درسنامه آموزشی تزئینات گچی و مبلمان پارچه‌ای و پلیمری کلاس دوازدهم معماری داخلی

واحد یادگیری 5: شایستگی اجرای سقف‌های کاذب با صفحات روکش‌دار گچی

آیا تا به حال پی‌برده‌اید

1- برای ساخت سقف‌های کاذب از چه مصالحی می‌توان استفاده کرد؟
2- سقف‌های کاذب گچی دارای چه انواعی هستند؟
3- سقف‌های کاذب ساخته شده با صفحات روکش‌دار گچی دارای چه ویژگی‌هایی هستند؟
4- مراحل اجرای یک سقف کاذب با صفحات روکش‌دار گچی چگونه است؟

استاندارد عملکرد

اجرای یک سقف کاذب با طول و عرض 3 متر به همراه درزگیری و آماده کردن سطوح آن جهت رنگ‌آمیزی (میزان فاصله سقف کاذب تا سقف اصلی 20 الی 50 سانتی‌متر درنظر گرفته شود).

مقدمه

سقف کاذب شاخه‌ای از معماری داخلی است که برای پوشش سقف اصلی (زیر سقف) به کار می‌رود. از پیشینۀ طراحی و اجرای این سقف اطلاعات زیادی در دست نیست. معلوم نیست اولین کسانی که از سقف کاذب استفاده کرده‌اند چقدر از کاربردهای مختلفِ آن آگاهی داشته‌اند، اما سقف کاذب در زمانی کوتاه جای خود را در صنعت ساختمان پیدا کرد. برخی از سقف‌های کاذب در تصاویر زیر نشان داده شده است.

برخی از کاربردهای سقف کاذب عبارت‌اند از :
- متناسب‌سازی فضای داخلی؛
- اجرای تزیینات در فضاهای داخلی؛
- عبور تأسیسات از پشت آن

ویژگی‌های سقف کاذب با صفحات روکش‌دار گچی (درای وال)

سرعت اجرایی بالا:

اجرای سریع زیرسازی و نصب صفحات، از عوامل مهم در سرعت بالای اجرای این ساختار است، به طوری که با حداقل نیروی انسانی می‌توان در کمترین زمان ممکن سطوح وسیعی را پوشش داد. همچنین، سقف‌های کاذب یکپارچه با صفحات روکش‌دار گچی، بلافاصله پس از خشک شدن بتونه و یا لایۀ پوششی قابلیت رنگ‌آمیزی دارند که این ویژگی خود در کاهش زمان اجرا تأثیرگذار خواهد بود. سرعت اجرایی بالا در کاهش هزینه‌های زمان و بازگشت سریع سرمایه بسیار مؤثر است.

اجرای آسان:

اجرای ساختارهای خشک به حدی آسان است که در بسیاری از کشورهای دنیا، افراد معمولی، مصالح مورد نیاز را از فروشگاه‌های مصالح ساختمانی خریداری نموده و با مطالعۀ دستورالعمل‌های مربوطه و با استفاده از ابزار ساده، خود نسبت به اجرای آن اقدام می‌نمایند.

دقت بالا در اجرا:

به طور کلی، ساختارهای خشک از مصادیق ساخت‌وساز صنعتی بناها به شمار می‌روند. به دلیل روش اجرایی آسان و استاندارد، خطاهای اجرایی و هزینه‌های ناشی از آن کاهش یافته و عملیات اجرایی با دورریز بسیار کم مصالح و صرفه‌جویی در مصالح، نیروی انسانی و زمان همراه است.

انعطاف معماری بالا

این ساختار از نظر معماری بسیار منعطف بوده و در ساخت سقف‌های معلق تزیینی (دکوراتیو) کاربرد ویژه دارد. بدون شک، خصوصیت اخیر مهم‌ترین مزیت سقف کاذب یکپارچه، به ویژه در کشوری با معماری غنی همچون ایران به شمار می‌رود. این ساختار دارای قابلیت پذیرش انواع اشکال، شکست‌ها و طرح‌های تزیینی بوده که حتی در مرحلۀ بهره‌برداری از بنا نیز قابل اجرا می‌باشند.

عدم نیاز به پیش‌بینی آویز:

در سقف‌های کاذب معمولی که از رابیتس استفاده می‌شود، قبل از اجرای سقف نیاز به پیش‌بینی آویز وجود دارد، ولی دراین نوع از سقف‌های کاذب، آویزگیری جزء خود ساختار بوده و پس از اتمام کارهای سازه‌ای و تأسیساتی، به راحتی قابل اجراست.

مقاومت در برابر زلزله:

مهم‌ترین عوامل مقاومت این ساختار در برابر زلزله، سبکی وزن آن و بهره‌گیری از اتصالات و مهارهای استاندارد و مستحکم می‌باشد. وزن این نوع سقف‌ها بسیار کم است به طوری که این مقدار برای ساختار تک لایه با پانل 12/5 میلی‌متری کمتر از 15 کیلوگرم بر مترمربع می‌باشد (با احتساب وزن زیرسازی).

دستیابی به مشخصات فنی مورد نظر (عملکرد صوتی، عملکرد حرارتی و مقاومت در برابر آتش‌سوزی):

با توجه به بهره‌گیری از اجزای استاندارد و انجام آزمایش‌های گوناگون در این نوع ساختارها، کمیت‌های مرتبط با فیزیک ساختمان (مانند عملکرد صوتی، عملکرد حرارتی و مقاومت در برابر آتش) از طریق مدارک فنی در دسترس می‌باشد. به علاوه، برای دستیابی به کمیت‌های خاص، ساختارهای ویژه قابل طراحی می‌باشند. این ویژگی اجازه می‌دهد که طراحان و سازندگان، معیارهای فنی مورد نظر خود را در طراحی و اجرای بنا پیاده‌سازی نموده و با انتخاب ساختار مورد نظر، کمیت‌هایی نظیر عبور حرارت، صوت و مقاومت در برابر آتش‌سوزی را تحت کنترل در آورند (امکانی که غالباً برای ساختارهای بنّایی وجود ندارد).

اجزای تشکیل‌دهنده سقف‌های کاذب با صفحات روکش‌دار گچی

1- انواع صفحات روکش‌دار گچی؛
2- پروفیل‌های زیرسازی؛
3- قطعات و اتصالات؛
4- مواد درزگیری و آماده‌سازی سطوح

1- انواع صفحات روکش‌دار گچی (پانل)

این صفحات دارای هستۀ گچی بوده و سطح و لبه‌های طولی آنها با کاغذ مخصوص پوشانده شده است. صفحات روکش‌دار گچی در انواع معمولی، مقاوم در برابر رطوبت، مقاوم در برابر حریق، مقاوم در برابر حریق و رطوبت و مقاوم در برابر رطوبت، آتش و ضربه تولید و عرضه می‌شوند. بسته به عملکرد مورد نیاز، در سیستم‌های درای ‌وال می‌توان از انواع صفحات گچی استفاده نمود.

صفحات مسلح سیمانی:

صفحات مسلح سیمانی آکواپنل، ترکیبی از سیمان پرتلند، پرکننده‌های ویژه و مواد افزودنی خاص بوده که پشت و رو و لبه‌های طولی آنها به وسیلۀ شبکه‌ای از الیاف شیشه مسلح شده است. این صفحات در دو نوع خارجی و داخلی تولید می‌شوند که به ترتیب در دیوارهای خارجی (نما) و فضاهای داخلی که در معرض رطوبت با درصد بالا و یا آب‌ریزی مداوم هستند (مانند آشپزخانه‌های صنعتی، استخر و سونا)، به کار می‌روند.

2- پروفیل‌های زیرسازی

این پروفیل‌ها از شکل‌دهی ورق‌های فولادی گالوانیزه به روش نورد سرد تولید می‌شوند.

آویز نانیوس:

از این قطعه جهت اتصال زیرسازی سقف کاذب به سقف اصلی استفاده می‌شود. خصوصیات برجسته فنی آویز نانیوس شامل سهولت و سرعت زیاد در آویزگیری، مقاومت در برابر زلزله و ارتفاع قابل توجه آویز (بیش از 4 متر) می‌باشد. آویز نانیوس از چهار جزء تشکیل شده است:

1- قطعۀ اتصال سقفی (که از این پس آویز گفته می‌شود)؛
2- قطعۀ رابط (برای افزایش ارتفاع آویز)؛
3- قطعۀ اتصال به زیرسازی که خود این قطعه در دو نوع رکاب‌دار و بدون رکاب (که از این پس به ترتیب رکاب و چنگک گفته می‌شود) و در دو اندازه، برای سازه‌های DC60 و F47 تولید و عرضه می‌شود؛
4- سوزن تنظیم ارتفاع (که از این پس پین گفته می‎شود).

براکت:

زمانی که فاصله سقف کاذب با سقف اصلی کم است، از این قطعه جهت اتصال زیرسازی سقف کاذب به سقف اصلی استفاده می‌شود. براکت در دو اندازه، برای سازه های CD60 و F47 تولید و عرضه می‌شود.

سازۀ تراز:

این سازه در فصل مشترک دیوار و سقف، به دیوار متصل شده و تراز سقف را مشخص می‌کند. همچنین، این سازه می‌تواند نقش باربری داشته باشد و به عنوان تکیه‌گاه در حاشیۀ سقف عمل نماید و یا به عنوان یک عضو الزامی در ساختارهای دارای عایق‌بندی صوتی یا دارای کد آتش‌سوزی نیز به کار گرفته شود. علاوه بر کاربردهای مذکور، از این سازه جهت زیرسازی در محل شکست‌های سقف نیز استفاده می‌شود. سازه تراز در دو نوع با نام‌های UD28 (با مقطع ناودانی) و L25 (با مقطع نبشی) تولید و عرضه می‌شود.

سازه سقفی:

این سازه جزء اصلی زیرسازی سقف‌های کاذب یکپارچه را تشکیل می‌دهد که به عنوان سازۀ باربر و یا سازۀ پانل‌خور عمل می‌کند. مقطع این سازه C شکل بوده و در دو نوع با نام‌های CD60 و F47 تولید و عرضه می‌شود.

قطعۀ اتصال طولی:

از این قطعه جهت اتصال سازه‌های باربر یا پانل‌خور در امتداد طولی یکدیگر استفاده می‌شود. این قطعه دارای مقطع "W" شکل بوده و در دو اندازه، برای سازه‌های CD60 و F47 تولید و عرضه می‌شود.

اتصال پل (بست اتصال کامل):

از این قطعه در سقف‌های یکپارچه جهت اتصال سازۀ باربر (فوقانی) به سازۀ پانل‌خور (تحتانی) و ایجاد یک شبکه استفاده می‌شود. این قطعه در دو اندازه، برای سازه‌های CD60 و F47 تولید و عرضه می‌شود. 

قطعۀ اتصال نیمه:

از این قطعه در جایی که استفاده از قطعۀ اتصال پل مقدور نباشد، استفاده می‌شود. این قطعه در دو اندازه، برای سازه‌های CD60 و F47 تولید و عرضه می‌شود.

سازۀ لبه (جی بید):

از این سازه جهت ایجاد لبه‌های صاف و یکنواخت در انتهای آزاد صفحات گچی استفاده می‌شود. سازۀ لبه علاوه بر ایجاد لبه‌های یکنواخت، از لبه‌های آزاد صفحات نیز محافظت می‌نماید. یکی از کاربردهای این سازه، در فصل مشترک سقف کاذب با دیوارهای کاشی‌کاری شده می‌باشد.

سازۀ درز انقطاع (جداکننده یا کنترل‌کننده):

این سازه جهت ایجاد درز انقطاع در سقف‌های پیوسته با وسعت زیاد و یا در محل‌هایی که یک سقف کاذب باریک بر اثر شکست دیوار ایجاد می‌شود، کاربرد دارد. سازه‌های درز انقطاع در اقسام مختلف و برای انواع کاربردها تولید می‌شوند.

قطعات و اتصالات

انواع پیچ‌ها

این پیچ‌ها برای اتصال پانل به سازه و یا اتصال سازه به سازه به کار می‌روند و دارای انواع نوک‌تیز و سرمته‌دار می‌باشد.

1- پیچ‌های اتصال پانل به سازه

- پیچ TN (نوک‌تیز)
- پیچ TB (سرمته‌دار)

پیچ معمولی (نوک تیز) برای اتصال پانل به سازۀ معمولی (TN): پیچ نوک‌تیز جهت اتصال پانل به سازه‌هایی با ضخامت کمتر از 0/7 میلی‌متر کاربرد دارد و با حرف TN نمایش داده می‌شود. این پیچ دارای اندازه‌های 55 و 45 و 35 و 25 میلی‌متر می‌باشد.

پیچ سرمته‌داراتصال پانل به سازه (TB): این پیچ جهت اتصال پانل به سازه‌هایی با ضخامت بیشتر از 0/7 میلی‌متر تا 0/25 میلی‌متر کاربرد دارد و با حرف TB نمایش داده می‌شود. این پیچ دارای اندازه‌های 55 و 45 و 35 و 25 میلی‌متر می‌باشد.

2- پیچ‌های اتصال سازه به سازه

- پیچ LN (نوک‌تیز)
- پیج LB (سرمته‌دار)

پیچ سازه به سازه با نوک تیز (LN): این پیچ برای اتصال سازه‌ها به هم استفاده می‌شود به شرط اینکه مجموع ضخامت دو قطعۀ مورد اتصال از 0/7 میلی‌متر بیشتر نگردد. این نوع پیچ 9 میلی‌متر طول داشته و با LN نمایش داده می‌شود.

پیچ سازه به سازه نوع سرمته‌دار (LB): این پیچ نیز برای اتصال سازه‌ها به هم استفاده می‌شود به شرط اینکه مجموع ضخامت دو قطعۀ مورد اتصال از 0/7 میلی‌متر بیشتر ولی از 2/25 میلی‌متر کمتر باشد. طول این نوع پیچ 9/5 میلی‌متر بوده و با LB نمایش داده می‌شود.

3- پیچ اتصال سازه به سیستم‌های درای وال (FN)

از پیچ‌های نوع FN (نوک‌تیز) برای اتصال سازه‌های فلزی با ضخامت تا 0/7 میلی‌متر به ساختارهای خشک استفاده می‌شود. ویژگی این نوع پیچ، سر تخت آن بوده که اجازه می‌دهد اتصال خوبی میان سازه و سطح زیرین ایجاد شود. اتصال رانر فوقانی دیوار درای وال به سقف کاذب درای وال، از موارد کاربرد پیچ FN است. توجه شود که پیچ FN به زیرسازی فلزی ساختار خشک متصل می‌شود (نه به لایۀ پوششی تنها). پیچ‌های FN در طول‌های 35 و 65 میلی‌متر عرضه می‌شوند.

4- پیچ و رول‌پلاگ:

از این عامل برای اتصال سازۀ تراز به دیوار زمینه استفاده می‌شود. برای این منظور، استفاده از پیچ‌های گالوانیزه و رول پلاگ با قطر حداقل 4 میلی‌متر و طول حداقل 50 میلی‌متر توصیه می‌گردد.

مهار چکشی: از این قطعه برای اتصال آویز به سقف‌های بتنی استفاده می‌شود.

مهارهای ویژه اعضای توخالی: در صورتی که ایجاد اتصال با یک عضو توخالی مورد نظر باشد، عوامل اتصال گوناگونی از جمله مهار صلیبی و مهار جمع‌شونده مورد استفاده قرار می‌گیرد. نوع عامل اتصال براساس رده بارگذاری و نوع کاربرد تعیین می‌شود. برخی از کاربردهای این قطعات به شرح زیر می‌باشد:

- اتصال آویز سقف کاذب به بلوک سقفی (اعم از سفالی یا سیمانی) در سقف‌های تیرچه بلوکی؛
- اتصال قسمت فوقانی دیوار جداکننده به سقف کاذب؛
- آویزان نمودن برخی وسایل مانند یک چراغ سبک تا وزن 5 کیلوگرم مانند لوستر از سقف کاذب؛
- نصب ریل پرده به سقف کاذب.

مصالح درزگیری

این مصالح شامل نوار درزگیر، نوارچسب جداکننده (ترن ‌فیکس)، سازه یا نوار محافظ گوشه (کرنربید)، بتونه درزگیر (فوگن فولر) و گچ پوششی (ماستیک) می‌باشد.

نوار درزگیر:

این نوار از جنس فایبرگلاس بوده و در درزهای بین پانل‌ها به همراه بتونه نصب می‌گردد. هدف از نصب این نوار، جلوگیری از ترک خوردن بتونه می‌باشد. ضمناً نوع کاغذی این نوار نیز در بازار موجود است.

سقف‌های کاذب با صفحات روکش‌دار گچی

به سقف‌هایی گفته می‌شود که فضاها را از نظر محدوده، از سقف اصلی جدا می‌کنند و دارای انواع زیر هستند:

الف) سقف‌های یکپارچه شامل

1- سقف کاذب با سازه‌گذاری دو طرفه
2- سقف کاذب با سازه‌گذاری یک طرفه
3- سقف کاذب خود ایستا (بدون آویز)

ب) سقف‌های مشبک شامل

1- سقف‌های کاذب مشبک با تایل گچی
2- سقف‌های کاذب مشبک با تایل معدنی

مصالح و ابزارهای مورد نیاز جهت اجرای سقف‌های کاذب با صفحات روکش‌دار گچی

ردیف	ابزار مصرفی	مقدار	واحد
1	رندۀ پانل با تیغه یدکی	1	دستگاه
2	کاتر برش با تیغۀ یدکی	2	دستگاه
3	ارۀ برش پانل	1	عدد
4	قیچی ورق‌بر	2	عدد
5	پخ‌زن پانل	1	دستگاه
6	دریل	1	عدد
7	پیچ‌گوشتی برقی (اسکروگان قابل تنظیم)	2	دستگاه
8	ظرف تهیۀ بتونه	1	عدد
9	لیسۀ 20 سانتی	2	عدد
10	کاردک بتونه با پیچ‌گوشتی	2	عدد
11	ریسمان رنگی	1	عدد
12	انبر پانچ	1	عدد
13	سمبادۀ دستی	1	عدد
14	تراز 50 سانتی‌متری	1	عدد
15	گونیای 50 سانتی‌متری	1	عدد
16	سوهان گرد	1	عدد
17	هم‌زن	1	عدد
18	مالۀ نازک‌کاری به همراه تیغۀ شانه‌ای	1	عدد
19	متر (5 متری)	2	عدد

مصالح مورد نیاز جهت اجرای سقف کاذب یکپارچه

نام کالا	تعداد	واحد	توضیحات تکمیلی
سازۀ F47	5	شاخه
سازۀ CD60	5	شاخه
UH36	2	شاخه
آویز نانیوس	25	عدد	رکاب آویز نانیوس - پین نانیوس
پانل RG12/5	6	برگ
بست کاملF47 و CD60	50	عدد	از هر کدام
پیچ پانل TN25	1	بسته
بست HT90	30	عدد
پیچ 9 LN	50	عدد
نبشیL25 -رانر UD28	3	شاخه	از هر کدام
براکتCT205	10	عدد

مصالح مورد نیاز جهت اجرای سقف کاذب یکپارچه

نام کالا	تعداد	واحد	توضیحات تکمیلی
نوار مش درزگیری	1	رول	درزگیری سقف
بتونۀ درزگیر	1	کیسه	درزگیری سقف
ماستیک	1	کیسه	درزگیری سقف

سقف کاذب با سازه‌گذاری دو طرفه

ساختار این سقف شامل یک زیرسازی فولادی سبک با سازه‌گذاری در دو جهت عمود برهم است که پانل‌ها در یک یا دو لایه بر روی آن نصب می‌شوند. با توجه به عملکرد بالای این سقف کاذب، می‌توان از این نوع سقف کاذب در بسیاری از فضاها و در طرح‌های تزیینی متنوع و زیبا استفاده نمود.

سقف کاذب با سازه‌گذاری یک طرفه

ساختار این سقف شامل یک زیرسازی فولادی سبک با سازه‌گذاری در یک جهت بوده که پانل‌ها در یک یا دو لایه بر روی آن نصب می‌شوند. زمانی که یک سقف کاذب با سرعت اجرایی بالا و حداقل مصالح و هزینه در نظر باشد، این نوع سقف کاذب گزینۀ بسیار مناسبی خواهد بود. به لحاظ اجرایی توصیه می‌شود که از این نوع سقف کاذب با در نظر گرفتن شرایط زیر استفاده شود:

- مساحت سقف کاذب کمتر از 50 مترمربع؛
- ابعاد یکی از اضلاع سقف کاذب کمتر از 4 متر؛
- ارتفاع آویزگیری کمتر از 50 سانتی‌متر؛
- سقف کاذب ساده و فاقد شکست.

یک نمونه از کاربردهای این نوع سقف کاذب، در سقف‌های تیرچه بلوک با بلوک‌های پلی استایرنی در واحدهای مسکونی است، که ارتفاع آویز در آن معمولاً کم بوده و سقف کاذب در یک سطح محدود و فاقد شکست اجرا می‌شود.

پیش از اجرای کار لازم است کنترل نقشه و مطابقت آن با وضع موجود انجام شود. در این صورت اگر اجرای کار نیاز به پیش‌بینی‌های خاص داشته باشد، در این بخش می‌توان تدابیر لازم را اندیشیده و از بروز مشکلات اجرایی احتمالی پیشگیری نمود.

روش اجرای سقف کاذب با سازه‌گذاری دو طرفه

1- آماده‌سازی وسایل و ابزار:

وسایل و ابزار شامل وسایل جابه‌جایی پانل، ابزار برش، ابزار نصب و ابزار درزگیری می‌باشند.

2- استخراج داده‌ها:

قبل از اجرای زیرسازی، فاصله آویزها، فاصله سازه‌های باربر و فاصلۀ سازه‌های پانل‌خور براساس نوع پوشش کاری و ردۀ وزنی سقف کاذب، از طریق جداول موجود استخراج می‌شود.

3- اجرای زیرسازی سقف کاذب با سازه‌گذاری دو طرفه

الف) اجرای سازه تراز:

به وسیلۀ ریسمان رنگ‌پاش، خط تراز سقف کاذب بر روی دیوار پیرامونی مشخص می‌شود. سازۀ تراز در محل خود به وسیلۀ عامل اتصال مناسب و در فواصل معین (مطابق جدول زیر) به دیوار زمینه متصل می‌گردد. توجه شود که در کلیۀ ساختارهای سقف کاذب یکپارچه، سازۀ تراز به دو صورت باربر و غیرباربر قابل اجرا است.

نکات فنی در خصوص اجرای زیرسازی

- فاصلۀ اولین عامل اتصال از انتهای سازۀ تراز نباید از 10 سانتی‌متر بیشتر باشد.
- برای اتصال سازۀ تراز به دیوار خشک می‌توان از پیچ TN یا FN استفاده نمود (پیچ‌ها به استادها متصل می‌شوند). در صورتی که زیرسازی در محل اتصال وجود نداشته باشد، می‌توان قبل از پانل‌گذاری، یک نوار تسمۀ فولادی گالوانیزه به عرض 100 و ضخامت 0/6 میلی‌متر را به صورت سراسری در تراز مورد نظر به وسیلۀ پانچ یا پرچ بر روی استادها اجرا نمود تا زیرسازی در تمام نقاط در تراز سقف ایجاد گردد.
- در صورت بنّایی بودن دیوار پیرامونی، سازۀ تراز پس از نازک‌کاری و بر روی پوشش نهایی گچ دیوار اجرا می‌شود. همچنین، باید نوارچسب جداکننده در حد فاصل سازۀ تراز و دیوار قرار گیرد. درصورت نیاز به ایجاد خط سایه در فصل مشترک دیوار و سقف (به ویژه در دیوارهایی با پوشش کاشی یا سنگ) می‌توان پانل را با فاصله از دیوار اجرا نمود و لبه آن را به وسیله سازۀ لبه (جی بید) پوشش داد. در این صورت استفاده از نوار‌چسب جداکننده لازم نخواهد بود.
- در لبه‌های باربر، نشیمن‌گاه سازه‌های پانل‌خور یا باربر بر روی بال سازه تراز باید حداقل 20 میلی‌متر باشد.
- در لبه‌های غیر باربر، حداکثر کنسول در سازۀ 15CD60 سانتی‌متر، در سازۀ 10F47 سانتی‌متر و در پانل گچی 10 سانتی‌متر است.

در لبه‌های غیرباربر، به کارگیری سازۀ تراز اختیاری است؛ ولی نصب آن، اجرای سقف را آسان‌تر می‌نماید. در صورت وجود سازۀ تراز، توصیه می‌شود صفحات پانل‌ها در حاشیۀ کار به آن پیچ شوند.

ب) ریسمان‌کشی:

برای تعیین مسیر سازه‌های باربر و آویزها در سقف، و همچنین تنظیم تراز بودن زیرسازی، باید اقدام به ریسمان‌کشی نمود. فاصلۀ ریسمان‌ها، همان فاصلۀ سازه‌های باربر بوده و از جدول مربوطه استخراج می‌گردد.

از آنجایی که سازه‌های باربر روی سازۀ پانل‌خور قرار می‌گیرند، ریسمان‌کشی زیر سازۀ باربر، به اندازۀ بال سازه، بالاتر از سازۀ تراز قرار می‌گیرد.

ج) اجرای آویزها:

به وسیلۀ ریسمان رنگ‌پاش، محل اجرای آویزها، که همان مسیر ریسمان‌کشی سازه‌های باربر است، بر روی سقف اصلی مشخص می‌شود. با استفاده از عامل اتصال مناسب، آویز با طول مناسب به سقف اصلی متصل می‌شود. برای این منظور و بسته به نوع و شرایط سقف اصلی، می‌توان از مهارچکشی (برای سقف‌های بتنی) و یا مهارهای ویژۀ اعضای توخالی (برای بلوک‌های سقفی سفالی یا سیمانی در سقف‌های تیرچه بلوک) استفاده نمود. فاصلۀ بین آویزها براساس رده وزنی سقف کاذب، از طریق جداول موجود استخراج می‌شود. در صورت نیاز به افزایش ارتفاع آویز، از قطعۀ رابط نانیوس استفاده می‌شود.

نکات فنی در خصوص اجرای آویزها

- قبل از اجرای هرگونه آویز، باید وضعیت سقف اصلی از نظر استحکام بررسی شود (به ویژه در سقف‌های تیرچه بلوک و سقف‌های بتنی). همچنین، برای انتخاب نوع عامل اتصال، باید از مناسب بودن آن برای سقف اصلی اطمینان حاصل نمود.
- آویزگیری از عناصر تأسیساتی موجود در فضای پشت سقف کاذب تحت هیچ شرایطی مجاز نبوده و آویزها تنها باید به سقف اصلی متصل شوند. رعایت نکردن اصول ذکرشده، می‌تواند موجب ناپایداری سقف کاذب و یا انتقال ارتعاشات و لرزش‌ها (ناشی از تأسیسات) و ایجاد ترک در محل درزها شود.
- زمانی که ارتفاع آویزگیری کم است، جهت اتصال زیرسازی به سقف اصلی، از براکت استفاده می‌شود. برای این منظور، براکت توسط عامل اتصال مناسب به سقف اصلی متصل شده و پروفیل‌های باربر توسط دو عدد پیچ LN به براکت متصل می‌شوند.
- در صورت وجود شرایط زیر، می‌توان از آویزهای ترکیبی به جای آویز نانیوس استفاده نمود:
- ساختار بدون کد حریق؛
- ارتفاع آویزگیری کمتر از 150 سانتی‌متر.

آویز ترکیبی 1:

این آویز ترکیبی، از قطعۀ اتصال سقفی HT90 و سازۀ U50 ساخته می‌شود. برای این منظور، قطعۀ HT90 به سقف اصلی متصل شده و سازۀ U50 توسط دو عدد پیچ LN به آن متصل می‌شود. انتهای سازۀ U50 به صورت زبانه بریده می‌شود تا بتواند سازۀ سقفی را دربرگیرد. سازه سقفی به وسیلۀ دو عدد پیچ LB به سازۀ U50 متصل می‌شود.

آویز ترکیبی 2:

این آویز ترکیبی، از قطعۀ اتصال سقفی HT90، سازۀ UH36 و براکت ساخته می‌شود. برای این منظور، قطعۀ HT90 به سقف اصلی متصل شده و سازۀ UH36 توسط دو عدد پیچ LN به آن متصل می‌شود. برای اتصال سازۀ سقفی به این آویز ترکیبی، از براکت استفاده می‌شود؛ بدین ترتیب که براکت مانند یک رکاب، سازۀ سقفی را احاطه کرده و توسط دو عدد پیچ LN  به سازۀ UH36 متصل شده و سپس سازۀ سقفی توسط دو عدد پیچ LB به براکت متصل می‌شود.

د) اجرای سازه‌های باربر:

سازه‌های باربر توسط رکاب به آویز متصل می‌شوند. با توجه به تراز مورد نظر، رکاب توسط سوزن تنظیم ارتفاع به آویز متصل می‌شود. سازۀ باربر توسط دو عدد پیچ LN به رکاب متصل می‌شود.

ه) اجرای سازه‌های پانل‌خور:

سازه‌های پانل‌خور، عمود بر سازه‌های باربر نصب می‌گردند. سازه‌های پانل‌خور توسط پل یا قطعۀ اتصال نیمه، به سازه‌های باربر متصل می‌شوند. فاصلۀ اولین پانل‌خور از دیوار جانبی حداکثر 10 سانتی‌متر می‌باشد.

اجرای زیرسازی سقف کاذب با سازه‌گذاری یک طرفه

روش اجرای زیرسازی در سقف D112b، مشابه سقف D112a می‌باشد؛ با این تفاوت که سازه‌گذاری در یک جهت انجام می‌شود. در اجرای این نوع سقف باید توجه نمود که برای اتصال سازه‌ها به آویز، از چنگک استفاده می‌شود؛ زیرا در صورت استفاده از رکاب، اتصال صفحات به زیرسازی به خوبی صورت نمی‌گیرد. در ضمن، این قطعه فقط برای سازۀ CD60 ساخته شده است. 

در سقف D112B با سازۀ F47 باید از آویز ترکیبی مطابق شکل زیر استفاده نمود:

افزایش طول سازه‌های سقفی:

سازه‌های سقفی در طول 4 متر تولید می‌شوند. برای افزایش طول این نوع سازه‌ها، از قطعۀ اتصال طولی استفاده می‌شود.

نصب لایۀ عایق معدنی:

در صورت نیاز، نصب لایۀ عایق در فضای خالی پشت سقف کاذب صورت می‌گیرد. اجرای این لایه باید به گونه‌ای باشد که شکاف، درز و یا فاصلۀ خالی بین قطعات عایق وجود نداشته باشد. همچنین، اصول حصیرچینی در نصب لایۀ عایق باید رعایت شود.

نصب صفحات:

در این بخش فقط به برخی از اصول نصب پانل‌ها اشاره شده است.

- برای دستیابی به حداکثر استحکام در ساختار، باید پانل‌ها به نحوی نصب شوند که راستای طولی آنها (لبه‌های کارخانه‌ای) عمود بر راستای سازه‌های پانل‌خور قرار گیرد. در این حالت، لبه‌های برش‌خورده در محل سازه‌های پانل‌خور قرار می‌گیرند (به عنوان یک قاعدۀ همیشگی در سقف‌های کاذب، همواره یک سازه باید لبه برش‌خورده پانل را پشتیبانی نماید).
- اتصال صفحات گچی به زیرسازی، به وسیلۀ پیچ مخصوص و با استفاده از دستگاه پیچ‌زن قابل تنظیم صورت می‌گیرد. پیچ مورد مصرف برای نصب پانل باید به گونه‌ای انتخاب شود که پس از عبور از لایه‌های پوششی، حداقل 10 میلی‌متر در سازۀ زیرین نفوذ کند.
- فاصلۀ مجاز اجرای پیچ‌ها بر روی صفحات گچی، 17 سانتی‌متر می‌باشد.

نکات فنی در خصوص نصب صفحات گچی.

- نصب صفحات باید از وسط سقف آغاز و به حاشیه‌ها ختم شود. همچنین می‌توان نصب صفحات را از یک کنج آغاز نموده و در هر دو امتداد طولی و عرضی، به طور همگن نصب صفحات را ادامه داد.
- درصورتی که اجرای پوشش سقف مطابق اصول گفته شده انجام نگیرد، موجب ایجاد ترک بر اثر خیز سقف کاذب خواهد شد.
- در کلیه ساختارهای تک لایه و دولایه، پانل‌ها باید به صورت حصیرچین اجرا شوند. برای این منظور، فاصله دو درز باید حداقل 40 سانتی‌متر در نظر گرفته شود. عدم رعایت اصول حصیرچینی و امتداد یافتن درزها در طول یکدیگر، موجب تضعیف ساختار و همچنین ایجاد ترک در محل درزها می‌شود.
- در سقف‌های پیوسته با وسعت زیاد، برای کنترل انبساط و انقباض قطعات و پیشگیری از ترک خوردن سقف، از درز انقطاع (جداکننده) استفاده می‌شود. به طور معمول برای فواصل حداکثر هر 15 متر در هر یک از امتدادهای طولی و یا عرضی سقف‌های پیوسته، درز انقطاع در نظر گرفته می‌شود.

مبانی طراحی زیرسازی در سقف کاذب گچی

1- تعیین وزن سقف کاذب براساس نوع پوشش کاری:

محاسبۀ فاصلۀ قطعات زیرسازی با توجه به وزن صفحات روکش‌دار گچی و اجرای زیرسازی انجام می‌شود (به طور مثال اگر در زیر سقف کاذب، سقف دیگری اجرا گردد، وزن تمامی سقف‌ها محاسبه و در ردۀ وزنی سقف اول اضافه می‌گردد).

2- محاسبۀ بارهای اضافه:

در صورت اضافه نمودن الحاقات اضافی (نظیر لایۀ عایق)، بار اضافی اعمال شده باید در محاسبه ردۀ وزنی سقف کاذب لحاظ گردد.

3- تعیین فواصل مجاز:

براساس ردۀ وزنی محاسبه شده و نوع مقاومت در برابر حریق؛ فواصل مجاز آویزها، سازه‌های باربر و سازه‌های پانل‌خور براساس جداول مربوطه تعیین می‌شوند. فواصل عناصر زیرسازی با حروف اختصاری زیر،در جداول درج شده‌اند:
a: فاصلۀ آویزها (دهانه تکیه‌گاهی سازه‌های باربر)؛ 
c: فاصلۀ سازه‌های باربر (دهانۀ تکیه‌گاهی سازه‌های پانل‌خور)؛ 
b: فاصلۀ سازه‌های پانل‌خور (دهانۀ تکیه‌گاهی پانل‌ها)؛

* در صورتی که فاصله‌های سازه‌های پانل 800 میلی‌متر باشد معتبر است.

سقف‌های کاذب یکپارچه (با یک ردیف سازه)

- در صورت باربر بودن نبشی، فاصلۀ اولین آویز مطابق جدول حساب می‌گردد؛ در غیر این صورت، فاصلۀ آویز تا دیوار روبه‌رو حداکثر 20 سانتی‌متر (با سازه F47) یا 25 سانتی‌متر (با سازۀ CD60) خواهد بود.

سقف‌های کاذب یکپارچه (با یک ردیف سازه)

- در صورت باربر بودن نبشی، فاصلۀ اولین سازۀ باربر مطابق جدول حساب می‌گردد؛ در غیر این صورت، فاصلۀ اولین سازه باربر تا دیوار، حداکثر 10 سانتی‌متر (با سازۀ F47) یا 15 سانتی‌متر (با سازۀ CD60) خواهد بود.

درزگیری و آماده‌سازی سطوح

بتونۀ درزگیر:

بتونۀ درزگیر مخصوص، برای درزگیری و بتونه‌کاری صفحات روکش‌دار گچی به کار می‌رود. این بتونه، همراه با نوار درزگیر اجرا شده و بدین ترتیب ساختاری مسطح و مستحکم تشکیل می‌شود. این ماده به صورت لایه‌ای نازک با ضخامت 1 تا 2 میلی‌متر اجرا می‌گردد. در صورت اجرای بتونه به شکل چند مرحله‌ای، می‌توان تا ضخامت حداکثر 10 میلی‌متر از این ماده استفاده نمود.

ماستیک:

ماستیک جهت دستیابی به سطحی صاف و یک‌دست، بر روی سطوح ایجاد شده با پانل‌های گچی اجرا می‌شود. سطح به دست آمده با این محصول، زیرسازی بسیار مناسبی برای پوشش نهایی کار (به ویژه در رنگ‌آمیزی) می باشد.

تهیۀ بتونه درزگیر و ماستیک:

تهیۀ بتونۀ درزگیر و ماستیک مشابه بخش اجرای دیوار جداکننده می‌باشد.

مراحل اجرای درزگیری صفحات روکش‌دار گچی در سقف

مرحلۀ اول:

بررسی‌ها و اقدامات اولیه در خصوص درزگیری صفحات روکش‌دار گچی در سقف
- عملیات درزگیری باید پس از اتمام مراحل اجرای ساختمان صورت گیرد.
- قبل از شروع عملیات درزگیری لازم است تمامی سطح کاملاً تمیز و عاری از هر گونه گرد و غبار و چربی باشد.

- وضعیت کلیۀ پیچ‌ها از نظر اجرای صحیح بررسی شود. در صورت وجود مشکلاتی از قبیل پارگی کاغذ روکش پانل، بیرون‌زدگی سر پیچ‌ها و عدم رعایت فواصل مجاز، معایب باید برطرف شوند.

- تمامی لبه‌های برش‌خورده بررسی شوند. در صورت عدم اجرای پخ و یا پرداخت، پانل باید از زیرسازی جدا و روی میز کار (یا پالت) به وسیلۀ دستگاه پخ‌زن، پخ‌زده شود و به وسیلۀ ساب ماله‌ای پرداخت شود.

- درزهای میان صفحات بررسی شوند. باید فاصله‌ای به اندازۀ 2 میلی‌متر میان هر دو صفحۀ مجاور وجود داشته باشد.

مرحلۀ دوم: درزگیری لبه‌ها

الف) درزگیری لبه‌های کارخانه‌ای (لبه‌های برش‌نخورده)

درزگیری مراحل انجام این بخش نیز همانند اجرای دیوار جداکننده صورت می‌گیرد.

در این مرحله و به کمک اقدامات زیر، ساختار درزها مستحکم شده و با صفحات گچی، یکپارچه می‌شود.

- با استفاده از لیسه یا ماله استیل، یک لایه بتونه به پهنای 20 سانتی‌متر و با ضخامتی که نوار درزگیر محو شود، بر روی لایۀ قبلی اجرا می‌شود.
- کار، رها شده تا بتونۀ این مرحله نیز به طور کامل خشک شود.
- با استفاده از ساب ماله‌ای، سطح بتونۀ خشک، پرداخت شده و برای مرحلۀ بعدی کار (اجرای لایۀ آماده‌سازی) مهیا می‌شود.

ب) درزگیری لبه‌های برش‌خورده

کلیۀ مراحل اجرا مانند درزگیری لبه‌های کارخانه‌ای می‌باشد، با این تفاوت که پهنای لایۀ بتونه در مرحلۀ دوم 30 سانتی‌متر می‌باشد.

ج) درزگیری کنج‌های خارجی با نوار درزگیر کاغذی

برای درزگیری کنج‌های خارجی‌ای که در معرض ضربه نیستند (مانند کنج‌های خارجی در سقف‌ها)، در صورت وجود مهارت کافی، می‌توان از نوار درزگیر کاغذی به جای کرنربید استفاده نمود. کلیۀ مراحل اجرا مانند درزگیری کنج‌های خارجی با نوار محافظ گوشه می‌باشد.

د) درزگیری کنج‌های داخلی فصل مشترک دو ساختار خشک

درزگیری کنج‎های داخلی فصل مشترک ساختار خشک و بنّایی:

برای درزگیری کنج داخلی که در فصل مشترک ساختار خشک و بنّایی قرار دارد (مانند محل تقاطع یک دیوار با یک دیوار بنّایی، یک دیوار با یک سقف بنّایی یا یک سقف درای وال با یک دیوار بنّایی)، از نوارچسب جداکنندۀ مخصوص استفاده می‌شود؛ بدین ترتیب که قبل از عملیات نصب، نوارچسب جدا کنندۀ مخصوص بر روی سازه چسبانده شده و پس از عملیات درزگیری و خشک شدن بتونه، اضافات آن به وسیلۀ تیغ برش جدا می‌شود.

مرحله 3: اجرای بتونه در محل پیچ‌ها

بتونه در محل پیچ‌ها نیز اجرا می‌شود. بدین ترتیب که ابتدا با استفاده از کاردک، بتونه در جهت عمودی کشیده شده و سپس با حرکت کاردک در جهت افقی بتونه جمع می‌شود. پس از خشک شدن بتونه، سطح آن به وسیلۀ ساب ماله‌ای پرداخت می‌شود.

مرحله 4: آماده‌سازی صفحات روکش‌دار گچی:

پس از اتمام مراحل درزگیری، سطوح ایجاد شده با پانل گچی باید برای پذیرش پوشش نهایی (رنگ، کاغذ دیواری، کاشی و...)، آماده‌سازی شوند. بسته به نوع پوشش نهایی، ممکن است یک یا ترکیبی از لایه‌های آماده‌سازی زیر بر روی سطح پانل‌ها اجرا شود.

الف) اجرای ماستیک:

برای دستیابی به بهترین نتیجه در رنگ‌آمیزی، پس از عملیات درزگیری و خشک شدن آن و قبل از رنگ‌آمیزی، یک لایۀ نازک پوششی (1 تا 2 میلی‌متر) با ماستیک روی تمام سطح کار اجرا می‌شود (ضخامت قابل قبول، طی یک یا چند مرحلۀ کاری قابل دستیابی است).

ب) اجرای پرایمرزنی:

برای پایین آوردن درجۀ نفوذپذیری و میزان جذب صفحات گچی، پس از عملیات درزگیری و قبل از کاشی‌کاری، اجرای کاغذ دیواری یا رنگ‌آمیزی با رنگ روغنی، اجرای لایۀ پرایمر بر روی کل سطح کار لازم خواهد بود. در اجرای کاشی و کاغذ دیواری، حذف لایۀ پرایمر موجب می‌شود که اتصال مناسب ایجاد نگشته و پوشش‌های مذکور از پانل جدا شوند. در خصوص رنگ‌آمیزی با رنگ روغنی، حذف لایۀ پرایمر باعث ایجاد حالت سایه و روشن در سطح کار می‌شود.

سطوح کیفی درزگیری و آماده‌سازی

برای یکسان‌سازی روش درزگیری و آماده‌سازی سطوح ایجاد شده با پانل گچی، مراحل درزگیری و نوع لایۀ آماده‌سازی برای کاربردهای مختلف همانند نکات فنی است که در اجرای دیوار جداکننده ذکر شده است.

سقف کاذب مشبک

سقف‌های کاذب مشبک، از شبکۀ سازه‌های سپری (T شکل) و تایل‌های سقفی تشکیل می‌شوند. شبکۀ مذکور به وسیله آویزهای قابل تنظیم به سقف اصلی متصل گردیده و تایل‌ها به صورت وزنی، درون این شبکه قرار می‌گیرند. فضای خالی پشت سقف کاذب امکان استفاده از لایۀ عایق را فراهم نموده و بدین ترتیب می‌توان به مشخصات عملکردی نظیر جذب صوت بالا دست یافت. ویژگی‌های مثبت فراوان این نوع سقف کاذب باعث گسترش استفاده از آن در فضاهای اداری، تجاری، درمانی و آموزشی شده است. این نوع سقف را می‌توان به تنهایی یا در ترکیب با سقف کاذب یکپارچه اجرا نمود.

مزایای سقف کاذب مشبک

نصب سریع و آسان:

اجرای سریع و آسان زیرسازی، قرار دادن تایل‌ها به صورت وزنی (بدون نیاز به اجرای پیچ) و عدم نیاز به درزگیری و رنگ‌آمیزی، عوامل مهم در سرعت بالای اجرای این نوع سقف بوده، به طوری که با حداقل نیروی انسانی می‌توان در کمترین زمان ممکن سطوح وسیعی را پوشش داد. سرعت اجرایی بالا در کاهش هزینه‌های زمان و بازگشت سریع سرمایه بسیار مؤثر است.

حذف عملیات رنگ‌آمیزی:

در صورت استفاده از تایل‌های پیش‌‍رنگ شده و یا تایل‌های روکش‌دار، عملیات رنگ‌آمیزی به طور کامل حذف شده و بدین ترتیب زمان اجرای کار کاهش خواهد یافت.

دسترسی آسان به فضای تأسیساتی:

با توجه به این که تایل‌های سقفی تنها به واسطه وزن خود در درون شبکۀ معلق قرار دارند، امکان دسترسی سریع و آسان به فضای تأسیساتی پشت سقف کاذب با برداشت تایل‌ها میسر می‌گردد. این ویژگی، تعمیر و نگهداری تأسیسات را در مرحلۀ بهره‌برداری از ساختمان بسیار آسان می‌سازد.

تعمیر و نگهداری آسان:

در صورت آسیب‌دیدگی تایل‌ها، نیازی به انجام عملیات تعمیری یا ترمیمی نبوده و تنها با برداشت و جایگزینی تایل‌ها، آسیب‌دیدگی برطرف می‌شود.

تنظیم شرایط آکوستیکی فضا:

یکی از کاربردهای متداول این نوع سقف، تنظیم شرایط آکوستیکی فضا از طریق جذب صوت است. در این حالت از تایل‌های آکوستیک (جاذب صوت) استفاده می‌شود.

اجزای سقف کاذب مشبک

تایل‌های سقفی:

معمولاً تایل‌های سقفی دارای ابعاد $60 \times 60$ سانتی‌متر بوده و به لحاظ جنس در انواع گچی، معدنی، پلیمری و چوبی به بازار عرضه می‌شوند.

تایل‌های گچی به صورت پیش‌رنگ، روکش‌دار یا بدون روکش تولید می‌شوند. روکش تایل‌های گچی از جنس P.V.C (بر روی تایل) و یا آلومینیوم (بر پشت تایل) می‌باشد. تایل‌های با روکش P.V.C و تایل‌های پیش‌رنگ شده نیازی به رنگ‌آمیزی نداشته و بدین ترتیب سرعت کار بالا می‌رود. در مکان‌هایی که احتمال تعرق و ریزش آب بر پشت تایل وجود دارد (مانند محل عبور لوله‌های تأسیساتی و مناطق شرجی نظیر شمال یا جنوب کشور)، تایل‌های با روکش آلومینیوم استفاده می‌شوند. تایل‌های بدون روکش، دارای قابلیت رنگ‌آمیزی هستند. 

از نظر خواص صوتی، تایل‌های سقفی در دو نوع ساده (فاقد خواص صوتی) و آکوستیک (جاذب صوت) تولید می‌شوند. تایل‌های آکوستیک بیشتر در ساختمان‌هایی نظیر سینماها، آمفی‌تئاترها، بانک‌ها، فروشگاه‌های بزرگ و دفاتر کار مورد استفاده قرار می‌گیرند. تایل‌های آکوستیک در رده‌های جذب صوت مختلف و برای مصارف گوناگون تولید می‌شوند.

آویز:

برای این نوع سقف، آویزهای مختلفی وجود دارد که معمول‌ترین آنها آویز با مفتول گالوانیزه (به قطر 4 میلی‌متر) و فنر دوتایی (جهت تنظیم ارتفاع) می‌باشد.
مزایای استفاده از آویز فنر دوبل:
- مقاوم در برابر زنگ‌زدگی؛ 
- قابلیت تنظیم دقیق؛ 
- قابل استفادۀ مجدد؛ 
- آسیب نرساندن به پروفیل. 

نبشی تراز:

این سازه در فصل مشترک دیوار و سقف، به دیوار متصل شده و تراز سقف را مشخص می‌کند. همچنین، این سازه می‌تواند نقش باربری داشته باشد و به عنوان اولین تکیه‌گاه در حاشیۀ سقف عمل نماید. نبشی تراز در دو نوع ساده و دارای خط سایه ارائه می‌شود (نوع خط سایه‌دار، یک شیار تزیینی در محل اتصال به دیوار ایجاد می‌کند).

سازه‌های سپری:

سازه‌های این سیستم به صورت سپری (T شکل) بوده و در سه طول استاندارد 3600 ، 1200 و 600 میلی‌متر تولید می‌شوند. ویژگی‌های شاخص سازه‌های این ساختار شامل موارد زیر است:
- وجود زبانه‌های اتصال کشویی (کلیک) در ابتدا و انتهای سازه که اجرای زیرسازی را سریع و آسان می‌نماید.
- وجود شیارهای قائم در فواصل منظم بر روی جان سازه، که محل دقیق اتصال سازه‌ها را مشخص و حفظ ابعاد مدولار را تضمین می‌نماید.
- وجود سوراخ‌های مخصوص آویزگیری در فواصل منظم بر لبۀ جان سازه، که محل اتصال آویزها را مشخص و اندازه‌گذاری را آسان می‌کند.
- سطح زیرین بال، که نمای سازه است، با یک لایه ورق پیش‌رنگ شده، روکش گردیده است.

سازۀ 3600 T:

این سازه، جزء اصلی زیرسازی را تشکیل داده و وظیفۀ انتقال بار سقف کاذب را به آویز و در نتیجه به سقف اصلی، بر عهده دارد.

سازۀ 1200 T:

این سازۀ فرعی، سازه‌های T3600 را به یکدیگر متصل می‌کند.

سازۀ 600 T:

این سازۀ فرعی، سازه‌های T1200 را به یکدیگر متصل می‌کند. 

جدول مصالح و ابزارها

مصالح مورد نیاز جهت اجرای سقف کاذب مشبک

نام کالا	تعداد	واحد
سپری 3600	6	شاخه
سپری 1200	10	شاخه
سپری 600	20	شاخه
نبشی L24	4	شاخه
آویز دو فنره	15	عدد
تایل گچی	10	عدد
بست HT90	15	عدد
انکر سقفی	1	بسته
پیچ TN25	100	عدد

گیرۀ تایل:

از این قطعه جهت ثابت نگه داشتن تایل‌ها در داخل شبکه استفاده می‌شود. با استفاده از این قطعه، تایل‌ها در مواقع تکان‌های شدید زلزله و یا زمانی که در معرض وزش و کوران بادهای شدید قرار می‌گیرند (به ویژه تایل‌های سبک)، در جای خود ثابت می‌مانند. گیره‌های تایل در انواع مختلف و با توجه به نوع سازه و ضخامت تایل تولید می‌شوند.

سازۀ درز انقطاع:

در صورت نیاز به اجرای درز انقطاع در سقف مشبک، از سازۀ درز انقطاع مخصوص استفاده می‌شود.

روش اجرای سقف کاذب مشبک

بازدید از محل کارگاه و کنترل نقشه‌ها:

پیش از اجرای کار کنترل نقشه، باید مطابق با وضع موجود انجام شود. در این صورت اگر اجرای کار نیاز به پیش‌بینی‌های خاص داشته باشد، در این بخش می‌توان تدابیر لازم را اندیشیده و از بروز مشکلات اجرایی احتمالی پیش‌گیری نمود.

اجرای نبشی تراز

به وسیلۀ ریسمان رنگ‌پاش، خط تراز سقف کاذب بر روی دیوار پیرامونی مشخص می‌شود. نبشی تراز در محل خود به وسیلۀ عامل اتصال مناسب و در فواصل معین به دیوار زمینه متصل می‌گردد. توجه شود که سازۀ تراز به دو صورت باربر و غیرباربر قابل اجراست.

نکات فنی در خصوص اجرای زیرسازی سقف کاذب مشبک:

- فاصلۀ اولین عامل اتصال از انتهای نبشی تراز نباید از 10 سانتی‌متر بیشتر باشد.
- در لبه‌های باربر، نشیمن‌گاه سازه‌های سپری بر روی بال سازۀ تراز باید حداقل 20 میلی‌متر باشد.
- حداکثر کنسول در سازۀ سپری 10 سانتی‌متر است. بنابراین در
- صورت اجرای لبۀ غیرباربر، اولین آویز باید در فاصلۀ حداکثر 10 سانتی‌متر از دیوار اجرا شود.

برای اتصال نبشی تراز به دیوار خشک می‌توان از پیچ TN یا FN استفاده نمود (پیچ‌ها به استادها متصل می‌گردند). درصورتی که زیرسازی در محل اتصال وجود نداشته باشد، می‌توان قبل از پانل‌گذاری، یک نوار تسمۀ فولادی گالوانیزه به عرض 100 و ضخامت 0/6 میلی‌متر را به صورت سراسری در تراز مورد نظر به وسیلۀ پانچ یا پرچ، بر روی استادها اجرا نمود تا زیرسازی در تمام نقاط در تراز سقف ایجاد گردد.

- در صورت بنّایی بودن دیوار پیرامونی، نبشی تراز پس از نازک‌کاری و بر روی پوشش نهایی گچ دیوار اجرا می‌شود.
- در گوشه‌ها، نبشی تراز باید به دقت فارسی‌بر شده یا از قطعۀ زاویۀ داخلی یا خارجی استفاده شود.

قرینه‌سازی سقف

به واسطۀ مدولار بودن این نوع سقف کاذب، آرایش تایل‌ها دارای اهمیت ویژه‌ای است. ایجاد اندازه‌های برابر در حاشیه‌های سقف، در زیبایی کار تمام شده اهمیت ویژه‌ای دارد؛ لذا در زمان تقسیم فضای سقف، توصیه می‌شود که اندازه‌گذاری‌ها از وسط فضای مورد نظر انجام شود و یا طول و عرض فضا را تقسیم بر 60 (عرض تایل) نمود تا تعداد تایل سالم و مقدار باقی‌مانده مشخص گردد. سپس یکی از تایل‌ها را کم کرده و عدد 60 (عرض تایل) را به باقی‌مانده اضافه کرده و تقسیم بر 2 می‌نماییم. عدد به دست آمده مقدار عرض تایل در هر طرف سقف خواهد بود.

$L \div 60 = $ تعداد تایل سالم
$N-1$ تایل
$U=$ باقی‌مانده
$(U + 60) \div 2 = $ عرض تایل در هر طرف سقف

مثال 

طول سقف 650 سانتی‌متر است؛ مقدار قرینه‌سازی را محاسبه نمایید.
650 تقسیم بر 60-10 عدد تایل سالم و 50 سانتی‌متر باقیمانده.

$10-1=9$
 سانتی‌متر عرض تایل هرطرف $50+60=110$
$110 \div 2 = 55$

اجرای آویزها

ابتدا مسیر سپری‌های 3600 که باید عمود بر تیرچه‌های سقف باشد، به فواصل 120 سانتی‌متر از هم، ریسمان‌کشی می‌شود. سپس تصویر مسیر ریسمان‌ها توسط شاقول به سقف اصلی انتقال داده می‌شود. به وسیله ریسمان رنگ‌پاش، محل اجرای آویزها بر روی سقف اصلی مشخص می‌شود. با استفاده از عامل اتصال مناسب، آویزها در فواصل حداکثر 120 سانتی‌متر به سقف اصلی متصل می‌شوند. با توجه به نوع و شرایط سقف اصلی، می‌توان از مهار چکشی (برای سقف‌های بتنی) و یا مهارهای ویژۀ اعضای توخالی (برای بلوک‌های سقفی سفالی یا سیمانی در سقف‌های تیرچه بلوک) استفاده نمود.

نکات فنی در خصوص اجرای آویز در سقف کاذب مشبک:

- قبل از اجرای هر گونه آویز، باید وضعیت سقف اصلی از نظر استحکام بررسی شود (به ویژه در سقف‌های تیرچه بلوک و سقف‌های بتنی). همچنین، برای انتخاب نوع عامل اتصال، باید از مناسب بودن آن برای سقف اصلی اطمینان حاصل نمود.
- در لبه‌های باربر و غیرباربر، فاصلۀ مجاز اولین آویز از دیوار به ترتیب حداکثر 40 و 10 سانتی‌متر می‌باشد.

اجرای سازه‌های اصلی سپری‌های 360 T

قبل از اجرای سپری 3600، باید یک برش خاص روی آن انجام شود تا باعث بریده شدن مقداری از سر سپری گردد. مقدار طولی این برش بستگی مستقیم به مقدار قرینه‌سازی سقف در ضلع موازی با سپری دارد که به شکل زیر انجام می‌شود:

برای اینکه یکی از شیارهای سپری T3600 معادل مقدار قرینه‌سازی اولیه شود به صورت زیر اقدام می‌نماییم.

در لبۀ جان این سازه، سوراخ‌هایی به فواصل معین جهت اتصال به آویز تعبیه شده است. در انتهای آویز، یک خم (قلاب) وجود دارد که با عبور این خم از سوراخ‌های موجود، اتصال میان آویز و سازه بر قرار می‌شود. سازه‌های T3600 در فواصل 120 سانتی‌متر به موازات یکدیگر اجرا می‌شوند.

نکات فنی در خصوص اجرای سازۀ اصلی

- فاصلۀ اولین سازه T3600 از دیوارجانبی حداکثر 60 سانتی‌متر می‌باشد. 
- برای اتصال طولی سازه‌ها، در ابتدا و انتهای هر سازه یک زبانۀ اتصال کشویی (کلیک) وجود دارد که با فرو رفتن زبانه‌های مذکور در یکدیگر، سازه‌ها درگیر و اتصال طولی میان آنها بر قرار می‌گردد.
- اجرای آویز اضافه درطرفین محل اتصال دو سازۀ اصلی ضروری است.

اجرای سازه‌های فرعی 1200 T

پس از اجرای سازه‌های اصلی T3600، این سازه‌ها توسط سازه‌های فرعی T1200 (که عمود بر سازه‌های اصلی اجرا می‌شوند) به یکدیگر متصل می‌گردند. برای این منظور، شیارهای قائمی به فواصل معین بر روی جان سازۀ اصلی تعبیه شده که سازه‌های T1200 در فواصل 60 سانتی‌متری به موازات یکدیگر و از طریق شیارهای موجود، به سازه‌های T3600 متصل می‌شوند.

اجرای سازه‌های فرعی 600 T

پس از اجرای سازه‌های فرعی T1200، این سازه‌ها توسط سازه‌های فرعی T600(که موازی سازه‌های اصلی اجرا می‌شوند) به یکدیگر متصل می‌گردند. برای این منظور، شیارهای قائمی به فواصل معین بر روی جان سازۀ T1200 تعبیه شده که سازه‌های T600 از طریق شیارهای موجود، به سازه‌های T1200 متصل و آنها را به دو نیم تقسیم می‌کنند. بدین ترتیب چشمه‌هایی به ابعاد $60 \times 60$ سانتی‌متر حاصل گردیده که تایل‌ها در درون آنها قرار می‌گیرند.

اجرای اجزای بادبندی

برای سقف‌های کاذب با سطوح گسترده، اجرای عناصر بادبندی جهت مهار حرکات جانبی (برای مساحت حداکثر هر 25 مترمربع یک میله فولادی) توصیه می‌گردد. برای این منظور، می‌توان از مفتول با قطر مناسب استفاده نمود.

تنظیم ارتفاع سقف (رگلاژ)

آویز سقف مشبک دارای فنر تنظیم ارتفاع است. با فشردن بال‌های فنر مذکور به سمت یکدیگر، مفتول آویز آزاد شده و می‌توان ارتفاع آویز را به راحتی تنظیم نمود. تنظیم نهایی سقف کاذب پس از تایل‌گذاری به صورت شطرنجی انجام می‌شود.

نصب لایۀ عایق

تایل‌های گچی آکوستیک دارای سوراخ بوده و از طریق هدایت امواج صوتی به فضای پشت سقف، انرژی صوتی را کاهش می‌دهند. در صورت استفاده از لایۀ پشم سنگ در پشت تایل‌ها، میزان جذب صوت در تایل‌های گچی آکوستیک به میزان قابل توجهی افزایش خواهد یافت.

تایل‌گذاری

پس از اجرای زیرسازی فلزی، تایل‌های مورد نظر در درون شبکه‌ها قرار داده می‌شوند (در صورت نیاز می‌توان از گیره‌های مخصوص نگه‌دارندۀ تایل استفاده نمود). برای حفظ تمیزی تایل‌ها، توصیه می‌شود که در هنگام برش‌کاری و نصب، از دستکش کار تمیز استفاده شود.

سایر نکات اجرایی در سقف کاذب مشبک

- به واسطۀ مدولار بودن این نوع سقف کاذب، آرایش تایل‌ها دارای اهمیت ویژه‌ای است. ایجاد اندازه‌های برابر در حاشیه‌های سقف، در زیبایی کار تمام شده اهمیت ویژه‌ای دارد؛ لذا در زمان تقسیم فضای سقف، توصیه می‌شود که اندازه‌گذاری‌ها از وسط فضای مورد نظر انجام شود.
- برای رفع مشکلات هندسی حاشیۀ سقف کاذب، می‌توان در پیرامون کار، از سقف کاذب یکپارچه (به صورت باکس) و در وسط کار از سقف کاذب مشبک استفاده نمود. در این حالت، با اندازه‌گذاری مناسب می‌توان سقف مشبک را بدون نیاز به برش‌کاری و با حفظ ابعاد مدول اجرا نمود.
- در هنگام اجرای سقف کاذب مشبک، مکان‌یابی روشنایی‌ها، تجهیزات آتش‌نشانی و دریچه‌های تهویه در محل مناسب، باید پیش‌بینی شود.
- در سقف‌های کاذب مشبک، می‌توان شکست‌هایی با زاویۀ حداکثر 45 درجه اجرا نمود. سازه‌های بالایی و پایینی در این شکست‌ها، سازۀ اصلی (3600T) بوده و تنها یک ردیف تایل را می‌توان در این محل اجرا نمود.

- برای ایجاد اختلاف سطح میان دو سقف کاذب مشبک، می‌توان در محل تلاقی دو سقف، از یک کتیبه استفاده نمود.

ضوابط بارگذاری:

بارهای نقطه‌ای با وزن کمتر از 500 گرم (نظیر روشنایی‌های کوچک) را می‌توان به طور مستقیم به تایل وارد نمود. بار الحاقاتی که وزن آنها بیش از مقدار مذکور است (مانند روشنایی‌های $60 \times 60$ سانتی‌متر)، باید با آویزهای کمکی به سقف اصلی منتقل شود.

برای نصب قاب مهتابی که وزن سنگینی دارد، آویز باید از خود قاب مهتابی گرفته شود.