درسنامه آموزشی کتاب مفاهیم پایه فناوری اطلاعات

هدف‌های رفتاری

پس از مطالعه این فصل از هنرجو انتظار می‌رود که:

- وظایف واحد ورودی را بیان کند.
- با دستگاه‌های ورودی آشنا شود.
- انواع رابط‌های دستگاه‌های ورودی را بشناسد.
- محل و نحوه اتصال رابط‌های ورودی را بلد باشد.

مقدمه

داده‌ها توسط دستگاه‌های ورودی وارد رایانه می‌شوند. برای این‌که داده‌ها و دستورالعمل‌هایی که از طریق ورودی وارد سیستم می‌شوند برای رایانه قابل استفاده باشند، باید ابتدا به شکل قابل فهم رایانه، تبدیل شوند که این کار برعهده واحد ورودی (Input Unit) است. داده‌های ورودی می‌توانند از نوع صدا، متن، تصویر و ... باشند.

دستگاه‌های ورودی (Input Devices):

کاربران برای برقراری ارتباط با رایانه و ورود دستورات به آن، از ابزارهای متفاوتی از قبیل: صفحه‌کلید، ماوس، اسکنر، میکروفون و ... استفاده. می‌کنند.

صفحه کلید (Keyboard)

صفحه کلید یکی از اصلی‌ترین تجهیزات رایانه برای ورود اطلاعات به‌شمار می‌آید که برای وارد کردن داده‌ها و دستورات به رایانه مورد استفاده قرار می‌گیرد. با وجود اختلاف ظاهری صفحه کلیدها، عملکرد همه آن‌ها یک‌سان است.

هر صفحه‌کلید یک پردازنده اختصاصی دارد که وظیفه آن ارسال کد مربوط به کلید فشار داده شده به کنترلر صفحه کلید بر روی برداصلی است. برای تشخیص کد مربوط به هر کلید، پردازنده صفحه کلید از یک حافظه بایوس (BIOS) مخصوص صفحه کلید استفاده می‌کند. در حافظه بایوس صفحه کلید، جدولی ذخیره شده است که در آن متناظر با هر کلید کد مشخصی وجود دارد که به آن کد اسکی (ASCII) گفته می‌شود.

پردازنده پس از تشخیص کلید فشار داده شده با استفاده از این جدول، کد مربوطه را تولید و به کنترلر صفحه کلید که بر روی برد اصلی قرار دارد، ارسال می‌کند. برای ارسال این کدها از یک رابط استفاده می‌شود.

ماوس (Mouse)

ماوس نیز یکی از مهم‌ترین تجهیزات رایانه برای ورود اطلاعات به‌شمار می‌آید. در حال حاضر برای کاربران رایانه، استفاده از ماوس به‌عنوان یک دستگاه ورودی غیرقابل اجتناب است.

ویژگی‌های ماوس: تاکنون ماوس‌های مختلفی به کاربران رایانه عرضه شده است که هرکدام دارای ویژگی‌های خاصی هستند و از خصوصیات مهم ماوس‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- تعداد کلیدهای روی هر ماوس: ماوس‌ها دارای دو کلید استاندارد سمت چپ و راست هستند که در تمام محیط‌ها عملکردی یک‌سان دارند، اما کلید وسط ماوس در نرم‌افزارهای مختلف دارای عملکردی متفاوتی است.

2- قدرت تفکیک‌پذیری ماوس: به تعداد نقاط قابل تفکیک در هر اینچ (Dot per inch) به‌وسیله هر ماوس، قدرت تفکیک‌پذیری ماوس گفته می‌شود.

به‌طور کلی هرچه تفکیک‌پذیری بالاتر باشد، دقت ماوس نیز بیشتر است. یک ماوس استاندارد ممکن است دارای تفکیک‌پذیری کم $800\,dpi$ باشد در حالی که این مقدار در اکثر ماوس‌های مخصوص بازی‌های رایانه‌ای به $2000\,dpi$ می‌رسد.

3- عملکرد مکانیکی، نوری، لیزری، هر ماوس: از وظایف مهم ماوس، تبدیل حرکت دست کاربران به حرکت مکان‌یاب مخصوص روی صفحات گرافیکی و انتقال سیگنال‌های مناسب در ازای فشار دادن هر کلید ماوس است.

انواع رابط‌های صفحه کلید و ماوس عبارت‌اند از:

- رابط (2/PS)
- رابط USB

محل اتصال صفحه کلید و ماوس: صفحه کلید و ماوس باتوجه به نوع رابطه‌هایشان به درگاه‌های مخصوص به خود که در پشت جعبه رایانه تعبیه شده است، متصل می‌شوند. به شکل زیر نگاه کنید.

اغلب کاربران رابط‌های USB را ترجیح می‌دهند با این حال برخی از رایانه‌ها هنوز از رابط 2/PS استفاده می‌کنند.

به کمک تبدیل کننده‌ها می‌توان صفحه کلید و ماوس‌های قدیمی را در سیستم‌های جدید نیز به‌کار  برد.

گوی مسیریاب (Trackball)

گوی مسیریاب یکی از دستگاه‌های ورودی است که عملکردی مشابه ماوس دارد. نحوه کار با گوی مسیریاب به این شکل است که Trackball در جای خود ثابت بوده و فقط گوی آن توسط دست قابل حرکت می‌باشد حرکت گوی مسیریاب موجب تغییر موقعیت اشاره‌گر در صفحه می‌شود.

پویشگر (Scanner)

پویشگر دستگاهی است که برای وارد کردن تصاویر، اسناد و اشکال گرافیکی به‌ داخل رایانه به‌کار می‌رود. نحوه عملکرد این دستگاه به این صورت است که در یک Scanner تجهیزات حساس به‌نور، از طرح یا عکس روی کاغذ، یک تصویر ایجاد می‌کند، سپس تصویر ایجاد شده به سیگنال‌های دیجیتالی تبدیل می‌شوند و در نهایت این سیگنال‌های دیجیتالی به رایانه منتقل می‌شوند تا توسط نرم‌افزار مربوطه به‌صورت فایل تصویری در رایانه ذخیره شود.

ویژگی‌های مهم یک پویشگر:
- قدرت تفکیک‌پذیری
- سرعت پویش تصاویر
- ابعاد پویشگر

انواع اسکنرها:

- پویشگرهای دستی: این اسکنرها اغلب در فروشگاه‌ها برای خواندن بارکد کالاها و یا فرودگاه‌ها برای خواندن بارکد چمدان‌ها استفاده می‌شود. (شکل الف)

- پویشگرهای رومیزی (تخت Flat): از این نوع پویشگر برای پویش تصاویر و اسناد مختلف استفاده می‌شود. پویشگرها در اندازه‌های مختلف A4 و A3 به بازار عرضه می‌شوند. (شکل ب)

صفحه لمسی (Touchpad)

در رایانه‌های کیفی یک صفحه لمسی تعبیه شده است که به‌جای ماوس از آن استفاده می‌شود. به این صفحه‌ لمسی Touchpad گفته می‌شود که نسبت به تماس انگشتان دست حساس می‌باشد. با حرکت انگشتان دست بر روی آن می‌توان موقعیت اشاره‌گر ماوس را بر روی صفحه جابه‌جا نمود.

قلم نوری (Light pen)

قلم نوری یکی از وسایل ورودی است که برای انجام کارهای گرافیکی خاص کاربرد دارد. با کشیدن قلم نوری بر روی کاغذ، یک خط بر روی صفحه نمایش کشیده می‌شود. با این روش می‌توان با کشیدن قلم نوری روی خطوط نقشه، اطلاعات نقشه را به رایانه منتقل کرد.

نوع دیگری از قلم نوری وجود دارد که کاربر با استفاده از آن به صفحه نمایش اشاره می‌کند و با این روش گزینه‌ها یا فرامین را با فشار دادن دکمه‌ای که در کنار قلم نوری است و یا با فشار دادن قلم نوری بر روی سطح صفحه نمایش، انتخاب می‌کند.

اهرم هدایت، دسته‌‌بازی (Joystick)

دسته‌بازی یک دستگاه ورودی است که در انجام بازی‌های رایانه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. روی Joystick یک‌سری دکمه‌های کنترلی وجود دارد که برای کنترل حرکت به کاربر کمک می‌کند.

وب کم (Web Cam)

این وسیله نیز یکی از دستگاه‌های ورودی محسوب می‌شود، که به کمک آن امکان انتقال فیلم و تصویر به‌صورت زنده و هم‌زمان به رایانه را برای کاربران فراهم می‌سازد.

دوربین دیجیتالی (Digital camera)

دوربین‌های دیجیتالی، تصاویر و فیلم را به شکل دیجیتالی در حافظه خود ضبط و نگهداری می‌کنند. از این دوربین‌ها می‌توان به‌عنوان Web Cam نیز استفاده نمود.

میکروفون (Microphone)

برای انتقال صدا به رایانه از میکروفون استفاده می‌شود.