درسنامه آموزشی پیام های آسمان هفتم
درس دهم: ستون دین
وقت دیدار
گویا از آسمان آتش میبارد. زمین مثل تنور داغ و سوزان است. چند روزی است که در محاصرهاند و دشمن نمیگذارد از رود فرات آبی بردارند. حالا تشنگی خودش را بیشتر نشان میدهد و تحمل آن در این گرمای طاقتفرسا سخت و جانکاه شده است.
اندکاندک یاران شجاع و با ایمان امام حسین علیهالسّلام، با عشق به شهادت به میدان نبرد میروند و پس از نبردی دلاورانه، به شهادت میرسند.
خورشید که به میانه آسمان میرسد، یکی از یاران حضرت پیش میآید:
- وقت نماز است. دوست دارم پیش از شهادت با شما نماز بگزارم.
امام با لبخندی دلنشین میفرماید: نماز را یاد کردی، خداوند تو را از نمازگزاران قرار دهد.
اللّٰه اکبر، اللّٰه اکبر…
فرزند امام «علی اکبر» اذان میگوید و سپس نماز پرشکوه ظهرعاشورا آغاز میشود.
امام با عدّهای اندک از اصحاب به نماز میایستد و چند تن از یاران نیز برای محافظت از نمازگزاران در برابر آنها صف میکشند.
دشمنان با دیدن این صحنه در گرماگرم نبرد، میخندند و آنها را مسخره میکنند. آنگاه کمانها را با خشم میکشند و سپس بارانی از تیر بر روی بهترین بندگان خدا باریدن میگیرد.
گویا شیطان تاب تماشای نماز امام حسین و یارانش را ندارد. نماز که پایان مییابد، دو تن از یاران امام، آسمانی میشوند.
آنها شهیدان راه نماز و امام هستند.
فعّالیت کلاسی (صفحهٔ 108 کتاب درسی)
از نماز ظهر عاشورای امام حسین علیه السّلام و یارانش چه میآموزیم؟
میآموزیم که امام حتی در میدان جنگ با عدهای اندک از اصحاب به نماز میایستد و با این کار هدف مهم قیام خویش را که همان بر پا داشتن روح نماز است، به صورت عملی نشان میدهد.
اهمیت نماز
برپا داشتن نماز آنقدر نزد خداوند ارزشمند است که آن را به تمام پیامبرانش آموخت و از آنان خواست مردم را نیز به برپا داشتن نماز سفارش کنند.
خوب گوش کن! میشنوی؟…
آیا شایسته است هنگامی که خداوند ما را به گفتگوی با خود میخواند و اجازه مناجات با خود را به ما میدهد، ما کار دیگری را ترجیح دهیم؟
کسی که نمازش را بدون دلیل به تأخیر بیندازد، دعوت خداوند در برپایی نماز را سبک شمرده و به آن بیاحترامی کرده است. نماز اوّل وقت موجب نزدیکی هرچه بیشتر انسان به خداوند و دوری از شیطان میشود.
شاید از خودمان بپرسیم چگونه چنین چیزی ممکن است؟
پاسخ این سؤال را میتوانیم در قرآن کریم ببینیم:
بر پا داشتن درست و به موقع نماز، موجب میشود انسان از گناهان و زشتیها دور شود. هر قدر انسان از گناه دور شود به بهشت نزدیکتر میشود.
واجبات نماز
صدای اذان در فضای مدرسه پیچیده بود…
اللّٰه اکبر، اللّٰه اکبر…
وحید با اذان همه را به اقامه نماز دعوت میکرد.
مسعود و رضا وضو گرفتند و به نمازخانه رفتند. حاج آقا پارسا امام جماعت مدرسه در محراب روبهروی بچهها نشسته بود و با کسانی که وارد نمازخانه میشدند، سلام و احوالپرسی میکرد.
رضا و مسعود هم بعد از سلام و احوالپرسی با حاج آقا، در صف اوّل نشستند. رضا که از ورزش خسته شده بود، به مسعود گفت: ای کاش میشد همینطور نشسته نمازمان را بخوانیم.
مسعود جواب داد: خوب نشسته بخوان، اینکه اشکالی ندارد. اگر هم شک داری از حاج آقا بپرس.
رضا رو به حاجآقا کرد و پرسید: ببخشید حاجآقا! ما میتوانیم نمازمان را نشسته بخوانیم؟
آقای پارسا گفت: ایستادن یکی از واجبات نماز است و نمازگزار باید تا جایی که برایش امکان دارد نمازش را ایستاده بخواند. فقط کسانی میتوانند نمازشان را نشسته بخوانند که به دلیل ناتوانی یا بیماری، نمیتوانند بایستند.
رضا گفت: ببخشید حاجآقا، اگر کسی بخواهد یک نماز درست بخواند، باید چگونه نماز بخواند؟
آقای پارسا گفت: هنگامی که رو به قبله میایستد، ابتدا قصد میکند برای خشنودی خداوند (قُربةً اِلی اللّٰه) نماز میخواند، سپس «الله اکبر» میگوید. بعد سوره حمد و یک سوره دیگر از قرآن را میخواند و در ادامه، به اندازهای که دستش به زانوهایش برسد خم میشود و ذکر رکوع را میگوید «سُبحان رَبِّیَ العَظیمِ وَ بِحَمدِه» بعد میایستد، سپس دو بار سجده میکند و ذکر سجده را میگوید «سُبحان رَبِّیَ الاَعلیٰ وَ بِحَمدِه».
رضا پرسید: آیا به جای «سُبحانَ رَبِّیَ العَظیمِ وَ بِحَمدِه» و «سُبحان رَبِّیَ الاَعلیٰ وَ بِحَمدِه» میتوان سه بار «سُبحانَ اللّٰه» گفت؟
- بله فرقی ندارد. رکعت دوم را هم مانند رکعت اوّل میخوانیم و پس از سجدهٔ دوم مینشینیم و میگوییم «اَشهَدُ اَن لا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَحدَه و لا شَریکَ لَه و وَ اَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا عَبدُه و وَ رَسولُهُ اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ» سپس اگر نماز دو رکعتی میخوانیم باید بگوییم «السَّلامُ عَلَیکَ اَیُّهَا النَّبِیُّ وَ رَحمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَکاتُهُ السَّلامُ عَلَینا وَ عَلیٰ عِبادِ اللّٰهِ الصّالِحینَ السَّلامُ عَلَیکُم وَ رَحمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَکاتُهُ» و نماز به پایان میرسد.
و اگر نمازمان سه یا چهار رکعتی باشد، بعد از صلوات بلند میشویم و در رکعتهای سوم و چهارم یک سورهٔ حمد به تنهایی میخوانیم و یا سه مرتبه آهسته میگوییم «سُبحانَ اللّٰهِ وَ الحَمدُ لِلّٰهِ وَلا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ و اللّٰهُ اَکبَرُ»
علاوه بر این، باید تمام کارهای نماز را به ترتیب و بدون فاصله انجام دهیم.
در این هنگام مسعود پرسید: مگر قنوت در رکعت دوم واجب نیست؟
- اگرچه قنوت در نماز ثواب بسیاری دارد و ما میتوانیم دعاهایمان را در آن از خداوند بخواهیم، ولی قنوت در نماز واجب نیست.
در این هنگام آقای مدیر جلو آمد و گفت: بچهها بهتر است بقیهٔ سؤالهایتان را برای وقت دیگری بگذارید تا نماز اوّل وقت به تأخیر نیفتد.
فعّالیت کلاسی (صفحهٔ 112 کتاب درسی)
واجبات نماز یازده مورد است که عبارتند از:
1- نیت 2- قیام 3- تکبیرة الاحرام 4- رکوع 5- سجود 6- قرائت 7- ذکر 8- تشهّد 9- سلام 10- ترتیب 11- موالات
یک بار دیگر صحبتهای آقای پارسا را با دقّت بخوانید و با کمک معلم خود، جای هر کدام از واجبات فوق را در متن مشخص کنید.
آقای پارسا جواب داد: هنگامی که رو به قبله میایستد (2.قیام)، ابتدا قصد میکند برای خشنودی خداوند نماز میخواند (1.نیت) و سپس الله اکبر میگویید (3.تکبیرةالاحرام) بعد سوره حمد و یک سوره دیگر از قرآن را میخواند (6.قرائت) و در ادامه به اندازهای که دستش به زانویش برسد خم میشود (4.رکوع) و میگوید سبحان ربی العظیم و بحمده (7.ذکر رکوع) بعد میایستد و سپس مینشیند و دو بار پیشانیاش را بر روی خاک میگذارد (5.سجود) و میگوید: سبحان ربی الاعلی و بحمده (7.ذکر سجده) رکعت دوم را همانند رکعت اول میخوانیم و پس از سجده دوم مینشینیم (8.تشهد) و میگوییم (اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و اشهد ان محمدا عبده و رسوله، الهم صل علی محمد و آل محمد). (7.ذکر تشهد) سپس اگر نماز صبح میخوانیم باید بگوییم: السلام علیک ایها النبی و رحمة الله و برکاته، السلام علینا و علی عباد الله الصالحین، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته. (9.سلام) اما اگر نماز دیگری غیر از نماز صبح میخوانیم، بعد از صلوات بر میخیزیم و در رکعت های سوم و چهارم یک سوره حمد (6.قرائت) علاوه بر این فراموش نکنید که تمام کار های نماز را باید به ترتیب (10.ترتیب) و بدون فاصله (11.موالات) انجام دهیم.
از بین واجبات یازدهگانهای که گفته شد، پنج مورد اوّل، ارکان نماز نامیده میشود. ارکان، قسمتهایی از نماز است که اگر نمازگزار آنها را فراموش کند یا به اشتباه، اضافه انجام دهد نمازش باطل خواهد شد، ولی اگر واجبات دیگر را فراموش کند یا به اشتباه، اضافه انجام دهد، نمازش باطل نخواهد شد.
خودت را امتحان کن (صفحهٔ 114 کتاب درسی)
1) ارکان نماز چندتاست؟ به ترتیب آنها را نام ببرید.
ارکان نماز پنج تاست که عبارتند از: نیت، قیام، تکبیره الاحرام، رکوع، سجود.
2) کسی که به نمازهای پنج گانهاش اهمیت دهد و آنها را اوّل وقت بخواند، چه پاداشی خواهد داشت؟
پیامبر (ص) در این زمینه میفرماید: هر کس به نمازهای پنج گانهاش اهمیت دهد و آنها را در وقت خود بخواند من قول میدهم در روزی که به ملاقات من میآید او را به بهشت ببرم.
3) فرشتگان به نمازگزار با ایمان چه میگویند؟
پیامبر (ص) در این زمینه میفرمایند: فرشتگان اطراف او را میگیرند و به او میگویند: «ای نمازگزار؛ اگر میدانستی مورد توجه چه کسی قرار گرفتهای و با چه کسی مناجات میکنی، هرگز نماز را رها نمیکردی.»
پیشنهاد (صفحهٔ 114 کتاب درسی)
در حضور دبیر یا امام جماعت یا پدر و مادر خود، یک نماز دو رکعتی کامل بخوانید و از آنها بخواهید اشکالات نماز شما را برطرف نمایند.