلیک کرده و آن را فعال کنید. (شکل 57)

از بخش Clean of temporary files گزینهٔ keep windows running smoothly by automatically Cleaning up Temporary System and app files را انتخاب کنید تا به صورت خودکار فایل‌های موقت، فایل‌های سطل بازیافت، فایل‌های دانلود و سایر فایل‌های غیرضروری حذف و فضای دیسک آزاد شود. (شکل 57)

برای تنظیم پاک‌سازی خودکار در دوره‌های زمانی تعیین شده در بخش Automatic User content cleanup روی دکمهٔ on کلیک کنید تا فعال شود. (شکل 57)

در بخش Run Storage Sense زمان اجرای Storage Sense را تنظیم کنید. از میان گزینه‌های موجود یکی را انتخاب کنید. (شکل 57)

در بخش Delete files in my recycle bin if they have been there for over می‌توانید زمانی که فایل‌ها در سطل بازیافت باقی می‌مانند را تنظیم کنید. از میان گزینه‌های موجود یکی را انتخاب کنید. (شکل 57)

در بخش Delete files in my Downloads folder if they haven’t been opened for more than زمانی را که فایل‌ها در پوشه دانلود باقی می‌مانند را تنظیم کنید. از میان گزینه‌های موجود یکی را انتخاب کنید. (شکل 57)

پس از انجام این تنظیمات، می‌توانید Storage Sense را اجرا کنید. برای این کار، روی دکمهٔ Run storage sence now کلیک کنید (شکل 57) تا Storage Sense فوراً شروع به حذف فایل‌های غیرضروری کند.

ب) پاک‌سازی توافق شده (Cleanup recommendations)

در این بخش می‌توانید این گزینه‌ها را برای پاک‌سازی فضای دیسک خود انتخاب کنید:

1- در بخش مدیریت فضای دیسک (storage managmant) گزینهٔ Cleanup recommendations را انتخاب کنید.

- برای حذف فایل‌های موقت در بخش Temporary files گزینهٔ موردنظر برای حذف را انتخاب کنید.
- روی دکمهٔ Clean up کلیک کنید. (شکل 58)

2- برای حذف فایل‌هایی که حجم زیادی را اشغال کرده‌اند و استفاده نشده‌اند روی گزینهٔ Large or unused files کلیک کنید.

- فایل‌های مورد نظر را انتخاب کنید.
- روی دکمهٔ Clean up کلیک کنید. (شکل 59)

3- روی گزینهٔ Files synced to the cloud کلیک کنید. فایل‌های موجود درفضای ابری را انتخاب کنید. (شکل 60)

- روی دکمهٔ Clean up کلیک کنید.

4- برای حذف برنامه‌هایی که کمتر مورد استفاده قرارگرفته‌اند روی گزینهٔ Unused apps کلیک کنید. (شکل 60)

- در صورت نیاز برنامه‌هایی که کمتر استفاده کرده‌اید را انتخاب کنید.
- در پایان دکمهٔ Clean up را کلیک کنید.

بازیابی (RECOVERY): اصطلاح Recovery به معنای بازیابی یا بازگرداندن است. به فرایندی گفته می‌شود که در آن می‌توانید داده‌ها، تنظیمات یا عملکرد سیستم را پس از یک مشکل یا خرابی بازیابی کنید.

در ویندوز 11 به روش‌های مختلفی می‌توانید به این ابزار دسترسی پیدا کنید.

وارد CONTROL PANEL شوید و ابزار RECOVERY را انتخاب کنید.

روی دکمهٔ WIN+I کلیک و گزینهٔ System را انتخاب و سپس روی گزینهٔ RECOVERY کلیک کنید.

در برخی از نسخه‌های ویندوز 11 این گزینه در دستهٔ Update & RECOVERY قرار گرفته باشد.

5- Privacy & Security

- این گزینه شامل تنظیمات مختلفی برای حفاظت از داده‌های کاربران و اطمینان از امنیت دستگاه است. در ادامه، تنظیمات موجود در این بخش و مراحل دسترسی به آن‌ها آورده شده است:

وارد بخش Privacy & Security شوید. (شکل 63)

بخش Windows Security شامل تنظیماتی برای حفاظت از دستگاه در برابر تهدیدهای امنیتی است روی آن کلیک کنید. (شکل 64)

1- برای حفاظت از دستگاه در برابر ویروس‌ها و تهدیدات روی گزینهٔ Virus & threat protection کلیک کنید و وارد بخش تنظیمات آن شوید و گزینه‌های مربوط به حفاظت دستگاه در برابر تهدیدات ویروس و برنامه‌های مخرب را فعال کنید.

2- برای تأمین امنیت حساب کاربری و ورود روی گزینهٔ Account protection کلیک کنید.

3- برای حفاظت از شبکه و تنظیمات دیوار آتش روی گزینهٔ Firewall and network protection کلیک کنید.

4- برای کنترل برنامه‌ها و مرورگرها و جلوگیری از دسترسی غیرمجاز روی گزینهٔ App & browser control کلیک کنید.

5- برای تأمین امنیت داخلی سیستم روی گزینهٔ Device security کلیک کنید.

6- برای مشاهدهٔ سلامت و عملکرد سیستم و مدیریت ویژگی‌های امنیتی سخت‌افزار سیستم خود روی گزینهٔ Device performance & health کلیک کنید.

7- Family options در ویندوز 11 یک مجموعه‌ای از تنظیمات و کنترل‌های والدینی است که به آن‌ها کمک می‌کند تا امنیت و سلامت فرزندان خود را در استفاده از فضای دیجیتال و آنلاین تأمین کنند.

Find My Device: این ویژگی به کاربران کمک می‌کند تا دستگاه خود را در صورت گم شدن پیدا کنند. برای استفاده از این ویژگی، باید با حساب مایکروسافت وارد شوید و اطمینان حاصل کنید که مدیر دستگاه هستید. (شکل 65)

تنظیمات مجوزهای دسترسی در ویندوز (Windows Permissions)

جدول 8

Windows Permissions
General	تنظیمات عمومی برای حفاظت از داده‌های شخصی
Speech	کنترل شناسایی صدا و تنظیمات مربوط به آن
Inking & typing personalization	تنظیمات شخصی‌سازی نوشتن و تایپ کردن
Diagnostic & feedback	تنظیمات داده‌های تشخیصی و بازخوردها
Activity history	مدیریت و پاک کردن تاریخچه فعالیت‌ها

تنظیمات مجوزهای دسترسی برنامه‌ها به منابع سیستم (APP Permissions)

جدول 9

App Permissions
Location	کنترل دسترسی برنامه‌ها به موقعیت جغرافیایی دستگاه
Camera	کنترل دسترسی برنامه‌ها به دوربین دستگاه
Microphone	کنترل دسترسی برنامه‌ها به میکروفون دستگاه
Voice activation	کنترل فعال‌سازی صدا و تنظیمات مربوط به آن
Notifications	مدیریت اعلان‌ها و دسترسی برنامه‌ها به آن‌ها
Account info	کنترل دسترسی برنامه‌ها به اطلاعات حساب کاربری
Other devices	کنترل دسترسی دستگاه‌های دیگر به دستگاه شما

6- Bluetooth & devices

در این بخش امکان مدیریت دستگاه‌های جانبی و بلوتوثی و پیکربندی مربوط به آن‌ها وجود دارد.

devices: برای روشن یا خاموش کردن بلوتوث، می‌توانید از دکمهٔ  استفاده کنید. (شکل 66)

اضافه کردن دستگاه بلوتوثی جدید

1- در بخش Bluetooth & Devices، روی دکمهٔ Add Device که همراه با یک علامت (+) است، کلیک کنید.

2- در پنجرهٔ Add a Device روی Bluetooth کلیک کنید. (شکل 67)

3- بررسی کنید که دستگاه موردنظر روشن و در حالت Pairing قرار دارد.

4- ویندوز شروع به جست‌و‌جوی دستگاه‌های قابل اتصال می‌کند و پس از یافتن دستگاه موردنظر، آن را در لیست نمایش می‌‌دهد. روی نام دستگاه کلیک کنید تا به آن متصل شوید.

مشاهده و مدیریت دستگاه‌های متصل

در این بخش می‌توانید لیست دستگاه‌های بلوتوثی که به آن‌ها متصل شده‌اید را مشاهده کنید. با انتخاب هر دستگاه، می‌توانید گزینۀ حذف دستگاه (Remove device) را انجام دهید. (شکل 68)

اضافه کردن بلوتوث به مرکز اقدامات (Action Center)

این ناحیه محلی برای مدیریت اعلان‌ها (Notification) و تنظیمات سریع (Quick Setting) است.

1- کلیدهای Win + A را فشار دهید تا Action Center باز شود.

2- اگر نماد بلوتوث وجود نداشت، روی نماد مداد (Edit) کلیک کنید. (شکل 69)

3- روی Add کلیک کنید و Bluetooth را انتخاب کنید.

4- با کلیک بر روی آیکون Bluetooth، آن را فعال یا غیرفعال کنید.

افزودن چاپگر یا اسکنر جدید

1- گزینهٔ Printers & scanners را انتخاب کنید.

2- روی Add device کلیک کنید. ویندوز سعی می‌کند چاپگر را شناسایی کند. (شکل 70)

3- کمی صبر کنید تا این کار انجام شود.

4- پس از شناسایی، چاپگر خود را از لیست انتخاب کرده و روی Add device کلیک کنید.

5- اگر به دلیل قدیمی بودن چاپگر یا مشکل دیگر، نصب چاپگر به صورت خودکار انجام نشد، روی Add manually کلیک کنید تا بتوانید نصب چاپگر جدید را به صورت دستی انجام دهید. (شکل 71)

در صفحه جدید گزینهٔ .My printer is a little older, help me find it را انتخاب کنید و Next را کلیک کنید. (شکل 72) این فرایند ممکن است طول بکشد تا چاپگرها را شناسایی کند و لیست آن‌ها را نمایش دهد.

در صفحهٔ جدید مطابق شکل 73 از لیست سمت چپ چاپگر و از سمت راست شرکت سازندهٔ آن را انتخاب کنید.

- بر روی دکمهٔ windows Update کلیک کنید تا جدیدترین درایورهای چاپگر نصب شده از سایت سازنده آن دانلود شود و اگر درایور آن را بر روی رسانه‌ای ذخیره شده دارید بر روی دکمهٔ Have Disk کلیک کنید تا چاپگر توسط ویندوز شناسایی شود.

مدیریت تنظیمات دوربین (Cameras)

روی گزینه Cameras کلیک کنید.

1- در پنجرهٔ ظاهر شده می‌توانید اگر دوربین یا وب‌کم را به سیستم متصل کرده باشید با کلیک روی دکمه‌ٔ Search for cameras ویندوز آن را پیدا کرده و در لیست پایین صفحه نام آن را نمایش دهید.

2- درصورتی که هنوز ویندوز آن را شناسایی نکرده باشد، فایل راه‌انداز را از سایت شرکت سازنده دانلود و اجرا کنید.

3- مراحل نصب را ادامه دهید تا دوربین شما توسط ویندوز شناسایی شود.

4- تنظیمات دوربین و یا وب‌کم متصل شده به سیستم خود را انجام دهید. (شکل 74)

مدیریت تنظیمات ماوس (Mouse)

1- روی گزینهٔ Mouse کلیک کنید.

2- در پنجرهٔ ظاهر شده می‌توانید تنظیمات دکمه‌های ماوس را انجام دهید. (شکل 75)

مدیریت تنظیمات قلم دیجیتال (Pen & Windows Ink)

1- روی گزینهٔ Pen & Windows Ink کلیک کنید. (شکل 76)

2- در پنجرهٔ ظاهر شده می‌توانید تنظیمات قلم دیجیتال را انجام دهید.

مدیریت تنظیمات شبکه (Network & Internet)

برای انجام این تنظیمات مراحل زیر را می‌توانید انجام دهید:

- از بخش سمت چپ، گزینهٔ Network & Internet را انتخاب کنید. (شکل 77)

تنظیمات Wi-Fi

1- گزینهٔ wi-fi را روشن کنید. (شکل 78)

2- روی گزینهٔ Show Available Networks کلیک کنید تا شبکه‌های wi-fi در دسترس را مشاهده کنید.
شبکهٔ موردنظر خود را انتخاب کرده و به آن متصل شوید.

3- برای حذف، افزودن و ایجاد تغییر در شبکه‌ها گزینهٔ Manage Known Networks را انتخاب کنید.

مدیریت تنظیم برنامه‌های کاربردی (App)

مدیریت برنامه‌های نصب شده Installed Apps

1- روی گزینهٔ App کلیک کنید.(شکل 79)

2- برای مشاهدهٔ لیست برنامه‌های نصب شده روی Installed Apps کلیک کنید.

3- از کادر جست‌وجوی بالای صفحه برای پیدا کردن برنامه‌ها استفاده کنید.

4- از کادر sort by برای مرتب‌سازی برنامه‌ها براساس نام، تاریخ نصب و اندازه استفاده کنید.

5- برای حذف برنامه‌روی سه نقطه کنار برنامه مورد نظر کلیک کرده و گزینهٔ Uninstall را انتخاب کنید.

تنظیم برنامه‌های پیش‌فرض (Default Apps)

به کمک این گزینه می‌توانید تعیین کنید برنامه‌ها و یا لینک‌های خاص در کدام برنامه اجرا شوند.

1- روی Default apps کلیک کنید.

2- می‌توانید برای هر نوع فایل مانند pdf، jpg و غیره برنامهٔ پیش‌فرض را انتخاب کنید.

3- نوع فایل موردنظر را در کادر مشخص شده (1) تایپ کرده از قسمت (2) برنامهٔ موردنظر را مشخص نمایید. (شکل 80)

مدیریت برنامه‌های شروع سیستم (Startup App)

1- روی Startup App کلیک کنید.

2- در پنجرهٔ ظاهر شده می‌توانید برنامه‌هایی که با بارگذاری ویندوز اجرا می‌شوند را فعال یا غیرفعال کنید. (شکل 81)

Accessibility

بخش Accessibility مجموعه‌ای از ابزارها و تنظیمات است که به کاربران دارای معلولیت‌های بینایی، شنوایی، حرکتی و شناختی کمک می‌کند تا راحت‌تر از ویندوز استفاده کنند و هدف از این تنظیمات، ایجاد تجربهٔ کاربری بهتر و آسان‌تر برای همهٔ افراد، صرف‌نظر از توانایی‌هایشان است.

از قسمت تنظیمات Settings وارد بخش دسترس‌پذیری Accessibility شوید.

تنظیمات و ابزارهای مهم بخش Accessibility در 3 دسته قرار دارند.

1- گزینه Vision: با تنظیمات مربوط به نمایش مانند کنتراست بالا، اندازه متن و ویژگی‌های خوانش صفحه، به کاربران دارای اختلالات بینایی کمک می‌کند تا محتوا را بهتر درک کنند. (شکل 82)

2- گزینهٔ Hearing: تنظیمات مربوط به بهبود تجربه شنیداری مانند اتصال سمعک‌ها، تنظیم بالانس صوتی، فعال‌سازی زیرنویس زنده (Live Captions) و قابلیت‌های تقویت صدا مانند Live Listen را فراهم می کند. (شکل 83)

3- گزینهٔ Interaction: با تنظیمات مرتبط با اندازه و فاصله المان‌های لمسی (مانند دکمه‌ها) برای جلوگیری از خطاهای لمسی و تسهیل تعامل کاربران دارای محدودیت‌های حرکتی کمک می‌کند.

به‌روزرسانی ویندوز (Windows Update)

1- برای به‌روزرسانی ویندوز 11، مراحل زیر را دنبال کنید:

2- در صفحه تنظیمات، از پنل سمت چپ گزینهٔ Windows Update را انتخاب کنید.

3- روی دکمهٔ Check for updates کلیک کنید تا ویندوز به‌روزرسانی‌های موجود را جست‌وجو کند (شکل 85).

4- اگر به‌روزرسانی جدیدی وجود داشت، گزینهٔ Download & install all را انتخاب کنید. پیشرفت دانلود در همین صفحه نمایش داده می‌شود.

5- پس از اتمام نصب، روی Restart now کلیک کنید تا تغییرات اعمال شوند. پس از راه‌اندازی مجدد، به Windows Update > Update history بروید تا لیست به‌روزرسانی‌های نصب شده را بررسی کنید.

اگر به‌روزرسانی در Windows Update نمایش داده نشد، از Windows11 Installation Assistant (از سایت مایکروسافت) استفاده کنید.

غیرفعال کردن به‌روزرسانی خودکار ویندوز 11: مایکروسافت به‌طور پیش‌فرض، به‌روزرسانی‌های ویندوز 11 را به‌صورت خودکار دانلود و نصب می‌کند. اگر می‌خواهید نسخه‌ٔ فعلی را نگه دارید، می‌توانید از روش‌های زیر برای متوقف کردن به‌روزرسانی خودکار استفاده کنید. یکی از روش‌ها برای متوقف کردن به‌روزرسانی خودکار ویندوز، غیرفعال کردن سرویس‌های آن است.

1- کلیدهای win+R را هم‌زمان فشار دهید تا پنجرهٔ Run باز شود (شکل 87).

این پنجره برای دسترسی سریع به بخش‌های مختلف ویندوز و اجرای برنامه‌ها کاربرد دارد.

2- عبارت services. msc را تایپ کرده و کلید ok را بزنید. (شکل 87)

3- در پنجرهٔ Services در لیست سرویس‌ها، گزینهٔ Windows Update را پیدا کرده و روی آن دو بار کلیک کنید. (شکل 88)

در تب عمومی (General)، بخش نوع راه‌اندازی (Startup Type) را به حالت غیرفعال (Disabled) تغییر دهید. (شکل 89)

4- دکمه توقف (Stop) را بزنید.

5- تنظیمات را تأیید کنید.

نصب نرم افزار ماشین مجازی VMware Workstation

VMware Workstation یکی از بهترین نرم‌افزارها در زمینهٔ مجازی‌سازی ویندوز (windows)، لینوکس (linux)، مکینتاش (macintash) و اندروید به‌شمار می‌رود و کاربران به‌راحتی می‌توانند بدون اینکه کوچک‌ترین صدمه‌ای به سیستم عامل خود وارد نمایند ابزارها و برنامه‌ها را بر روی یک سیستم عامل مجازی نصب و به‌راحتی استفاده کنند.

حداقل تجهیزات مورد نیاز برای نصب

CPU باید 64 بیتی با سرعت 2GHZ و دارای قابلیت مجازی‌سازی (VT support) باشد.

قابلیت مجازی‌سازی باید در BIOS فعال (Enable) باشد.

حداقل رم 2GB و مقدار پیشنهادی 4GB است.

فضای دیسک مورد نیاز جهت نصب ماشین مجازی حداقل 1.2GB است و برای نصب سیستم عامل هم 64GB مورد نیاز است.

برای نصب VMware Workstation،‌ مراحل زیر را دنبال کنید:

1- با راهنمایی هنرآموز خود فایل نصب نرم‌افزار را از سایت معتبر دانلود نمایید. وارد پوشه نصب نرم‌افزار VMware Workstation شوید.

2- روی فایل VMware Workstation .exe کلیک و سپس دکمه Next را کلیک کنید. (شکل 90)

قرارداد و مجوز استفاده از نرم‌افزار نمایش داده شده است. با انتخاب گزینه I accept the terms in the license agreement موافقت خود را با این قرارداد اعلام کنید. (شکل 91)

با کلیک روی دکمه Change مسیر نصب نرم‌افزار را انتخاب کرده و با کلیک روی دکمه Next به صفحه بعد بروید. (شکل 92)

در صفحه بعد نیز روی گزینه Next کلیک کنید. (شکل 92)

دکمه Install را کلیک کنید تا نصب نرم‌افزار آغاز شود. (شکل 93)

در پایان با کلیک کردن روی گزینه Finish، مراحل نصب ماشین مجازی پایان می‌پذیرد.

نصب سیستم عامل ویندوز 11 در ماشین مجازی

1- VMware Workstation را باز کنید با کلیک روی گزینه Create a New Virtual Machine، یک ماشین مجازی برای راه‌اندازی سیستم عامل ویندوز 11، ایجاد کنید. (شکل 94)

2- برای اینکه از درگیری با تنظیمات پیچیده و غیرضروری جلوگیری شود در صفحه باز شده گزینه Typical را انتخاب کرده و روی Next کلیک کنید.

3- سیستم عامل مهمان را Microsoft Windows انتخاب کنید.

4- نسخه Windows10X64 یا Windows11 را (در صورت وجود) انتخاب کنید. (شکل 95)

5- یک نام برای ماشین مجازی انتخاب و با کلیک روی دکمه ...Browse محل ذخیره‌سازی آن را مشخص کنید. (شکل 96)

6- برای اینکه بتوانید پیکربندی ماشین مجازی را تنظیم کنید، روی Customize Hardware کلیک کنید (شکل 97).

در صفحه جدید حداکثر اندازه دیسک را مشخص کنید. (حداقل 60 گیگابایت توصیه می‌شود) (شکل 98)

برای اینکه تمام محتویات دیسک مجازی به صورت یک فایل بزرگ ذخیره شوند گزینه Store virtual disk as a single file را انتخاب کنید و روی دکمه NEXT کلیک کنید.

در صفحه باز شده، اسلایدر را حرکت دهید و 4 گیگابایت RAM به ماشین مجازی اختصاص دهید. (شکل 99)

از کادر سمت چپ پنجره روی گزینه Processors کلیک کنید.

در سمت راست صفحه، با حرکت اسلایدر 2 هسته پردازنده به ماشین مجازی اختصاص دهید. (شکل 100)

قسمت New CD/DVD را کلیک کنید، گزینه Use ISO image file را فعال و مکان فایل ISO ویندوز 11 را از طریق دکمه Browse انتخاب کنید. (شکل 101)

حالا روی دکمه Close کلیک کنید.

در صفحه جدید تنظیماتی را که انجام داده‌اید نمایش داده می‌شود. در این صفحه روی Finish کلیک کنید تا ماشین مجازی ایجاد شود.

پس از ایجاد ماشین مجازی با کلیک روی دکمه (Power on this virtual machine) یا دکمه،  ماشین مجازی را روشن کنید. (شکل 102)

ادامه مراحل نصب طبق مراحل آموزش داده را با راهنمایی هنرآموز خود در واحد یادگیری 1 انجام دهید.

مدیریت کارها (Task Manager)

با فشردن هم‌زمان کلیدهای Ctrl + Shift + Esc یا کلیک راست روی آیکون ویندوز و انتخاب Task Manager پنجره برنامه نشان داده می‌شود.

پنجرۀ Task Manager نشان می‌دهد چه برنامه‌هایی در حال اجرا هستند و چه میزان از منابع سیستم مانند Ram ،CPU، اینترنت استفاده می‌کنند.

- در تب Processes لیست تمام برنامه‌های باز و پس‌زمینه را ببینید. (شکل 103)

- اگر برنامه‌ای هنگ کرده، روی آن کلیک و روی End Task بزنید تا بسته شود.

- روی Performance کلیک کنید. (شکل 104)

- نمودار HDD ،Ram ،CPU و Wi-Fi/Ethernet را بررسی کنید.

- اعداد قرمز یا بالا = نمایانگر مصرف زیاد منابع است.

- روی گزینه Startup کلیک کنید و برنامه‌هایی که با روشن شدن سیستم، خودکار اجرا می‌شوند را ببینید.

- در این بخش روی برنامه‌های غیرضروری کلیک راست و Disable کنید تا از این به بعد، بعد از روشن شدن رایانه، ویندوز سریع‌تر بالا بیاید. (شکل 105)

- روی گزینه Details کلیک کنید و اطلاعات پیشرفته مانند PID (شماره شناسایی فرایند) یا مصرف GPU (کارت گرافیک) را ببینید.