درسنامه آموزشی ریاضی فصل ششم کلاس چهارم
درس 2: چهار ضلعیها
فعالیت (صفحهٔ 126 کتاب درسی)
1- هریک از شکلهای زیر از چهار پاره خط درست شده است. شکل آخر را طوری رسم کنید که با بقیه متفاوت باشد.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کدام شکلها ضلعهای موازیِ هم ندارند؟ شکلهای شمارهی 6، 9 و 10
کدام شکلها ضلعهای موازیِ هم دارند؟ شکلهای شمارهی 1، 2، 3، 4، 5، 7 و 8
کدام شکل، 4 ضلع دو به دو موازی دارد؟ شکلهای شمارهی 1، 2، 4، 5 و 7
2- شکلهایی را که فقط دو ضلع موازی دارند، به رنگ آبی، شکلهایی را که ضلعهای دو به دو موازی دارند به رنگ سبز و شکلهایی را که ضلع موازی ندارند به رنگ قرمز کنید.



3- در شکلهای زیر دو ضلع موازی را رنگ کنید.
به این شکل ذوزنقه گفته میشود.

4- در شکلهای زیر ضلعهای موازی را دو به دو، هم رنگ کنید.
به این شکلها متوازی الاضلاع گفته میشود.

5- دو خطّ زیر، موازیاند.
یک ذوزنقه و یک متوازی الاضلاع روی آنها رسم کنید.

کار در کلاس (صفحهٔ 127 کتاب درسی)
1- در صفحهی شطرنجی زیر یک ذوزنقه و یک متوازی الاضلاع رسم کنید.

2- در شکل زیر:
خطهای 1 و 2 موازیاند.
خطهای 3 و 4 هم موازیاند.
چهارضلعی ایجاد شده چه نام دارد؟ متوازی الاضلاع
با توجّه به اندازهی یکی از زاویهها که نوشته شده است، اندازهی سه زاویهی دیگر داخل چهارضلعی را بنویسید. توضیح دهید که چگونه به کمک موازی بودن خطوط، اندازهی بقیهی زاویهها را پیدا کردید.
خطهای 1 و 2 موازیاند و خطهای موازی 3 و 4 آنها را قطع کردهاند، پس زاویههای تند با هم زاویههای باز با هم برابرند. همچنین اندازهی یک زاویه باز بدین شکل به دست میآید.
$180{}^\circ -60{}^\circ =120{}^\circ $

فعالیت (صفحهٔ 127 کتاب درسی)
1- در شکلهای زیر، همهی ضلعها و زاویهها را اندازه گیری کنید و روی آنها بنویسید.



با مقایسهی اندازهها چه نتیجهای میگیرید؟ جملههای زیر را کامل کنید.
در هر متوازی الاضلاع، ضلعهای روبهرو با هم مساوی هستند.
در هر متوازی الاضلاع زاویههای روبهرو با هم مساوی هستند.
2- در شکلهای زیر هم ضلعهای مقابل با هم موازیاند. آیا آنها هم دو ویژگی بالا را دارند؟ اندازه بگیرید و بررسی کنید. بله



کار در کلاس (صفحهٔ 128 کتاب درسی)
با توجّه به اندازههای نوشته شده، در هر متوازی الاضلاع اندازهی ضلعها و زاویههای آبی رنگ را پیدا کنید.
|
|
|
|
|
فعالیت (صفحهٔ 128 کتاب درسی)
1- در مستطیل، ضلعهای روبهرو با هم موازیاند.
این شکل، علاوه بر ویژگیهای متوازی الاضلاع، چه ویژگی دیگری دارد؟ همهی زاویههای آن هم برابر (90 درجه) میباشند.

2- در لوزی، ضلعهای روبهرو با هم موازیاند.
این شکل، علاوه بر ویژگیهای متوازی الاضلاع، چه ویژگیهای دیگری دارد؟
همهی ضلعهای آن با هم برابر میباشند.

3- در مربّع، ضلعهای روبهرو با هم موازیاند.
این شکل، علاوه بر ویژگیهای متوازی الاضلاع، چه ویژگیهای دیگری دارد؟
همهی ضلعهای آن با هم برابر و همچنین همهی زاویههای آن با هم برابر (90 درجه است.)

4- جاهای خالی را کامل کنید و رابطهی بین 4 نوع چهارضلعی را به کمک نمودار توضیح دهید.
هر متوازی الاضلاعی که اضلاع برابر داشته باشد، لوزی است و هر متوازیالاضلاعی که زاویههای برابر داشته باشد، مستطیل است. هر لوزی که زاویههای برابر داشته باشد، مربع است.

کار در کلاس (صفحهٔ 129 کتاب درسی)
1- جدول زیر را با علامت × در هر قسمت مانند نمونه کامل کنید.
| ویژگی شکل |
|
|
|
|
|
| فقط دو ضلع موازی دارد. | ـ | × | ـ | ـ | ـ |
| ضلعهای روبه رو موازی هستند. | × | ـ | × | × | × |
| ضلعهای روبه رو مساوی هستند. | × | ـ | × | × | × |
| زاویههای روبه رو مساوی هستند. | × | ـ | × | × | × |
| 4 ضلع مساوی دارد. | × | ـ | ـ | ـ | × |
| 4 زاویهی مساوی دارد. | ـ | ـ | ـ | × | × |
تمرین (صفحهٔ 129 کتاب درسی)
1- سه شکل زیر را روی مقوّا رسم کنید. آنها را ببرید و از محلّ قطر نصف کنید. حالا با این 6 تکّه انواع چهارضلعیها را بسازید.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
2- لوزی زیر را روی مقوّا رسم کنید. دور آن را ببرید.

از محلّ قطرها آن را به 4 قسمت مساوی تقسیم کنید.
با این چهار تکّه انواع چهارضلعیها را بسازید.

متوازی الاضلاع

ذوزنقه

مستطیل
3- در کدام یک از شکلهای متوازی الاضلاع، مستطیل، لوزی و مربّع، با رسم یک قطر دو مثلّث ایجاد شده با هم برابرند؟
در هر چهار شکل، دو مثلث ایجاد شده به وسیلهی رسم یک قطر، با هم برابرند.
4- با دو مثلّث قائمالزاویهی مساوی، کدام یک از چهارضلعیها را میتوان ساخت؟

با رسم شکل نشان دهید.
مستطیل و متوازیااضلاع


5- در صفحهی شطرنجی زیر یک متوازی الاضلاع، مستطیل، لوزی و مربّع رسم کنید.
توضیح دهید که چگونه از خطوط صفحهی شطرنجی برای رسم این چهارضلعیها استفاده کردهاید.
صفحهی شطرنجی از مربعهای مساوی تشکیل شده است و خطوط افقی و عمودی آن با هم موازی هستند.











