درسنامه آموزشی شهروند الکترونیکی E-Citizen کلاس دهم

هدف کلی

توانایی شناخت تجهیزات الکترونیکی مناسب

هدف‌های رفتاری

پس از مطالعه این فصل از هنرجو انتظار می‌رود که:

- شناخت مفاهیم مربوط به رایانه‌های شخصی (لپ‌تاپ و دسکتاپ)
- شناخت مفاهیم مربوط به سخت‌افزارهای کاربردی در ابزارهای الکترونیکی
- شناخت مفاهیم مربوط به مشخصات فنی ابزارهای الکترونیکی (بروشور خوانی)
- شناخت مفاهیم درگاه‌ها (پورت‌های کاربردی)
- شناخت مفاهیم مربوط به نگهداری و محافظت از ابزارهای الکترونیکی (بهینه‌سازی عمر باتری، نگهداری از صفحهٔ نمایش و...)
- شناخت مفاهیم پایه مربوط به انواع سیستم عامل‌های موبایل و رایانه‌های شخصی

زمان (ساعت)
نظری	عملی
5	7

مقدمه

جامعه‌شناسان، دیجیتالی شدن یا «الکترونیکی» شدن را فرایندی می‌دانند که انسان از طریق ابزارها، فنون و رسانه‌های دیجیتالی مانند شبکه اینترنت و رایانه به تولید، تکثیر، اشاعه و انتشار نمادها و معانی می‌پردازد و از طریق آن‌ها زندگی خود را سامان و معنا بخشیده و عادات بنیادین انسان‌ها در زمینه‌های مختلف را تغییر داده است.

تکنولوژی همواره در حال تغییر است. از یک تغییر تکنولوژیکی عظیم گرفته همچون توسعه و ایجاد ربات‌های پیچیده تا تغییرات کوچکی همچون تغییر رویه‌های اداری در انجام کارها. نرخ تغییر تکنولوژی به معنای آن است که تکنولوژی استفاده شده به‌وسیلهٔ هر سازمان تا چه مدت بدون تغییر مورد استفاده قرار می‌گیرد. پیشرفت تکنولوژی همیشه همراه با ریسک و مزایای بالقوه بوده و از طرفی نمی‌توان آن را به آسانی پیش‌بینی کرد.

افزایش بی‌سابقه سرعت جهانی شدن در دهه اخیر و نقشی که اطلاعات و ارتباطات در این مورد داشته‌اند، نیاز به تربیت شهروندانی با ویژگی‌های مناسب برای زندگی در جامعه جهانی که در آن فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات نقش اصلی را دارند، دوچندان نموده است. امروزه با گسترش منابع دیجیتال، نوع جدیدی از شهرها به‌نام شهرهای الکترونیک یا مجازی در حال ظهور هستند که یک دولت الکترونیک آن‌ها را اداره می‌کند.

لذا چنین شهرهایی به شهروندانی الکترونیک با ویژگی‌های خاص نیاز دارد که بتوانند علایق و نیازهای روزمره خود را در چنین فضایی برآورده و تأمین نمایند. مثلاً در دانشگاه ثبت‌نام کنند، کتاب بخوانند، با اساتید گفت‌وگو کنند و عقاید خود را مطرح نمایند. بنابراین با توجه به ضرورت توسعه شهرها و دولت‌های الکترونیک، تربیت شهروندانی دارای ویژگی‌های متناسب با این شهرها نیز یک اصل مهم و اساسی است.

تعریف کلی شهروند الکترونیک

شهروندی که کارهای خود را در طول روز به‌وسیله ابزارهای الکترونیکی انجام دهد. مثلاً در ایام کرونا برای تهیه کتاب کمک درسی، کتاب خود را جستجو کرده و خرید اینترنتی انجام می‌دادیم و درب خانه تحویل می‌گرفتیم.

مفاهیم مربوط به رایانه‌های شخصی (لپ‌تاپ و دسک‌تاپ)

تعریف رایانه: رایانه یک سیستم الکترونیکی و قابل برنامه‌ریزی می‌باشد که داده‌ها را پردازش کرده و تبدیل به اطلاعات می‌کند. ابتدا داده‌ها را به صفر و یک تبدیل کرده و سپس آن‌ها را به مواردی مثل عکس، فیلم، وب سایت بازی و... تبدیل می‌کند.

رایانه‌ها ترکیبی از سخت‌افزارها و نرم‌افزارها هستند. سخت‌افزار به قسمت‌های فیزیکی و قابل لمس رایانه می‌گویند مانند ماوس، صفحه کلید و... .

نرم‌افزار به دستورالعملی می‌گویند که به سخت‌افزار دستور می‌دهد چه عملی انجام دهد. مثل برنامه پخش موسیقی یا برنامه Word یا ویندوز، بیشتر مردم وقتی کلمه رایانه را بکار می‌برند، منظورشان رایانه شخصی است. این رایانه می‌تواند یک رایانه رومیزی یا یک لپ‌تاپ باشد. رایانه‌های شخصی مدل‌های مختلفی دارند و معمولاً از ویندوز شرکت مایکروسافت یا مک شرکت اپل استفاده می‌کنند.

گوشی‌های هوشمند نیز مانند رایانه‌ها سیستم عامل دارند به عنوان مثال اندروید یا IOS.

رایانه‌ها در ابعاد و اندازه‌های مختلف وجود دارند مثل تلویزیون‌ها و کنسول‌های بازی و وسیله‌هایی مانند یخچال که می‌توانند رایانه داخل خودشان داشته باشند ولی آن‌ها نمی‌توانند کارهایی که یک رایانه شخصی مانند لپ‌تاپ انجام می‌دهد را انجام دهند. مدل‌های مختلفی از رایانه‌ها وجود دارند که هر کدام یک نقشی در زندگی ما ایفا می‌کنند.

انواع رایانه‌های شخصی: در رایانه‌ها، بعد از دریافت داده‌ها از دستگاه‌های ورودی توسط کاربر آن‌ها را ذخیره و پردازش می‌کنند و به اطلاعاتی از قبیل اعداد، متن، تصویر و صدا و فیلم تبدیل می‌نمایند و از طریق دستگاه‌های خروجی آن‌ها را به ما نشان می‌دهند. Personal Computerها که به اختصار به آن‌ها PC گفته می‌شود همان رایانه‌های شخصی هستند.

انواع رایانه‌های شخصی

1- رایانه‌های رومیزی Desktop Computer
2- رایانه‌های کیفی یا قابل حمل Laptop
3- تلفن‌های هوشمند Smart Phone
4- تبلت یا لوح رایانه Tablet

1- رایانه‌های رومیزی Desktop Computer: برای کار در یک محل ثابت و روی میز طراحی شده‌اند و از برق شهری استفاده می‌کنند مانند رایانه‌هایی که در ادارات یا مدارس و... می‌بینید. این رایانه‌ها دارای محفظه‌ای به نام Case هستند که روی میز قرار می‌گیرد و صفحه کلید که در جلو و صفحه نمایش که اغلب در کنار کیس قرار می‌گیرد.

رایانه‌های All-In-One که رایانه‌های همه کاره نیز گفته می‌شوند جزو رایانه‌های رومیزی هستند. این رایانه‌ها مانند رایانه‌های Desktop هستند و تفاوت آن‌ها در نداشتن کیس است. تمام قطعات یک کیس در پشت صفحه نمایش تعبیه شده است. عملکرد یکسانی با رایانه‌های دسک‌تاپ دارد ولی از لحاظ ظاهری زیباترند و فضای کمتری اشغال می‌کنند.

2- رایانه‌های کیفی یا قابل حمل Laptop: از نظر امکانات مانند رومیزی هستند ولی با باتری هم کار می‌کنند. قابل حمل هستند و دارای همان اجزایی هستند که در رایانه‌های رومیزی قرار دارد، با این تفاوت که تاحد ممکن از وزن و اندازه آن‌ها کم شده است. از یک صفحه کلید استفاده می‌کنند که سرخود است و به‌جای ماوس از یک صفحه لمسی استفاده می‌نمایند. اما می‌توان صفحه کلید و ماوس جداگانه‌ای هم به آن‌ها وصل کرد.

3- تلفن‌های هوشمند: با استفاده از آن‌ها علاوه‌بر برقراری تماس‌های تلفنی، امکان دسترسی به اینترنت، سازماندهی اطلاعات تماس، ارسال نامه‌های الکترونیکی، پیام‌های متنی، بازی و گرفتن عکس نیز وجود دارد. البته قدرت آن‌ها به اندازه رایانه نیست.

4- تبلت یا لوح رایانه Tablet: تبلت‌ها رایانه‌های قابل حمل هستند. از گوشی‌های هوشمند بزرگ‌تر و از لپ‌تاپ کوچک‌ترند و به‌جای استفاده از صفحه کلید از یک صفحه نمایش لمسی استفاده می‌کنند. در حقیقت ترکیبی از یک لپ‌تاپ و یک تلفن همراه هستند. اغلب می‌توانند برنامه‌های کاربردی و البته ساده یک رایانه را اجرا کنند اما حافظه و قابلیت ذخیره‌سازی کمتری نسبت به رایانه‌های رومیزی دارند.

مفاهیم مربوط به سخت‌افزارهای کاربردی در ابزارهای الکترونیکی

سخت افزارهای ورود اطلاعات: یک‌سری از سخت‌افزارها برای ورود داده استفاده می‌شوند و به آن‌ها دستگاه‌های ورودی می‌گویند مانند:

1- صفحه کلید (Keyboard)
2- ماوس (Mouse)
3- دسته بازی (Joystick)
4- لوح لمسی (Touch Pad)
5- صفحه نمایش لمسی (Touch Screen)
6- قلم نوری (Light Pen)
7- گوی مسیریاب (Track Ball)
8- میکروفون (Microphone)
9- پویشگر (Scanner)
10- دوربین دیجیتال (Digital camera)
11- دوربین وب (Web Cam)

- صفحه کلید (Keyboard):‌ مهم‌ترین و رایج‌ترین وسیله ورودی رایانه، صفحه کلید است و از آن برای داده‌ها و دستورالعمل‌ها به رایانه استفاده می‌شود.

- ماوس (Mouse): یکی از مهم‌ترین وسایل ورودی برای انتقال سریع و آسان داده به رایانه، به‌ویژه در نرم‌افزارهای گرافیکی، ماوس است. به اشاره‌گر ماوس (Mouse Pointer) گفته می‌شود.

- ایر ماوس (Air Mouse): همانطور که از نامش پیداست ماوسی است که بدون ارتباط با سطح نیز کار می‌کند. یعنی لازم نیست مانند ماوس‌های معمولی آن را روی میز یا مبل یا هر سطح دیگری بگذارید و با تکان دادن ریموت در هوا کارهایی که مد نظرتان است انجام می‌شود. فاصله مؤثر بی‌سیم این نوع ماوس 10 متر است یعنی حتی از راه دور هم می‌توانید دستورات خود را انتخاب کنید تا برنامه‌هایتان باز و اجرا شوند.

- گوی مسیریاب (Trackball): ترک بال یا گوی مسیریاب یک دستگاه ورودی است که عملکرد آن شبیه ماوس است با این تفاوت که ترک بال ثابت بوده و فقط گوی آن توسط دست قابل حرکت می‌باشد. در واقع ترک بال مشابه یک ماوس پشت و رو شده است.

- پویشگر (Scanner): دستگاهی ورودی است که برای وارد کردن تصاویر، اسناد و اشکال به داخل رایانه به کار می‌رود.

اسکنرها دو نوع هستند:

الف) اسکنرهای دستی: معمولاً در مکان‌هایی نظیر فروشگاه‌ها و فرودگاه‌ها برای خواندن بارکد کالاها و چمدان‌ها و شناسایی آن‌ها استفاده می‌شوند.

ب) اسکنرهای رومیزی: برای اسکن تصاویر، نامه‌ها و سایر مستندات استفاده می‌شود و معمولاً در دو اندازه A4,A3 در بازار موجودند. به این نوع اسکنرها، اسکنر تخت (Flat) می‌گویند.

- لوح لمسی (Touch Pad): در کنار صفحه کلید رایانه‌های کیفی معمولاً صفحه‌ای قرار دارد که به‌جای ماوس از آن استفاده می‌شود. این صفحه به تماس انگشتان دست حساس بوده و با حرکت دادن انگشتان دست بر روی آن می‌توان اشاره‌گر ماوس را بر روی صفحه جابه‌جا کرد. لوح لمسی بر روی بعضی از صفحه کلیدهای رایانه شخصی که برای کاربردهای گرافیکی است نیز موجود می‌باشد.

- قلم نوری (Light Pen): برای انجام کارهای گرافیکی خاص کاربرد دارد. با کشیدن قلم نوری برروی کاغذ، یک خط روی صفحه نمایش رایانه کشیده می‌شود. نوع دیگری از آن وجود دارد که کاربر با استفاده از آن به صفحه نمایش اشاره می‌کند یا فرمان‌ها را با فشردن دکمه‌ای که در کنار قلم نوری است، انتخاب می‌نماید.

- دسته بازی (Joystick): دسته بازی یک دستگاه ورودی است که برای استفاده در بازی‌های رایانه‌ای بسیار مناسب است.

- میکروفون (Microphone): برای انتقال صدا به رایانه از وسیله‌ای به‌نام میکروفون را استفاده می‌کنند. گاهی اوقات برای اینکه بتوانیم صدای خود را در رایانه ضبط کنیم و هم‌زمان صدای خروجی را بشنویم از Headset استفاده می‌نماییم. کاربرد آن در گفت‌وگوهای اینترنتی، ضبط صدا، صداگذاری روی فیلم و... است.

- دوربین وب (Web Cam): دوربین کوچکی است که به کمک آن می‌توان فیلم و تصویر را به‌صورت زنده و هم‌زمان به رایانه انتقال داد. برای گفتگوی ویدیویی در اینترنت، ضبط فیلم در رایانه، گرفتن عکس و انتقال آن به رایانه استفاده می‌شود.

- دوربین دیجیتال (Digital Camera): نوعی دوربین است که تصاویر را به‌جای ثبت بر روی فیلم، به‌صورت دیجیتالی برروی حافظه نگهداری می‌کند. بیشتر این دوربین‌ها علاوه‌بر گرفتن عکس، قابلیت گرفتن فیلم را نیز دارند. این دوربین‌ها درون خود حافظه دارند که تصاویر و فیلم‌ها را روی آن ذخیره می‌کنند. منبع تغذیه آن‌ها باتری است که در صورت نیاز به‌وسیله شارژر با اتصال به برق شارژ می‌شود.

سخت‌افزارهای خروج اطلاعات: بعد از دریافت داده‌ها از ورودی و انجام عملیات پردازش توسط خروجی، نتایج ارائه می‌شود. رایانه پس از اینکه داده‌ها را از دستگاه‌های ورودی دریافت کرد و عملیات پردازش را روی این داده‌ها انجام داد، اطلاعات را تولید می‌کند. سپس برای استفاده از اطلاعات، آن‌ها را به دستگاه‌های خروجی هدایت می‌کند. مهم‌ترین این دستگاه‌ها عبارت‌اند از:

1- صفحه نمایش (Monitor)
2- چاپگر (Printer)
3- رسام (Plotter)
4- بلندگو (Speaker)

- صفحه نمایش (Monitor): مهم‌ترین دستگاه خروجی است که برای نمایش اطلاعات خروجی رایانه به کار می‌رود. بدون وجود این دستگاه کاربر قادر به استفاده از رایانه نیست. انواع صفحه نمایش‌ها به‌صورت زیر هستند:

الف) لامپ اشعهٔ کاتدی CRT
ب) کریستال مایع LCD
ج) پلاسمای گازی Plasma
د) نمایشگرهای OLED

مدل	مزایا	معایب	نمونه
OLED	1- زاویه دید عالی (بهترین نمایشگرها هستند) 2- رنگ مشکی واقعی 3- نمایش غلیظ رنگ‌ها 4- تولید تصاویر با شدت رنگ و روشنایی یکپارچه در سرتاسر پنل 5- کنتراست بی‌نهایت	1- پدیدهٔ سوختگی تصاویر 2- قیمت بالاتر
CRT	1- ارزان‌تر از مدل‌های دیگر هستند. 2- زاویه دید آن‌ها کامل است. 3- رنگ‌ها را واقعی نشان می‌دهد.	1- تشعشات مضر دارند. 2- توان مصرفی آن‌ها بالاست. 3- فضای زیادی را اشغال می‌کنند. 4- از لحاظ زیست‌محیطی خطرناک هستند.
LCD	1- وضوح و شفافیت آن‌ها بیشتر است. 2- وزن و حجم کمتری دارند. 3- تشعشات مضر ندارند. 4- کاملاً تخت هستند. 5- اندازه قطر صفحه نمایش آن‌ها واقعی است. 6- توان مصرفی کمی دارند.	1- زاویه دید کاملی ندارند. 2- رنگ‌ها را کاملاً طبیعی نمایش نمی‌دهند. 3- نسبت به CRT گران‌تر هستند.
PLASMA	1- همه مزایای LCD را دارند. 2- زاویه دید آن‌ها کامل است. 3- رنگ‌ها را واقعی نمایش می‌دهند.	1- بسیار گران‌قیمت هستند. 2- فقط در انداره‌های بزرگ ساخته می‌شوند. 3- عمر مفید آن‌ها از LCDها کمتر است.

- چاپگر (Printer): وسیلهٔ خروجی است که از آن برای چاپ نتایج عملیات و چاپ عکس و گزارشات روی کاغذ استفاده می‌شود.

چاپگرها دو دسته هستند:

1- چاپگرهای ضربه‌ای: چاپگرهای مکانیکی هستند که اساس آن‌ها ضربه‌زدن روی نوار آغشته به جوهر و باقی ماندن اثر آن بر روی کاغذ می‌باشد. چاپگرهای سوزنی، چاپگرهای حروفی و چاپگرهای زنجیری از این نوع چاپگرها هستند.

2- چاپگرهای غیر ضربه‌ای: چاپگرهایی هستند که برای چاپ از روش‌های دیگری مانند پاشیدن جوهر، حرارت و یا لیزر استفاده می‌کنند.

انواع چاپگرها عبارت‌اند از:

الف) چاپگر لیزری
ب) چاپگر جامد جوهر
ج) چاپگر LED
د) چاپگر جوهر
هـ) چاپگر چندکاره
و) چاپگر ماتریس نقطه‌ای (ضربه‌ای)
ز) چاپگر سه بعدی

الف) چاپگر لیزری (Laser Printer): در این چاپگرها ابتدا کاغذ تحت تابش نور لیزر قرار می‌گیرد و سپس به محلول آغشته شده و با نوعی پودر روی آن کشیده می‌شود. به مخزن جوهر این نوع چاپگرها تونر (Toner) می‌گویند.

مهم‌ترین ویژگی این چاپگرها عبارت‌اند از:
1- کیفیت و سرعت چاپ بسیار بالا
2- قیمت گران‌تر نسبت به چاپگرهای جوهر افشان
3- در انواع و اندازه‌های مختلفی به بازار عرضه می‌شوند.
4- چاپگرهای لیزری رنگی کیفیت بسیار بالایی دارند ولی بسیار گران و پرهزینه هستند.

ب) چاپگرهای جامد جوهر: این چاپگرها از یک شکل منحصر به فرد از فناوری جوهر استفاده می‌کنند، تا در فضا و پول صرفه‌جویی کنند. پرینترها در طول عملیات چاپ جوهرهای جامد را ذوب می‌کنند.

مهم‌ترین ویژگی‌های آن عبارت‌اند از:
1- سازگار با محیط زیست
2- ساخته شده از روغن‌های گیاهی غیرسمی
3- طراحی فشرده
4- مواد مصرفی نیاز به ذخیره‌سازی کمتری دارند.
5- نیاز به زمان گرم شدن و خنک کردن دارند.
6- چاپ نمی‌تواند چند لایه باشد.

ج) چاپگر LED: این چاپگرها شبیه چاپگرهای لیزری هستند اما از یک تابش نور به‌جای یک لیزر برای ایجاد تصاویر استفاده می‌کنند. با توجه به قطعات متحرک کمتر، نسبت به پرینترهای لیزری کارآمدتر و قابل اعتمادتر هستند.

مهم‌ترین ویژگی‌های این چاپگرها عبارت‌اند از:
1- قابل اطمینان و کارآمد
2- هزینه تولید آن‌ها ارزان‌تر از چاپگرهای لیزری است.
3- اغلب دارای گارانتی رایگان می‌باشند.

د) چاپگر جوهرافشان (Inkjet Printer): در این چاپگرها اغلب چهار مخزن جوهر رنگ مایع شامل رنگ‌های فیروزه‌ای، بنفش، زرد و سیاه وجود دارد. به مخزن جوهر این چاپگرها کارتریج (Cartridge) می‌گویند.

مهم‌ترین ویژگی‌های این چاپگرها عبارت‌اند از:
1- تصاویر چاپ شده دارای کیفیت مناسبی هستند.
2- امکان چاپ در اندازههای A3, A4 امکان‌پذیر است.
3- این چاپگرها رنگی هستند.
4- بدون سر و صدا کار می‌کنند.
5- تصاویر به‌صورت صفحه‌ای و با سرعت مناسب‌تری چاپ می‌شوند.
6- در صورت عدم استفاده به مدت طولانی کارتریج آن خشک می‌شود.
7- هزینه چاپ و نگهداری آن زیاد است.

هـ) چاپگر چند کاره: چاپگرهای چندکاره وسیلهٔ بسیار مفیدی هستند که می‌توانند تمام امور مربوط به چند دستگاه را انجام داده و جای کمی را اشغال می‌کنند.

اغلب می‌توانند کارهای چاپ، کپی، اسکن و ارسال فاکس را انجام دهند. بنابراین می‌توانند نیازهای مختلفی را در یک دفتر کار و یا محیطی ساده برطرف کنند.

مهم‌ترین ویژگی‌های این چاپگرها عبارت‌اند از:
1- صرفه‌جویی در فضا برای استفاده از چند دستگاه
2- انجام وظایف مختلف به‌طور هم‌زمان

و) چاپگر سوزنی یا ماتریس نقطه‌ای (Dot Matrix Printer): این چاپگرها از نوع چاپگرهای ضربه‌ای هستند. دارای نوار آغشته به جوهر می‌باشد که نام آن ریبون (Ribbon) است.

مهم‌ترین ویژگی‌های این چاپگرها عبارت‌اند از:
1- عملیات چاپ به‌صورت خطی و نقطه به نقطه انجام می‌شود.
2- قیمت، سرعت و کیفیت آن‌ها پایین است.
3- هزینه چاپ آن‌ها پایین است.
4- از کاغذهای پیوسته (رل) برای چاپ استفاده می‌کنند.
5- نوع سیاه و سفید آن‌ها رایج تر است.
6- کندی سرعت و ایجاد سروصدا از معایب آن‌ها است.

ز) چاپگر سه بعدی: این چاپگرها از پیشرفت‌های هیجان‌انگیز در تاریخ تکنولوژی چاپ می‌باشند. این نوع چاپگرها برای کاربران حرفه‌ای و داخلی بسیار مقرون به‌صرفه است. چاپگرهای مدرن قادر به تولید اشیا و موارد با استفاده از رزین با کیفیت بالا هستند.

مهم‌ترین ویژگی‌های این چاپگرها عبارت‌اند از:
1- امکانات بی‌حد و حصر
2- ظرفیت سفارشی‌سازی کامل
3- هزینه‌های اولیه بالا
4- هزینه رزین بالا
5- فناوری در حال توسعه

- رسام (Plotter): دستگاهی خروجی است که برای رسم نقشه‌ها و رسم فنی بکار می‌رود. بعد از رسم نقشه در رایانه، نقشه برای چاپ به رسام یا همان پلاتر ارسال می‌شود. یک هد در پلاتر وجود دارد که با استفاده از قلم‌های موجود در روی آن می‌تواند شروع به رسم نقشه ارسالی از رایانه کند.

پلاترها دو نوع هستند:
الف) پلاترهای کوچک رومیزی
ب) پلاترهای بزرگ ایستاده

- بلندگو (Speaker): بعضی از صفحه نمایش‌ها دارای بلندگوی داخلی می‌باشند. وظیفه بلندگوها پخش صداهای تولید شده توسط رایانه است. صداهایی که در سیستم ذخیره شده‌اند به‌وسیله کارت صدا به آنالوگ تبدیل می‌شوند و سپس به‌وسیله بلندگوها پخش می‌شوند. بلندگوها به‌وسیله کابل مخصوص با کارت صدا ارتباط دارند. البته در حال حاضر اسپیکرها بدون سیم یا همان بلوتوثی نیز استفاده می‌شود.

- سخت‌افزارهای تعاملی: برخی از دستگاه‌ها هم ورودی و هم خروجی هستند. این دستگاه‌ها به نوعی دستگاه‌های تعاملی محسوب می‌شوند.

یعنی علاوه‌بر اینکه اطلاعاتی را به کاربر می‌دهند (خروجی)، اطلاعاتی را نیز می‌توانند از کاربر دریافت کنند (ورودی) و مجدداً اطلاعات موردنظر را به کاربر ارائه می‌دهند. نمونه‌ای از این سخت‌افزارها در ادامه ذکر شده است.

الف) چاپگرهای چندکاره این نوع چاپگر را قبلاً توضیح داده‌ایم.

ب) صفحه نمایش لمسی: این صفحه نمایش طوری طراحی شده است که نسبت به تماس انگشتان حساس است و می‌تواند محل تماس انگشتان را تشخیص دهد. (مانند صفحه موبایل‌های امروزی) این صفحه نمایش‌ها دیگر به ماوس و صفحه کلید نیازی ندارند.

ج) تخته هوشمند یا برد هوشمند (Smart Board): یکی از پیشرفته‌ترین وسایل کمک آموزشی می‌باشد که در مراکز آموزشی، سالن‌های کنفرانس و... قابل استفاده است. برای استفاده از این وسیله یک ویدئو پروژکتور نیاز داریم. تخته هوشمند از طریق کابل رابط به رایانه متصل می‌شود و با استفاده از ویدئو پروژکتور، صفحه نمایش رایانه روی تخته هوشمند پخش می‌شود. این تخته‌ها عموماً به تماس دست حساس هستند و مانند یک صفحه نمایش لمسی بزرگ عمل می‌کنند و بدون ماوس و صفحه کلید فرمان‌ها را انجام می‌دهند.

سخت افزارهای اصلی در سیستم‌های رایانه‌ای

سخت‌افزارهای اصلی یک سیستم شامل موارد زیر است:

1	کیس (Case)	3	حافظه (Memory)	5	کارت صدا (Sound Card)	7	ریزپردازنده (MicroproCessor)
2	برداصلی (Motherboard)	4	کارت گرافیک (Graphic Card)	6	کارت شبکه (LAN Card)	8	منبع تغذیه (Power)

1- کیس (Case): اجزای تشکیل دهنده رایانه را درون جعبه‌ای فلزی قرار می‌دهند. به این جعبه کیس (Case) می‌گویند. جنس بدنه کیس از ورقه‌های آهنی است که با لایه‌ای از رنگ پوشیده شده است و از قطعات در مقابل اشعه‌های الکترومغناطیسی محافظت می‌کند. معمولاً کیس‌ها دارای فن هستند که باعث تهویه هوای داخل کیس می‌شوند.

کیس ها دو نوع اصلی هستند:
الف) ایستاده (Tower): کاربرد اداری و خانگی دارد.
ب) رومیزی (Desktop): مکان‌هایی که کمبود فضا دارند.

2- برد اصلی (Motherboard): برد اصلی قطعه‌ای است که تمامی قطعات دیگر روی آن نصب شده و یا به‌وسیله کابل و یا در وسایل بدون کابل به‌وسیله یک قطعه بی‌سیم به آن متصل می‌شوند. ارتباط قطعات از طریق برد اصلی صورت می‌گیرد. به شکل، اندازه و چیدمان اجزای برد اصلی، فرم فاکتور (Form Factor) می‌گویند.

اجزای مهم برد اصلی عبارت‌اند از:

- سوکت پردازنده (Socket CPU): محل نصب پردازنده روی برد اصلی را سوکت پردازنده می‌گویند که ارتباط پردازنده را با برد اصلی برقرار می‌کند.

- بانک‌های حافظه (Slot Memory): در برد اصلی محل‌هایی برای نصب حافظه اصلی (RAM) قرار دارد که به آن بانک حافظه می‌گویند.

- شکاف‌های توسعه (Slots Expansion): برای توسعه سخت‌افزاری سیستم، شکاف‌هایی روی برد اصلی درنظر گرفته می‌شود تا بردهای سخت‌افزاری مانند کارت گرافیک، کارت شبکه، کارت TV و... در آن قرار گیرد.

- درگاه‌های ورودی و خروجی (Port): برای اتصال دستگاه‌های خارج از کیس به برد اصلی رایانه، درگاه‌هایی طراحی شده است که به آن‌ها درگاه‌های ورودی و خروجی می‌گویند.

- کانکتورها (Connectors): کانکتورها ارتباط برد اصلی را با اجزای داخلی کیس برقرار می‌کنند.

- مجموعه تراشه‌ها (Chipset): تراشه ارتباط و کنترل اجزای داخلی رایانه را برقرار می‌کند. برای کنترل بهتر و کوچک کردن ابعاد برد اصلی کاربرد دارد.

- گذرگاه‌ها (BUS): گذرگاه‌ها مسیرهایی برای تبادل داده بین دو یا چند قطعه هستند.

- قطعات سرخود (Onboard): به هر قطعه‌ای که زمان طراحی، روی برد اصلی قرار گرفته باشد، قطعه سرخود یا Onboard می‌گویند. مانند مادربردهایی که به‌طور خودکار روی آن‌ها کارت صدا و کارت شبکه موجود است.

- جامپر (Jumper): جامپرها، پین‌های فلزی دوپایه روی برد اصلی هستند که برای انجام تنظیمات سخت‌افزاری به کار می‌روند.

3- حافظه (Memory): حافظه اصلی از مهم‌ترین قطعات رایانه است. به مجموع چندتراشه حافظه که روی یک برد و در کنار هم قرار گرفته‌اند، ماژول حافظه می‌گویند. ماژول‌های حافظه در بانک حافظه مادربرد قرار می‌گیرند. برد اصلی باید با نوع ماژول‌های حافظه سازگار باشد. مشخصات اصلی هر ماژول به‌صورت برچسبی روی آن قرار دارد و از روی این برچسب می‌توان نوع ماژول حافظه، سرعت انتقال اطلاعات و ظرفیت حافظه را تشخیص داد.

4- کارت گرافیک (Graphic Card): کارت گرافیک تصاویر را برای صفحه نمایش آماده می‌کند. هر قطعه فیلم و انیمیشن شامل تصاویری است که پشت سرهم نمایش داده می‌شوند. هر تصویر از نقاطی تشکیل شده است که به هر کدام از این نقاط پیکسل (Pixel) می‌گویند. در سیستم‌های رایانه‌ای واحد پردازش گرافیک به یکی از صورتهای زیر است.

الف) در یک کارت گرافیک جدا (مجزا) قرار دارد (Card Internal)

ب) به صورت یکپارچه با برد اصلی است (Onboard)

ج) به صورت مجتمع در پردازنده اصلی می‌باشد (Integrated)

5- کارت صدا (Sound Card): برای پخش و ضبط صدا در رایانه استفاده می شود. وظیفه آن آماده‌سازی صدا برای پخش به‌وسیله بلندگو و دریافت صدای ورودی از میکروفون یا دستگاه‌های صوتی و آماده کردن آن‌ها برای ذخیره در رایانه است. بیشتر بردهای اصلی مجهز به کارت صدا هستند. در حقیقت کارت صدای آن‌ها (Onboard) می‌باشد و تنها در صورت انجام کارهای حرفه‌ای لازم است کارت صدای حرفه‌ای به‌صورت جداگانه در شکاف توسعه برد اصلی قرار گیرد.

6- کارت شبکه (LAN Card): برای اتصال به شبکه نیاز به کارت شبکه است. کارت شبکه می‌تواند با سیم و یا بی‌سیم به شبکه وصل شود. کارت شبکه‌های باسیم دارای کانکتوری متناسب با کابل و کارت شبکه بی‌سیم دارای آنتن برای اتصال به شبکه است. بیشتر بردهای اصلی امروزی مجهز به کارت شبکه می‌باشند.

7- ریزپردازنده (Microprocessor): پردازنده (CPU) مهم‌ترین بخش سخت‌افزاری سیستم رایانه‌ای است که دستورات نرم‌افزاری را اجرا می‌کند و نتایج به‌دست آمده را در حافظه ذخیره کرده یا به دستگاه‌های خروجی می‌فرستد.

مشخصات اصلی هر پردازنده شامل موارد زیر است:

الف) فرکانس کاری: به تعداد نوسانات کامل انجام شده توسط یک نوسان‌گر در هرثانیه، فرکانس می‌گویند. با زیاد شدن فرکانس، سرعت نیز زیاد می‌شود.

ب) تعداد هسته‌ها (Core): تعداد واحدهای پردازش و اجرای دستورات یک برنامه را انجام می‌دهد. برای بهتر شدن کارایی پردازنده تعداد هسته‌های آن را بیشتر می‌کنند و به آن‌ها پردازنده‌های چند هسته‌ای می‌گویند. تعداد هسته‌ها یعنی اینکه اگر بگوییم پردازنده‌ای 4 هسته‌ای هست یعنی 4 واحد پردازش دارد که هر کدام از آن‌ها باعث افزایش کارایی و عملکرد بهینه می‌شوند.

ج) مقدار حافظه نهان (Cache): حافظه نهان، حافظه‌ای است که با نگهداری اطلاعات و دستورالعمل‌هایی که اخیراً استفاده شده است، مراجعات پردازنده به حافظه اصلی را کم می‌کند و بنابراین باعث بیشتر شدن کارایی و سرعت سیستم می‌شود.

د) توان مصرفی: میزان مصرف انرژی الکتریکی هر پردازنده را توان مصرفی پردازنده می‌گویند.

8- منبع تغذیه (Power): برای حفظ ایمنی رایانه به قطعه‌ای نیاز داریم که تمامی ولتاژهای موردنیاز قطعات مختلف رایانه را تولید کند و همچنین از نوسانات برق و آسیب‌های آن جلوگیری نماید. این قطعه منبع تغذیه نام دارد. در یک طرف آن، روزنه‌های ریزی برای عبور جریان هوا قرار داده شده و در طرف دیگر یک فن برای کمک به تهویه هوا و دفع گرمای ناشی از کار کردن منبع تغذیه قرار داده شده است، که به تهویه هوای داخل کیس نیز کمک می‌کند.

مفاهیم مربوط به مشخصات فنی ابزارهای الکترونیکی (بروشور خوانی)

بروشور یکی از ابزارهای مهم تبلیغاتی است که صاحبان کسب‌وکار برای معرفی محصول و برند خود نیاز دارند از آن در کنار سایر ابزارهای بازاریابی و تبلیغاتی استفاده کنند. اگر بخواهیم بروشور را به‌صورت حرفه‌ای معرفی نماییم باید بگوییم که بروشور شامل دفترچه‌ای از اطلاعات کامل محصولات و یا خدمات است که مخاطب می‌تواند هنگام مطالعه آن با نحوهٔ استفاده از محصولات و یا خدمات آشنا شود.

انواع بروشور:

کسب‌وکارها با توجه به هدف و نوع پیام انتقال‌دهنده به مخاطب جهت طراحی بروشور اقدام می‌کنند. بروشور دارای انواع و دسته‌بندی‌های مختلفی است، که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به بروشورهای علمی (معرفی محصولات علمی)، هنری (معرفی آثار هنری) و فروش اشاره کرد. همان‌طور که از اسم بروشور فروش پیداست، این نوع بروشور برای معرفی و فروش محصولات و خدمات به مشتریان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بروشورهای الکترونیکی: در نسل‌های گذشته بروشور روی کاغذ چاپ می‌شد. اخیراً بروشورهای الکترونیکی روی CD ROM و اینترنت عمومیت پیدا کرده‌اند. بروشورهای الکترونیکی متشکل از پایگاه داده محصول، فهرست محصولات و قابلیت‌های جستجو و نمایش محصولات هستند. این بروشور، پایه و اساس بیشتر سایت‌های فروش از طریق تجارت الکترونیکی را تشکیل می‌دهند. برای تجارت هدف از بروشورهای الکترونیکی تبلیغ برای محصولات و خدمات است. برای مشتریان، هدف از این بروشورها یافتن اطلاعات در مورد محصولات و خدمات است. بروشورهای الکترونیکی را می‌توان به کمک موتورهای جستجو به سرعت جستجو کرد.

قسمت عمده بروشورهای Online اولیه، همان متن و تصاویر بروشورهای چاپی بود. اما امروزه بروشورهای Online پیشرفت کرده و پویاتر، اختصاصی‌تر و برای هدف خرید و فروش کالا و خدمات مناسب‌تر شده‌اند. هرچه بروشورهای Online با سبدهای خرید، سفارش‌گیری و پرداخت‌ها یکپارچگی بیشتری پیدا می‌کنند، ابزارهای ساخت آن‌ها نیز با سایت‌های تجاری و میزبان‌های وب تطابق بیشتری خواهند داشت.

هر چند بروشورهای Online دارای مزایای ویژه‌ای مانند سهولت به‌‌هنگام سازی، توانایی یکپارچه سازی با فرایند خرید، توانایی تحت پوشش قرار دادن حجم زیادی از محصولات، برقراری ارتباط متقابل، اختصاصی‌سازی و قابلیت‌های قدرتمند جستجو هستند، اما معایب و محدودیت‌هایی نیز دارند. برای شروع مشتریان به رایانه و دسترسی به اینترنت نیاز دارند تا بتوانند بروشورهای Online را مشاهده کنند.

هرچه کاربرد رایانه و دسترسی به اینترنت فراگیرتر می‌شود، تعداد بیشتری از بروشورهای کاغذی کنار گذاشته می‌شوند. البته با در نظر گرفتن این حقیقت که روزنامه و مجلات چاپی با وجود رقبای Online خود هرگز از بین نرفته‌اند، شاید بروشورهای کاغذی نیز هرگز به‌طور کامل از بین نروند. به نظر می‌رسد جا برای هر دو وجود دارد و دست کم در آینده نزدیک وضع به همین منوال خواهد بود.

مقایسه و انتخاب ابزار الکترونیکی مورد نیاز با توجه به مشخصات فنی (راهنمای خرید رایانه):

معمولاً کاربران رایانه دو دسته هستند:

1- کاربران عادی: آن‌ها رایانه را برای استفاده از اینترنت، کار با مجموعه Office، استفاده از CDهای آموزشی و بازی‌های رایانه‌ای معمولی (نه خیلی سنگین) خریداری می‌کنند.

2- کاربران حرفه‌ای: کاربرانی که کارهایی مانند طراحی و انیمیشن و برنامه‌نویسی و کار با پایگاه‌ داده انجام می‌دهند.

انتخاب سیستم: در تهیه یک سیستم، در کنار بودجه، نیاز کاربر مهم‌ترین مورد تعیین‌کننده نوع قطعات انتخابی است. به‌دلیل تنوع قطعات موجود در بازار و نیازهای مختلف کاربران نمی‌توان گفت یک سیستم پیشنهادی مناسب همه کاربران می‌باشد. مهم‌ترین موردی که نوع قطعات انتخابی را تعیین می‌کند، داشتن کیفیت ساخت بالا و استاندارد برای قطعات می‌باشد.

اگرچه روی بیشتر قطعات عبارت Gamming را می‌بینید ولی لزوماً به معنای سیستم مناسب بازی کردن نیست، بلکه شرکت‌های تولیدکننده از عبارت Gamming بیشتر برای تبلیغات و علامت تجاری استفاده می‌کنند و لزوماً اینطور نیست که فلان قطعه عبارت Gamming دارد پس حتماً مخصوص بازی است.

در برخی سیستم‌ها مادربردها مجهز به وای فای می‌باشند که نیازمند بودن به آن را رفع می‌کند. اگر نیاز به ارتباط با مودم Wi-Fi دارید و مادربردتان وای فای ندارد، برای ارتباط با اینترنت نیاز به تجهیزات خاص خودش را دارید.

در انتخاب کیس، هارد دیسک، درایو نوری، هر کاربری می‌تواند به سلیقه خود انتخاب کند. البته در انتخاب هارد دیسک میزان ظرفیت لازم و قیمت آن تعیین‌کننده نوع آن می‌باشد.

موارد مهم در انتخاب سیستم رایانه:

الف) پردازنده (CPU): در انتخاب پردازنده دو مورد را باید درنظر گرفت یکی سرعت آن که واحدش گیگاهرتز می‌باشد و یکی تعداد هسته‌های آن است که قبلاً توضیح دادیم. برای بازی باید حداقل پردازنده دو هسته‌ای باشد.

ب) برد اصلی (Motherboard): برای انتخاب مادربرد بهترین ویژگی سازگار بودن آن با دیگر قطعات می‌باشد.

ج) کارت گرافیک (VGA): کارت‌های گرافیک تنها جزء رایانه هستند که مختص نمایش تصاویر گرافیکی با جزئیات و وضوح بالا طراحی شده‌اند. برای سنجش قدرت کارت گرافیک، مهم‌ترین مورد داشتن پردازنده گرافیکی قوی می‌باشد. در قدم بعدی میزان RAM (حافظه) کارت گرافیک اهمیت دارد. اگر دو کارت گرافیک با یک نوع پردازنده دارید و یکی از آن‌ها رم بیشتری دارد، بهتر است کارت گرافیک با رم بیشتر را انتخاب کنید چون قدرت بیشتری دارد.

د) حافظه (RAM): میزان حافظه RAM سیستم اهمیت زیادی در اجرای آسان و راحت نرم‌افزارها و بخصوص بازی‌ها دارد. بهتر است بیشترین مقدار رم را خریداری کنید.

هـ) منبع تغذیه (Power): هرچه قطعات انتخابی شما قوی باشند اما منبع تغذیه خوبی نداشته باشید، کارایی خوبی نخواهید داشت. پس بهتر است به تناسب بقیه قطعات نوع منبع تغذیه خود را انتخاب کنید.

و) درایو دیسک سخت (HDD): یک نوع از هاردها، هاردهایی هستند که دسترسی با سرعت بالا به اطلاعات دارند که برای کارهای محاسباتی و بازی مناسب هستند و نوع دیگر هاردهایی هستند که صرفاً برای ذخیره‌سازی اطلاعاتی مانند فیلم، موسیقی و... استفاده می‌شوند.

انتخاب و خرید گوشی موبایل

موارد مهم برای خرید گوشی موبایل به شرح زیر هستند:

الف) قیمت
ب) برند
ج) پردازنده
د) RAM
هـ) حافظه و فضای ذخیره‌سازی
و) اندازه و کیفیت صفحه نمایش
ز) تعداد سیم کارت و نسل ارتباطی
ح) دوربین
ط) باتری و طول عمر

معرفی سایت‌های مفید جهت مقایسه مشخصات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری گوشی

- سایت GSMArena.com: در این سایت اطلاعات کاملی در مورد آخرین مدل‌های گوشی پیدا می‌کنید و می‌توانید سه مدل را انتخاب کرده و از همه نظر مقایسه نمایید.
- سایت DeviceSpecification: یکی از سرویس‌های آنلاین مقایسه گوشی می‌باشد.
- سایت PhoneArena.com: مرجع کامل مقایسه سخت‌افزار و نرم‌افزار گوشی و تبلت‌های هوشمند است.
- سایت Mobile.ir: مقایسه گوشی موبایل در مرجع موبایل ایران که در آن می‌توانید به مقایسه انواع گوشی بپردازید.
سایت Zoomit.ir: مرجع اخبار فناوری، آموزش، راهنمای خرید و بررسی تخصصی محصولات الکترونیک، ویدیو و مشخصات فنی و مقایسه موبایل، لپ‌تاپ، رایانه و خودرو.
- سایت Digikala.com (برنامه دیجی‌کالا): معرف و فروشنده که در آن هم می‌توانید به‌صورت آنلاین گوشی‌ها را مقایسه کنید و هر کدام که می‌خواهید را خریداری نمایید.

مفاهیم درگاه‌ها (پورت‌های کاربردی)

درگاه (Port): پورت یا درگاه سخت‌افزاری بخشی است که به‌وسیله آن یک دستگاه با سایر دستگاه‌های خارجی ارتباط برقرار می‌کند. مانند درگاه‌هایی که پشت تلویزیون قرار دارند و می‌توانید به آن فلش و یا... متصل کرده و از آن استفاده نمایید.

در شکل زیر چند تصویر از انواع پورت‌ها می‌بینید.

انواع پورت‌ها به‌صورت زیر هستند:

- پورت سریال (Port Serial): دارای 9 پین است و در هر لحظه فقط یک بیت داده انتقال می‌دهد. ماوس‌ها و صفحه کلیدهای قدیمی از طریق همین پورت‌ها به کیس متصل می‌شدند.

- پورت 2/PS: این پورت‌ها نیز برای اتصال ماوس و صفحه کلید استفاده می‌شد. این درگاه‌ها دارای 6 پین هستند.

- پورت Universal Serial Bus) USB): این پورت‌ها دارای شکل‌های متفاوتی هستند.

الف) USB نوع USB A Type) A): در نوع A که 4 نقطه اتصال هست و در بیشتر دستگاه‌های امروزی وجود دارد دستگاه‌هایی مثل ماوس و کیبورد و... از این پورت استفاده می‌کنند.

ب) USB نوع USB B Type) B): نوع دیگر USBها نوع Type B) B) هستند. از نظر ظاهری با نوع A متفاوت است و دارای 4 نقطه اتصال است. در دستگاه‌هایی مثل پرینتر می‌توانید مشاهده کنید.

ج) USB Mini Type A و USB Mini Type B: به‌دلیل کوچک شدن دستگاه‌ها از نظر اندازه نیاز به پورت‌هایی بود که از نظر اندازه کوچک باشند و با توجه به این موضوع USBهای Mini نوع A و نوع B درست شدند. نوع B را می‌توانید روی بیشتر دوربین‌های امروزه مشاهده کنید.

د) USB Micro Type A و USB Micro Type B و USB Micro Type C: بعد از USB Mini نوبت USB Micro در سه نوع A,B,C به بازار آمد Type B را می‌توان در شارژرهای موبایل دید. جدیدترین USBها USB نوع C هستند و در بیشتر موبایل‌ها و لپ‌تاپ‌های امروزی می‌توان دید.

پورت‌های USB دارای ورژن‌های مختلفی از ورژن 1.1 تا 3.2 می‌باشند. در هر ورژن حداکثر داده‌ای که می‌توانند انتقال دهند متفاوت است. این تصاویر مربوط به کابل‌هایی است که به پورت موردنظر وصل می‌شود. 1.1 USB حداکثر 12 مگابیت داده در ثانیه انتقال داده می‌شود. در 2.0 USB نسبت به ورژن قبلی 40 برابر افزایش یافته است یعنی (MBPS 40).

در 3.0 USB نسبت به قبلی 10 برابر افزایش پیدا کرده است یعنی حداکثر 5 گیگابیت در ثانیه (GBPS 5) داده انتقال می‌دهد. برای تشخیص اینکه روی سیستم‌تان پورت 3.0 USB دارید یا خیر، کافی است به رنگ پورت USB نگاه کنید. اگر رنگ پورت آبی بود پس 3.0 USB است. در 3.1 USB سرعت انتقال داده دو برابر یعنی 10 گیگابیت است. یعنی مثلاً کپی فایلی با حجم بالا با درگاه 3.1 USB دو برابر سریع‌تر از موقعی است که با درگاه 3.0 USB این کار را انجام می‌دهید.

- پورت Firewire: اولین بار توسط شرکت اپل ساخته شد.

از نظر سرعت می‌تواند 400MBPS (یعنی 400 مگابیت در ثانیه) باشد و نیز می‌تواند 800MBPS (یعنی 800 مگابیت در ثانیه) باشد. در پورت سمت چپ 6 نقطه اتصال دارد و در پورت سمت راست 5 نقطه اتصال در بالا و 4 تا در پایین دارد. می‌توانید با استفاده از علامتی که کنار پورت‌ها قرار دارد نوع آن را تشخیص دهید. این پورت‌ها روی دستگاه‌هایی مانند دوربین‌های دیجیتال وجود دارد که کابل مشابهی نیز به آن وصل می‌شود.

- Video Port: به محل نصب مانیتور به کیس که معمولاً یک پورت آبی است، Video Port می‌گویند. انواع جدیدتر آن‌ها DVI و HDMI هستند. یکی از تفاوت‌های VGA با DVI کیفیت تصویر انتقال داده شده می‌باشد. پورت‌های HDMI دارای کیفیت بالایی می‌باشند و هم‌زمان می‌توانند داده صدا را هم انتقال دهند. مثلاً اگر پورت HDMI روی لپ‌تاپ و روی تلویزیونتان داشته باشید با استفاده از کابل HDMI می‌توانید هم‌زمان داده‌های صدا و تصویر را بین این دو سیستم رد و بدل کنید. مثلاً فیلمی که در لپ‌تاپ دارید را روی تلویزیون نمایش دهید.

- Port Sound: این پورت‌ها معمولاً در پشت کیس هستند. همانطور که مشخص است و دارای رنگ‌بندی‌های خاصی براساس استانداردهای خاص هستند. مثلاً پورت صورتی رنگ برای اتصال میکروفون است و سبز برای اتصال دستگاه خروجی صدا مانند بلندگو می‌باشد. پورت‌های بالا برای کارهای  تخصصی‌تر مثلاً در استودیوهای ضبط صدا وجود دارد. پورت‌های صدا با اسم جک هم شناخته می‌شوند.

- NETWORK/LAN (درگاه شبکه): به‌وسیله این درگاه‌ها چند رایانه را باهم شبکه می‌کند. این پورت پشت مودم منزل نیز وجود دارد. اگر کارت شبکه سیستم‌تان بی‌سیم باشد و مودمتان هم بی‌سیم باشد دیگر نیاز به وصل کابل به این قسمت سیستم در منزل برای اتصال به اینترنت نیست. برای اتصال کابل شبکه به این درگاه وسیله‌ای به نام سوکت را به سر کابل، توسط آچارهای مخصوصی وصل می‌کنند. به سوکتی که در شکل می‌بینید سوکت 45-RG می‌گویند.

استفاده از درگاه‌های ابزار الکترونیک (...,USB,HDMI) و تفاوت‌های آن (استفاده از Convertorها)

- کابل مبدل: مثلاً در شکل یک طرف کابل از نوع 2/PS است و طرف دیگر USB می‌باشد. برای مثال در اینجا چون کابل صفحه کلید از نوع 2/PS و پورت کیس از نوع USB می‌باشد، باید از کابل مبدل استفاده نماییم تا بتوانیم این دو وسیله را به‌هم متصل کنیم.

- کابل افزایش طول USB: کابل افزایش طول USB دارای یک سر نر و یک ماده است که به شما اجازه می‌دهد طول کابل دیگری را افزایش دهید. اگر فاصله دستگاه‌هایی که به‌هم وصل می‌کنید زیاد است، خرید سیم رابط افزایش طول USB پیشنهاد می‌شود.

- کابل دو سر USB: از کابل دو سر USB برای اتصال رایانه به برخی از دستگاه‌های خارجی مثل بعضی از دوربین‌ها استفاده می‌شود. توجه داشته باشید که با کابل دو سر USB نمی‌توان دو رایانه را به‌هم وصل کرد زیرا برای این کار نیاز به کابل مخصوص دیگری است.

- تبدیل USB به AUX: از تبدیل USB به AUX برای موارد خاصی استفاده می شود. مثلاً می‌توان بعضی از دستگاه‌های پخش موسیقی را برای پخش موسیقی به ماشین وصل کرد. کاربرد دیگری که می‌توان برای تبدیل USB به AUX ذکر کرد، استفاده از آن در هدفون‌های USB برای تبدیل آن‌ها به AUX است.

- کابل USB On-The-Go :OTG یا به اختصار کابل OTG یک استاندارد نسبتاً جدید است که به گوشی‌های موبایل، تبلت و لپ‌تاپ اجازه می‌دهد تا به عنوان میزبان USB عمل کنند. قبل از به‌وجود آمدن کابل OTG امکان انتقال اطلاعات از یک دستگاه خارجی مثل فلش مموری به موبایل وجود نداشت و می‌بایست اطلاعات را در رایانه ذخیره کرده و با اتصال موبایل یا مموری آن به رایانه، اطلاعات موردنظر خود را به گوشی منتقل می‌کردید. با وارد شدن کابل OTG دیگر نیازی به رایانه که نقش واسطه را ایفا می‌کرد نخواهد بود. در واقع با کابل OTG گوشی شما می‌تواند درایو خارجی را بدون واسطه در اختیارتان قرار دهد. علاوه‌بر این، استفاده از کابل OTG مزایای دیگری نیز دارد که از آن جمله می‌توان به اتصال ماوس رایانه به گوشی، استفاده برای شارژ کردن سایر دستگاه‌ها، اتصال دسته کنسول بازی به گوشی، اتصال و کنترل دوربین‌های DSLR، اتصال کیبورد به گوشی، اتصال کارت حافظه برای انتقال داده‌ها، اتصال پرینتر به گوشی و... اشاره کرد.

- مبدل Micro USB به کابل تصویری HDMI یا کابل MHL: این مبدل برای اتصال گوشی هوشمند یا تبلت به تلویزیونی که درگاه HDMI دارد استفاده می‌شود.

- تبدیل USB به HDMI: تبدیل USB به HDMI برای اتصال دستگاه‌های دارای پورت USB به انواع تلویزیون و مانیتورهای دارای پورت HDMI کاربرد دارد.

- تبدیل کابل شارژ سوزنی به USB: اگر هنوز هم از گوشی‌های قدیمی می‌کنید که دارای کابل شارژ سوزنی هستند، می‌توانید از این تبدیل استفاده استفاده کنید.

مفاهیم مربوط به نگهداری و محافظت از ابزارهای الکترونیکی (بهینه‌سازی عمر باتری، نگهداری از صفحه نمایش و...)

لزوم نگهداری از ابزارهای الکترونیکی: ما به عنوان یک شهروند الکترونیکی باید بتوانیم از ابزارهای الکترونیکی محافظت نماییم و برای این کار باید مواردی را بدانیم که در ادامه مبحث ذکر می‌کنیم.

محافظت از صفحه نمایش دستگاه:

- صفحه نمایش را نزدیک منبع گرما قرار ندهید.
- نور مستقیم خورشید می‌تواند به صفحه نمایش آسیب جدی بزند پس این نکته را هم رعایت نمایید.
- وقتی تصویری برای مدت طولانی روی صفحه نمایش قرار داده شود، می‌تواند اثر آن روی صفحه نمایش باقی بماند. برای جلوگیری از این مورد می‌توان از Screen Saver استفاده نمود. بنابراین با عوض شدن پشت سرهم تصاویر دیگر مشکلی پیش نخواهد آمد.
- در استفاده طولانی مدت احتمال گرم شدن صفحه نمایش وجود دارد که یک مسئله عادی به حساب می‌آید و نقص فنی نیست.
- برای تمیز کردن صفحه نمایش باید از دستمال نرم و خشک یا با رطوبت کم آب استفاده نمایید. مراقب باشید که از محلول‌های شیمیایی و محلول شیشه پاک کن استفاده نکنید.
- صفحه نمایش‌های لمسی (مانند صفحه نمایش گوشی‌های امروزی) به انگشتان حساس است پس نیازی به فشار زیاد انگشت روی صفحه نمایش نیست.
- Contrast و Brightness نور صفحه نمایش را حداکثر تنظیم نکنید.

محافظت از باتری دستگاه:

- اگر هم‌زمان وسیله در حال شارژ باشد و شما در حال دیدن فیلم روی دستگاه باشید، چرخه شارژ مختل خواهد شد.
- زمانی که شارژ کامل شده ولی هنوز به برق وصل است موجب اختلال ولتاژ و داغ شدن باتری می‌شود.
- در موقع انجام اعمال سنگین مثلاً بازی‌هایی با گرافیک بالا، اقدام به شارژ نکنید. داغ شدن دستگاه به مرور باعث افت عملکرد دستگاه خواهد شد.
- اگر در هنگام شارژ گوشی با آن کار کنید باعث کند شدن عمل شارژ می‌شود.
- نگذارید باتری دستگاه الکترونیکی شما خالی شود و دستگاه شما خاموش گردد و از طرفی برای شارژ کامل، آن را به مدت طولانی وصل نکنید. بهتر است شارژ کردن را در مدت زمان‌های کوتاه‌تر و به دفعات انجام دهید.
- بهتر است شارژ وسیله الکترونیکی بین 40 تا 80 درصد باشد.
- هر باتری مشخصات خاص خودش را دارد بنابراین از شارژر اصلی خود دستگاه برای شارژ کردن استفاده نمایید. ولتاژ مختص دستگاه الکترونیکی را معمولاً در وب سایت سازنده یا نوشته روی خود دستگاه یا روی باتری یا روی آداپتور می‌توان دید.
- در سری گوشی‌هایی که از قابلیت شارژ سریع برخوردارند، شارژ سریع باعث می‌شود به‌صورت آنی ولتاژ بالایی به باتری وارد شود که باعث زیاد شدن دمای باتری می‌شود. بنابراین بهتر است در مدت زمان کوتاهی مثلاً 20 دقیقه گوشی را به شارژر وصل کنید. چون در این مدت گرمای زیادی ایجاد نمی‌شود.
- اگر در حین شارژ گوشی متوجه داغ شدن باتری شدید، باید گوشی را از قاب (Cover) گوشی در آورید.
- سیستم عامل اندروید دارای قابلیت Battery Status (وضعیت باتری) است که ظرفیت باتری را کنترل می‌کند و زمان شارژ کامل آن و زمان خالی بودنش را مشخص می‌کند. اگر این قابلیت گوشی دچار مشکل شد و میزان باقیمانده شارژ را درست نشان نداد و قبل از اینکه باتری به صفر درصد برسد، گوشی خاموش شد، بنابراین باید باتری گوشی خود را کالیبره (تنظیم مجدد سیستم عامل برای نمایش اطلاعات صحیح) کنید. بهتر است هر سه ماه یکبار باتری کالیبره شود.
- وقتی ولتاژ برق نوسان دارد، دستگاه الکترونیکی خود را شارژ نکنید.
- علاوه‌بر شارژ بالا، دمای بالا هم می‌تواند تأثیر زیادی روی کم شدن شارژ و عمر باتری داشته باشد. شارژ دستگاه در دمای بالا به آن آسیب می‌زند. همان‌طور استفاده از دستگاه در یک محیط خیلی سرد هم به‌طور موقتی عمر باتری را کم می‌کند و موقعی که به دمای مطلوب رسید مشکل رفع خواهد شد.
- بهترین شرایط نگهداری دستگاه یک محیط خنک و بدون رطوبت می‌باشد. رطوبت از عوامل آسیب زننده به دستگاه می‌باشد.
- از ضربه زدن و جدا کردن باتری در زمان روشن بودن دستگاه بپرهیزید. نکته قابل ذکر این است که جدا کردن باتری هیچ تأثیری در عمر باتری ندارد.
- وقتی دستگاه داغ است آن را به شارژ وصل نکنید. چون شارژ شدن باتری خود باعث ایجاد گرما می‌شود.
- زمانی که باتری داغ شود حتی اگر از آن استفاده نکنید، سریع‌تر داغ می‌شود و به آن آسیب می‌زند.

تنظیمات زیر باعث می‌شوند که دستگاهتان باتری کمتری مصرف کند:

الف) بگذارید صفحه شما زودتر خاموش شود.
ب) روشنایی صفحه را کاهش دهید.
ج) روشنایی را طوی تنظیم کنید تا به‌طور خودکار تغییر کند.
د) صداها یا لرزش‌های صفحه کلید را خاموش کنید.
هـ) برنامه‌هایی که زیاد از باتری استفاده می‌کنند را محدود کنید.
و) گزینه «بهینه‌سازی باتری» یا «باتری تطبیقی» را روشن کنید.
ز) برنامه‌های تخلیه باتری را پیدا کنید و غیرفعال نمایید.

اعمالی که مصرف شارژ بالایی دارند عبارت‌اند از:

الف) اشتراک‌گذاری اینترنت (نقطه اتصال – Hotspot)
ب) استفاده طولانی از GPS
ج) تماشای ویدئو یا موسیقی
د) تماس‌های تلفنی در حال حرکت مثلاً داخل ماشین
هـ) استفاده از Wi-fi و Bluetooth

مفاهیم پایه مربوط به انواع سیستم عامل‌های موبایل و رایانه‌های شخصی سیستم عامل چیست؟

سیستم عامل (Operating System=OS) برنامه‌ای است که به عنوان یک رابط بین کاربر و سخت‌افزار رایانه عمل می‌کند و اجرای عملی انواع برنامه‌ها را کنترل می‌نماید. اگر بخواهیم با یک شکل موقعیت سیستم عامل را نشان دهیم می‌توانیم از شکل زیر استفاده نماییم:

- ویژگی‌های سیستم عامل:

الف) رابط بین سخت‌افزار و کاربر نهایی: همان‌طور که گفته شد، سیستم عامل ارتباط کاربر را با سخت‌افزار برقرار می‌کند.
ب) مدیریت منابع رایانه: سیستم عامل در واقع بستری را فراهم می‌کند که نرم‌افزارهای کاربردی اجرا می‌شوند و از خدمات آن استفاده کنند.
ج) جزئیات سخت‌افزار را از دید کاربران پنهان کرده و برای کاربران محیطی را فراهم می‌کند تا بتوانند از سیستم استفاده نمایند.
د) اجرای تمامی عملیات پنهانی سیستم: کاربر نیاز به دانستن عملیات پنهانی سیستم عامل ندارد.

- وظایف سیستم عامل:

به‌طور کلی وظایف سیستم عامل به دسته‌های زیر تقسیم می‌شوند:
الف) مدیریت دستگاه‌ها و فایل‌ها
ب) مدیریت حافظه اصلی و پردازنده
ج) مدیریت پردازش‌ها و فرایندها
د) کنترل عملکرد سیستم
هـ) تأمین امنیت و مدیریت خطاهای سیستم
ز) مدیریت منابع

- تاریخچه پیدایش سیستم عامل:

برای اولین بار در اواخر دهه 1950 مدیریت ذخیره‌سازی اطلاعات در نوار ساخته شد. آزمایشگاه تحقیقاتی جنرال موتور اولین سیستم عامل خود را در اوایل دهه 50 برای IBM701 خود پیاده‌سازی کرد. در اواسط دهه 1960 سیستم عامل‌ها شروع به استفاده از دیسک‌ها کردند.

انواع سیستم عامل رایانه‌های شخصی

- مایکروسافت ویندوز (Microsoft Windows): شرکت مایکروسافت، سیستم عامل ویندوز را در اواسط سال 1980 تولید کرد. نسخه‌های متفاوتی در طول زمان ایجاد شد. رایج‌ترین آن‌ها ویندوز 10 (Windows10) در سال 2015، ویندوز 8 (Windows8) سال 2012، ویندوز 7 (7 Windows) سال 2009، ویندوز ویستا (Windows Vista) سال 2006، ویندوز 2000، ویندوز XP سال 2001 و... می‌باشند.

- سیستم عامل مک اواس (MacOS): یک نوع سیستم عامل دارای رابط گرافیکی است که توسط شرکت اپل (Apple) توسعه، عرضه و فروخته می‌شود. این سیستم عامل که همراه با ارائه اولین مدل مکینتاش عرضه شد، تا قبل از نسخه 7/6 به بعد MacOS نام گرفت. این سیستم عامل بعد از سیستم عامل ویندوز، دومین سیستم عامل مورد استفاده در جهان در زمینه رایانه‌های دسکتاپ (رایانه‌های شخصی) است.

- سیستم عامل گنو(GNU)/ لینوکس(Linux): در سال 1983 با هدف ایجاد یک سیستم عامل کامل و آزاد شبه یونیکس (Unix) پایه‌گذاری شد. از مشخصات آن می‌توان به متن باز بودن (Open Source)، چند کاربره بودن، چندبرنامگی و امنیت آن اشاره نمود.

در بین نسخه‌های ویندوز، نسخه Windows10 از محبوب‌ترین سیستم عامل‌ها هستند که 58/9 درصد از کاربران استفاده می‌کنند. بعد از آن سیستم عامل ویندوز 7 که 16/76٪ از کاربران استفاده می‌نمایند و در رده دوم قرار دارد. سپس سیستم عامل MacOS که 10/18٪ از کاربران استفاده می‌نمایند، در رده سوم قرار دارد.

- تاریخچه پیدایش سیستم عامل موبایل: طی سال‌های اخیر با اضافه کردن امکان دسترسی به اینترنت در تلفن‌های همراه، رقابت برای ساخت سیستم عامل‌های جدید و هوشمند برای موبایل گسترش یافته است. بعد از به بازار آمدن تلفن‌های همراه نسل جدید، شرکت‌های مطرح در این صنعت با همکاری هم، سیستم عامل‌های جدیدی برای موبایل به‌وجود آوردند که می‌توان به سیستم عامل ویندوز، اندروید، IOS، جاوا (Java) و سیمبیان اشاره کرد. به موبایل‌هایی که از این سیستم عامل‌ها استفاده می‌کنند، تلفن‌های همراه هوشمند (Smartphone) می‌گویند.

انواع سیستم عامل‌های موبایل به‌ترتیب محبوبیت و میزان استفاده عبارت‌اند از:

الف) اندروید (Android)
ب) IOS
ج) Kaios
د) ویندوز (Windows)
هـ) سیستم عامل جاوا (Java)

الف) سیستم عامل اندروید (Android): یک سیستم عامل موبایل است که توسط گوگل توسعه داده می‌شود. اندروید برپایهٔ نسخهٔ اصلاح شده‌ای از هسته لینوکس و دیگر نرم‌افزارهای متن باز (Open Source) طراحی شده است. ابتدا در تلفن همراه لمسی مانند تلفن هوشمند و تبلت استفاده شد اما به تازگی گوگل Android TV را مخصوص تلویزیون، Android Auto مخصوص خودرو و Wear OS را مخصوص ساعت مچی به وجود آورده است. در حال حاضر اندروید پرطرفدارترین سیستم عامل موبایل است.

ویژگی‌های سیستم عامل اندروید عبارت‌اند از:

- ابزارهای مختلف اندروید برای توسعه دهندگان به راحتی در دسترس است و توسط شرکت گوگل پشتیبانی می‌شوند.
- گوگل دسترسی آسان به ابزارهای سودمند و کتابخانه‌های بسیاری را برای توسعه و تولید برنامه‌های کاربردی تحت اندروید فراهم کرده است.

ب) سیستم عامل IOS: یک سیستم عامل ساخت شرکت اپل (Apple) است که در ابتدا برای آیفون (Iphone) و آی‌پد تاچ (Ipad) ایجاد می‌شد ولی بعداً برای استفاده در بقیه دستگاه‌های شرکت اپل مانند Ipad و Apple TV نیز تولید شد. در سه ماهه آخر سال 2010 این سیستم عامل 16٪ از سهم سیستم عامل‌های و تلفن‌های هوشمند را در بر می‌گرفت و بعد از سیستم عامل اندروید قرار گرفته بود.

معایب سیستم عامل IOS عبارت‌اند از:

- از کارت حافظه پشتیبانی نمی‌کند.
- دستگاه‌های محدود (iOS تنها بر روی محصولات اپل قابل اجراست و گوشی‌های مختلف را پشتیبانی نمی‌کند.
- قیمت بسیار بالا دارد.

ج) سیستم عامل KaiOS: یک سیستم عامل توسعه یافته برپایه لینوکس است که در واقع آن را می‌توان ادامه راه سیستم عامل متن باز فایرفاکس که توسعهٔ آن در سال 2016 توسط شرکت موزیلا متوقف شد، به حساب آورد. هدف این سیستم عامل ادغام قدرت گوشی‌های هوشمند با مقرون به صرفه‌بودن گوشی‌های ساده بود. این سیستم عامل به حافظه رم پایینی حتی در حد 256 مگابایت نیاز دارد و می‌تواند عمر باتری طولانی تری را برای دستگاه‌های غیر لمسی رقم بزند.

د) سیستم عامل ویندوز (Windows): سیستم عاملی است که توسط شرکت مایکروسافت برای گوشی‌های هوشمند ساخته شده و جانشین ویندوز موبایل است در حقیقت سیر تولید ویندوز به‌ترتیب زیر است:

هـ) سیستم عامل جاوا (Java): گوشی‌هایی که سیستم عامل ندارند از جاوا استفاده می‌کنند. این موبایل‌ها سریع‌تر روشن می‌شوند و کمتر دچار مشکل می‌گردند و آسیب کمتری در اثر ویروس و نصب بدافزارها می‌بینند. سیستم عامل گوشی‌های قدیمی جاوا می‌باشد.