درسنامه آموزشی پرورش و تولید گیاهان علوفه‌ای کلاس دوازدهم امور زراعی

هوادهی و ردیف‌سازی مکانیزه گیاهان علوفه‌ای

آیا می‌دانید که...؟

- ردیف‌کردن علوفه‌ها روی ردیف سبب سهولت در بسته‌بندی می‌شود.
- ردیف‌کردن گیاه علوفه‌ای روی ردیف سبب هوادهی به توده‌های علوفه زیرین می‌شود.
- تنظیم ردیف‌کن‌ها نیاز به مهارت خاصی دارد.
- بسته‌بندی علوفه در شرایط مناسب سبب سهولت انتقال و نگهداری علوفه می‌شود.
- هوادهی و ردیف‌سازی مکانیزه گیاهان علوفه‌ای

هوادهی و ردیف‌کردن علوفه

مرحله دوم از مراحل برداشت علوفه خشک‌کردنی، هوادهی و ردیف‌کردن علوفه دروشده برای خشک‌شدن تدریجی و یکنواحت آن است. خشک‌شدن علوفه بر حسب درجه حرارت منطقه و درجه ابری‌شدن آسمان، یکتا چند روز در زیر تابش آفتاب به طول می‌کشد. در صورت بارندگی، این مدت افزایش خواهد یافت. پس از کاهش رطوبت به حد استاندارد، علوفه به‌صورت نواری روی زمین ردیف شده و سپس بسته‌بندی می‌گردد.

شناسایی ساختمان و آماده‌سازی شانه خورشیدی

برگرداندن علوفۀ دروشده و قراردادن آن به‌صورت نوارهای شل و پف کرده توسط دستگاه ریگ یا شانه صورت می‌گیرد. با این ماشین، هوادهی و جریان هوا در درون توده برقرار می‌شود. زیر و روی نواری‌های علوفه به‌طور یکنواخت خشک می‌شود. بخش رویین علوفه از آفتاب سوختگی و بخش زیرین از کپک‌زدگی در امان خواهد ماند. همچنین این عملیات باعث می‌شود تا اندام‌های گیاهی رنگ سبز شفاف بگیرند. سبزی رنگ در بازار پسندی محصول نقش مهمی دارد. با ردیف‌سازی عمل بسته‌بندی راحت‌تر و باکارایی بیشتر انجام می‌شود. انواع شانه‌ها عبارت‌اند از شانه‌های خورشیدی (چرخی)، دوار و موازی. (شکل 1 و 2)

از آنجایی که شانه خورشیدی متداول‌ترین شانه برای ردیف کردن علوفه دروشده در ایران می‌باشد، تنها نحوه کار با این ماشین آموزش داده می‌شود (شکل 3)

قسمت‌های مهم یک شانه چرخی عبارت‌اند از: شاسی اصلی، شاسی‌های چرخ‌های شانه‌کن، چرخ‌های شانه‌کن، انگشتی‌ها و فنرهای شناوری.

چرخ‌های شانه‌کن موقعی به چرخش در می‌آیند که انگشتی‌های شانه‌کن آنها با زمین تماس حاصل کنند. از مزیت‌های این نوع شانه به شانه‌های دیگر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- شانه‌های چرخی نوارهای سفت و طناب پیچ مانندی را ایجاد می‌کنند که نسبتاً دیرتر خشک می‌شوند.
- حالت شناوری چرخ‌های آن امکان شانه‌زنی تمیز در زمین‌های ناهموار را فراهم می‌کند.
- انگشتی‌های چرخ‌های شانه‌کن در این شانه‌ها آهسته‌تر از انگشتی‌های شانه‌های موازی حرکت می‌کنند و باعث شانه‌زنی آرام‌تر حتی در سرعت‌های کاری زیاد می‌شود.

سرعت پیشروی شانه‌های چرخی تا حدود 13 کیلومتر در ساعت می‌تواند باشد. هر چه شانه سریع‌تر کشیده شود، چرخ‌ها هم سریع‌تر می‌چرخند. شاسی‌های چرخ‌های شانه‌کن که معمولاً دو عدد می‌باشد، چرخ‌های شانه‌کن را نگه داشته و به شاسی اصلی متصل می‌کند. قطر لولۀ شاسی اصلی که وزن شانه را تحمل می‌کند، بیشتر از قطر لولۀ شاسی‌های چرخ‌ها است. دو فنر شناوری نسبتاً قطور باعث می‌شوند تا چرخ‌های شانه‌کن بدون واردآوردن فشار زیاد بر انگشتی‌ها، از پستی و بلندی‌های زمین عبور کنند.

چرخ‌های شانه‌کن که تعدادشان معمولاً 4 عدد است، به‌طور مورب قرار می‌گیرند و پله‌وار همدیگر را پوشش می‌دهند. چرخ‌های شانه‌کن بر دو نوع چرخ‌های انگشتی‌دار و چرخ‌های بشقابی یکپارچه است. (شکل 4 و 5)

هر چرخ انگشتی‌دار شامل یک طوقه (حلقه تسمه‌ای) فلزی است. در پیرامون این طوقه سوراخ‌هایی وجود دارد که انگشتی‌ها از آنها عبور می‌کنند. در وسط چرخ یک توپی وجود دارد که محل اتصال چرخ به شاسی چرخ‌ها است. در داخل هر توپی یاتاقانی قرار دارد که چرخش چرخ را آسان می‌کند. انگشتی‌ها که تعداشان در هر چرخ شانه‌کن حدود 40 عدد است، میله‌های فنری بلندی هستند که یک سر آنها به دور توپی چرخ متصل است و سر دیگر آنها که بیرون از طوقه قرار دارد خم شده است. این میله‌های فنری بلند در تمام طول خود انعطاف‌پذیری دارند و می‌توانند به‌طور شناور از موانعی که ممکن است باعث شکستن میله‌های کوتاه و سخت‌تر شوند، عبور نمایند. اما در نقاط بادخیز، احتمال جمع‌شدن و پیچیدن علوفه بر روی انگشتی‌های بعضی از چرخ‌های انگشتی‌دار وجود دارد که می‌تواند باعث شود تا نوار محصول به‌طور کامل تشکیل نشود. استفاده از چرخ‌های بشقابی یکپارچه می‌تواند در مناطق بادخیز مفید باشد. این چرخ‌ها با پوشش مخصوصی که دارند تحت تأثیر باد قرار نمی‌گیرند. انگشتی‌های این چرخ‌های بشقابی یکپارچه، کوتاه هستند و به دور چرخ متصل می‌شوند.

موقعی که شانه در وضعیت کار قرار می‌گیرد، انگشتی‌های پایینی در بیرون طوقه هر چرخ به آرامی از پشت با زمین تماس پیدا می‌کنند. وقتی شانه به طرف جلو کشیده می‌شود، از آنجا که چرخ‌های شانه به‌طور مایل در پشت تراکتور قرار گرفته‌اند، شروع به چرخش می‌کنند. در این حالت، پشت انتهای خمیده انگشتی‌ها با علوفه تماس حاصل می‌کند و علوفه را به طرف کنار و به سمت عقب حرکت می‌دهد. علوفه آنقدر در جلو چرخ‌های شانه‌کن باقی می‌ماند تا از انتهای عقبی شانه به بیرون بغلتد و نوار علوفه تشکیل شود. شانه‌های چرخی عقب تراکتوری معمولاً علوفه را از سمت راست تراکتور به سمت چپ و عقب هدایت می‌کنند. (شکل 6)

برای شانه‌زدن علوفه به منظور یکی کردن دو نوار و به وجودآوردن نواری عریض، برای بسته‌بندهای استوانه‌ای بزرگ، می‌توان از شانه‌های چرخی دوقلو استفاده نمود. شانه‌های دو قلو از دو شانه چرخی تشکیل شده‌اند. یک شانه در سمت راست تراکتور و دیگر در سمت چپ تراکتور. این دو شانه به یک قلاب سوارشونده مخصوص به اتصال سه نقطه تراکتور وصل می‌شود. (شکل 7 و 8)

اتصال شانه خورشیدی به تراکتور

شانه‌های خورشیدی از نظر اتصال به تراکتور به انواع سوار یا کششی تقسیم‌بندی می‌شوند. نوع متداول این ماشین در ایران نوع سوار آن است که دارای چهار خورشیدی می‌باشد.

تنظیم شانه خورشیدی

شانه‌های خورشیدی دارای سه تنظیم می‌باشند:

1- تنظیم شناوری دستگاه:

حالت شناوری شانه خورشیدی به وسیله دو فنر تنظیم می‌شود. سفتی بیش از حد فنرها موجب پرش خورشیدی‌ها و در نتیجه جاگذاری علوفه می‌شود و شل‌بودن فنرها باعث فشارآوردن انگشتی‌ها بر روی زمین و در نتیجه شکستن آنها خواهد شد. (شکل 10)

2- تنظیم عرض کار شانه خورشیدی:

عرض شانه‌زنی باید با توجه به شرایط محصول تنظیم شود. در محصولات سبک و کم‌پشت، ممکن است حداکثر عرض شانه‌زنی مطلوب باشد، تا نوارهای سنگین‌تری ایجاد شود. در محصولات سنگین و پر پشت، عرض کم شانه‌زنی می‌تواند نوارهای مناسبی را به وجود آورد. برای تنظیم عرض شانه‌زنی زاویه شانه نسبت به جهت حرکت تراکتور را تغییر می‌دهیم. (شکل 11)

3- تنظیم موقعیت خورشیدی‌ها بر روی شاسی نسبت به مسیر پیشروی:

موقعیت خورشیدی‌ها بر روی شاسی مربوطه در این ماشین قابل تنظیم است که با این کار می‌توان سه عمل مختلف در برداشت علوفه را انجام داد (شکل 12) که عبارت‌اند از:

الف) جمع‌آوری یا جاروکردن علوفه دروشده و ردیف‌کردن آنها
ب) جابه‌جا کردن و زیر ورو نمودن علوفه برای خشک‌شدن
ج) تقسیم کردن یک نوار پرپشت به دو نوار نازک یا پخش کردن

کاربرد شانه خورشیدی

برای گیاهان برگی مانند یونجه و شبدر، عمل شانه‌زدن باید قبل از کاهش بیش از حد محتوای رطوبتی گیاه انجام شود، زیرا پس از آن برگ‌ها خشک‌شده و می‌ریزند. معمولاً در اکثر نقاط ایران در تابستان 24 ساعت بعد از درو و روزهایی که دمای هوا پایین است 24 تا 72 ساعت بعد از درو (با توجه به شرایط منطقه، ابری‌بودن آسمان و رطوبت نسبی)، عملیات شانه‌زنی را انجام می‌دهند.

در صورت خشک‌شدن علوفه بایستی سعی شود انجام عملیات شانه‌زنی در صبح زود که شبنم صبحگاهی بر روی علوفه درو شده نشسته است انجام گیرد تا برگ‌های علوفه کمتر از ساقه جدا شود.

برای تشخیص زمان اجرای عملیات ردیف‌کردن علوفه می‌توان به میزان خوابیدگی علوفه دروشده دقت کرد. ردیف علوفه تازه دروشده که دارای رطوبت بالایی است پف کرده است، اما بعد از خشک‌شدن پف آن می‌خوابد. علاوه بر این اگر رطوبت علوفه دروشده بالا باشد هنگام کار به انگشتی‌ها می‌چسبد و همراه با خورشیدی می‌چرخد که از این روش نیز می‌توان برای تشخیص رطوبت علوفه استفاده کرد.

به منظور حصول نتیجه دلخواه از کار با شانه خورشیدی، علاوه بر تنظیم صحیح و رعایت زمان انجام عملیات باید نکات زیر را رعایت نمود:

الف) ارتفاع انگشتی‌ها نسبت به زمین باید به گونه‌ای باشد که در موقع کار نوک انگشتی‌ها با زمین اصابت نکند. پایین‌بودن انگشتی سبب داخل‌شدن سنگ و خاک در علوفه می‌شود و امکان شکستگی یا صدمه دیدن انگشتی نیز وجود دارد. از سوی دیگر بالا‌بودن بیش از حد انگشتی‌ها باعث به جاماندن مقداری از علوفه بر روی زمین خواهد شد.
ب) تعداد ردیف‌هایی از علوفه دروشده که باید یکی شوند، متناسب با تراکم علوفه و دمای هوا انتخاب شود. معمولا در ایران 4 ردیف را یکی می‌کنند اما با توجه به شرایط می‌توان 5 یا 6 ردیف را هم به یک ردیف تبدیل کرد.
ج) تمام علوفه‌ای که با هم یک ردیف می‌شوند باید جابه‌جا شوند و تنها نزدیک‌شدن ردیف‌ها به یکدیگر مدنظر نباشد. به عبارت دیگر ردیف‌های نهایی باید روی قسمتی از زمین تشکیل شوند که شانه شده و نه آن قسمتی که هنوز شانه نشده است. در این صورت ردیف علوفه ضمن اینکه به‌طور کامل در حین جابه‌جایی، هوا خورده و سریع‌تر خشک می‌شوند به‌صورت یک طناب در هم پیچیده می‌شوند (شکل 15)، تا هنگام برداشت با ماشین بسته‌بند، به‌راحتی از روی زمین برداشته شوند و علوفه‌ای روی زمین باقی نماند.

بسته‌بندی علوفه

آیا می‌دانید که...؟

- بسته‌بندی علوفه موجب کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و انبارداری آن می‌شود.
- رطوبت علوفه هنگام بسته‌بندی نباید کمتر از 20 درصد باشد و در صورت رطوبت پایین‌تر از این حدود باعث کاهش کیفی علوفه می‌شود.
- در صورتی که رطوبت علوفه زیاد باشد بیش از حد فشرده شده و باعث کپک‌زدگی می‌شود.

بعد از درو، هوادهی و ردیف‌کردن می‌توان اقدام به بسته‌بندی علوفه‌ها نمود. در خود مصرفی در صورت مصرف مستقیم، علوفه‌ها را بدون آنکه نیاز به خشک و ردیف‌کردن باشد، به وسیله چهارشاخ یا چنگال، جمع‌آوری، منتقل و مصرف می‌کنند و در مصرف با تأخیر زمانی، پس از خشک‌کردن، عمل جمع‌آوری صورت گرفته و محصول برداشتی در انبار به‌صورت فله نگهداری می‌شود. در شرایط بازار محور و فروش تجاری محصول، بایستی علوفه را بسته‌بندی نمود. برای بسته‌بندی از ماشین‌های بسته بند یا بیلر استفاده می‌شود. بسته‌بندی علوفه علاوه بر سهولت جمع‌آوری علوفه از مزرعه، حمل‌و‌نقل و نگهداری آن در انبار، با محفوظ نگهداشتن برگ‌های پرارزش یونجه در داخل بسته، سبب کاهش ضایعات، حفظ رطوبت و کیفیت علوفه نیز می‌گردد.

شناخت ظاهری و اصول کار ماشین بسته‌بند علوفه

بسته‌بندهای علوفه به دو شکل بسته‌بندهای مکعبی و بسته‌بندهای استوانه‌ای وجود دارد. (شکل 1)

بسته‌بند مکعبی رایج‌ترین ماشین بسته‌بند علوفه در ایران است. این ماشین نوار علوفه را از روی زمین برداشته و آن را به‌صورت بسته‌های مکعب مستطیل در آورده و نخ پیچ می‌کند. بسته آماده شده از قسمت عقب ماشین روی زمین رها می‌شود. وزن بسته‌ها متناسب با نوع و اندازه ماشین از چند کیلوگرم تا چند تن متغیر است. بسته‌بندهای مکعبی کوچک، بسته تشکیل شده را با دو نخ بسته‌بندی می‌کنند، اما در انواع بزرگ‌تر تعداد نخ‌ها تا شش نخ هم افزایش می‌یابد. در ایران بسته‌بندهای مکعبی کوچک رواج دارند که می‌توانند بسته‌هایی با حداکثر ابعاد $91/5 \times 45/7 \times 40/6$ سانتی‌متر و با حداکثر وزن 36 کیلوگرم تولید کرده و آنها را با دو رشته نخ بسته‌بندی کنند. (شکل 2)

اجزای ساختمانی یک ماشین بسته‌بند مکعبی کوچک، در شکل 3 نشان داده شده است.

مشخصات اجزای دستگاه بسته‌بند مکعبی

1- واحد بردارنده:

واحد بردارنده، استوانه‌ای است که از چهار انگشتی فنردار تشکیل شده است، این انگشتی‌ها در موقع حرکت دورانی، نوار علوفه را به آرامی بلند کرده و از روی تسمه‌های راهنما به طرف واحد هدایت، سوق می‌دهد. (شکل 4)

انگشتی‌ها وقتی به بالای بردارنده می‌رسند، از علوفه جدا شده، مجدداً به طرف پایین می‌روند و برای بلندکردن قسمت دیگری از نوار علوفه آماده می‌شوند. یک راهنمای محصول که حالت شناوری دارد، در بالای استوانه بردارنده قرار می‌گیرد و از پرتاب علوفه به طرف بالا و بادبردگی آن جلوگیری می‌کند.

2- واحد هدایت علوفه:

علوفه از زیر راهنمای محصول، به قسمت سکوی تغذیه می‌رسد و از آنجا به وسیله چنگال‌ها یا استوانه مارپیچی به محفظه تراکم هدایت می‌شود. به همین علت این بخش به نام واحد هدایت نام‌گذاری شده است.

3- واحد تراکم علوفه:

نوارهای علوفه توسط هدایت‌کننده‌ها به داخل محفظۀ تراکم وارد و به‌وسیلۀ پیستون فشرده می‌شوند. هر مرتبه که پیستون به پس می‌رود، مقداری علوفه داخل محفظه شده و با حرکت به پیش، این مقدار علوفه را روی علوفۀ قبلی می‌فشارد. بسته در طول مدت تشکیل‌شدن، به آرامی توسط هر ضربۀ پیستون به طرف عقب محفظه حرکت می‌کند. هدایت علوفه به داخل محفظۀ تراکم و فشرده‌شدن آن به وسیلۀ پیستون، تا کامل‌شدن بسته ادامه می‌یابد. حد فشردگی بسته با تغییر فشار فنر تیرک‌های فشاردهندۀ بالایی و پایینی محفظه بسته‌بند، تغییر می‌کند. (شکل 6)

4- واحد نخ‌بندی علوفه:

اجزاء واحد نخ‌بندی شامل دو سوزن، یک چرخ ستاره‌ای (چرخ اندازه‌گیری طول بسته) و دو گره‌زن می‌باشد که هر گره‌زن شامل دیسک نخ، نخ‌گیر، قلاب گره‌زن، بازوی چاقو، گره‌انداز و چاقو می‌باشد. (شکل 7)

در فرایند تشکیل بسته و در حالی که بسته در داخل محفظۀ تراکم به طرف عقب حرکت می‌کند، پره‌های چرخ ستاره‌ای در داخل بستۀ علوفه نفوذ کرده و چرخ ستاره‌ای با جابهجایی بسته می‌چرخد. با جابه‌جاشدن طول معینی از بسته به سمت عقب دستگاه، چرخ ستاره‌ای به کمک بازوی آزادکن، کلاچ دستگاه گره‌زن را آزاد می‌کند در نتیجه سوزن‌ها و گره‌زن به کار می‌افتد. (شکل 8)

به کار افتادن دستگاه گره‌زن با حرکت پیستون در ارتباط است. به این معنی که چرخه گره‌زنی در زمانی که حداکثر فشار تعیین شده را وارد و فشردگی کامل می‌شود، انجام می‌گیرد. در این حال سوزن‌ها (که به تعداد گره‌زن‌های دستگاه می‌باشند) نخ را از طریق شکاف‌های داخل پیستون به دستگاه گره‌زن تحویل می‌دهند. سپس به جای اول خود باز می‌گردند. (شکل 9)

وظیفه دیسک‌نخ و نخ‌گیر، محکم نگهداشتن نخ است. قلاب گره‌زن، گره را تشکیل می‌دهد و گره‌انداز، گره را از قلاب گره‌زن جدا می‌کند و بیرون می‌اندازد. چاقو، نخ را در نزدیکی گره قطع می‌کند. کلیه مراحل این فرایند، هر مرتبه که یک بسته از محفظه بسته‌بندی عبور می‌کند تکرار می‌شود. سرانجام بسته از روی ناودانی عقب محفظه بسته‌بندی عبور می‌کند و روی زمین می‌افتد یا بارگیری می‌شود.

5- شاسی، بدنه و چرخ‌ها:

شاسی، قسمت اصلی دستگاه بسته‌بند علوفه را تشکیل می‌دهد و شامل قاب فولادی است که روی چرخ قرار گرفته و تمام قطعات دستگاه روی آن نصب می‌شود.

6- واحد انتقال توان:

توان مورد نیاز بسته‌بند علوفه از یک محور گاردان که به محور انتقال نیروی تراکتور متصل است، تأمین می‌شود. در مسیر انتقال نیرو دو کلاچ ایمنی و یک چرخ لنگر قرار دارد. که کلاچ‌ها به منظور جلوگیری از واردشدن صدمه به دستگاه و چرخ لنگر به منظور یکنواختی در نیروی انتقالی در نظر گرفته شده‌اند. (شکل 11)

تمامی توان دریافتی از تراکتور بعد از چرخ لنگر توسط یک پین برشی به جعبه دنده ماشین بسته‌بند، منتقل‌شده و از آنجا به سه مسیر مجزا تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از:

1- مسیر واحد نخ‌بندی و هدایت
2- مسیر واحد بردارنده
3- مسیر واحد تراکم

آماده‌کردن دستگاه بسته‌بند

قبل از شروع کار بایستی دستگاه بسته‌بند را به درستی بررسی، رفع مشکل و آماده‌سازی نمود.

نخ‌کردن بسته‌بند علوفه

یکی از فعالیت‌های دقیق در کار با ماشین بسته‌بند، نخ‌کردن بسته‌بند می‌باشد. نخ مورد استفاده ممکن است از نوع نایلونی یا کنفی باشد. از آنجایی که نوع کنفی دارای منشأ گیاهی بوده و با طبیعت سازگار است، بیشتر توصیه می‌گردد.

الگوی نخ‌کردن بسته‌بندها بر حسب نوع ماشین و حتی مدل آن متفاوت است. معمولا نقشه راهنمای نخ‌کردن روی درپوش محل ذخیره نخ ماشین توسط شرکت‌های سازنده ارائه می‌شود (شکل 13). در غیر این صورت بایستی به دفترچه راهنما دستگاه مراجعه کرد.

اتصال و حمل‌ونقل بسته‌بند علوفه

اتصال بسته‌بند علوفه به تراکتور همانند اتصال سایر ماشین‌های کششی است با این ویژگی که برای حمل‌ونقل بسته‌بند علوفه در جاده باید آن را در وضعیت حمل‌ونقل قرار داد تا انتقال ایمن و راحت‌تر شود.

تنظیم بسته‌بند علوفه

قبل از شروع به کار با دستگاه بیلر لازم است تنظیماتی جهت مطابقت قسمت‌های مختلف دستگاه با شرایط مزرعه، به عمل آید.

این تنظیمات به شرح زیر می‌باشند:

تنظیم ارتفاع بردارنده از سطح زمین:

این ارتفاع باید طوری تنظیم شود که تا حد امکان علوفه‌ای روی زمین باقی نماند. انگشتی‌ها معمولاً باید آن قدر پایین بیایند که نوک آنها بین 20 تا 30 میلی‌متر از سطح زمین فاصله داشته باشد در ضمن کمی به داخل اندام‌های درو نشده نفوذ کند. برخورد انگشتی‌ها با زمین باعث فرسایش و یا خم‌شدن آنها می‌شود. (شکل 18)

برای جلوگیری از واردآمدن خسارت به بردارنده و انگشتی‌ها، در زمین‌هایی که ناهمواری و پستی و بلندی زیادی دارند چرخ نگهدارنده کنار بردارنده نصب می‌شود که با توجه به ارتفاع بردارنده قابل تنظیم است. برای تنظیم آن، پیچ پایه چرخ را که روی سینی خارجی بسته‌شده باز و بعد از تنظیم ارتفاع بردارنده چرخ را رها کنید تا روی زمین قرار گیرد سپس پیچ را در محل یکی از سوراخ‌ها ببندید. (شکل 19)

تنظیم ارتفاع بردارنده به چند روش انجام می‌گیرد که عبارت‌اند از:

الف) با استفاده از جغجغه و سیم بکسل
ب) با کمک اهرم تنظیم ارتفاع و پین تنظیم
ج) استفاده از جک هیدرولیک

تنظیم فشردگی (وزن) بسته علوفه

میزان فشردگی بستۀ علوفه، توسط پیچ‌های تنظیم فشار بسته که در انتهای محفظه تراکم قرار دارند، تنظیم می‌گردد. با سفت‌کردن پیچ‌های تنظیم، تیرک‌های فشاردهندۀ بالایی و پایینی به هم نزدیک‌تر شده و حرکت علوفه در محفظه بسته‌بندی سخت‌تر می‌شود، به این ترتیب با فشرده‌شدن بیشتر علوفه وزن بسته افزایش می‌یابد. دقت شود که هر دو پیچ تنظیم به یک اندازه سفت و یا شل شوند، در غیر این صورت به دلیل واردنشدن فشار یکنواخت به بسته علوفه، بسته به‌صورت منحنی شکل در خواهد آمد و در نهایت پس از خارج‌شدن از دستگاه نخ‌ها از روی بسته سُر خورده و بسته باز می‌شود.

تنظیم طول بسته:

در تمام ماشین‌های بسته‌بند از چرخ ستاره‌ای برای اندازه‌گیری طول بسته استفاده شده است اما با وجود این نوع مکانیزم تنظیم طول در آنها ممکن است متفاوت باشد. در گروهی از بسته‌بندها از یک چرخ دنده قطاعی برای تنظیم طول استفاده شده است. در این بسته‌بندها برای افزایش طول بسته کافی است تعداد دندانه‌های بیشتری از چرخ‌دنده قطاعی درگیر شود که در نتیجه مدت بیشتری طول می‌کشد تا آزادشده و به پایین بیفتد و گره‌زدن انجام گیرد. برای کم کردن طول بسته باید تعداد کمتری از دنده‌های چرخ دنده‌های قطاعی درگیر شود.

در برخی بسته‌بندها تنظیم طول با جابه‌جا کردن مانعی که بر روی بازوی آزادکن چرخ ستاره‌ای می‌لغزد، انجام می‌شود. در این بسته‌بندها چرخ ستاره‌ای ضمن چرخش تعداد دور از پیش تعیین‌شده، بازوی آزادکن چرخ ستاره‌ای را به سمت جلو می‌کشد و بازوی آزادکن، کلاچ دستگاه گره‌زن را آزاد می‌کند.

شمارش تعداد بسته‌ها:

برای شمارش تعداد بسته‌های خارج‌شده از دستگاه در کنار دو شاخۀ گره‌زن، یک شماره‌انداز نصب شده است که با هر حرکت دو شاخۀ گره‌زن که تشکیل یک بسته را به دنبال دارد، یک شماره روی شماره‌انداز اضافه می‌شود.

راه‌اندازی بسته‌بند علوفه

1- بازدیدهای اولیه قبل از کار ماشین را انجام دهید.
2- مطمئین شوید در پوش و حفاظ‌های دستگاه بسته‌بند در جای خود قرار دارند.
3- با نخ مناسب، بسته‌بند را نخ کنید.
4- پس از اتصال بسته‌بند به تراکتور، بردارنده ماشین را در وضعیت حمل‌و‌نقل قرار دهید.
5- محور انتقال نیرو را در وضعیت موتور گرد، درگیر کنید تا گاردان بسته‌بند شروع به گردش کند. در این حالت عملکرد واحدهای مختلف دستگاه را مورد بررسی قرار دهید.
6- محور تراکتور را به‌صورت موتور گرد به آرامی روشن کرده و تا رسیدن به دور 540 دور در دقیقه دور موتور را افزایش دهید.
7- با آزاد کردن کلاچ گره‌زن و تغذیه دستی ماشین، عملکرد سوزن‌ها و واحد گره‌زن را بررسی کنید.
8- برای متوقف کردن بسته‌بند، محور انتقال توان تراکتور را در حالت خلاص قرار دهید.

کار با بسته‌بند در مزرعه

عملیات بسته‌بندی باید در زمانی انجام شود که رطوبت علوفه به بیست درصد کاهش یافته باشد. اگر به بسته‌بندی علوفه با رطوبت بالا اقدام شود ضمن اینکه به علت افزایش فشار واحد تراکم امکان بریدن پین برشی یا عمل کردن کلاچ اصطکاکی وجود دارد، پس از بسته‌بندی نیز علوفه به سرعت کپک می‌زند. بسته‌بندی علوفه بهتر است در ساعات اولیه صبح که مقداری شبنم صبحگاهی بر روی محصول نشسته و از ریختن برگ علوفه در اثر ضربات دستگاه جلوگیری می‌کند، انجام شود.

مراحل انجام کار 

1- بسته‌بند را در حالت حمل‌ونقل و با احتیاط به سمت مزرعه منتقل کنید.
2- در داخل مزرعه بسته‌بند را در وضعیت کار قرار دهید.
3- بسته‌بند را با تراکتور به ابتدای ردیف علوفه و در سمتی از مزرعه که ردیف‌کردن علوفه از آنجا شروع شده ببرید.
4- بسته‌بند را روی ردیف در وضعیتی قرار دهید که بردارنده تمام عرض ردیف را پوشش دهد و تراکتور نیز در فضای خالی بین دو ردیف قرار گیرد.
5- واحد بردارنده را در ارتفاع مناسب تنظیم کنید.
6- صفحه انتهای کانال تراکم را در وضعیت مناسب با شیب ملایم به سمت پایین قرار دهید.
7- واحد تنظیم طول بسته را به وضعیت آماده به کار در آورید.
8- شماره‌انداز تعداد بسته را صفر کنید.
9- بسته‌بند را راه‌اندازی کنید و دور محور انتقال توان را به 540 دور در دقیقه برسانید.
10- به آرامی بسته‌بند را روی ردیف علوفه به حرکت در آورید.

11- سرعت حرکت تراکتور را با توجه به حجم علوفه روی ردیف طوری تنظیم کنید که علوفه به‌صورت یک نوار درهم پیچیده و یکنواخت وارد بردارنده شود و در ضمن در جلو چنگال‌های هدایت بیش از اندازه انباشته نشود.
12- کار بسته‌بندی را تا خارج‌شدن چند بسته ادامه دهید.
13- بسته‌بند را متوقف و بسته‌های خارج‌شده را از نظر طول و تراکم بسته و شکل گره کنترل کنید. دو رشته نخ را با دست بگیرید و بسته را بلند کنید و بررسی کنید بسته از هم نپاشد و ضمناً نخ‌ها بعد از خروج بسته از محفظه تراکم پاره نشوند.
14- در صورت لزوم طول بسته را با تنظیم واحد طول بسته به اندازه مطلوب در آورید.
15- اگر تراکم بسته مناسب نبود با چرخاندن اهرم‌ها آن را در حد مناسب تنظیم کنید.
16- بسته‌بند را مجدداً راه‌اندازی کنید و تا ایجاد چند بسته دیگر کار را ادامه دهید.
17- بسته‌های تولیدشده را دوباره کنترل و تغییرهای لازم را تا رسیدن به یک بسته مناسب ادامه دهید.
18- پس از اطمینان از مناسب‌بودن بسته از هر لحاظ، بسته‌بندی ردیف علوفه را تا آخر طول مزرعه ادامه دهید.
19- در انتهای ردیف با قطع نیروی محور انتقال نیرو بسته بند را از کار بیندازید.
20- تراکتور و بسته‌بند را در شروع ردیف بعدی قرار داده و عملیات بسته‌بندی را انجام دهید.
21- پس از پایان بسته‌بندی، علوفه موجود در ماشین را تخلیه، نخ‌ها را جمع‌آوری و ماشین را در وضعیت حمل‌ونقل به محل پارک آن منتقل کنید.
22- سرویس‌های 10 ساعتی را روی بسته‌بند انجام دهید.

سرویس و نگهداری بسته‌بند

سرویس‌های بسته‌بند علوفه عبارت‌اند از: تعویض و بازدید روغن جعبه دنده، گریس‌کاری، آچارکشی، روغن‌کاری زنجیرهای محرک و انبارکردن اصولی ماشین در فصل بیکاری.

مراحل انجام کار

1- از طریق در پوش Ε (شکل 28) روغن جعبه دنده را بازدید کنید و در صورت لزوم آن را با روغن توصیه‌شده در دفترچه راهنمای دستگاه پر کنید.
2- نقاط تعیین شده روی ماشین را در ساعت‌های مقرر گریس‌کاری نمایید.
3- زنجیرها را پس از هر 10 ساعت کار یک بار با روغن، روغن‌کاری نمایید.
4- پیچ و مهره‌های ماشین را به‌طور دوره‌ای آچارکشی و سفت کنید.

نگهداری بسته‌بند علوفه بعد از فصل کار

مراحل انجام کار

1- دستگاه را در محوطه سرپوشیده و دور از رطوبت قرار دهید.
2- دستگاه را کاملاً تمیز کنید.
3- گره‌زن را تمیز کنید و تمام قسمت‌های آن را با گریس بپوشانید.
4- تمام قسمت‌های دستگاه را گریس‌کاری کنید.
5- قسمت‌هایی از بدنه که رنگ آن پاک شده (به جز داخل محفظه تراکم) را رنگ بزنید.
6- زنجیرها را به وسیله گازوئیل تمیز و سپس گازوئیل باقی مانده را کاملاً خشک و با روغن زنجیرها را روغن‌کاری کنید.
7- قطعه چوبی را زیر شاسی دستگاه قرار دهید تا لاستیک چرخ‌ها از زمین فاصله بگیرند، به طوری که فشار روی آنها نباشد.
8- تعمیراتی را که لازم است در این مدت روی دستگاه انجام دهید.
9- قسمت‌هایی که در معرض زنگ‌زدگی هستند را با گریس بپوشانید.