درسنامه آموزشی قرآن کلاس سوم
فصل 2: آموزش روخوانی قرآن کریم
دانش‌آموز عزیز!
شما آموزش قرآن را از کلاس اول شروع کرده‌ای. اکنون که در کلاس سوم هستی می‌توانی بسیاری از کلمه‌ها و عبارت‌های قرآن کریم را بخوانی.
شاید گاهی از آموزگار یا پدر و مادر خود می‌پرسی که «من چه زمانی می‌توانم قرآن را بخوانم؟»
به امید خدا امسال با یک برنامه‌ی تازه به آرزوی خود می‌رسی. در این برنامه هر روز خواندن قرآن را تمرین می‌کنی. کسی که هر روز کاری را مانند دوچرخه‌سواری تمرین می‌کند، آن‌را زودتر و بهتر یاد می‌گیرد. تمرین‌های هر درس را در کلاس با علاقه و جدّیّت انجام بده و در خانه نیز هر روز قرآن بخوان. خداوند به کسانی که هر روز قرآن می‌خوانند، پاداش و ثواب بسیار می‌دهد.
روز اول: یادآوری ترکیب حروف و حرکات
تمرین اول: در سال‌های گذشته با ترکیب حروف و حرکات آشنا شده‌اید؛ همه با هم به‌صورت دسته‌جمعی ترکیب‌های زیر را از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار بخوانید.
تمرین دوم: کلمات و عبارات قرآنی را از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
- کِتابُنا
- ایمانُها
- خُذوهُ
- مُتَقاِبلینَ
- فَعَقَروها
- مَناسِکَنا
- لِمَ تَقولونَ
- بِِرِسالاتی
- فَمُلاقیهِ
1- قالَ لاَبیهِ
2- قالَ هِیَ عَصایَ
تمرین سوم: اکنون کلمات و عبارات قرآنی بالا را به‌صورت شمرده و آرام از روی کتاب بخوانید.
روز دوم: یادآوری حرف ساکن
تمرین اول: این کلمات و ترکیب‌های جدول را که دارای حرف ساکن هستند، از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار بخوانید.
بَلْ - انْ - قُمْ
اکنون هر کدام، یک سطر از جدول بالا را، از روی کتاب بخوانید.
تمرین دوم: کلمات و عبارات قرآنی را از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
- اَلْحَمْد
- اَحضَرَتْ
- اُحْضِرَتِ
- اَطْعَمَهُمْ
- اَنْذَرْناکُمْ
- اَنْعَمْتَ
1- مِنْها خَلَقْناکُمْ
2- فَهُوَ یُنْفقُ مِنْهُ
3- وَ اَلْقِ ما فی یَمیِنکَ
4- کَذِٰلکَ کِدْنا لیوسُفَ
5- وَ یَهْدی اِلَیْه مَنْ یُنیبُ
تمرین سوم: اکنون کلمات و عبارات قرآنی بالا را به‌صورت شمرده و آرام و از روی کتاب بخوانید.
روز سوم: تمرین حرف ساکن
تمرین اول: کلمات و عبارات قرآنی لوحه‌ی جلسه‌ی قبل را با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
تمرین دوم: این عبارات قرآنی را به‌صورت شمرده بخوانید.
1- قُلْ هاتوا بُرْهانَکُمْ
2- بِما کانوا یَکْسِبونَ
3- وَ یَهْدی الَیْه مَنْ اَنابَ
4- قالَ اَتَعْبُدونَ ما تَنْحِتونَ
5- ما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمونَ
6- اَفَمَنْ یَخْلُقُ کَمَنْ لا یَخْلُقُ
7- وَ تَرَکْنا یوسُفَ عِنْدَ مَتاعِنا
روز چهارم: یادآوری تنوین
در سال گذشته با تنوین آشنا شده‌اید.
ـً ا $ \leftarrow $ ـَ نْ
ـٍ ا $ \leftarrow $ ـِ نْ
ـٌ ا $ \leftarrow $ ـُ نْ
تمرین اول: الفبا را با صداهای ـً اـٍ ـٌ از روی لوحه، با اشاره‌ی آموزگار بخوانید.
اکنون هر کدام، یک سطر از جدول بالا را، از روی کتاب بخوانید.
تمرین دوم: کلمات و عبارات قرآنی را از روی لوحه، با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
- نَفْسٌ
- بَشَرٌ
- رَحْمَةً
- حَکیمًا
- بَعْض
- زَرْعٌ
- حَسَنَةً
- شَیْئًا
- غَفورٌ رَحیمٌ
- رَقیبٌ عَتیدٌ
- لَیلًا وَ نَهارًا
1- وَ مَغْفرَةٌ وَ رِزْقٌ کَریمٌ
2- هٰذا صِراطٌ مُسْتَقیمٌ
3- وَ جَعَلَ فیها سِراجًا وَ قَمَرًا مُنیرًا
تمرین سوم: اکنون کلمات و عبارات قرآنی بالا را به‌صورت شمرده و آرام از روی کتاب بخوانید و عبارت دوم را حفظ کنید.
روز پنجم: تمرین تنوین
تمرین اول: کلمات و عبارات قرآنی لوحه‌ی جلسه‌ی قبل را با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
تمرین دوم: این عبارات قرآنی را به‌صورت شمرده بخوانید.
1- وَ اَبونا شَیْخٌ کَبیْرٌ
2- وَ جائوا اَباهُم عِشاءً یَبْکونَ
3- اَ لَیَسَ مِنْکُمْ رَجُلٌ رَشیْدٌ
4- وَ یُمْدِدْکُمْ باَمْوالٍ وَ بَنیْنَ
5- فَقَدْ خَسِرَ خُسْرانًا مُبیْنًا
6- وَ زُروعٍ وَ نَخْلٍ طَلْعُها هَضیمٌ
7- مِنْ بَیْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَنًا خاِلصًا ساِئغًا
روز ششم: یادآوری تشدید
تمرین اول: ترکیب‌های زیر را که دارای تشدید است از روی لوحه، با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
اکنون هر کدام، یک سطر از جدول بالا را، از روی کتاب بخوانید.
تمرین دوم: این کلمات و عبارات قرآنی را از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
رَبِّ - مَنَّ - جَنَّةٍ - مُدَّتْ - مَرَّةً - یُصَبُّ - رُدّوها - اَشُقَّ - فَطَهِّرْ - یُثَّبّتُ - سِتَِّة - فَضَّلْناهُمۡ - فَتَنّاکَ - بَِقیَّةُ اللِّٰه
1- رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنّا
2- اَللّٰهُ رَبُّنا وَ رَبُّکُمْ
3- وَ مَنْ ضَلَّ فَِانَّما یَضِلُّ عَلَیْها
تمرین سوم: کلمات و عبارات قرآنی بالا را به‌صورت شمرده بخوانید و عبارت اول که یک دعای قرآنی است را حفظ کنید.
روز هفتم: تمرین تشدید (1)
تمرین اول: کلمات و عبارات قرآنی لوحه‌ی جلسه‌ی قبل را با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
تمرین دوم: این عبارات قرآنی را به‌صورت شمرده بخوانید.
1- وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنی آدمَ
2- بَلْدَةٌ طَیِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفورٌ
3- قالَ رَبُّکَ هُوَ عَلَیَّ هَیِّنٌ
4- رَبَّنا عَلَیْکَ تَوَکَّلْنا وَ اِلَیْکَ اَنَبْنا
5- سُبْحانَکَ لا عِلْمَ لَنا اِلّا ما عَلَّمْتَنا
6- رَبَّنا اَفْرِغْ عَلَیْنا صَبْرًا وَ تَوَفَّنا مُسْلِمینَ
روز هشتم: تمرین تشدید (2)
تمرین اول: این ترکیب‌های قرآنی را به‌صورت شمرده بخوانید.
- اَلْواحِدُ الْقَهّارُ
- لِکُلِّ اُمَّةٍ
- اَلنَّجْمُ الثّاِقبُ
- اَلْحُرُّ بالْحُرِّ
- اَلْجَبّارُ الْمُتَکَبِّرُ
- وَ الصّاِدقینَ وَ الصّاِدقاتِ
تمرین دوم: این عبارات قرآنی را به‌صورت شمرده بخوانید و عبارت اول را حفظ کنید.
1- وَ التّینِ وَ الزَّیْتونِ
2- اِنَّ اللّٰهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلینَ
3- وَ مَا النَّصْرُ الّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ
4- وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَی اللِّٰه فَهُوَ حَسْبُه‌و
5- رَبِّ انّی لِما اَنْزَلْتَ الَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقیرٌ
روز نهم: یادآوری خواندن «ـه‌و» و «ـه‌ی»
تمرین اول: به شیوه‌ی خواندن «هو ، ـه‌و» و «هی ، ـه‌ی» توجه کرده و آن‌ها را بخوانید.
هو $ \leftarrow $ هو
ـه‌و $ \leftarrow $ هو
هی $ \leftarrow $ هی
ـه‌ی $ \leftarrow $ هی
تمرین دوم: این کلمات و عبارات قرآنی را از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
- اَجْرُه‌و
- بَیانَه‌و
- اَهْلَه‌و
- اِمْرَاَتُه‌و
- جِهاِده‌ی
- بِدارِه‌ی
- دونِه‌ی
- مُلْکِه‌ی
1- فَلَه‌و اَسْلِموا
2- اذْ قالَ لَه‌و رَبُّه و اَسْلِمْ
3- یَتْلونَه و حَقَّ تلاوَتِه‌ی
4- فَاَوْجَسَ فی نَفْسِه‌ی خیفَةً موسٰی
تمرین سوم: اکنون کلمات و عبارات قرآنی بالا را به‌صورت شمرده و آرام از روی کتاب بخوانید.
روز دهم: تمرین ـه‌و هو ، ـه‌ی هی
تمرین اول: کلمات و عبارات قرآنی لوحه‌ی جلسه‌ی قبل را با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
تمرین دوم: این عبارات قرآنی را به‌صورت شمرده بخوانید.
1- وَ مَنْ دَخَلَه‌و کانَ آمِنًا
2- فَخَرَجَ عَلٰی قَوْمِه‌ی فی زینَتِه‌ی
3- اِنَّ فَضْلَه‌و کانَ عَلَیْکَ کَبیرًا
4- فَتَمَّ میقاتُ رَبّه‌ی اَرْبَعینَ لَیْلَةً
5- قالَ لَه‌و صاحِبُه‌‌و وَ هُوَ یُحاوِرهُ‌و
6- ثُمَّ اَنْزَلَ اللّٰهُ سَکینَتَه‌و عَلٰی رَسوِله‌ی
7- لِیُظْهِرَه‌و عَلَی الدّینِ کُلّه‌ی
8- وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکونَ
روز یازدهم: پایه‌های همزه
در سال گذشته با دو شکل از پایه‌های همزه، به‌صورت أ $ \leftarrow $ ء و ئـ $ \leftarrow $ ء آشنا شدید. اکنون با شکل دیگر از پایه‌های همزه آشنا می‌شوید.
ؤ $ \leftarrow $ ء
ئ $ \leftarrow $ ء
تمرین اول: شکل‌های همزه و کلمات و عبارات دارای همزه را از روی لوحه با اشاره آموزگار بخش‌بخش بخوانید.
ئَـ ئِـ ئُـ ئْـ
ؤَ ؤُ ؤْ
ئَ ئُ ئْ أْ
یُؤْمِنُ - بارِئُ - شِئْتُمْ - هَیِّئْ - نَأْتِ - یُؤْتی - قُرِئَ - شَیْئًا - ماؤُها
1- هٰذا عَطاؤُنا
2- وَ ما اُبَرّئُ نَفسی
3- فَأْتونا بسُلْطانٍ مُبینٍ
تمرین دوم: اکنون کلمات و عبارات قرآنی بالا را به‌صورت شمرده و آرام از روی کتاب بخوانید.
روز دوازدهم: تمرین پایه‌ی همزه (1)
تمرین اول: به شیوه‌ی خواندن ترکیب زیر توجه کنید.
ؤا $ \leftarrow $ ئا $ \leftarrow $ آ
اکنون این کلمات قرآنی را بخش‌بخش بخوانید:
سُؤالِ - فُؤادُ - یُؤاخِذُ - لا تُؤاخِذْنا
تمرین دوم: این کلمات قرآنی را از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید:
- لُؤْلُؤًا
- دُعاؤُکُمْ
- لا تُؤاخِذْنی
- هٰؤُلاِء
1- کَذِٰلکَ لِنُثَبّتَ بهِ‌ی فُؤادَکَ
2- یُؤاخِذُکُمْ بما کَسَبَتْ قُلوبُکُمْ
3- جَزاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِم جَنّاتُ عَدْنٍ
تمرین سوم: اکنون کلمات و عبارات قرآنی بالا را به‌صورت شمرده و آرام از روی کتاب بخوانید.
روز سیزدهم: تمرین پایه‌ی همزه (2)
تمرین اول: کلمات و عبارات قرآنی لوحه‌ی جلسه‌ی قبل را با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
تمرین دوم: این کلمات و عبارات قرآنی را به‌صورت شمرده بخوانید.
1- وَ هَیِّئْ لَنا مِنْ اَمْرنا رَشَدًا
2- اِنَّ اللّٰهَ یَأْمُرُ بالْعَدْلِ وَ الْاحْسانِ
3- وَ جِئْنا بکَ شَهیدًا عَلٰی هٰؤُلاءِ
4- فَاِنَّ جَهَنَّمَ جَزاؤُکُمْ جَزاءً مَوْفورًا
5- فَمَنْ شاءَ فَلْیُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْیَکْفُرْ
6- لَقَدْ جِئْتُمونا کَما خَلَقْناکُم اَوَّلَ مَرَّةٍ
7- قُلْ جاء الحَقُّ وَ ما یُبْدِیُٔ الْباطِلُ وَ ما یُعیدُ
روز چهاردهم: حروف ناخوانا (1)
این کلمات را از روی لوحه بخوانید:
موسیٰ - مرتضیٰ - حتّیٰ - مصطفیٰ - عیسیٰ
حتماً توجه دارید که در این کلمات «ی» زیر الف کوچک (یٰ) خوانده نمی‌شود.
اِلیٰ - فَهَدیٰ - تَزَکّیٰ - اَنّیٰ - یَریٰ
این کلمات را بخوانید:
قالوا - کانوا - کَفَروا - آمَنوا - تُؤمِنوا
حتماً توجه دارید که الف بعد از «و» آخر این کلمات خوانده نمی‌شود.
تمرین اول: این کلمات و عبارات قرآنی را از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
اَبْقیٰ - فَسَوّیٰ - فَذوقوا - یَلْبَثوا - تَواصَوْا - تَوَلّیٰ - فَاَصْلِحوا - یَخْفیٰ
1- قالوا بَلیٰ وَ رَبِّنا
2- وَ قولوا قَوْلًا سَدیدًا
3- یُسْقیٰ بماٍء واحِدٍ
4- وَ الَّذی قَدَّرَ فَهَدیٰ
5- یا اَیَّهَا الَّذینَ آمَنوا آمِنوا باللِّٰه وَ رَسوِله‌ی
تمرین دوم: اکنون کلمات و عبارات قرآنی بالا را به صورت شمرده و آرام از روی کتاب بخوانید.
روز پانزدهم: تمرین حروف ناخوانا (1)
تمرین اول: کلمات و عبارات قرآنی لوحه‌ی جلسه‌ی قبل را با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
تمرین دوم: این عبارات و آیات قرآنی را شمرده بخوانید.
1- وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَویٰ
2- وَ اِنَّه و هُوَ اَغْنیٰ وَ اَقْنیٰ
3- وَ اِنَّکَ لَعَلیٰ خُلُقٍ عَظیمٍ
4- اعْدِلوا هُوَ اَقْرَبُ للتَّقْویٰ
5- وَ لَوْ تَریٰ اِذْ وُقِفوا عَلیٰ رَبِّهِم
6- وَ ما یَسْتَوِی الْاَعْمٰی وَ الْبَصیرُ
7- یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا ارْکَعوا وَ اسْجُدوا وَ اعْبُدوا رَبَّکُمْ
روز شانزدهم: حروف ناخوانا (2)
این کلمات را از روی لوحه بخوانید:
اَبُوالْقاسِم - بَیْتُ الْمُقَدَّس - نَهْجُ الْبَلاغَة
حتماً توجه کرده‌اید که در این کلمات حروف «و ا ی» که قبل از ساکن آمده‌اند، ناخوانا هستند.
در کلمات قرآنی نیز حروف «و ا ی» بدون حرکت قبل از ساکن، ناخوانا هستند.
- اَهْلَ الْبَیْتِ
- عَلَی الْغَیْبِ
- ذی الْعَرْشِ
تمرین اول: این عبارات قرآنی را از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
1- وَ الْعاِقبَةُ للتَّقْویٰ
2- وَ هُوَ الْعَلیُّ الْعَظیمُ
3- اِنَّمَا الْمُؤمِنونَ اخْوَةٌ
4- یُخْرجُ الْحَیَّ مِنَ الْمِیّتِ
5- رَبَّنَا افْتَحْ بَینَنا وَ بَینَ قَوْمِنا بالْحَقِّ وَ اَنْتَ خَیْرُ الْفاِتحینَ
6- وَلا تَلْبسُوا الْحَقَّ بالْباطِلِ وَ تَکْتُمُوا الْحَقَّ
7- وَ آتَی الْمالَ عَلیٰ حِبّه‌ی ذَوِی الْقُرْبیٰ وَ الْیَتامیٰ وَ الْمَساکینَ
تمرین دوم: اکنون عبارات قرآنی بالا را به‌صورت شمرده و آرام از روی کتاب بخوانید و عبارت سوم را حفظ کنید.
روز هفدهم: تمرین حروف ناخوانا (2)
تمرین اول: کلمات و عبارات قرآنی لوحه‌ی جلسه‌ی قبل را با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
تمرین دوم: این عبارات و آیات قرآنی را شمرده بخوانید.
1- وَ انَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغاِلبونَ
2- فَانْتَظِروا اِنّی مَعَکُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرینَ
3- فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بالْعُرْوَةِ الْوُثْقیٰ
4- لمَنِ الْمُلْکُ الْیَوْمَ لِلّٰهِ الْواحِدِ الْقَهّارِ
5- وَاعْفُ عَنّا وَ اغْفرْلَنا وَ ارْحَمْنا
6- اَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَی الْقَوْمِ الْکاِفرینَ
روز هجدهم: حروف ناخوانا (3)
این ترکیب‌ها را از روی لوحه بخوانید:
- فاطِمَةُ الزَّهْراء
- سَیّدُ الشهَداء
- عَلیِ بْنِ موسَی الِرّضا
- صاحِبُ الزَّمان
- عَلَیْه السَّلام
حتماً توجه کرده‌اید که در این کلمات، حروف بی‌حرکت قبل از تشدید خوانده نمی‌شود، و حرکت قبل از این حروف به تشدید وصل می‌شود.
در کلمات قرآنی نیز حروف «و ا لـ ی» بدون حرکت قبل از تشدید ناخوانا هستند. در آیات و عبارات قرآنی، این حروف «آبی‌رنگ» نوشته شده و خوانده نمی‌شوند؛ مانند:
- للنّاسِ
- وَ الطّارِقِ
- الَی السَّماِء
- وَ اتَّقُوا اللّٰهَ
- وَ اَطیعُوا الرَّسولَ
تمرین اول: این کلمات و عبارات قرآنی را از روی لوحه با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
- و ذاَ النّونِ
- وَ اتَّبعونی
- اَرْحَم الرّاحِمینَ
- ذُو الرَّحْمَة
- لَه الدّینُ
- وَ الْمُقیمِی الصَّلاِة
1- اَ لَیْسَ الصُّبْحُ بقَریبٍ
2- اَلا لَعْنَةُ اللِّٰه عَلَی الظّاِلمینَ
3- و اللّٰهُ یَدْعو الیٰ دارِ السَّلامِ
4- هُوَ الَّذی جَعَلَ لَکُمُ اللَّیلَ لتَسْکُنوا فیِه و النَّهارَ مُبْصِرًا
تمرین دوم: اکنون کلمات و عبارات قرآنی بالا را به‌صورت شمرده و آرام از روی کتاب بخوانید.
روز نوزدهم: تمرین حروف ناخوانا (3)
تمرین اول: کلمات و عبارات قرآنی لوحه‌ی جلسه‌ی قبل را با اشاره‌ی آموزگار، بخش‌بخش بخوانید.
تمرین دوم: این عبارات و آیات قرآنی را شمرده بخوانید.
1- وَ اتَّقوهُ وَ اَقیمُوا الصَّلاةَ
2- ثُمَّ نُنَجِّی الَّذینَ اتَّقَوْا
3- انَّ اللّٰهَ یَغْفرُ الذُّنوبَ جَمیعًا
4- وَ صاحِبْهُما فی الدُّنیا مَعْروفًا
5- اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَ اجْتَنبُوا الطّاغوتَ
6- و الطَّیّباتُ للطَّیّبینَ وَ الطَّیّبونَ للطَّیّباتِ
7- وَ لَقَدْ ضَرَبْنا للنّاسِ فی هٰذَا الْقُرْآنِ مِنْ کُلِّ مَثَلٍ