درسنامه آموزشی تولید و نگهداری گیاهان فضای سبز کلاس دوازدهم امور باغی

واحد یادگیری 2: کاشت چمن

اولین کار در آماده‌سازی زمین، آزمایش خاک و تعیین وضعیت فیزیکی و شیمیایی خاک است. با توجه به نتایج آزمایش خاک اقدامات لازم جهت آماده‌سازی زمین انجام می‌شود.

آماده‌نمودن صحیح خاک احتیاج به آگاهی در مورد بافت و pH خاک دارد. خاک‌های لومی برای کاشتن بسیار مناسب هستند. برای آماده‌نمودن خاک جهت چمن‌کاری، ممکن است جهت نزدیک‌تر‌شدن به حالت لومی به آن رس، شن یا هوموس (ماده آلی) اضافه گردد.

اکثر چمن‌ها در خاک با pH خنثی (7) تا کمی اسیدی (6/5) بهترین رشد را دارند. در صورت لزوم با اضافه‌کردن مواد لازم pH خاک را می‌توان به خنثی تا کمی اسیدی تبدیل کرد (با اضافه‌کردن گچ- گوگرد و...).

پس از پاک‌سازی زمین از قلوه سنگ‌ها، علف‌های هرز و بقایای گیاهی زمین شخم زده می‌شود. و در صورت لزوم مواد آلی به آن افزوده می‌شود. اگر سی درصد خاک از مواد آلی تشکیل شده باشد، برای چمن‌کاری مناسب است. کود حیوانی پوسیده ایجاد هوموس می‌نماید که ماده‌ای ارزشمند در خاک می‌باشد. هوموس به نگهداری آب در خاک کمک می‌کند، همچنین هوموس تهویه خاک را بهبود می‌بخشد. مواد آلی را می‌توان هنگام آماده‌نمودن خاک به آن اضافه نمود.

قبل از بذرپاشی سطح خاک باید کاملاً صاف شود، گودال‌ها پرشده و بلندی‌ها تسطیح گردند. این کار را با کمک یک تخته یا آسان‌تر از آن با گرداندن یک غلتک استاندارد روی خاک انجام می‌دهند. شیب‌بندی مناسب به میزان 1-2 درصد ضروری است که برای این امر بایستی لایه‌ای به عمق 15-10 سانتی‌متر کنار زده شود تا در مراحل شیب‌بندی از خاک آن استفاده گردد. شیب‌بندی باید آرام و تدریجی باشد و در طول مسیر، نباید نقطه‌ای بلندتر باشد (که زودتر خشک شود) یا گود باشد (که آب در آن جمع شود). باید از وجود زهکش مناسب در خاک زیرین (سی سانتی‌متر به پائین) اطمینان حاصل کرد. این زهکش باید به گونه‌ای باشد که با انجام آبیاری در بستر کاشت حالت غرقاب ایجاد نگردد. اهمیت این موضوع در زمین‌های ورزشی که نیاز به خروج سریع آب دارند، به مراتب بیشتر است.

پس از آماده‌سازی بستر و تسطیح آن، زمین باید غلتک زده شود. غلتک‌زدن، باعث رشد بهتر ریشه‌های چمن می‌شود. به ویژه در خاک‌های سنگین که در اثر شخم، بیش از حد نرم شده‌اند لازم است؛ چرا که پس از آبیاری اولیه به علت تغییر حجم خاک و نشست آن سطح صاف چمن دچار مشکل می‌شود.

روش‌های مختلف کاشت چمن

1- بذرکاری

رایج‌ترین روش در ایران است و نسبت به سایر روش‌ها، کم هزینه‌تر است.

زمان کاشت باید هنگامی باشد که دمای خاک و هوا برای رویش بذر مناسب باشد و بعد از آن نیز چمن باید تا قبل از نامساعدشدن شرایط محیطی فرصت کافی برای گسترش ریشه‌ها داشته باشد. در بیشتر نقاط کشور ما این شرایط در اوایل بهار و پاییز فراهم است و کاشت بذر محدود به این دو زمان می‌شود.

مقدار بذر مصرفی در مورد بذور ریز 15 تا 20 گرم در مترمربع و در بذور درشت 30 تا 50 گرم در هر مترمربع می‌باشد که این مقدار بسته به عادت رشد و اندازه بذر متفاوت است.

میزان بذرپاشی و تعداد روزهای لازم برای جوانه زنی تعدادی از انواع چمن‌ها

نوع چمن	مقدار تقریبی بذر مصرفی (کیلوگرم در 100 مترمربع)	تعداد تقریبی روزهای لازم برای جوانه زنی
پوآی معمولی	2	6-28
پوآی خزنده	2	5-6
لولیوم چندساله	3-4	3-10
فستوکای قرمز خزنده	2-2/5	5-12
فستوکای بلند	3-4	4-12
برموداگراس	2	7-15
زویزیا گراس	1-2/5	10-14

بعد از بذرپاشی روی بذرها با یک مالچ آلی مانند کود دامی پوسیده، کمپوست و غیره به عمق 1 تا 2 سانتی‌متر پوشانده می‌شود و سپس روی آن غلتک‌زده می‌شود تا تماس بین بستر و بذر به خوبی برقرار شود و سپس آبیاری انجام می‌شود.

2- کاشت استولون و ریزوم

به جای بذر از استولون و ریزوم‌های چمن استفاده می‌شود. بعد از پخش‌کردن قطعات 5 تا 10 سانتی‌متری استولون‌ها و ریزوم‌ها، روی آن‌ها را با خاک پوششی مناسب پوشانده و یا غلتک‌زده می‌شود. این روش برای چمن‌های دارای استولون و بیشتر برای بنت گراس خزنده و برموداگراس استفاده می‌شود. در روش دیگر منطقه موردنظر را با خاکی که حاوی ریزوم‌ها و استولون‌های چمن است پوشش می‌دهند که این روش برای مناطق شیب‌دار و بیشتر برای چمن برموداگراس استفاده می‌شود.

3- نشاکاری

در این روش استولون‌ها یا ریزوم به‌صورت ردیفی در جوی‌ها یا چاله‌های کوچک کاشته شوند. در این روش نسبت به دو روش قبلی یعنی کاشت غیرمنظم استولون‌ها و ریزوم‌ها، تلفات کمتر است. این روش بیشتر برای چمن‌های برموداگراس، زوی زیاگراس و بنت گراس استفاده می‌شود و استفاده از آن برای ترمیم چمن محدود می‌شود.

4- کاشت قطعات کوچک چمن (Plugging)

در این روش از قطعات کوچک چمن آماده یا پلاگ‌ها که سطحی حدود 13 تا 26 سانتی‌مترمربع دارند برای ترمیم و یا احداث چمن جدید استفاده می‌شود. در این روش بیشتر برای چمن‌های زوی زیاگراس، مانیلاگراس، سن اگوستین گراس، سنتی پدگراس و بوفالوگراس استفاده می‌شود.

5- هیدروسیدینگ (Hydroseeding) 

در این روش بذرها به همراه آب و کودهای شیمیایی و ضدعفونی‌کننده‌ها و یک مالچ آلی مانند کمپوست، داخل یک تانک مخصوص قرار می‌گیرند و پس از مخلوط‌شدن، توسط پمپ به زمین موردنظر پاشیده می‌شود. (مانند حاشیه جاده‌ها و یا مناطق شیب‌دار) همچنین این روش در مناطق سنگلاخی که امکان شخم زمین وجود ندارد، کاربرد دارد.

6- قطعه کاری چمن (Sodding)

قطعه‌کاری چمن یکی از روش‌های مهم ترمیم چمن است که شامل انتقال چمن‌های رشد یافته و بالغ از محل تولید به محل اصلی است. قطعات چمن در ابعاد مختلف بریده و منتقل می‌شوند که اگر چمن با طول زیاد بریده شود و به‌صورت لوله شده (رول شده) جا‌به‌جا شود، اصطلاح چمن رول به کار می‌رود.

آبیاری چمن

آب عامل مهم در نگهداری چمن است. در مناطق خشک گاهی تا دو بار در روز چمن را آبیاری می‌کنند تا چمنی سالم و شاداب داشته باشند. اکثرا آبیاری به‌طور تجربی با احساس خشکی فصلی انجام می‌شود. نیاز آبی چمن بسته به گونه چمن، نوع خاک و شرایط محیطی متفاوت است. به‌طور میانگین چمن در شرایط نگهداری عادی به 2/5 تا 3/75 سانتی‌متر در هفته، آب نیاز دارد که می‌تواند از طریق بارندگی، آبیاری و یا ترکیبی از هر دو تأمین شود. به‌طور میانگین یک درصد از این مقدار صرف رشد و نمو چمن می‌شود.

روش‌های آبیاری چمن

1- روش آبیاری دستی:

در این روش، آبیاری زمین چمن توسط شخص و با استفاده از شیلنگ و آبپاش انجام می‌گیرد.

2- سیستم‌های آبیاری:

در آبیاری چمن از انواع سیستم‌های آبیاری بارانی استفاده می‌شود که معمولاً از نوع خودکار استفاده می‌کنند. لوله‌ها در مرحله آماده‌سازی زمین برای کشت چمن نصب می‌شوند. آبفشان‌های مخفی شونده که در نقاط مختلف زمین در زیر سطح چمن نصب می‌شوند، در زمان آبیاری بالا آمده و آبیاری را انجام می‌دهند.

واحد یادگیری 3: چمن‌زنی

چمن‌زنی یکی از شاخص‌های مهم در مراقبت، برای داشتن یک چمن با کیفیت است. یکی از اهداف چمن‌زنی، تشویق گیاه جوان به تولید شاخ و برگ افقی است که تا حدامکان سریع‌تر انجام گیرد.

این امر باعث به وجودآمدن یک چمن ضخیم (متراکم) می‌شود. اولین چمن‌زنی بایستی هنگامی انجام شود که چمن به حداقل ارتفاع 2/5 تا 5 سانتی‌متر رسیده باشد (حدود یک تا دو سانتی‌متر از انتهای برگ خشک شده باشد).

اولین برش باید از ارتفاع بیشتر از حد معمول زده شود تا چمن به خوبی پنجه بزند.

دو نکته مهم در چمن‌زنی، ارتفاع برش و تعداد دفعات چمن‌زنی است. هر دوی این عوامل با توجه به گونه چمن، رقم، میزان دما و سطح کیفیت مطلوب چمن متفاوت است. 

ارتفاع چمن‌زنی

بهترین ارتفاع چمن‌زنی به عادت رشدی و عرض برگ گونه‌های چمن بستگی دارد. به عنوان یک قاعده کلی در هر سربرداری باید برگ چمن کوتاه شود تا رنگ و یکنواختی مطلوب چمن حفظ شود. این ارتفاع از 2/5 تا 10 سانتی‌متر متفاوت است. اگر ارتفاع چمن‌زنی بیش از حد پایین باشد موجب آسیب رساندن به چمن و رشد ضعیف ریشه‌ها می‌شود و زمانی که ارتفاع چمن‌زنی بلند باشد برای رشد مطلوب ریشه‌ها شرایط بهتری فراهم می‌شود.

زمان چمن‌زنی

برای حفظ جذابیت چمن باید به‌طور متوسط یک بار در هفته چمن‌زنی انجام شود. (در تابستان)

ضرورت و اهمیت چمن‌زنی

- به منظور زیبایی و حفظ سلامت ظاهری در چمن‌کاری، چمن‌زنی باید به‌طور مرتب و بسته به مقدار رشد چمن‌ها انجام گیرد. به گونه‌ای که ارتفاع چمن‌ها از سطح خاک همیشه به‌طور متوسط در حد 4 تا 5 سانتی‌متر نگه داشته شده تا از به گل رفتن و در نهایت به بذر نشستن چمن جلوگیری گردد. این عمل یکی از مهم‌ترین عملیات نگهداری در چمن بوده و در تمامی فصول رشد در سال مرتباً باید انجام شود.

نقش چمن‌زنی در حفظ زیبایی چمن

- بلند نگه‌ داشتن چمن باعث بروز پدیده‌ای به نام کاهبرگ می‌شود. این به معنی تولید یک حجم به هم فشرده، از ریزوم و ریشه در سطح روی خاک می‌گردد، که در نهایت باعث از بین رفتن شکل منظم چمن و اشکال در عملیات بعدی چمن‌زنی خواهد شد.
- اگر چمن‌زنی در روزهای گرم به تأخیر افتد چمن به گل نشسته و تولید بذر می‌کند و موادغذایی، صرف خوشه بستن شده و نهایتاً چمن ضعیف می‌شود.

به عنوان یک قاعده کلی، با افزایش دما، ارتفاع چمن‌زنی بلندتر (میزان کوتاه‌کردن کمتر) و با کاهش دما ارتفاع چمن‌زنی کوتاه‌تر (میزان کوتاه‌کردن بیشتر) توصیه می‌شود.

زمان مناسب چمن‌زنی

به‌طور معمول زمانی که ارتفاع چمن به حدود 7 تا 10 سانتی‌متر رسید اقدام به کوتاه‌کردن چمن می‌نمایند و میزان رشد چمن در مناطق مختلف متفاوت است هر جا میزان دریافت آفتاب بیشتر باشد رشد چمن بیشتر خواهد بود. 

برای انجام چمن‌زنی بهتر است 24 ساعت قبل از آن آبیاری صورت نگیرد تا اولا به‌طور یکسان چمن‌ها بریده شوند، در ثانی باعث تخریب بستر نشود. بهتر است چمن‌زنی در ساعات خنک روز (صبح یا عصر) انجام شود و باقیمانده چمن‌ها پس از آن جمع‌آوری شود.

بعد از اتمام چمن‌زنی باید با استفاده از حاشیه زن و یا قیچی مخصوص این کار قسمت‌هایی که به علت نزدیکی به حاشیه‌ها توسط چمن‌زن کوتاه نشده عملیات کوتاه‌کردن انجام شود. انجام عملیات چمن‌زنی در مناطق معتدل به‌طور معمول حدود هر 10 روز یکبار انجام می‌شود.

وجین علف‌های هرز در داخل چمن باید به‌طور مرتب و قبل از گلدهی به‌وسیله چاقو از ریشه درآورده شود. عدم انجام این کار باعث تضعیف چمن در مدت بسیار کوتاهی خواهد شد.

برای جلوگیری از بروز خسارت به ادوات و وسایل چمن‌زنی بهتر است حاشیه چمن‌کاری و نزدیک به جدول و درختان به فاصله 10 سانتی‌متر چمن کاری انجام نشود و اگر قبلاً انجام شده است با استفاده از بیل به‌صورت یکدست و مرتب برداشته شود.

نظافت

انجام نظافت و جمع‌آوری آشغال‌ها از سطح چمن به دلیل اینکه این مواد در سطح صاف و یکدست چمن سریعاً دیده می‌شوند باید به‌صورت روزانه انجام شود.

ماشین‌های چمن‌زنی

برش چمن ضمن این که باعث استمرار رشد و شادابی آن می‌شود، چشم انداز خوبی هم به آن می‌دهد. بر همین اساس سرزنی چمن‌ها در فواصل معینی از سال صورت می‌گیرد. برای سرزنی چمن از ماشین‌های چمن‌زن استفاده می‌شود. ارتفاع برش با توجه به فصل و هدف از چمن‌کاری متفاوت است. این ارتفاع از 4 تا 5 سانتی‌متر متغیر است. مثلا در فصل تابستان ارتفاع 5 سانتی‌متر برای کاهش تبخیر از سطح خاک و برای زمین‌های ورزشی ارتفاع 4 سانتی‌متر توصیه شده است. چمن‌زن‌ها در انواع دستی بدون موتور، دستی موتوری و موتوری خودگردان وجود دارند.

چمن‌زن دستی:

توان مورد نیاز این چمن‌زن‌ها از طریق چرخ‌های زمین گرد تأمین می‌شود و واحد برش آن از نوع تیغه‌های استوانه‌ای است، کاربرد این چمن‌زن در قطعات کوچک یعنی کمتر از 500 متر مربع می‌باشد و نحوه کار بدین ترتیب است که تعدادی تیغه منحنی‌وار طوری روی یک محور نصب شده‌اند که با ایجاد شکل استوانه‌ای در هر لحظه یک نقطه از تیغه‌ها با چمن درگیر می‌شود (برش قیچی‌وار). چمن در میان فک ثابت و این تیغه‌ها قرارگرفته و بریده می‌شود.

با دوران تیغه عمل قیچی‌کردن اتفاق می‌افتد و چمن‌ها بریده می‌شود. انتقال نیرو از چرخ‌ها به تیغه برش به وسیله چرخ دنده انجام می‌شود، در مرحله انتقال نیرو از چرخ به تیغه‌ها تعداد دور چرخ تا حد موردنیاز تیغه‌ها افزایش می‌یابد، به‌طوری که نسبت افزایش دور تا 5 برابر می‌رسد. انتقال نیرو فقط در هنگام حرکت به سمت جلو وجود دارد و موقع حرکت به سمت عقب انتقال نیرو قطع می‌شود.

تعداد تیغه‌های واحد برش در ماشین‌های مختلف متفاوت است یعنی ممکن است از 4 الی 12 عدد وجود داشته باشد و با توجه به قطر استوانه در هر متر طول 50 الی 150 برش انجام می‌شود. هرچه تعداد تیغه‌ها بیشتر باشد تعداد برش‌ها در واحد طول زیادتر شده در نتیجه سطح برش خورده چمن یکنواخت‌تر خواهد بود. با تنظیم فاصله تیغه‌ها و فک ثابت نسبت به زمین، ارتفاع برش چمن تغییر می‌کند. دو چرخ کناری برای تأمین نیرو و سهولت حرکت و مجموعة غلتک مانند در عقب ماشین برای هدایت و کنترل یکنواختی برش می‌باشد.

چمن‌های بریده شده در سطح زمین ریخته می‌شود که درصورت لزوم با استفاده از چنگک‌هایی جمع‌آوری و از محل خارج می‌شود.

چمن‌زن موتوری:

برای چمن‌زنی قطعات بیش از 5000 متر مربع از چمن‌زن‌های موتوری استفاده می‌شود. موتور این چمن‌زن‌ها ممکن است احتراقی یا برقی باشد. اجزای تشکیل‌دهنده یک چمن‌زن موتوری شامل شاسی، چرخ‌ها، موتور، تیغه برش، دسته هدایت، اهرم‌های کنترل و مخزن جمع‌آوری چمن برش خورده است.

این چمن‌زن به‌طور معمول دارای چهار چرخ است که امکان حرکت آن را فراهم می‌سازد. موتور احتراقی مورد استفاده اغلب چهار زمانه بنزینی تک سیلندر است.

توان این موتورها در حدود 4 تا 7 قوه اسب است که دارای مخزن سوخت، مخزن روغن، فیلتر هوا و هندل تسمه‌ای است. موتور هوا خنک بوده و سیستم جرقه آن از نوع مگنتی است. تعداد دور این موتورها حدود 3000 الی 4000 دور در دقیقه است. تیغه به‌طور معمول مستقیماً به محور خروجی متصل می‌شود و با شروع به کار موتور تیغه نیز می‌چرخد و تعداد دور آن برابر تعداد دور موتور است. اخیرا در بعضی از چمن‌زن‌ها برای افزایش ایمنی کار از یک کلاچ استفاده شده که قطع و وصل چرخش تیغه به‌وسیله اهرمی صورت می‌گیرد. تیغه به شکل‌های مختلف یک تکه یا چند تکه سوار بر یک بشقاب وجود دارد. نوع بشقابی در هنگام کار و برخورد با موانع ایمنی بیشتری دارد. تیغه به علت داشتن لنگر زیاد در بعضی از موتورها وظیفه چرخ لنگر را نیز بر عهده دارد. به‌طوری که ممکن است در صورت عدم نصب تیغه، روشن نمودن موتور با مشکل مواجه شود. فقط قسمت انتهایی تیغه عمل برش را انجام می‌دهد که طول آن 5 الی 10 سانتی‌متر است و باید تیز نگه داشته شود. لبۀ انتهایی مقابل قسمت برنده کمی خمیدها ست به نحوی که هنگام برش چمن‌ها، بقایای بریده شده به یک سمت هدایت می‌شود. چنان چه مخزن جمع‌آوری به ماشین نصب باشد به داخل آن پرتاب می‌شود. برای این که چمن‌های بریده شده به قطعات ریزتری تبدیل شود، در این حالت جای کمتری در مخزن اشغال می‌شود و درصورت رهاشدن در زمین، چمن‌ها زودتر می‌پوسند لبۀ برنده تیغه به‌صورت پله‌ای ساخته می‌شود. لبۀ برنده ممکن است با تیغه یک تکه و دو تکه بوده و قابل تنظیم باشد.

تنظیم ارتفاع برش با تغییر فاصله تیغه با زمین به وسیله چرخ‌ها انجام می‌شود. هرچه تیغه به زمین نزدیک‌تر باشد ارتفاع برش کمتر خواهد بود. عرض کار این چمن‌زن‌ها برابر طول تیغه است. طول تیغه ممکن است از 30 تا 50 سانتی‌متر باشد.

دسته هدایت معمولاً با زاویه کمتر از 60 درجه نسبت به افق به بدنه وصل می‌شود. دامنه تغییر زاویه برای کاربران متفاوت است. این دسته علاوه‌بر امکان هدایت دستگاه در مسیرهای موردنظر، اهرم‌های کنترل نیز بر روی آن نصب می‌گردد.

مخزن جمع‌آوری به دلخواه و بر حسب ضرورت قابل نصب و یا جداکردن از چمن‌زن است. حجم این مخزن از 50 تا 80 لیتر است. این مخزن دارای منافذی است (تور مانند) تا چمن‌های بریده‌شده، که همراه با جریان هوا وارد آن می‌شود، در مخزن باقی مانده و هوا از آن خارج شود. جنس آن اغلب پلاستیکی است. برای سهولت هدایت چمن‌های بریده‌شده به سمت مخزن، بدنه دارای شکل حلزونی است درصورتی که خواسته باشیم چمن بریده شده جمع‌آوری نشود، مخزن را از چمن‌زن جدا کرده و دریچه خروجی در انتهای مجرای حلزونی بدنه را می‌بندیم. گفتنی است یک نوع از چمن‌زن‌های دستی موتوری دارای واحد برش استوانه‌ای هستند که مکانیزم عمل برش چمن در آن‌ها شبیه به چمن‌زن‌های دستی بدون موتور است. موتور محرک این نوع چمن‌زن‌ها از نوع محور افقی است.

سرویس و نگهداری این نوع چمن‌زن‌ها شامل دو قسمت موتور و واحد برش چمن است. سرویس‌های اولیه موتور شامل تمیزکردن فیلتر هوا، تعویض روغن، بازدید شمع و تمیزکردن آن و مخزن سوخت است که مطابق دستورالعمل‌های مربوط به موتور هر چمن‌زن باید انجام شود. تمیزکردن اطراف شبکه‌های خنک‌کننده سیلندر از بقایای چمن پس از پایان کار روزانه الزامی است. وارسی کلیه پیچ‌های قطعات قبل و بعد از کار باید انجام شود. سرویس و نگهداری واحد برش هم شامل تمیزکردن تیغه، اطراف محوری که تیغه به آن وصل می‌شود و محفظه اطراف تیغه از بقایای چمن‌های بریده شده می‌باشد که پس از هر روز کار باید با دقت و با فرچه مویی به نسبت زبری انجام شود. همچنین لبه‌های برنده تیغه که در صورت کندشدن باید تیز شوند. تیزکردن لبه تیغه باید فقط از یک جهت صورت گیرد. بازدید چرخ‌ها به این منظور که اجسامی در اطراف آن‌ها گیر نکرده باشد، لازم است.

پیچ اتصال تیغه به محور موتور نیز باید قبل و بعد از هر روز کار و همچنین در حین کار کنترل شود.

چمن‌زن برقی:

این ماشین‌ها برای عرصه‌های کوچک و کمتر از 1000 متر مربع بدون ایجاد هرگونه سر و صدا و آلودگی بسیار مناسبند که ممکن است با برق شهر (220 ولت) یا با باتری قابل شارژ 12 ولت راه‌اندازی شوند (شکل فوق) در صورتی‌که به برق شهر متصل باشند به سیم سیار نیاز دارند و حرکت آن‌ها در محدودۀ طول سیم سیار و وجود پریز برق است. ولی با باتری حوزه عمل بیشتری می‌توان داشت. مدت زمان کارکرد با باتری محدود است یعنی تا زمانی که باتری برق کافی داشته باشد می‌توان با آن کار کرد. قدرت موتور از 1 تا 2 کیلووات و دور آن از 2 تا 8 سانتی‌متر 2500 تا 3800 دور در دقیقه و عرض کار از 35 تا 45 سانتی‌متر و ارتفاع برش از 5 است. راه‌اندازی و سرویس و نگهداری این ماشین‌ها شبیه به نوع موتور احتراقی است با این تفاوت که موتور این نوع نیاز به رسیدگی به سوخت و روغن و غیره ندارد.

چمن‌زن خودگردان:

برای چمن‌زنی قطعات بیش از 2000 متر مربع از این ماشین‌ها می‌توان استفاده کرد. روش کار این چمن‌زن‌ها کاملاً مشابه نوع موتوری دستی است که برای افزایش سرعت عمل و ظرفیت کاری و نیز فراهم‌آوردن آسایش برای کاربر، آن را به‌صورت یک خودرو طراحی و ساخته‌اند.

موتور علاوه‌بر تأمین نیروی لازم برای برش چمن، قدرت موردنیاز برای حرکت دستگاه را نیز فراهم می‌سازد. موتور به کار رفته در این دستگاه‌ها معمولاً یک موتور چهار زمانۀ تک سیلندر بنزینی محور عمودی است که ممکن است قدرتی حدود 10 الی 18 قوه اسب داشته باشد. برای سهولت روشن‌کردن موتور از استارت استفاده می‌شود که برای راه‌اندازی آن یک باتری 12 ولت وجود دارد. سیستم جرقه‌زن و تولید برق از نوع مگنتی است که عمل شارژ باتری را هم انجام می‌دهد و اصولاً در مسیر جریان برق، تنظیم‌کننده برق (آفتامات) هم وجود دارد. برروی محور خروجی موتور دو عدد چرخ تسمه (پولی) نصب شده است که یکی از آن‌ها برای تأمین توان حرکتی و دیگری برای تأمین توان چرخشی تیغه است. انتقال توان به‌وسیله تسمه صورت می‌گیرد که در مسیر آن برای قطع و وصل نیرو از یک چرخ تسمه هرز گرد استفاده می‌شود. زمانی که چرخ یاد شده کشش لازم را در تسمه ایجاد کند و درگیری کامل شود، نیرو منتقل می‌گردد و چرخ تسمه متحرک نیز به چرخش در می‌آید و در حالت کلاچ‌گیری یا عدم درگیری، تسمه شل شده و روی چرخ تسمه محرک می‌لغزد. برای نشستن راننده یک صندلی تعبیه شده است و کلیه اهرم‌های هدایت و کنترل ماشین در کنار راننده قرار دارد. برخی از این اهرم‌ها عبارتند از: فرمان که به چرخ‌های جلو متصل است و از طریق میله‌هایی حرکت چرخشی فلکه به محور چرخ‌های جلو می‌رسد و آن‌ها را به سمت راست یا چپ منحرف می‌کند.

پدال کلاچ و ترمز و اهرم ترمز دستی، برای دو عمل کلاچ‌گیری و ترمزکردن دستگاه معمولاً از یک پدال استفاده می‌شود. در مرحله اول فشار، کار کلاچ و در مرحله دوم فشاردادن، کار ترمز را انجام می‌دهد. اهرم ترمز دستی هم به این پدال ارتباط دارد. ترمز فقط در چرخ‌های عقب وجود دارد.

دسته گاز، برای تنظیم گاز دو حالت حداقل برای کار درجا و قبل از شروع به کار و حداکثر برای حرکت و انجام کار وجود دارد.

دسته راه‌اندازی تیغه، همان‌طوری که گفته شد به یک عدد چرخ تسمه هرز گرد متصل است که کشش تسمه را کم و زیاد می‌کند. با افزایش کشش تسمه درگیری بین تسمه و چرخ تسمه محرک برقرار می‌شود و نیرو منتقل می‌گردد.

دسته دنده حرکت که معمولاً دارای 4 یا پنج وضعیت برای حرکت به جلو و یک وضعیت به عقب است برای انتخاب سرعت‌های متفاوت جعبه دنده و کاهنده نهایی پیش‌بینی شده تا برحسب ضرورت توان و سرعت موردنظر تأمین گردد.

اهرم تنظیم فاصله تیغه با زمین، فاصله قرارگیری مجموعه تیغه و محفظه در برگیرنده آن با این اهرم تنظیم می‌شود که برای تنظیم ارتفاع برش چمن به کار می‌رود. برای روشن‌کردن موتور و برقراری جریان برق اغلب این ماشین‌ها به کلید سوئیچ مجهز هستند. کلید روشن‌کردن چراغ‌ها، اغلب این ماشین‌ها به چراغ روشنایی جلو مجهزند که امکان حرکت و کار در شب را فراهم می‌کنند.

چراغ‌های هشدار به منظور تسلط کاربر و امکان کنترل دستگاه در حین کار بعضی از چمن‌زن‌ها به چراغ‌ها و علائم هشداردهنده مجهزند. به‌طور مثال، ممکن است با پرشدن سبد جمع‌آوری چمن، در بعضی از چمن‌زن‌ها چراغی روشن شود یا بوقی به صدا درآید؛ در این صورت لازم است کاربر سبد را تخلیه نماید. برای تخلیه سبد بدون پیاده‌شدن اهرمی در کنار راننده قرار دارد. اهرم تخلیه مخزن یا سبد، برای اینکه راننده بدون پیاده‌شدن مخزن را تخلیه کند اهرمی در کنار او قرار دارد که با فشاردادن آن قسمت زیرین مخزن رها می‌شود و با چرخاندن آن چمن‌های جمع‌آوری شده کاملاً تخلیه می‌شوند.

واحد برش این چمن‌زن‌ها نیز شبیه به نوع دستی موتوری است که دور موتور معمولاً بدون کاهش و افزایش به‌وسیله تسمه و چرخ تسمه به تیغه می‌رسد. اغلبا ین ماشین‌ها به مخزن یا سبد جمع‌آوری مجهزند. در غیر این صورت چمن‌های بریده شده از کنار محفظه تیغه به بیرون پرتاب شده و در سطح زمین رها می‌شود. مخزن یا سبد به قسمت عقب ماشین نصب می‌گردد و حجم آن حدود 200 الی 350 لیتر است. تعداد تیغه ممکن است یک یا دو عدد باشد که طول تیغه یا تیغه‌ها تعیین‌کننده عرض کار دستگاه است. این عرض کار حدود 70 تا 100 سانتی‌متر می‌باشد تیغه‌ها دارای لبۀ تیز برای برش چمن و لبه خمیده برای هدایت چمن‌های بریده شده به مخزن هستند.

کوددهی چمن

نظر به آهکی‌بودن خاک‌های زراعی کشور، بیکربناته‌بودن آب‌های آبیاری، کمی مواد آلی در خاک‌های زیرکشت و نیاز چمن به تمام عناصرغذایی، مصرف متعادل کودها برای استقرار و تداوم سرسبزی چمن الزامی است. در اراضی که قرار است چمن‌کاری شود باید مقداری کودهای نیتروژنی ترجیحاً سولفات آمونیوم و کودهای پتاسیمی مصرف شود و مصرف کودهای فسفاته را به خاطر جلوگیری از رقابت در جذب عناصر ریزمغذی به ویژه روی، به نصف مقدار رایج کاهش داده و از کودهای کامل میکرو مخصوصاً سولفات روی و اسید بوریک براساس آزمون خاک استفاده شود.

به خاطر حلالیت و آبشویی ممکن است بخشی از پتاسیم و نیتروژن آبشویی شده و از دست برود اما فسفر در خاک باقی می‌ماند و از دسترس خارج نمی‌شود. در عمل برای اطمینان از تأمین تمام عناصر غذایی، به‌طور معمول یک کود کامل پیشنهاد می‌شود و باید حداقل یکبار در سال مصرف شود.

هوادهی چمن

یکی از فعالیت‌های مهم نگهداری چمن در خاک‌های سنگین، هوادهی است. پس از اینکه چمن به مدت طولانی در معرض رفت و آمد قرار گرفت، خاک زیرین فشرده می‌شود، به‌ طوری که باعث جلوگیری از نفوذ آب و هوا می‌شود و در نتیجه رشد ریشه کاهش می‌یابد. برای افزایش هوادهی و زهکشی، از دستگاه هوادهی چمن استفاده می‌شود. این دستگاه قسمت‌هایی از خاک را خارج کرده و ایجاد منافذی در داخل خاک می‌نماید. این عمل بهتر است در زمان رشد فعال چمن انجام شود.

غلتک‌زنی

در چمن‌های استقراریافته برای محکم‌کردن خاک اطراف ریشه‌ها پس از یخ‌زدن و ذوب‌شدن زمستانه، صاف‌کردن سطح چمن جهت تسهیل چمن‌زنی و کاهش خاصیت مویینگی سطح خاک پوک انجام می‌شود.

خاک‌دهی سطح چمن

لایه نازکی از خاک، کمپوست یا مواد هوموسی را در سطح چمن پخش می‌کنند. خاک مورد استفاده باید یکنواخت و عاری از آفات و بیماری‌ها و بذر علف‌های هرز باشد و نیز از نظر بافت مشابه خاک چمن مورد استفاده باشد. به‌طور معمول 0/5 تا 1/5 متر مکعب در 90 مترمربع استفاده می‌شود. که تقریباً 0/5 تا 1/5 سانتی‌متر سطح چمن را پوشش می‌دهد. 

لکه‌گیری و ترمیم چمن:

در قسمت‌هایی که چمن در اثر عملیات از بین‌بردن علف‌های هرز از بین رفته است لکه‌گیری و کاشت چمن مجدد ضرورت خواهد داشت. بهتر است این عمل در فصل رشد و هر ماه یکبار انجام شود و با توجه به میزان تخریب صورت گرفته این عملیات شامل اضافه‌کردن خاک، غلتک‌زدن، اضافه‌کردن بذر و کود حیوانی را شامل شود.

واحد یادگیری 4: پلاکاژ (ترمیم)

اغلب به دلایل مختلف بخش‌هایی از چمن به‌صورت لکه‌ای خشک می‌شود که باید ترمیم شوند، این نقاط را می‌توان بذرکاری کرد. یک روش ساده خراش‌دادن با یک شن‌کش و حذف بقایا و چمن‌های از بین رفته است. بذر از پیش با پیت خشک و مقدار کمی کود، مخلوط شده و در یک کیسه ریخته می‌شود. در زمان کاشت مقدار موردنیاز را در یک فرغون ریخته و مرطوب کرده، با بیل به ضخامت 2/5 سانتی‌متر به‌طور یکنواخت پخش می‌کنند. سپس با غلتک سبک کمی فشرده کرده، آبیاری انجام می‌شود.

روش دیگر ترمیم با استفاده از قطعه کاری چمن است:

قطعه‌کاری چمن (Sodding)

استفاده از قطعات چمن از زمان‌های گذشته برای چمن‌کاری مرسوم بوده است. در ایران باستان در دوره هخامنشیان، قطعات چمن از علف‌زارها بریده شده و در باغات پادشاهان ایرانی استفاده می‌شدند. اواخر دهه 1950 میلادی به‌طور تکان‌دهنده‌ای صنعت تولید چمن رل در آمریکای شمالی و اروپا رواج یافت و از قطعات چمن برای طراحی فضای سبز منازل، محل کار، سازمان‌ها و اماکن تجاری استفاده می‌گردید و با مکانیزاسیون تمام مراحل تولید چمن رل، روند رو به رشد این صنعت همچنان ادامه دارد.

مزایای چمن‌های قطعه‌ای

1- استقرار سریع چمن و امکان استفاده در تمام مدت سال:

برخلاف روش بذرکاری که باید در زمانی انجام شود که شرایط آب و هوایی برای جوانه‌زنی بذور و رشد بعدی آن‌ها آماده باشد. از روش قطعه‌کاری چمن می‌توان در تمام مدت سال به جز مواقع یخبندان‌های زمستانه استفاده کرد. بنابراین برای ترمیم نقاط آسیب دیده چمن و یا احداث چمن در هر زمانی می‌توان از چمن‌های قطعه‌ای استفاده کرد.

2- کاهش میزان آبیاری و هزینه‌های نگهداری در سه ماه اول استقرار:

در استفاده از چمن‌های قطعه‌ای، با توجه به بلوغ کامل چمن در هنگام انتقال، پس از مستقرشدن چمن چون سطح بستر کاملاً پوشانده می‌شود، میزان تبخیر آب از زمین نسبت به روش بذرکاری بسیار کمتر است و نیاز به آبیاری کمتری دارد. با توجه به بلوغ چمن، علف‌های هرز اجازه رشد پیدا نمی‌کنند در حالی که در بذرکاری چمن، مبارزه با علف‌های هرز یکی از مسائل مهم است.

3- امکان استفاده در شیب‌ها:

از روش بذرکاری به علت شستشوی بذرها و خاک پوششی در اثر آبیاری در اراضی شیب‌دار نمی‌توان استفاده کرد. ولی چمن‌های رول را می‌توان به‌راحتی در شیب‌ها کاشت و در صورت لزوم با استفاده از میخ‌های مخصوص قطعات چمن را در شیب‌های تند محکم نگه داشت.

واحد یادگیری 5: کاشت گیاهان پوششی

اگر نیاز به اصلاح خاک، مانند اضافه‌کردن مواد آلی و کود باشد، باید آن‌ها را به‌ کل بستر کشت اضافه کنیم. کلید استقرار موفق گیاه پوششی، شرایط خوب خاک است. بیشتر گیاهان پوششی به‌وسیله تنه جوش‌ها و استولون‌ها گسترش می‌یابند و در جاهایی که خاک، تهویه و زهکشی شده و مقدار مواد آلی خوبی داشته باشد، برای پرکردن سریع بسیار مستعدند. خاک‌های رسی سنگین، حتی برای گیاهانی که می‌توانند در خاک‌های فقیر زنده بمانند، مناسب نیستند. مواد آلی مانند خاک برگ، کمپوست، یا کود دامی به خوبی پوسیده باعث بهبود زهکشی در خاک‌های رسی و بهبود ظرفیت نگهداری آب در خاک‌های شنی می‌شوند. در خاک‌های خیلی فقیر یا خاک‌های سنگین، ممکن است افزودن حدود 20 تا 30 کیلوگرم مواد آلی در هر متر مربع از خاک بستر نیاز باشد. بهترین راهنما برای استفاده از کود، آزمایش خاک است. بدون آزمایش خاک، یک قانون کلی، استفاده از حدود 145 گرم از یک کود تجاری، مانند 5- 10- 5، در هر مترمربع می‌باشد. این کود می‌تواند همزمان با دیگر افزودنی‌های اصلاحی، به خاک اضافه شود.

در مکان‌های باز، یک بستر کشت خوب تهیه شده برای تکامل گیاه پوششی متراکم و سالم، ضروری است. خاک باید تا عمق 15 تا 20 سانتی‌متری آماده شده باشد. باید مراقب بود که علف‌های هرز چندساله و گراس‌ها حذف شوند تا در طول استقرار، با گیاهان پوششی رقابت نکنند.

زمانی که گیاهان پوششی را زیر درختان موجود کشت می‌کنیم، باید گیاهانی را انتخاب کنیم که ریشه سطحی دارند، مانند هوستا. از آنجایی که بیشتر ریشه‌های افشان درختان در 30 سانتی‌متری بالای خاک یافت می‌شود، باید بستر را فقط تا عمق 5 تا 8 سانتی‌متری تهیه کرد. تا کمترین مزاحمت را برای ریشه‌ها ایجاد کند و از صدمه به درخت جلوگیری کند.

گیاهان پوششی، گیاهانی کوتاه می‌باشند و به ندرت به ارتفاع یک متر می‌رسند اگرچه استثناهایی نیز وجود دارند. رشد سریعی داشته، خزنده هستند و روی زمین را خوب پوشش می‌دهند (پوشش متراکم). باعث زیبایی فضای سبز می‌شوند و همزمان از فرسایش خاک جلوگیری می‌کنند. بیشتر آن‌ها چندساله‌اند و بسیاری از آن‌ها شرایط نامساعد محیطی از قبیل خشکی و شوری را تحمل می‌کنند. برخلاف چمن‌ها، بیشتر گیاهان پوششی قابلیت پاخوری ندارند. گیاهان پوششی می‌توانند به‌طور موثری عملیات مراقبت و نگهداری را کاهش دهند. گیاهان پوششی بافت‌ها و رنگ‌های متنوعی دارند و می‌توانند بین مناطق چمن‌کاری شده و درختچه‌ها یا حاشیه‌های گل‌کاری شده استفاده شوند. چمن‌ها بهترین گیاهان پوششی هستند، ولی آن‌ها قابل استفاده در تمام مکان‌ها نمی‌باشند. به‌طور کلی، گیاهان پوششی را برای مناطقی در نظر می‌گیرند که آبیاری و چمن‌زنی مشکل است و به مراقبت اضافی نیاز دارد.

مزایای گیاهان پوششی

وقتی گیاهان پوششی در زیر درختان کشت شوند، احتمال آسیب‌زدن به پای درختان توسط ماشین چمن‌زن کاهش می‌یابد. برخی از گیاهان پوششی برای حفاظت از ریشه درختانی که ریشه‌های سطحی دارند، استفاده می‌شوند. گیاهان پوششی روی خاک سایه می‌اندازند و آن را از خشک‌شدن سریع حفظ می‌کنند. بعضی از گیاهان پوششی به اندازه چمن‌ها، رطوبت و موادغذایی نیاز ندارند. بنابراین رقابت کمتری با درختان و درختچه‌ها دارند. گیاهان پوششی می‌توانند زیبایی حاشیه‌های درختچه‌ای را افزایش دهند و می‌توانند یکنواختی مناطقی را که قبلاً با شن‌های تزیینی پوشیده شده، از بین برده، ایجاد تنوع نمایند.

مکان‌های مناسب کاشت گیاهان پوششی

گیاهان پوششی برای بسیاری شرایط مناسب هستند، ولی در موقعیت‌های زیر بیشتر به کار می‌روند:

1- لبه‌های شیب‌دار یا سرازیری‌ها و شیب‌های تند که عملاً نمی‌توان چمن‌زنی را انجام داد.
2- نواحی سایه‌دار زیر درختان یا نزدیک ساختمان‌ها
3- نوارهای باریک بدون آبیاری بین پیاده‌روها و لبه پیاده‌روها یا ساختمان‌ها
4- جایی که ریشه‌های درخت در نزدیکی سطح زمین رشد کرده، از رشد چمن جلوگیری می‌کند.
5- مکان‌های خیلی مرطوب یا خیلی خشک
6- نواحی داغ و خشک در طول بخش‌های جنوبی و غربی دیوارها یا حصارها
7- نواحی خیلی سایه زیر درختان یا درختچه‌ها در طول جهت‌های شمالی دیوارها و حصارها
8- در کشت‌های مقابل پنجره‌های کوتاه

انتخاب گیاه پوششی مناسب

انتخاب یک گیاه مناسب به عنوان گیاه پوششی بستگی به مکانی دارد که قرار است در آن کشت شود. بعضی از گیاهان پوششی مکان نیم سایه را ترجیح می‌دهند، بعضی دیگر در سایه کامل یا آفتاب کامل بهترین رشد را دارند و تعداد محدودی هم در آفتاب و هم در سایه به خوبی رشد می‌کنند. بعضی گیاهان پوششی در انواع مختلفی از خاک‌ها به خوبی رشد می‌کنند، بعضی خاک‌های مرطوب را ترجیح می‌دهند، و گروهی به خاک خشک یا خوب زهکشی شده نیاز دارند. بنابراین برای انتخاب یک گیاه مناسب؛ ابتدا مناسب‌ترین گیاهان را با توجه به شرایط موجود در مکان مورد نیاز انتخاب می‌کنیم. سپس، از بین انواع انتخاب شده، گونه‌ای را که با گیاهان کاشته شده در آن محل بهترین ترکیب را ایجاد می‌کند، انتخاب می‌نماییم.

جدول ویژگی‌های گیاهان پوششی

	بومادران	آجوگا	اپتنیا	آرناریا	آرمریا	سراستیوم	دایکوندرا	فستوکا	فرانکینیا	گلوکوما	پاپیتال یا عشقه	هوستا	لیزیماکیا
همیشه سبز	*	*	*	*	*	*	*	*	*	*	*	*	*
گل دهنده	*	*	*	*	*	*		*	*	*
مناسب حاشیه‌ها						*		*	*	*	*	*	*
سایه دوست		*					*			*	*	*	*
آفتاب دوست	*	*	*		*	*		*	*	*			*
مناسب خاک‌های خشک							*	*		*	*
مناسب خاک‌های غرقابی												*
مناسب همه خاک‌ها	*	*	*
مناسب باغ‌های صخره‌ای	*				*	*		*	*	*		*
دارای قدرت پاخوری	*			*
علفی	*	*						*				*
مناسب کار با چمن‌زن							*	*
مناسب فواصل سنگ‌ها				*		*			*

بیشتر گیاهان پوششی می‌توانند هر زمانی در طول فصل رشد کشت شوند، ولی بهار یا پاییز ارجحیت دارد. نظم و ترتیب و فضادهی گیاهان در بستر کشت، به خصوصیات رشدی گیاه بستگی دارد. باید گیاهان را با فواصلی کاشت که در مدت زمان نسبتاً کوتاهی، ناحیه پوشیده یک شکلی ایجاد کنند. همچنین باید گیاهان را در ردیف‌های متناوب کاشت، نه ردیف‌های مستقیم، تا پوشش سریع‌تری داشته باشیم. گیاهانی که به سرعت گسترش می‌یابند، با فواصل بیشتری نسبت به دیگران کشت می‌شوند. فاصله کشت همچنین به تعداد گیاهانی که می‌توانیم بخریم و نیز مدت زمان موجود برای کامل‌شدن پوشش، بستگی دارد. در اغلب موارد، فاصله کشت بین 15 تا 60 سانتی‌متر تعیین می‌شود.

آبیاری، وجین، مالچ‌پاشی و تغذیه مهم‌ترین نیازهای گیاهان پوششی تازه کشت شده می‌باشد. در طول دوره‌های خشکی باید آبیاری انجام شود. خیس‌کردن کامل خاک هر چند وقت کیبار، بهتر از آبیاری سبک همیشگی است. قبل از کشت گیاهان پوششی باید مطمئن شویم که علف‌های هرز موجود کنترل شده‌اند. اگر علف‌های هرز، به ویژه انواع چندساله، قبل از کشت کنترل نشوند، می‌توانند بعداً دردسرساز باشند. علف‌کشی مانند گلایفوزیت با نام تجارتی رانداپ اگر در زمان رشد فعال علف هرز، چند هفته پیش از کشت گیاهان پوششی، به کار برده شود، می‌تواند بیشتر علف‌های هرز را کنترل کند. این علف‌کش باقیمانده مضری در خاک ندارد و کشت می‌تواند دو هفته بعد انجام شود. گاهی ممکن است وجین دستی، با حداقل برهم‌زدن خاک، ضروری باشد.

یک لایه مالچ 2/5 تا 5 سانتی‌متری از خاکبرگ، کمپوست یا مواد آلی مشابه، رطوبت خاک را حفظ خواهد کرد و رشد علف‌های هرز را کاهش خواهد داد. همچنین می‌توان از مالچ‌های پارچه‌ای نیز استفاده کرد که در این صورت، نفوذ آب در آن و تهویه آن نسبت به مالچ‌های پلاستیکی بهتر است.

معرفی تعدادی از گیاهان پوششی

آجوگا یا جعده (Ajuga)

گیاهی چندساله، با ارتفاع کم، خزنده و همیشه سبز است و ارتفاع خوشه گل دهنده آن حدود 20 تا 25 سانتی‌متر بوده و به رنگ‌های آبی، ارغوانی و گاهی قرمز می‌باشند که در اواخر فصل بهار ظاهر می‌شوند. برگ‌های آن قاشقی شکل به رنگ سبز برنزی با لکه‌های کرم و صورتی است.

این گیاه می‌تواند هم در آفتاب و هم در سایه رشد کند ولی بهترین رشد آن در آفتاب است که به‌طور کامل می‌باشد. دمای تا 15- درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند. تقریبا در هر نوع خاکی با زهکشی خوب رشد می‌کند.

به دلیل عادت رشدی متراکم خود می‌تواند علف‌های هرز را خفه کند. برای کشت در شیب‌های زیاد و جلوگیری از فرسایش خاک بسیار مناسب است.

فاصله کشت مناسب آن در فصل بهار 30 تا 40 سانتی‌متر است. عمق کاشت آن نباید زیاد عمیق باشد.

آرمریا یا عود قرمز (Armeria)

گیاهی همیشه سبز و دائمی با حداکثر ارتفاع 20 و گستردگی 30 سانتی‌متر است. به‌صورت کپه‌ای می‌روید و گل‌هایی به رنگ‌های صورتی روشن، سفید، ارغوانی و قرمز دارد که از اواخر بهار تا پاییز ظاهر می‌شوند.

آرمریا مکان کاملاً آفتابی و خاک با زهکشی خوب را می‌پسندد. در زمستان دمای تا 15- درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند.

مناسب کاشت در باغ‌های صخره ای بوده شرایط خشک، شور و ماسه‌ای را تحمل می‌کند.

آرناریا یا شن دوست (Arenaria)

گیاهی چندساله با ارتفاع کم و همیشه سبز است دوره گلدهی کوتاهی داشته، گل‌های آن به رنگ سفید می‌باشد که در اردیبهشت ماه ظاهر می‌شوند.

درجه حرارت‌های پایین زمستانه را به خوبی تحمل می‌کند. به دلیل دوره کوتاه گلدهی و نیز مقاومت به پاخوری، جایگزین مناسبی برای چمن‌هاست.

اپتنیا (Aptenia) 

گیاهی چندساله با ارتفاع کم و خزنده است. گل‌هایی به رنگ صورتی روشن دارد که در بیشتر ایام سال آن را پوشانده است. برگ‌های آن عموماً قلبی شکل است.

مقاومت خوبی نسبت به خشکی دارد. در تمام ایام سال بدون آسیب به گیاه می‌توان آن را هرس نمود.

نسبت به سرمازدگی و یخ‌زدگی حساس است ولی دماهای بالای تابستانه را تحمل می‌کند.

بومادران (Achillea)

گیاهی بوته‌ای، علفی، چندساله و همیشه سبز است. دارای برگ‌های کرکدار و گل‌های زرد یا صورتی است که از اواخر اردیبهشت تا اواخر شهریور ظاهر می‌شوند.

گیاهی آفتاب دوست است و دمای تا 15- درجه سانتی‌گراد را تحمل کرده و در خاک‌های فقیر و خشک هم رشد می‌کند. بذر آن نباید عمیق کشت شود، چون که برای جوانه‌زنی نیاز به نور دارد.

سراستیوم (Cerastium)

گیاهی چندساله و همیشه سبز است. ساقه‌ها و برگ‌های آن خاکستری نقره‌ای بوده، گل‌های آن به رنگ سفید است که در اواخر فصل بهار ظاهر می‌شوند.

در مکان‌های آفتابی و خاک‌های خشک، ماسه‌ای با زهکشی خوب بهترین رشد را دارد. به دامنه نسبتاً گسترده‌ای از خاک‌ها به استثنا خاک‌های با زهکشی کم مقاومت دارد. در خاک‌های با زهکشی کم دچار عارضه پوسیدگی ریشه می‌شود.

برای پوشش مناسب بهترین فاصله کاشت آن 22 تا 30 سانتی‌متر است. پس از شکوفایی، ساقه گل‌دهنده قطع می‌شود تا از گسترش گیاه جلوگیری نکند.

دایکوندرا (Dicondra)

گیاهی با ارتفاع کم، خزنده، سریع‌الرشد و همیشه سبز با برگ‌های نرم و کلیوی شکل است که به رنگ سبز روشن می‌باشد.

به شرایط نیمه سایه مقاوم است و در زیر نور آفتاب به ندرت بیشتر از 7/5 سانتی‌متر رشد می‌کند. بیشترین ارتفاع آن در سایه حدود 15 سانتی‌متر است. مقاومت کمی به دماهای پایین دارد.

مقاومت آن به پاخوری ضعیف است و باید در مکان‌های با رفت وآمد کم کشت شود. در خاک‌های متراکم و مرطوب رشد خوبی ندارد ولی آبیاری منظم برای رشد بهینه آن ضروری است.

چمن‌زنی آن در ارتفاع حدود 2/5 سانتی‌متر باعث ایجاد چمنی متراکم با برگ‌های کوچک می‌شود و کوتاه‌کردن در ارتفاع حدود 5 سانتی‌متر باعث ایجاد تراکم کمتر، برگ‌های درشت‌تر و افزایش مقاومت به خشکی می‌شود. 

فستوکا (Festuca)

گیاهی چندساله، علفی، دسته‌ای و متراکم با ارتفاع 10 تا 25 سانتی‌متر و با برگ‌های سوزنی است. رنگ آن خاکستری مایل به آبی یا سبز مایل به آبی است. زمان گل‌دهی آن اواسط تا اواخر بهار است.

نیاز به مکان آفتابی دارد. چمنی بوته‌ای با کیفیت پایین تولید می‌کند و نیاز به مراقبت کمی دارد. مقاومت بالایی نسبت به خشکی داشته و مناسب کاشت در خاک‌های شنی و سنگریزه‌ای است.

دمای تا 10- درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند. نیاز به کوددهی ندارد و در خاک‌های فقیر با زهکشی خوب رشد می‌کند.

فرانکینیا (Frankenia)

گیاهی چندساله، همیشه سبز با ارتفاع کم و کرکدار است. دارای ساقه‌های خزنده و برگ‌های تخم مرغی شکل تا مستطیلی و به رنگ سبز خاکستری و گل‌های مجتمع و بسیار کوچک به رنگ‌های قرمز صورتی یا ارغوانی صورتی است که در فصل تابستان ظاهر می‌شوند.

مکان کاملاً آفتابی را می‌پسندد و خاک‌های شور را تحمل کرده و در هر نوع خاکی به شرط زهکشی خوب رشد می‌کند. نسبت به خشکی و گرما تحمل خوبی دارد. دمای تا 10- درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند.

گلکوما (Glechoma)

گیاهی دائمی و خزنده با ارتفاع 15 سانتی‌متر، با برگ‌های متقابل گرد یا کلیوی شکل و لوب‌دار با کرک‌های نرم و به رنگ سبز یا سبز زرد است. در ساقه‌های بالارونده در محور برگ‌ها یک جفت گل لوله‌ای کوچک وجود دارد که به رنگ آبی است و در فصل تابستان ظاهر می‌شود.

در مکان آفتابی و آفتاب سایه رشد خوبی دارد. نیاز به خاک نیمه حاصلخیز، مرطوب و با زهکشی خوب دارد.

عشقه یا پاپیتال (Hedera helix) 

گیاهی دایمی، همیشه سبز و خزنده یا بالارونده با برگ‌هایی به رنگ سبز تیره و دمبرگ قرمز است. برگ‌ها در نونهالی پنجه‌ای و لوب‌دار و در بلوغ قلبی شکل و بدون لوب است.

در مکان‌های سایه و نیمه سایه بهترین رشد را دارد. اگر در معرض آفتاب کامل یا بادهای شدید قرار گیرد شاخ و برگ آن می‌سوزد یا در زمستان بی رنگ می‌شود.

بهتر است در بهار با فاصله 45 تا 60 سانتی متری کشت شود.

لیزیماکیا (Lysimachia nummularia) 

گیاهی دائمی، همیشه سبز، کم ارتفاع و خزنده با برگ‌های گرد کوچک و متقابل است. رنگ برگ‌های آن سبز متوسط است ولی ارقام با برگ‌های سبز رنگ پریده و زرد هم وجود دارند. گل‌های آن ارزش زینتی ندارد.

مکان آفتاب سایه را می‌پسندد. سرمای تا صفر درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند.

هوستا (Hosta)

گیاهی علفی، چندساله و دارای ریزوم یا استولون با برگ‌های نیزه‌ای یا تخم مرغی شکل است. رنگ برگ‌ها در گونه اولیه سبز بوده ولی جهش طبیعی باعث ایجاد انواع مختلفی با برگ‌های ابلق شده است.

از نظر اندازه و رنگ برگ‌ها متنوع هستند برخی دارای برگ‌های سبز تیره، سبز مایل به زرد، سبز مایل به آبی یا سبز مایل به خاکستری هستند. در صورتی‌که گروه دیگری لبه‌های سفید یا کرمی دارند و ابلق هستند. ممکن است گل‌هایی به رنگ سفید یا بنفش کم رنگ تولید کنند. ساقه‌های گل ممکن است بین 15 تا 60 سانتی‌متر باشد شکل گیاه پاکوتاه (7 تا 15 سانتی‌متر) و پابلند (60 سانتی‌متر) می‌باشد.

برای مناطق نیمه سایه بسیار مناسب است. در جایی که خاک اندکی مرطوب بماند بهترین گیاه پوششی است.