درسنامه آموزشی تفکر و سبک زندگی کلاس هشتم
فعالیت 15: مهارت افزایش عزت نفس

عزّت نفس، یعنی ارزشی که یک فرد برای خود قائل است.
کلمهی عزّت نفس، یعنی بزرگی، احترام و ارزشمندی و بهمعنای گرامی داشتن نفس است. واژهی مخالف آن ذلّت نفس است که بهمعنای خواری، زبونی و پست کردن نفس است.
با توجه به تصویر بالا دلایلی را برای عزّت نفس رزمندگان ایران و اسلام بیان کنید؟
در دین اسلام منظور از کرامت نفس، احترام نفس یا شرافت نفس همان عزّت نفس است.
در قرآن کریم اشاره به کرامت انسان شده است (لَقَد کَرَّمنا بَنی آدَمَ وَ حَمَلنٰا هُم فِی البَرِّ وَ البَحرِ وَ ...) (سورهی اسراء، آیهی 70)
ترجمه آیه: همانا بنی آدم را گرامی داشتیم و آنها را بهوسیله کشتیها در دریا و خشکی روان کردیم و …
فکر کنید و پاسخ دهید (صفحهی 88 کتاب درسی)
- چرا انسان موجودی ارزشمند است؟
- منظور خداوند متعال از بیان این آیه که ما همانا فرزندان آدم را کرامت دادیم، چیست؟
فعالیت 1 (صفحهی 88 کتاب درسی)
در جدول زیر فهرستی از عواملی را که موجب بالارفتن عزّتنفس در انسان میشود، بنویسید.
| 1- به کارهای خوب رغبت دارد. | 5- |
| 2- | 6- |
| 3- | 7- |
| 4- | 8- |
یکی از بزرگان در اهمیت عزّتنفس میگوید:
- اگر ثروتمند نیستی، مهم نیست، چون خیلی از مردم جهان ثروتمند نیستند.
- اگر سالم نیستی بدان که خیلی از افراد با وجود معلول بودن یا بیماری، خوب زندگی میکنند.
- اگر زیبا نیستی مهم نیست؛ زیرا افراد زشت نیز کم نیستند.
- اگر قدرت و مقام نداری، باید بدانی که این شغلها متعلق به تعداد کمی از انسانهاست.
- اما اگر عزّت نفس نداری، متأسف باش چون هیچ چیز نداری.
* زمانیکه شما عزّت نفس بالایی دارید، از خودتان رضایت بیشتری دارید و به انسان بودن خود افتخار میکنید؛ احساس مسئولیت میکنید؛ دیگران را قبول دارید و به آنها محبت میکنید؛ به خودتان اجازه نمیدهید کارهایی انجام دهید که احترام و منزلت شما را پایین بیاورد. داشتن عزّتنفس موجب میشود که شما اعتماد به نفس بیشتری پیدا کنید و بتوانید بهتر تصمیم بگیرید و مشکلات را حل کنید. عزّتنفس بالا به شما کمک میکند تا از اشتباهات پند بگیرید و همواره رو به جلو حرکت کنید. امیدوار و انتقادپذیر باشید. هیجانات منفی خود را کنترل کنید تا دیگران نتوانند روی افکار و رفتار شما کنترل داشته باشند و بهجای شما تصمیمگیری کنند.
فعالیت 2 (صفحهی 89 کتاب درسی)
با توجه به جملات بالا، وضعیت فردی را که عزّتنفس پایینی دارد، توصیف کنید.
فردی که عزّتنفس پایینی دارد ..............................................................................................
* خودپنداره مثبت یا تصور مثبتی که یک فرد از خود دارد، با عزّت نفس مرتبط است.
اگر شما تصور مثبتی از خود دارید، از عزّتنفس بالایی برخوردارید و اگر از خودتان تصور منفی دارید، عزّتنفس شما پایین است. عزّتنفس بالا به شما کمک میکند تا در زندگی خود درست عمل کنید و عاقلانهتر تصمیم بگیرید.
عزّت نفس و تفاوت آن با خودبزرگبینی
خودبزرگبینی یا تکبر، احساس غلط یا باور اشتباهی است که یک فرد دربارهی تواناییهای خود دارد. افراد متکبّر از یک خودپندارهی غیرواقعی برخوردارند. آنها تصور میکنند که بهتر از بقیهاند.
این افراد تنها باورها و نظرات خود را قبول دارند و انتظار دارند که دیگران به آنها احترام بگذارند و از نظرات آنها پیروی کنند. از آنجا که افرادخودخواه، باورهای غلطی دارند و روی تواناییهای خود بیش از اندازه حساب میکنند، نزد دیگران احترام زیادی ندارند.

فعالیت 3 (صفحهی 91 کتاب درسی)
عزّتنفس خود را بیازمایید.
| فهرست عبارات | بسیار زیاد نمره 4 |
زیاد نمره 2 |
تا حدودی نمره 1 |
بسیار کم نمره صفر |
| از چهره و اندام خود راضیام. | ||||
| به حفظ سلامت و تندرستی خود توجه دارم. | ||||
| تفاوتهای خود را با دیگران میپذیرم. | ||||
| بهطور مرتب ورزش میکنم. | ||||
| من عضو ارزشمند خانوادهام. | ||||
| دربارهی مسائل خانواده، خود را مسئول میدانم. | ||||
| دربارهی تحصیل خود کوشا هستم و در طول هفته به اندازهی کافی مطالعه میکنم. | ||||
| با اعضای خانواده خود ارتباطات سالمی برقرار میکنم. | ||||
| برای دوستانم یک دوست خوب هستم. | ||||
| پدر و مادرم به من محبّت میکنند. | ||||
| دوستان زیادی دارم. | ||||
| خودم را قبول دارم و دیگران هم مرا قبول دارند. | ||||
| من آدم خوبی هستم و همکلاسیها از دوستی با من خوشحالاند. | ||||
| از وضعیت درسی خود راضیام. | ||||
| شخص باارزشی هستم. | ||||
| خودم را آدم جالبی میدانم. | ||||
| در انجام کارها به کسی متکی نیستم. | ||||
| والدینم به من افتخار میکنند. |
به خودتان چقدر نمره دادهاید؟

فعالیت در منزل (صفحهی 92 کتاب درسی)
متن زیر را تکمیل کنید.
افرادی که عزّتنفس پایینی دارند، خودشان را قبول ……. همیشه خود را با دیگران ……. میکنند. در تصمیمگیریها خیلی …… هستند. نمیتوانند با دیگران …… برقرار کنند. اگر کسی به آنها انتقاد کند …......… میشوند. …….. به خود نیستند و همه چیز را در حد ….........… میخواهند.