درسنامه آموزشی تفکر و سبک زندگی کلاس هشتم ویژه پسران

در پشت دیوارهای حسرت

از زمانی‌که چشم باز کردم، مادرم با پدرم به خاطر اعتیاد جنگ و دعوا داشت، چندبار تصمیم به طلاق گرفته بود؛ اما هر بار به خاطر من کوتاه می‌آمد. آن گونه که مادرم می‌گفت، پدرم اوّل تریاک می‌کشید؛ اما بعدها به کشیدن سایر موادمخدر روی آورد. دوستان ناباب هم او را احاطه کرده بودند. خانه‌ی ما پاتوق افراد مختلفی بود که برای مصرف مواد به آنجا می‌آمدند. پدرم برای تأمین هزینه‌های مواد به خرید و فروش آن روی آورده بود. در خانه‌ی ما نه از دین خبری بود و نه حرفی از خدا گفته می‌شد. حرف‌های مادرم و اعتراضات او به پدرم هیچ تأثیری بر روی پدر گمراه من نداشت. یادم می‌آید در سن 15 سالگی بودم که پا جای پدر گذاشتم. با او مشروب خوردن را تجربه کردم. کراک و شیشه کشیدم و به خرید و فروش آن پرداختم. پدرم نمی‌دانست شاگرد پرورش می‌دهد؛ هر کاری که او انجام می‌داد من هم تکرار می‌کردم.

یک روز مقداری شیشه در صندوق عقب ماشین جاسازی کردم و به راه افتادم. چون شیشه می‌کشیدم، احساس خطر نمی‌کردم و کارهایی انجام می‌دادم که در حالت عادی قادر به انجام آنها نبودم. گویا قدرت تشخیص خود را از دست می‌دادم. در اولین ایست بازرسی ترس و اضطراب به سراغم آمد. رنگم پریده بود و دست و پایم می‌لرزید. آن‌قدر خود را باخته بودم که شک مأمورها را برانگیخت. تمام وسایل ماشین را گشتند و سرانجام مواد مخدر را در صندوق عقب ماشین پیدا کردند. همان شب برای من پرونده درست کردند و به زندان تحویلم دادند. چند روز اوّل از من تحقیق کردند تا بدانند جنس را از کجا آورده‌ام و به کجا می‌برم. من 65 گرم شیشه با خود حمل کرده بودم. سرانجام پرونده تکمیل شد و مرا به دادگاه فرستادند. قاضی به پرونده رسیدگی کرد و حکم را خواند. حبس ابد. آنجا بود که به خود آمدم، مادرم گریه می‌کرد و به قاضی التماس می‌کرد و می‌گفت این تنها پسر من است. پدرش مقصر است؛ اما قاضی به اجرای حکم و سرنوشت جامعه فکر می‌کرد نه به من. قاضی همان‌طور که سرش پایین بود و پرونده‌ها را مرتب می‌کرد، گفت که "خود کرده را تدبیر نیست". بعد از آن به زندان منتقل شدم، تا آخر عمرم باید اینجا بمانم. وارد زندان که شدم دلم لرزید. توان حرکت نداشتم، روی تخت دراز کشیدم و گذشته‌ی خود، اعمال پدرم و خودم را مرور کردم. گویا نفرین خانواده‌ها دامن‌گیر من شده بود. اینجا دلم می‌گیرد. شب و روز به نوشته‌های زندانی‌ها بر روی دیوار نگاه می‌کنم: به یاد مادر، به یاد پدر، سلطان غم مادر، حرف قاضی را روی دیوار نوشتم" خود کرده را تدبیر نیست".
به نظر شما چرا آقای ............. به سمت اعتیاد کشیده شد؟

اعتیاد چیست و با عادت کردن چه فرقی دارد؟

اعتیاد از لغت عادت کردن به چیزی گرفته شده است و منظور از آن وابستگی شدید جسمی و روانی به یک چیز و یا یک رفتار می‌باشد. عادت کردن نیز نوعی وابستگی است اما فرد می‌تواند رفتار خود را به آسانی ترک کند؛ زیرا بر روی رفتار خود کنترل دارد. اما معمولاً ترک اعتیاد مشکل‌تر است.

عادت‌های انسان بر دو گونه‌اند: عادت‌های خوب و عادت‌های بد. کتاب خواندن یک عادت خوب است؛ اما صبح‌ها دیر از خواب بیدار شدن یک عادت بد است.

اعتیاد انواع مختلفی دارد؛ مانند اعتیاد به زیاد خوردن، زیاد خریدن، زیاد شستن، کار بسیار زیاد و ورزش بسیار زیاد، خوردن الکل، اعتیاد به اینترنت و یا وابستگی به مصرف مواد مخدر مانند تریاک، هروئین و موادی از این قبیل.

فرد معتاد کیست؟

افراد معتاد افرادی هستند که به انجام یک کار ناپسند وابستگی پیدا کرده‌اند. این افراد بر رفتار خود کنترل ندارند و به همین دلیل وضعیتی پیدا می‌کنند که هم برای خودشان زیان‌آور است و هم تحمل آنها برای خانواده و اطرافیان بسیار سخت است. اعتیاد ممکن است که از نوع وابستگی به مصرف یک ماده‌ی اعتیادآور باشد (برای مثال خوردن الکل، مصرف سیگار و تنباکو) یا از نوع اعتیاد رفتاری باشد (برای مثال زیاد خریدن، وسواس زیاد، بی‌بندوباری، قمار، وابستگی زیاد به اینترنت و ...). در گذشته معتاد فقط به افرادی گفته می‌شد که وابستگی به مصرف مواد خاصی داشتند؛ اما امروزه روان شناسان معتقدند که برخی از رفتارها مانند قماربازی، خریدن زیاد، خوردن زیاد و… از آن جهت که در فرد احساس گناه، شرمندگی، ناامیدی، هدردادن پول، تردید و شک زیاد، غفلت، بیچارگی، شکست، اضطراب و حقارت نفس به‌وجود می‌آورد، باید از آنها نیز به‌عنوان اعتیاد نام برده شود.

اعتیاد به مواد یا انجام بعضی از رفتارها در بیشتر اوقات در خانه، مدرسه، محل کار و یا جامعه می‌تواند به بروز مشکلات جدی برای فرد یا دیگران منجر شود.

چرا عده‌ای از افراد معتاد می‌شوند؟

دلایل اعتیاد در افراد متفاوت است و معمولاً به عوامل جسمانی، روانی، خانوادگی، اجتماعی، محیطی و از همه مهم‌تر به اراده‌ی فرد برمی‌گردد.

اعتیاد یا وابستگی به مصرف مواد اغلب به زیاده‌خواهی جسمانی منجر می‌شود. منظور این است که فرد هر بار به مصرف مواد بیشتری نیاز پیدا می‌کند. با مصرف مواد بیشتر، فرد سموم بیشتری را وارد بدن خود می‌کند و تعادل شیمیایی خون در مغز او به هم می‌خورد. ناتوانی در پیدا کردن مواد موجب می‌شود که عوارض عدم مصرف (عوارض ترک) در فرد به‌وجود آید. در این حالت وضعیت جسمانی و روانی فرد معتاد به هم می‌خورد. از آنجا که فرد معتاد اراده‌ی محکم و کنترلی بر رفتار خود ندارد، برای به‌دست آوردن مواد یا تهیه‌ی پول آن دست به هر کاری می‌زند. دزدی از اعضای خانواده، خویشاوندان یا مردم، دست‌زدن به سایر کارهای زشت و در مواردی جنایت از جمله‌ی این رفتارهاست.

نشانه و علائم بیماری اعتیاد

از آنجا که فرد معتاد با گذشت زمان، از نظر جسمی و روانی به مصرف مواد وابسته می‌شود، با هر بار مصرف، موقتاً مدتی آسوده می‌شود (مرحله‌ی احساس راحتی موقت)، سپس به‌تدریج که سطح ماده‌ی مصرفی در خون او پایین می‌رود، احساس ناآرامی و اشتیاق به مصرف دوباره‌ی آن پیدا می‌کند. در صورتی‌که معتاد ماده‌ی مخدر مصرف نکند، عوارض روانی و جسمی زیر در بدن او پدیدار می‌شود. این عوارض با توجه به نوع مواد مصرفی ممکن است فرق کند.

عوارض جسمانی	عوارض روانی
لرزش بدن، عرق کردن، غش کردن در برخی موارد، سردرد، خستگی و بی‌خوابی، افزایش ضربان قلب، اسهال شدید، استفراغ، درد عضات، یبوست، سرخی چشم‌ها، مشکل در تنفس، حساسیت به نور، ترشح زیاد بزاق دهان، نفخ شکم، ترس از نور، حساسیت به صدای بلند، درد معده، تشنگی، بی‌حالی	بدخلقی، اضطراب، کاهش تمرکز حواس، افسردگی، احساس پوچی و ناامیدی، خشم و عصبانیت، احساس رنجش، توهم، گیجی، بی‌حوصلگی، تندخویی و دمدمی مزاجی و احساس محرومیت از خواب

عوارض جسمانی و روانی اعتیاد بسته به نوع موادّ مصرفی متفاوت است. در بلندمدت به‌دلیل تداوم مصرف مواد و بروز بیماری‌های مختلف از قبیل عفونت خون، آسم، مشکلات قلبی، سرطان ریه و سکته، عمر افراد معتاد بسیار کوتاه می‌شود.

اعتیاد علاوه بر عوارض جسمانی و روانی دارای پیامدهای خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی است که به‌جز خود فرد معتاد، هم خانواده و هم مردم و دولت را گرفتار می‌کند. در جدول زیر به برخی از این پیامدها اشاره شده است:

عوارض خانوادگی اعتیاد	عوارض اجتماعی  و اقتصادی اعتیاد
- بروز مشکلات روانی و اختلاف و درگیری بین اعضای خانواده - خطر طلاق و بی‌سرپرست شدن فرزندان - وقوع دزدی در خانواده - طرد فرد معتاد از سوی خانواده و خویشاوندان - پیدایش فقر و خطر انحرافات اخلاقی - بدنام شدن خانواده و منزوی شدن آن از سوی دیگران - خطر معتاد شدن سایر اعضای خانواده - اغلب فرزندان افراد معتاد، بعد از ازدواج زندگی چندان موفقی ندارند.	- گسترش جرم و جنایت در جامعه به‌دلیل وجود افراد معتاد و قاچاق‌فروشان - بالارفتن آمار طلاق در جامعه (نیمی از طلاق‌ها به‌علت اعتیاد است) - بالارفتن هزینه‌های دولت (دولت ناچار است هزینه‌های زیادی را صرف درمان و یا نگهداری معتادان و مبارزه با قاچاق‌فروشان کند). - خطر گسترش بیماری‌هایی مانند ایدز در جامعه - افزایش تلفات نیروی انسانی به‌دلیل مبارزه با قاچاق‌فروشان