درسنامه آموزشی کتاب مفاهیم پایه فناوری اطلاعات

هدف‌های رفتاری

پس از مطالعه این فصل از هنرجو انتظار می‌رود که:

- با عملکرد دستگاه‌های خروجی آشنا شود.
- انواع دستگاه‌های خروجی را نام ببرد.
- خصوصیات و کاربرد هر یک از دستگاه‌های خروجی را شرح دهد.

واحد خروجی (Output Unit)

هر سیستمی پس از پردازش برای ارائه نتیجه نیاز به دستگاه خروجی دارد. رایانه نیز با استفاده از دستگاه‌های مختلف نتیجه پردازش داده‌ها را به‌صورت قابل فهم برای انسان در اختیار کاربر قرار می‌دهد. در ادامه به معرفی برخی از مهم‌ترین دستگاه‌های خروجی می‌پردازیم.

صفحه نمایش

صفحه نمایش مهم‌ترین دستگاه خروجی است که برای نمایش اطلاعات به‌کار می‌رود. به‌طوری که بدون آن کاربر قادر به استفاده از رایانه نخواهد بود. صفحه نمایش‌ها از نظر تکنولوژی نمایش به سه دسته تقسیم می‌شوند:

صفحه نمایش لامپ اشعه کاتدی (CRT (Cathode Ray Tube: در ساخت این نوع از صفحه نمایش‌ها، یک تفنگ الکترونیکی و یک صفحه آغشته به فسفر وجود دارد در اثر تابش اشعه الکترونیکی به صفحهٔ، فسفری نوری حاصل می‌شود که این نور موجب نمایش تصویر روی صفحه خواهد شد.

صفحه نمایش کریستال مایع (LCD (Liquid Crystal Display: این صفحه نمایش‌ها از تعدادی صفحات تخت تشکیل شده است که در آن‌ها از فناوری کریستال مایع استفاده می‌شود. به کمک بارهای الکتریکی برای تحریک کریستال مایع موجود در لایه‌های مختلف آن استفاده می‌شود.
ضخامت صفحهٔ این صفحه نمایش چند سانتی‌متر است.

صفحه نمایش (LED (Light Emitting Diode: صفحه نمایش‌های LED از نظر فناوری ساخت، شباهت زیادی به صفحه نمایش‌های LCD دارند. تفاوت این دو صفحه نمایش تنها در فناوری نور زمینه است که بر کیفیت تصویر تأثیر بسیار زیادی دارد.

فناوری LED از دیودهای انتشار دهنده نور (Light Emitting Diode) برای روشن کردن صفحه تصویر استفاده می‌کند.

چاپگر (Printer)

چاپگر، موجب چاپ نتایج حاصل از پردازش بر روی کاغذ می‌باشد. چاپگرها براساس مکانیزم و عملکردشان به دو دسته تقسیم می‌شوند:

چاپگرهای ضربه‌ای: این چاپگرها، دارای یک هد سوزنی هستند که با وارد کردن ضربه بر روی نوار آغشته به جوهر (Ribbon) اثر آن بر روی کاغذ باقی مانده و عمل چاپ انجام می‌شود. این چاپگرها بسیار پر صدا هستند و تقریباً از رده خارج شده‌اند.

چاپگرهای غیر ضربه‌ای:

1- چاپگر جوهر افشان: همان‌طور که از نام آن مشخص است، این چاپگرها نقطه‌های بسیار کوچکی از جوهر را بر روی کاغذ اسپری می‌کنند.

2- چاپگر لیزری: سرعت و دقت چاپ در چاپگرهای لیزری بسیار بالاتر از سایر مدل‌های پرینتر است، از این‌رو جزو بهترین و پرطرف‌دارترین چاپگرهای موجود در بازار به‌شمار می‌روند. از این نوع چاپگرها، هم برای مصارف اداری و هم برای رفع نیازهای شخصی و خانگی استفاده می‌شود. شرکت‌های تولید کننده این نوع چاپگرها متناسب با خواسته‌های جدید و هم‌زمان با پیشرفت فناوری، مدل‌های متفاوتی از این نوع چاپگرها را به بازار عرضه نموده‌اند.

نحوه عملکرد پرینترهای لیزری

رایانه شما داده‌های الکترونیکی (به‌طور معمول یک فایل چند مگابایتی) را به چاپگرتان ارسال می‌کند. در مرحله بعد این اطلاعات سطر به سطر توسط اشعه لیزر بر روی درام که بخشی از یک کارتریج لیزری است، ثبت شده و درام به‌وسیله الکتریسیته ساکن به‌وجود آمده، ذرات تونر را به خود جذب می‌کند.

سپس کاغذ از داخل کارتریج و روی درام می‌گذرد و تونر را به خود جذب می‌کند. تونر همان پودر سیاه رنگی است که هنگام شارژ کارتریج لیزری توسط تعمیرکاران داخل کارتریج ریخته می‌شود.

پس از این مرحله کاغذ آغشته به تونر از داخل قطعه‌ای دیگر به نام فیوز که با ایجاد گرما باعث ذوب شدن پودر جوهری می‌شود گذر کرده و بدین ترتیب جوهر به خورد کاغذ رفته و برای همیشه روی آن باقی می‌ماند.

مهم‌ترین مزایای چاپگرهای لیزری را می‌توان سرعت، دقت و مقرون به‌صرفه بودن آن دانست. نور لیزر قادر به حرکت بسیار سریع بوده و طبیعی است سرعت نوشتن آن بسیار بیشتر از چاپگرهای جوهرافشان باشد. به‌همین دلیل چاپگرهای لیزری نسبت به چاپگرهای جوهرافشان گران‌تر هستند، از طرفی پودر تونر مورد مصرف آن‌ها، گران نبوده و هم‌چنین هزینه نگهداری آن‌ها پایین است.

بلندگو (Speaker)

وظیفه بلندگو، پخش صداهای تولید شده توسط رایانه است. صداهایی که به‌صورت دیجیتال در سیستم ذخیره شده‌اند به‌وسیله کارت صدا به سیگنال‌های آنالوگ تبدیل می‌شوند، سپس به‌وسیله بلندگوها پخش می‌شوند.

رسام (Plotter)

یکی دیگر از دستگاه‌هایی که به‌عنوان خروجی از آن استفاده می‌شود رسام است. رسام برای ترسیم نقشه‌ها و رسم فنی مورد استفاده قرار می‌گیرد. Plotter دارای یک هد می‌باشد که با استفاده از قلم‌های موجود روی آن نقشه ارسالی از رایانه را روی کاغذ ترسیم می‌نماید. پلاترها در دو اندازه رومیزی و ایستاده به بازار عرضه می‌شوند.

دستگاه‌های ورودی - خروجی (I/O Device)

برخی از دستگاه‌ها هم به‌عنوان ورودی و هم به‌عنوان خروجی استفاده می‌شوند. یعنی علاوه‌بر دریافت اطلاعات کاربر توانایی ارائه اطلاعات به کاربر را نیز دارند. برخی از متداول‌ترین دستگاه‌های ورودی - خروجی عبارت‌اند از:

هدست (Headset)

گاهی لازم است همزمان با ارسال صدای خود به رایانه، صدای خروجی رایانه نیز شنیده شود، در این صورت بهتر است از هدست استفاده شود.

دیسک‌ گردان (Disk Drive)

دیسک‌ گردان‌ها اطلاعات روی دیسک را خوانده و به رایانه منتقل می‌نمایند و قادرند اطلاعاتی از روی رایانه برای ذخیره‌سازی به‌روی دیسک منتقل نمایند. بنابراین هم ورودی هستند و هم جزو دستگاه‌های خروجی محسوب می‌شوند.

فلش مموری (Flash Memory)

حافظه‌های فلش علاوه‌بر ذخیره اطلاعات می‌تواند موجب جابه‌جایی اطلاعات از یک دستگاه به‌دستگاه دیگر شود. از این رو جزو I/O Device محسوب می‌شوند.

کارت صدا (Sound Card)

کارت صدا برای ورود و خروج صدا مورد استفاده قرار می‌گیرد. کارت صدا از یک‌سو به بلندگو متصل می‌شود تا موجب پخش صدا شود و از سوی دیگر دارای ورودی میکروفون است تا بتواند صدا را ضبط و در سیستم ذخیره نماید.

کارت مودم و شبکه

به کمک کارت شبکه و کارت مودم می‌توان بین دو رایانه ارتباط برقرار کرده و اطلاعات را ارسال و یا دریافت نمود. از این‌رو هم جزو دستگاه‌های ورودی و هم جزو دستگاه‌های خروجی محسوب می‌شود.

صفحه نمایش لمسی (Touch Screen)

صفحه نمایش لمسی به گونه‌ای طراحی شده است که نسبت به تماس انگشتان دست حساس است. کاربر با لمس سطح این صفحه می‌تواند انتخاباتی انجام داده و یا مکان‌نما را جابه‌جا کند از این فناوری در ساخت گوشی‌های لمسی استفاده شده است.

تخته هوشمند (Smart board)

تخته هوشمند یا برد هوشمند یکی از پیشرفته‌ترین وسایل کمک آموزشی می‌باشد که در مراکز آموزشی، سالن‌های کنفرانس، همایش‌ها و... مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای استفاده از تخته هوشمند، نیاز به یک رایانه و تجهیزات جانبی آن داریم. محتوای صفحه نمایش بر روی تخته هوشمند قابل نمایش است. از آنجایی که تخته هوشمند نسبت به تماس دست حساس است، همانند یک صفحه نمایش لمسی بزرگ عمل می‌کند. در اغلب تخته‌های هوشمند یک تخته پاک‌کن و چند قلم مجازی به رنگ‌های مختلف وجود دارد.