درسنامه آموزشی کتاب سیستم عامل مقدماتی و پیشرفته

اهداف رفتاری

پس از مطالعه این فصل از فراگیر انتظار می‌رود که:

- برنامه‌های مخرب را تعریف کرده و انواع آن را نام ببرد.
- راه‌های انتقال برنامه‌های مخرب را بداند.
- ویروسی شدن سیستم را تشخیص دهد.
- شایستگی کار با نرم‌افزارهای ویروس‌یاب را داشته باشد.

آشنایی با برنامه‌های مخرب (Malware)

در صورتی‌که نرم‌افزاری از روی عمد برای آسیب‌ زدن به رایانه طراحی شده باشد به آن بدافزار گفته می‌شود. برنامه‌های مخرب برنامه‌هایی هستند که موجب مختل شدن عملکرد رایانه، کاهش کارایی و از بین رفتن برنامه‌ها می‌شوند.

انواع بدافزارها

بدافزارها را می‌توان به شکل‌های مختلفی دسته‌بندی کرد. از لحاظ نحوهٔ انتشار، نرم‌افزارهای مخرب به چهار گروه اصلی تقسیم‌بندی می‌شوند.

1- کرم (Worm): این نوع از بدافزارها، عموماً در شبکه‌های محلی از یک رایانه به رایانه دیگر منتشر شده و با ایجاد ترافیک در شبکه به آن صدمه وارد می‌نماید.

2- ویروس رایانه‌ای (Computer Virus): ویروس رایانه‌ای قطعه کدی از یک برنامه است که مخفیانه وارد رایانه می‌شود و به کمک یک برنامه اجرایی خود را تکثیر می‌کند.

3- اسب تروجان (Trojan): این برنامهٔ مخرب غالباً، هنگام دریافت اطلاعات از اینترنت به شکل یک برنامه محبوب، وارد سیستم شده و در سیستم گسترش می‌یابد.

4- جاسوس افزار (Spyware): این دسته از بدافزارها، تمام ضربات کاربر بر روی صفحه کلید را ضبط می‌کند و آن‌ها را به آدرس‌های مشخصی ارسال می‌کنند.

راه‌های انتقال برنامه‌های مخرب

چند نمونه از متداول‌ترین راه‌های انتقال برنامه‌های مخرب به سیستم:

1- CD/DVD و Flash : دریافت اطلاعات از طریق CD/DVD_Flash آلوده باعث انتقال بدافزار می‌شود.

2- شبکه محلی: اگر یکی از سیستم‌های متصل به شبکه آلوده به برنامه مخرب باشد، می‌تواند سایر سیستم‌ها را هم آلوده به برنامه مخرب نماید.

3- بستر اینترنت: برنامه‌های مخرب از طریق پست‌الکترونیک و یا دریافت فایل از اینترنت، قابلیت انتقال دارند.

4- برنامه‌های آلوده: برنامه‌هایی که حاوی ویروس هستند به محض اجرا شدن، موجب ویروسی شدن سیستم می‌شوند.

عملکرد انواع برنامه‌های مخرب

با ورود برنامه مخرب به سیستم، ممکن است اختلالاتی در عملکرد آن مشاهده شود که به برخی از متداول‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

1- رایانه خود به خود خاموش شده و نمی‌تواند دوباره روشن شود.
2- سیستم به‌طور ناگهانی و مکرر قفل می‌شود.
3- رایانه کندتر از حالت عادی کار می‌کند.
4- تعداد دفعاتی که محتوای اینترنتی ناخواسته ظاهر می‌شود، مانند پنجره‌های بازشو (pop-up)، ارسال خودکار به آدرس‌های اینترنتی خاص یا دسترسی ناگهانی به صفحه وب جدید، موتور جستجو یا تب جدید در مرورگر را افزایش می‌دهد و سرعت اینترنت کندتر از حالت عادی است.
5- برنامه‌ها (توسط باج‌افزارها) ناگهان حذف یا خراب می‌شوند.
6- برنامه‌های ناخواسته نصب شده و برخی خودشان باز می‌شوند.
7- برنامه‌های آنتی‌ویروس و فایروال ناخواسته غیرفعال می‌شوند، که نشانهٔ دیگری از آلوده شدن سیستم به بدافزار است.

برخی از راه‌های پیشگیری از ورود برنامه‌های مخرب به سیستم

1- کنترل و حفاظت ورودی‌ها: اگر می‌خواهید از CD/DVD و یا Flash Memory استفاده کنید ابتدا باید از سلامت آن‌ها اطمینان حاصل کنید.

2- حفاظت از ایمیل: از باز کردن ایمیل‌های مشکوک خودداری کنید.

3- نصب نرم‌افزارهای ویروس‌یاب و به‌روز کردن آن‌ها: نرم‌افزارهای ویروس‌یاب به منظور تشخیص و از بین بردن آن‌ها به کار می‌روند. البته تنها داشتن یک نرم‌افزار ویروس‌یاب کافی نیست. هر روزه ویروس‌های جدیدی به بازار عرضه می‌شوند که برای مقابله با آن‌ها لازم است این نرم‌افزارها به روز شوند.

اصول محافظت از سیستم

برنامه‌های مخرب با دسترسی غیرمجاز به سیستم، امنیت سیستم را از بین می‌برند. منظور از امنیت سیستم عامل، ارائه یک سیستم حفاظتی برای منابع و اجزای رایانه (از جمله CPU، حافظه، دیسک، برنامه‌های نرم‌افزاری و مهم‌تر از همه داده‌ها و اطلاعات) است که روی سیستم رایانه ذخیره شده‌اند.

سیستم‌عامل ویندوز به منظور بالا بردن امنیت سیستم امکانات مختلفی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد برخی از این امکانات عبارت‌اند از:

- به روزرسانی مداوم ویندوز به کمک نرم‌افزار Windows Update
- نصب و به روزرسانی نرم‌افزارهای ضد ویروس
- فعال نمودن کنترل حساب کاربری کاربر (UAC)
- استفاده از شناسه کاربری و گذرواژه پیچیده
- فعال کردن دیوار آتش Firewall و proxy

به هر کدام از موارد اشاره شده در فصل‌های قبل پرداخته شده است. در این فصل به دلایل استفاده از دیوار امنیتی و استفاده از نرم‌افزارهای ضدویروس خواهیم پرداخت.

دیوار آتش (Firewall)

نام فایروال از دیوار محافظ آتش در ساختمان‌سازی گرفته شده است. زمانی که آتش‌سوزی در بخشی از ساختمان رخ دهد فایروال‌های ساختمانی مانند یک سد عمل کرده و از انتشار آتش به بقیه بخش‌های ساختمان جلوگیری می‌کنند.

Firewall: فایروال به نرم‌افزار یا سخت‌افزاری گفته می‌شود که از دسترسی به رایانه‌ها جلوگیری کرده و ترافیک رد و بدل شده در شبکه را کنترل می‌کند. فایروال یک ابزار امنیتی است که می‌تواند یک برنامهٔ نرم‌افزاری یا یک دستگاه سخت‌افزاری باشد.

1- هدف استفاده از فایروال: هدف اصلی فایرول کنترل ارتباطات ورودی و خروجی از یک دستگاه به شبکه است. فایروال‌ها از دسترسی غیرمجاز به شبکهٔ خصوصی جلوگیری کرده و یک سپر امنیتی برای سیستم و شبکه شما محسوب می‌شود.

2- نحوهٔ عملکرد فایروال: فایروال با استفاده از یک کد، رایانه شما را از اینترنت جدا می‌کند و هر داده‌ای که می‌خواهد به رایانه شما وارد شود یا از آن خارج شود را کنترل می‌کند و بررسی می‌کند که آیا اجازهٔ عبور دارد یا باید مسدود شود؟

فایروال یکی از مهم‌ترین لایه‌های امنیتی شبکه‌های رایانه‌ای بوده و عدم استفاده از آن موجب می‌شود تا هکرها به راحتی وارد شبکه یا رایانه شخصی شما شده و امنیت سیستم شما را از بین ببرند.

3- فعال کردن دیوار آتش: برای فعال کردن دیوار آتش مراحل زیر را طی کنید:

1- از کنترل پنل گزینهٔ Windows Defender Firewall را کلیک نمایید.
2- عبارت Turn Windows Defender Firewall on or off را انتخاب کنید.

3- در پنجره باز شده گزینه Turn on Windows Defender Firewall را روشن کنید تا فایروال فعال شود.

پراکسی (Proxy)

پراکسی سرور یک رایانه واسط بین شما و مقصد شما است که بسته اطلاعاتی را از شما دریافت می‌کند و به مقصد تحویل می‌دهد و پاسخ مناسب را به شما بازگشت می‌دهد.

Proxy بین سرویس‌دهنده اینترنت و سرویس گیرنده‌ها قرار می‌گیرد و دسترسی به اینترنت را برای سیستم‌های داخل یک شبکه فراهم می‌کند.

در صورتی که دیوار آتش فعال باشد، محل قرارگیری دیوار آتش و Proxy همانند شکل زیر خواهد بود.

Proxy قادر است محتوای بسته اطلاعاتی شما را باز کرده و محتوای غیرمجاز را فیلتر کند. همچنین می‌تواند با ایجاد لایه‌های امنیتی از نفوذ و شنود غیرمجاز اطلاعات جلوگیری کند.

1- تفاوت Firewall و Proxy :Proxy محتویات بسته‌های اطلاعاتی را به‌طور دقیق بررسی می‌کند اما دیوار آتش محتویات اطلاعات را به‌طور کلی و بدون جزئیات مورد بررسی قرار می‌دهد.

2- اختصاص آدرس IP (Internet Protocol) :IP Proxy کد یا آدرسی است که به دستگاه‌های متصل به اینترنت اختصاص داده می‌شود.

در هر بار اتصال به اینترنت، Proxy Server یک آدرس IP منحصر به سیستم شما اختصاص می‌دهد که به کمک آن، سیستم در اینترنت قادر به دریافت سرویس خواهد بود.

3- فعال کردن سرویس دهندهٔ Proxy: برای فعال کردن سرویس Proxy مراحل زیر را دنبال کنید:

1- از منوی شروع روی گزینه Settings کلیک کرده و در پنجره ظاهر شده گزینه Network & internet را اجرا کنید.
2- در پنجره نمایان شده روی گزینه Proxy کلیک کنید.

3- دو نوع تنظیمات Proxy در رایانه شما وجود دارد (تنظیم خودکار - تنظیم دستی)
4- برای تنظیم خودکار Proxy، رایانه به‌طور خودکار از سرور Proxy برای برقراری اتصالات شبکه‌ای و یا استفاده از WiFi استفاده می‌کند.

گزینهٔ Automatically detect settings را فعال کنید و اگر می‌خواهید به یک سرور خاص وصل شوید، گزینهٔ Use setup script را فعال کرده و در بخش script address، آدرس پروکسی موردنظر خود را وارد
کنید. برای تأیید تنظیمات روی دکمه Save کلیک کنید.

5- برای تنظیم دستی، گزینه Use setup script را خاموش کنید و در بخش Manual proxy setup گزینه Use a proxy server را فعال نمایید. سپس آدرس IP و شماره پورت را در کادر مخصوص به خود وارد کرده و برای تأیید تنظیمات روی دکمه Save کلیک کنید.

پاک‌سازی سیستم ویروسی شده

برای پاک‌سازی سیستم‌های ویروسی شده می‌توانید از ابزار Windows Defender استفاده نمایید که نوعی آنتی‌ویروس به حساب می‌آید. این برنامه به‌طور خودکار به‌روزرسانی می‌شود و دارای قدرت زیادی برای از بین بردن ویروس‌ها می‌باشد.

حذف ویروس به کمک قابلیت Virus & threat Protection

این قابلیت که در واقع بخشی از Windows Defender است که به شما کمک می‌کند ویروس را شناسایی کرده و آن را حذف کنید. برای حذف ویروس به کمک قابلیت Virus & threat Protection مراحل زیر را دنبال کنید:

1- از منوی شروع گزینه Settings را انتخاب کنید.
2- از پنجره باز شده روی گزینه Update & Security کلیک کنید.
3- از قسمت چپ پنجره، گزینه Windows Security را کلیک کرده، سپس روی عبارت Virus & threat Protection کلیک کنید تا وارد بخش تنظیمات شوید.

4- از پنجرۀ تنظیمات گزینه Manage settings را اجرا کنید.

5- هر سه گزینهٔ Cloud_delivered protection ،Real-time protection و Automatic sample submission را فعال نموده، سپس با کلیک روی علامت فلش بالی صفحه به پنجره قبل بازگردید.

6- روی گزینه Scan options کلیک نمایید تا پنجرۀ گزینه‌های اسکن باز شود.

7- پس از اجرای Scan options پنجره‌ای باز می‌شود که در آن امکان انتخاب اسکن به چهار شیوه برای کاربران فراهم می‌شود که عبارت‌اند از:

گزینه Quick scan: عمل اسکن با سرعت بالا انجام می‌شود. در این نوع اسکن پوشه‌هایی که احتمال وجود تهدید در آن‌ها بیشتر می‌باشد (مثل پوشهٔ دانلود)، توسط این نرم‌افزار اسکن می‌شوند.

گزینه Full scan: این نوع اسکن، کل فایل‌های رایانه شما و برنامه‌های در حال اجرا را اسکن می‌کند. اسکن کامل سیستم مدتی بیشتر طول خواهد کشید.

گزینه Custom scan: با استفاده از این نوع اسکن، امکان انتخاب پوشه‌های خاصی که احتمال وجود ویروس یا بدافزار در آن پوشه‌ها بیشتر است برای کاربر فراهم می‌شود.

گزینه Microsoft Defender Offline scan: این نوع اسکن، سیستم شما را Restart می‌کند و حتی برنامه‌هایی که در حال اجرا نیستند را اسکن می‌کند.

8- پس از انتخاب نوع اسکن روی گزینه Scan now کلیک نمایید. توجه داشته باشید که پس از اتمام فرایند باید دستگاه خود را Restart کنید. بدین ترتیب یک رایانه سالم و بدون ویروس خواهید داشت.

پشتیبان‌گیری

ممکن است برخی از اطلاعات موجود در سیستم برای شما مهم باشند بنابراین حفظ و نگهداری از این اطلاعات، حیاتی خواهد بود. برای جلوگیری از حذف اطلاعات مهم، سیستم عامل ویندوز 10 برنامه‌هایی از جمله Backup و Restore را در اختیار کاربران خود قرار داده است که در صورت پاک‌ شدن اطلاعات به بازیابی سریع و قابل اعتماد داده‌ها دسترسی داشته باشند.

روال پشتیبان‌گیری به این شکل است که شما از اطلاعات مهم سیستم خود یک نسخه پشتیبان در یک رسانه (Media) تهیه می‌کنید تا درصورت آسیب دیدن یا از بین رفتن فایل اصلی، جایگزین آن شود.

تهیه انواع نسخه پشتیبان

در ویندوز 10 با استفاده از روش‌های مختلفی می‌توان یک نسخه پشتیبان تهیه نمود:

1- کپی کردن فایل‌ها در یک حافظه خارجی
2- ذخیره‌سازی ایمن پرونده‌ها در OneDrive
3- استفاده از System image برای گرفتن نسخه پشتیبان کامل

تهیه نسخه پشتیبان کامل با استفاده از ابزار System Image

این ابزار به شما کمک می‌کند تا بتوانید یک نسخه پشتیبان در یک پوشه (داخل یک شبکه) و یا یک دیسک سخت ذخیره نمایید تا در صورت بروز مشکل در عملکرد سیستم عامل، این تنظیمات را به حالت اول برگردانید.

برای شروع فرایند تهیه نسخه پشتیبان مراحل زیر را دنبال کنید:

1- از منوی شروع روی گزینه settings کلیک نموده و گزینه Update & Security را انتخاب کنید.
2- در سمت چپ پنجره نمایان شده ابتدا روی Backup کلیک کرده و در سمت راست پنجره گزینهٔ Go to Backup and Restore را انتخاب نمایید.

3- در پنجرۀ Backup and Restore با کلیک روی گزینه Create system image روند پشتیبان‌گیری آغاز می‌شود.

4- در این صفحه شما باید محلی را برای ذخیره فایل پشتیبانی انتخاب کنید.

one hard drive: با این گزینه فایل پشتیبان بر روی دیسک سخت ذخیره می‌شود.

on one or more DVD: فایل پشتیبان را بر روی DVD ارسال می‌کند.

On a network location: امکان ارسال فایل پشتیبان را روی یکی از سیستم‌های موجود در شبکه محلی امکان‌پذیر می‌سازد.

اگر بخواهید اطلاعات درایو :C را روی درایو :F دیسک سخت ذخیره نمایید، برای این منظور لازم است در بخش On a hard disk درایو :F را انتخاب نموده سپس روی گزینه Next کلیک کنید.

5- در این پنجره خلاصه تنظیمات برای تأیید کاربر نمایش داده می‌شود. در قسمت Backup location رسانه ذخیره‌سازی فایل پشتیبان و در بخش The Following drives will be backup مشخص شده است که از چه قسمت‌هایی عمل پشتیبان‌گیری انجام خواهد شد. برای تأیید روی گزینه start Backup کلیک نمایید تا وارد روند پشتیبان‌گیری آغاز شود.

6- این کادر پیشروی کار پشتیبان‌گیری را نمایش می‌دهد.

7- پس از اتمام کار پیغام Successfully ظاهر می‌شود. با کلیک روی دکمه Close این کادر بسته می‌شود.

8- پس از پایان فرایند پشتیبان‌گیری، کادری باز می‌شود که در آن، ویندوز امکان ایجاد یک دیسک بوت تعمیر ویندوز را برای شما فراهم می‌نماید تا با استفاده از این دیسک در مواقع مورد نیاز بتوانید به بازیابی ویندوز بپردازید.

بازیابی نسخه پشتیبان

برای بازیابی نسخه پشتیبان مراحل زیر را دنبال کنید:

1- از منوی شروع گزینه Settings را کلیک کرده سپس گزینه Update & security را انتخاب نمایید.
2- از پنل سمت چپ پنجرهٔ باز شده گزینه Recovery و از قسمت راست پنجره روی دکمهٔ Restart now کلیک کنید.

3- ویندوز را Restart نموده و در پنجره Choose an option گزینه Troubleshoot را انتخاب کنید.

4- در پنجره نمایان شده روی گزینه Advanced Options کلیک نمایید.

5- فایل پشتیبان ذخیره شده روی Flash Memory و یا DVD را روی سیستم قرار دهید. سپس روی گزینه System Image Recovery کلیک کنید.

6- در این مرحله با انتخاب گزینه Select a system image به صورت دستی می‌توانید فایل پشتیبان را به سیستم معرفی کنید.

7- در پنجره باز شده مکانی که نسخه پشتیبان در آن ذخیره شده است را انتخاب کرده و روی Next کلیک کنید. فقط توجه کنید که اگر فایل پشتیبان را در فضای ابری ذخیره نموده‌اید می‌توانید از طریق کلیک روی Advanced آن را انتخاب کنید.

8- اگر چندین نسخه پشتیبان قبلاً تهیه کرده باشید، براساس تاریخ و زمان یکی از آن‌ها را انتخاب کرده و روی Next کلیک کنید.

9- این پنجره گزینه‌هایی را برای حذف یا فرمت پارتیشن‌ها در اختیار شما قرار می‌دهد. توصیه می‌شود چیزی را تغییر نداده و روی Next کلیک کنید.

10- پس از پایان کار روی Finish کلیک کنید.

11- برای تأیید اینکه می‌خواهید فرایند بازگردانی را ادامه دهید. روی Yes کلیک کنید.

ممکن است بازگردانی به طول بینجامد. هنگامی که بازیابی کامل شد، از شما خواسته می‌شود که رایانه خود را Restart کنید. پس از راه‌اندازی و بارگذاری مجدد ویندوز، سیستم شما دقیقاً مشابه زمانی که نسخه پشتیبان را تهیه کرده بودید خواهد شد.

روش‌های فعال کردن پشتیبان‌گیری خودکار

یکی از ابزارهایی که برای پشتیبان‌گیری خودکار استفاده می‌شود برنامهٔ File History است. این برنامه برای پشتیبان‌گیری از فایل‌ها و پوشه‌هایی که دائم تغییر می‌کنند کاربرد بیشتری دارد. این برنامه به‌طور خودکار نسخه‌های مختلف فایل را ذخیره می‌کند بنابراین می‌توانید در زمان به عقب برگردید و فایلی که دستکاری یا حذف شده را بازگردانی نمایید.

برای فعال کردن پشتیبان‌گیری خودکار مراحل زیر را دنبال کنید:

1- از منوی شروع گزینه Settings سپس Update & Security و از پنجره باز شده گزینه Backup را انتخاب کنید.
2- در پنجره باز شده روی گزینه Add drive کلیک کرده سپس درایو موردنظر خود را انتخاب نمایید.

3- گزینه Automatically backup my file را روشن کنید تا پشتیبان‌گیری خودکار روشن شود.
4- روی گزینه More options کلیک کنید که بتوانید پشتیبان‌گیری خودکار را تنظیم کنید.

5- در بخش Back up my file با استفاده از گزینه‌های کشوی رو به پایین عمل پشتیبان‌گیری را در فواصل زمانی خاصی می‌توانید تعریف کنید. (مقدار پیش فرض هر یک ساعت یک‌بار است)
6- با استفاده از Keep my backup مدت زمان نگهداری فایل پشتیبان تنظیم می‌شود. (مقدار پیش فرض برای همیشه می‌باشد)

7- در بخش Back up these folder امکان انتخاب یا حذف یک پوشۀ خاص به کاربر داده می‌شود. برای اضافه کردن پوشه به لیست از گزینه Add a folder و برای حذف یک پوشه از لیست پوشه‌ها، روی آن کلیک کرده و گزینه Remove را انتخاب کنید تا پوشه موردنظر از لیست حذف شود.

8- پس از انجام تنظیمات برای گرفتن پشتیبان روی دکمه Back up now کلیک کنید.

بازیابی فایل‌ها از File History

برای بازیابی فایل مراحل زیر را دنبال کنید:

1- درایوی که فایل پشتیبان در آن ذخیره شده است را به سیستم متصل کنید.
2- از منوی شروع گزینه Settings سپس Update & Security و از پنجره باز شده گزینه Backup را انتخاب کنید.
3- گزینه More Options را انتخاب نمایید.

4- در پنجره‌ای که باز می‌شود پیمایش کرده و گزینه Restore files from a current backup را کلیک نمایید.

5- پنجرۀ File History باز می‌شود. پوشه یا فایل مورد نیاز خود را انتخاب کنید تا دکمه سبز Restore نمایان شود.
6- روی دکمه Restore کلیک کنید تا فایل موردنظر شما بازیابی شود.

به کارگیری System Restore

با فعال کردن این ویژگی بدون از دست دادن اطلاعات می‌توان به بهترین حالت ویندوز خود بازگشت. برای فعال کردن System Restore در ویندوز 10 مراحل زیر را دنبال کنید:

1- روی آیکون This Pc کلیک راست نموده و گزینه Properties را انتخاب نمایید.
2- در پنجرۀ System Properties زبانهٔ System Protection را انتخاب نمایید.
3- ویژگی Protection باید on باشد. در صورتی که این ویژگی off باشد، برای فعال‌سازی آن بر روی دکمه configure کلیک کنید.

4- در پنجرۀ باز شده Turn on system protection را انتخاب کنید تا ویژگی System protection آن فعال شود.

معرفی نرم‌افزارهای فشرده‌سازی

هنگام ارسال فایل‌های حجیم، یکی از بهترین راه‌ها برای کاهش اندازه آن‌ها فشرده‌سازی فایل‌ها است. در ویندوز 10 امکان فشرده کردن فایل‌ها بدون نیاز به برنامه جانبی وجود دارد. همچنین می‌توان با استفاده از برنامه‌های جانبی Winzip و WinRAR نیز اقدام به فشرده‌سازی فایل‌ها نمود.

فشرده‌سازی فایل‌ها و پوشه‌ها

فشرده‌سازی فایل، موجب کاهش اندازهٔ فایل‌ها و نیز سهولت نگهداری یا انتقال آن‌ها می‌شود. در هنگام نیاز با خارج کردن فایل از حالت فشرده، فایل به حالت اولیه خود باز می‌گردد.

برای فشرده‌سازی یک فایل یا پوشه مراحل زیر را دنبال کنید:

1- روی فایل یا پوشه موردنظر کلیک راست کرده و از منوی ظاهر شده گزینه Send to را انتخاب کنید.
2- از زیر منوی Send to گزینه Compressed(zipped)folder را انتخاب کنید.
3- پس از اجرای دستور نماد پوشه فشرده شده همانند شکل زیر ظاهر می‌شود.

استخراج فایل‌ها و پوشه‌های فشرده شده

برای باز کردن فایل‌ها و پوشه‌های فشرده روی فایل فشرده کلیک راست کنید. با این کار منویی همانند شکل زیر ظاهر می‌شود که با استفاده از گزینه‌های این منو، محل قرارگیری فایل‌های استخراج شده مشخص می‌شود.

- گزینه ...Extract files: با انتخاب این گزینه، می‌توانید محلی را برای استخراج فایل‌ها مشخص کنید.

- گزینه Extract Here: این گزینه موجب می‌شود که فایل‌ها یا پوشه‌ها در همان محلی که قرار دارند استخراج شوند. به‌همین دلیل پنجره‌ای جهت تأیید جایگزینی باز می‌شود. با انتخاب گزینه Yes to All تمام فایل‌ها و پوشه‌های فشرده شده استخراج می‌شوند.

- گزینه Extract to: استخراج فایل‌ها و پوشه‌های فشرده شده در پوشه‌ای با همان نام انجام می‌گیرد.

کار با نرم‌افزار WinRAR 

نرم‌افزار WinRAR یکی از بهترین نرم‌افزارهای فشرده‌ساز در جهان است. با استفاده از نرم‌افزار WinRAR می‌توانید فایل‌ها را با پسوند zip و RAR فشرده کنید.

برای فشرده‌سازی فایل‌ها و پوشه‌ها به کمک نرم‌افزار WinRAR مراحل زیر را دنبال کنید:

1- در کادر جستجوی نوار وظیفه برنامه WinRAR را جستجو کرده سپس آن را اجرا کنید.
2- فایل یا فولدرهایی که قصد فشرده‌سازی آن‌ها را دارید انتخاب نمایید.
3- در نوار ابزار روی Add کلیک کنید.

4- در قسمت Archive format نوع ذخیره‌سازی را انتخاب کنید.
5- گزینه Compression method کیفیت و سرعت فشرده‌سازی را مشخص می‌کند که بهترین حالت آن Best می‌باشد.
6- در قسمت Dictionary size اندازه فایل توسط سیستم درج شده است.
7- در بخش Split To Volume می‌توان فایل‌های حجیم را به چند قسمت با حجم دلخواه تقسیم نمود.

8- بخش Archiving options گزینه‌های متفاوتی دارد:

گزینه Delete Files After Archiving: بعد از فشرده کردن فایل، منبع آن را به‌طور خودکار پاک می‌کند. Creat SFX Archive: این گزینه فایل فشرده را به یک فایل اجرایی (EXE) تبدیل می‌کند به طوری‌که در سیستم‌هایی که نرم‌افزار WinRAR نصب نشده است، استخراج فایل بدون نیاز به نرم‌افزار WinRAR امکان‌پذیر باشد.

گزینه Put Recovery Record: به کمک این گزینه می‌توان برای فایل فشرده پشتیبان تهیه نمود.

گزینه Test Archive Files: با انتخاب این گزینه فایل شما بعد از عملیات فشرده‌سازی مورد بررسی قرار می‌گیرد تا در صورت بروز اشکال آن را گزارش کند.

9- با استفاده از دکمه Set Password می‌توانید یک گذرواژه برای فایل فشرده تعریف کنید که بازگشایی فایل فقط برای دارندگان گذرواژه امکان‌پذیر باشد.
10- پس از انجام تنظیمات روی گزینه Ok کلیک کنید تا فشرده‌سازی انجام شود.

استخراج فایل‌ها و پوشه‌ها به کمک نرم‌افزار WinRAR

برای استخراج فایل و پوشه فشرده شده مراحل زیر را طی کنید:

1- در محیط نرم‌افزار فایل موردنظر را انتخاب کرده سپس از نوار ابزار گزینه Extract To را انتخاب کنید.

2- در پنجره باز شده، از سمت راست پنجره، مسیر استخراج شدن فایل‌ها را مشخص کنید.
3- روی Ok کلیک کنید تا فایل در محل مشخص شده استخراج شود.

واژه‌نامه تخصصی
گزینه‌ها	Options	بایگانی کردن	Archiving
حفاظت	Protection	پشتیبان‌گیری	Backup
واقعی	Real	فشرده شده	Compressed
بازگرداندن	Restore	پیکربندی کردن	Configure
نمونه	sample	مدافع	Defender
تنظیمات	Settings	تحویل داده شده	Delivered
شکاف	Split	استخراج کردن	Extract
نرم‌افزارهای جاسوسی	Spyware	دیواره آتش	Firewall
ارسال	Submission	شبکه و اینترنت	Network & internet
تهدید	Threat	بدافزار	Malware
		یک درایو	OneDrive