درسنامه آموزشی تفکر و سبک زندگی کلاس هشتم
فعالیت 16: مهارت بهبود خودپنداره و افزایش اعتماد به نفس

الف) مفهوم خودپنداره
ارزیابی یک فرد از خود میتواند مثبت یا منفی باشد. نوع تصوری که شما از خودتان دارید در شکستها، یا موفقّیتهای آینده شما مؤثر است. عملکرد افرادی که خود را توانا و کارآمد میدانند با افرادی که تصور منفی از وضعیت خود دارند، بسیار متفاوت است.
فعالیت 1 (فردی) (صفحهی 94 کتاب درسی)
در جدول زیر ستون سمت راست عواملی که موجب شکلگیری تصور مثبت یک فرد از خود میگردد نوشته شده است. در ستون سمت چپ از شما خواسته شده است که عوامل شکلگیری تصور منفی را بنویسید.
| عوامل شکلگیری تصور مثبت | عوامل شکلگیری تصور مثبت |
| داشتن هدف مناسب در زندگی، احساس شایستگی و کفایت، خودباوری و رضایت از خود، تحسین خود، داشتن روابط سالم با دیگران، زندگی در یک خانوادهی خوب، داشتن هدف در زندگی |
تصور شما دربارهی خودتان ممکن است که مثبت و قوی باشد، یا ضعیف و منفی. تصور ذهنی مثبت، شما را به سمت جلو حرکت میدهد و اعتمادبهنفس شما را بالا میبرد؛ اما تصور ذهنی منفی موجب میشود که دچار نومیدی شوید و احساس ارزشمندی دربارهی خود را از دست دهید.
فعالیت 2 (بحث کلاسی) (صفحهی 95 کتاب درسی)
خودپندارهی یک فرد با گذشت زمان تغییر می کند؛ آیا میدانید چرا؟
خودپنداره امری آموختنی است و در نتیجه ارتباط با والدین، اعضای خانواده، دوستان، معلمان، افراد جامعه، محیط و کسب تجربیات تازه، باور یک فرد در مورد خود شکل میگیرد.
فعالیت 3 (انتخابی) (فردی) (صفحهی 95 کتاب درسی)
در یک برگهی کاغذ به پرسشهای زیر پاسخ دهید.
1- پدر و مادر و یا نزدیکترین فرد خانواده چه تصوری از شما دارند؟
2- دوستان چه تصوری از شما دارند؟
3- شما دوست دارید چگونه فردی باشید؟
4- دوست دارید شبیه چه کسی باشید؟
تعدادی از پاسخ های خود را بهصورت داوطلبانه در کلاس بخوانید

ب) اعتمادبهنفس چیست؟

فعالیت 4 (فردی) (صفحهی 97 کتاب درسی)
دربارهی خودت فکر کن، تا چه اندازه خودت را قبول داری؟ چه چیزهایی تو را از دیگران متفاوت کرده است؟ تواناییهای تو چیست؟ نقطه ضعفهای تو کدام است؟ پاسخ سؤالات را روی یک برگهی کاغذ بنویسید و برخی از آنها را در کلاس بخوانید.
به یاد داشته باشید که اگر به نقاط ضعف خود آگاهی پیدا کنید برای برطرف کردن آنها تلاش خواهید کرد.

هرچه دانش و مهارتهای انسان بیشتر میشود، اعتقادات و شخصیت اخلاقی فرد نیز کاملتر میشود؛ در نتیجه اعتمادبهنفس فرد نیز بالاتر میرود یا بهعبارتی فرد بیشتر خود را قبول میکند و به خودش اطمینان بیشتری پیدا میکند. تواناییهای شخصی را نباید بیش از حد برآورد کرد.
فردی که بیش از حد خود را قبول دارد، دچار کبر و غرور میشود. افراد مغرور قدرت خود را بیش از حد برآورد میکنند و یا تصور میکنند که تواناییهای آنها برای همیشه ماندگار است.
اعتماد بهنفس مردم ایران را با توجه به مشکلاتی که بعد از انقلاب اسلامی با آن مواجه بودهاند، تا چه میزان برآورد میکنید؟

اعتمادبهنفس خود را چگونه تقویت کنیم: داشتن اعتماد بهنفس زمینه را برای موفّقیتهای بعدی هموار میکند. راهکارهای زیر موجب تقویت اعتمادبهنفس میشود.
فعالیت 5 (انتخابی) (صفحهی 100 کتاب درسی)
داشتن کدامیک از ویژگیهای زیر موجب میشود اعتمادبهنفس شما، آسیب ببیند. لطفاً موارد منفی را با کلمهی بلی در جدول مشخص کنید.
| ویژگیها | پاسخها | ویژگیها | پاسخها |
| مورد تأیید و تشویق دیگران قرار گرفتن | داشتن تصور مثبت از خود | ||
| بخل و حسادت | شک و بدگمانی به دیگران | ||
| نداشتن اعتماد به خود | بدبینی | ||
| داشتن روابط محبتآمیز با دیگران | شناخت تواناییهای خود | ||
| داشتن محیط امن | ترس از شکست | ||
| احساس عدم وابستگی | جرئت در ابراز عقیده | ||
| همت و تلاش برای رسیدن به هدف | خود کمبینی | ||
| داشتن تصور منفی از خود | حساسیت در برابر انتقاد دیگران | ||
| ترس از روبهرو شدن با موقعیتهای جدید | توجه کردن به تجربیات دیگران | ||
| خودداری از ابراز عقیده | احساس اینکه همیشه حق با من است. |
فعالیت 6 (فردی) (صفحهی 100 کتاب درسی)
اعتمادبهنفس خود را بیازمایید.
در جدول زیر فهرستی از ویژگیهای فردی که اعتمادبهنفس بالا و یا پایین دارد، آورده شده است. با انتخاب گزینه و نوشتن علامت + یا – شما نیز اعتمادبهنفس خود را مشخص کنید.
| ویژگیها | گزینهی من | ویژگیها | گزینهی من |
| 1- دلم میخواهد دیگران همیشه مرا تشویق کنند. | 11- احساس میکنم نمیتوانم به اهداف خود برسم. | ||
| 2- حس میکنم در انجام کارها ناتوان هستم. | 12- احساس میکنم توانایی من در مقایسه با دیگران کم است. | ||
| 3- دربارهی آینده خوشبین هستم. | 13- دوستانم به من اعتماد دارند و با من مشورت میکنند. | ||
| 4- احساس میکنم دیگران مرا دوست دارند. | 14- بچهها به تواناییهای من توجه ندارند. | ||
| 5- احساس میکنم انگیزهای برای درس خواندن ندارم. | 15- آدم کمرو و خجالتی هستم. | ||
| 6- از اینکه مرا مسخره کنند میترسم. | 16- همیشه در کارها به خدا توکل میکنم. | ||
| 7- از صحبت کردن در برابر دیگران نمیترسم. | 17- اغلب بدون دلیل احساس نگرانی میکنم. | ||
| 8- میترسم نتیجه کارهایم اشتباه از آب درآید. | 18- دوست دارم بیشتر وقتها تنها باشم. | ||
| 9- میتوانم دیگران را قانع کنم. | 19- از بودن با دیگران احساس لذت میکنم. | ||
| 10- از اینکه دیگران کارهای مرا تأیید نکنند میترسم. | 20 فکر میکنم دیگران از من بهترند. |
تعداد خصیصههای مثبت من................. مورد است. تعداد خصیصههای منفی در من................. مورد است.
فعالیت در منزل (صفحهی 101 کتاب درسی)
برای بالابردن اعتمادبهنفس خودت چند راه حل پیشنهاد کن.
