درسنامه آموزشی تفکر و سبک زندگی کلاس هشتم
فعالیت 6: آداب معاشرت و گفتوگو

آداب معاشرت
هر روزه ما با افراد زیادی برخورد میکنیم؛ پدر، مادر، برادران و خواهران، دوستان و همسایگان، معلمان ،میهمانان، بیماران، نیازمندان و مردم کوچه و بازار. در برخورد با هر یک از این افراد باید آداب معاشرت، یا آداب برخورد با مردم را رعایت کنیم.
فعالیت 1 (بحث کلاسی) (صفحهی 40 کتاب درسی)
- آداب یعنی چه؟
- معاشرت یعنی چه؟
- منظور از آداب معاشرت چیست؟
فعالیت 2 (صفحهی 41 کتاب درسی)

1- در احادیث فوق پیامبر اسلام و امام صادق چه نکاتی را دربارهی آداب معاشرت با مردم مطرح کردهاند؟
2- آداب سلام کردن و دست دادن چیست؟
3- میانهروی و اعتدال در معاشرت یعنی چه؟
فعالیت 3 (انتخابی) (بحث کلاسی) (صفحهی 42 کتاب درسی)
دربارهی آداب و رفتارهای مناسب در هر یک از موقعیتهای زیر بحث کنید و نتیجه را روی تابلوی کلاس بنویسید. در صورت دسترسی به اینترنت میتوانید با وارد کردن کلمات کلیدی، اطلاعات لازم را بهدست آورید.
1- آداب حضور در یک میهمانی
2- آداب عیادت از یک بیمار
3- آداب ظاهر شدن در جامعه
4- آداب حضور در مساجد و اماکن مذهبی

فعالیت 4 (صفحهی 42 کتاب درسی)
آزمون خودارزیابی آداب معاشرت
در جدول زیر تعدادی رفتار در برخورد با دیگران آمده است. ارزیابی کنید آیا این رفتارها مناسباند یا خیر؟ در برابر هر جمله با زدن علامت √ رفتار مناسب، یا نامناسب را مشخص کنید.
| رفتار | رفتار مناسب | رفتار نامناسب |
| 1- سلام کردن هنگام برخورد با یک دوست و فرد آشنا و خداحافظی کردن با او هنگام جدا شدن | ||
| 2- هنگام درخواست کردن از کسی از لفظ خواهش میکنم یا لطفاً استفاده کردن | ||
| 3- تولید سر و صدا و ایجاد مزاحمت برای همسایگان | ||
| 4- در میهمانی یا مجلسی که چند نفر حضور دارند، با بغل دستی خود درگوشی صحبت کردن | ||
| 5- صحبت کردن در سر سفرهی غذا با دهان پر | ||
| 6- هنگام عطسه و سرفه جلو دهان یا بینی خود را با دستمال گرفتن | ||
| 7- صحبت کردن با صدای بلند در اماکن عمومی مانند خیابان، داخل اتوبوس، مترو، یا بیمارستان | ||
| 8- اجازه گرفتن از والدین، قبل از ورود به اتاق آنها | ||
| 9- عذرخواهی از دیگران به خاطر اشتباه خود و جبران ضرر و زیان آنها | ||
| 10- اگر سهواً به کسی تنه زدیم، بیاعتنا از کنار او عبور کنیم. | ||
| 11- با لباس نامناسب در بین مردم ظاهر شدن | ||
| 12- هنگام غذا خوردن در میهمانی صدای قاشق و چنگال را درآوردن و ایراد گرفتن به غذای صاحبخانه |
فعالیت در منزل (صفحهی 44 کتاب درسی)
از دو فعّالیت زیر یک مورد را به دلخواه انتخاب کنید و به آن پاسخ دهید.
1- برای شهروندی خوب چه رفتارهایی را پیشنهاد میکنید؟
2- دربارهی آداب سلام کردن یا دست دادن تحقیق کنید و نتیجه را به کلاس گزارش کنید.
آداب گفتوگو
بیشتر ارتباطهای ما با دیگران از گفتوگو کردن با آنها شروع می شود. اهداف گفتوگوها نیز متفاوت است. برای آنکه از گفتوگوهای خود با دیگران بهتر نتیجه بگیریم، باید آداب و مهارتهای گفتوگو کردن را بیاموزیم.
فعالیت 5 (بحث کلاسی (صفحهی 44 کتاب درسی)

ادب در گفتوگو: در گفتوگوی بین خودتان شایسته است که به چه نکاتی توجه کنید:
1- از بدگویی پشت سر دیگران پرهیز کنید.
فراموش نکنید که کلمات انرژی دارند. جملات خوب شما دربارهی دیگران موجب میشود که نظر مردم دربارهی آنها مثبت شود وجملات زشت شما نظر مردم را دربارهی دیگران منفی میکند؛ چه بسا پیامدهای یک بدگویی، بسیار وحشتناک باشد؛ بهطوریکه هرگز نتوان آن را جبران کرد.
2- هنگام گفتوگو، از سخنان زشت و ناروا یا دادن لقبهای ناپسند به یکدیگر پرهیز کنید.
استفاده از سخنان زشت و ناروا روش افراد نادان است.
3- از طعنهزدن و تمسخرکردن یکدیگر پرهیز کنید.
ای بسا کسانی که ما آنها را مسخره میکنیم خود را اصلاح کرده باشند و نزد خداوند از ما بهتر باشند.
4- از بیهوده سخن گفتن پرهیز کنید.
آیا میتوانید به موارد دیگری اشاره کنید؟

مهارتهای گفتوگو
الف) مهارت سخن گفتن: مهارت سخن گفتن در واقع مهارت درست صحبت کردن، بهجا گفتن، مؤدبانه صحبت کردن، به موقع گفتن و از روی فکر صحبت کردن است. سخن گفتن ممکن است که بین دو فرد یا سخنرانی یک فرد در برابر جمعیت زیادی صورت گیرد.

ب) مهارت شنیدن: خوب شنیدن از جمله مهارتهایی است که به آن مهارتهای دریافتی نیز میگویند. منظور از مهارتهای دریافتی، درک پیام گوینده است. هر اندازه گوش برای شنیدن آمادگی بیشتری داشته باشد، به همان اندازه دریافت فرد از پیام گوینده بهتر خواهد بود.

فعالیت 6 (صفحهی 48 کتاب درسی)
گفتوگوی دو نفرهای را در کلاس دربارهی یک موضوع ترتیب دهید. از سایر دانشآموزان بخواهید گفتوگوی این دو نفر را با توجه به مهارتهای سخن گفتن و شنیدن ارزیابی کنند.
فعالیت در منزل (صفحهی 48 کتاب درسی)
با نظرخواهی از والدین، یا اعضای بزر گتر خانواده، بنویسید که هنگام سخن گفتن، یا شنیدن سخنان دیگران چه نکاتی باید رعایت شود، نوشتهی خود را در کلاس ارائه دهید.