درسنامه آموزشی تفکر و سبک زندگی کلاس هفتم

حیا و عفت و پاداش آن (داستانی برای تو)

حیا حالتی نفسانی و درونی است که انسان را از انجام کارهای ناپسند باز می‌دارد. معمولاً انسان گناه نمی‌کند، مگر آنکه بی‌حیا شود. حیا از ویژگی‌های انسان‌های عفیف و باتقوا است که به‌صورت یک عامل بازدارنده از گناه عمل می‌کند. داستان زیر که از قرآن کریم برگرفته شده است، حیا و پرهیزکاری را در رفتار دختران شعیب و حضرت موسی (ع) نشان می‌دهد.

زمانی‌که حضرت موسی (ع) تحت تعقیب فرعون قرار گرفت و از مصر فرار کرد، وارد سرزمین مَدیَن (واقع در شبه جزیره‌ی سینا) شد. در آن زمان حضرت موسی جوانی تنومند بود که همسر و خانه‌ای نداشت. هنگامی‌که به کنار چاه آبی رسید تا آبی بنوشد، دو دختر جوان با حجاب و نجیب را دید که در گوشه‌ای ایستاده و منتظرند تا از چاه آب بکشند و گوسفندان خود را سیراب کنند. حضرت موسی (ع) از دختران سؤال کرد که چرا جلو نمی‌روید تا به گوسفندان خود آب دهید. دختران به حضور مردان نامحرم اشاره کردند و گفتند: منتظریم تا آنها گوسفندان خود را آب دهند و از اینجا بروند. آنها ادامه دادند: پدر ما مردی بزرگ اما پیر و ناتوان است و از ما خواسته است که این کارها را انجام دهیم. حضرت موسی (ع) که مردی بسیار نیکوکار و غیرتمند بود؛ به دختران شعیب کمک کرد تا گوسفندان خود را سیراب کنند. حضرت موسی (ع) این کار را برای رضای خداوند انجام داد. دختران به خانه برگشتند و حضرت موسی (ع) پس از آن به زیر سایه‌ی درختی رفت تا رفع خستگی کند. او همان جا با خدای خود گفت: «بارالها به من خیری از خوان کرمت نازل فرما زیرا بدان محتاجم».

دختران شعیب پیامبر بعد از رسیدن به خانه، ماجرا را برای پدرشان تعریف کردند و از حضرت موسی (ع) و قدرت جسمی و پاکدامنی او در نزد پدر تمجید کردند. شعیب دختران خود را به دنبال موسی (ع) فرستاد. آنها در حالتی‌که با حجب و حیای کامل راه می رفتند از موسی (ع) خواستند که نزد پدر آنها بیاید. حضرت موسی (ع) داستان خود را برای شعیب تعریف کرد. شعیب فرمود: دیگر نگران نباش خداوند تو را از قوم ظالم و ستمکار فرعون نجات داد. آنگاه به او پیشنهاد کرد که در ازای 8 تا 10 سال کار در نزد او، با دخترش صفورا ازدواج و با آنها زندگی کند. بدین ترتیب در نتیجه‌ی عفت و پاکدامنی حضرت موسی (ع) سه مشکل اصلی او یعنی اشتغال، ازدواج و مسکن حل شد. از این داستان نتیجه می‌گیریم که:

1- دختران و یا زنان با حفظ حجاب و عفاف می‌توانند به فعّالیت‌های اجتماعی و اقتصادی بپردازند.
2- دختران شعیب با حضرت موسی (ع) که مرد نامحرمی بود ابتدا صحبت نکردند و از او چیزی درخواست ننمودند، بلکه این موسی بود که از آنها سؤال کرد و آنها نیز در حد ضرورت پاسخ دادند.
3- دختران شعیب در هنگام راه رفتن به‌گونه‌ای حرکت می‌کردند که قرآن آن را «راه رفتن با حجب و حیا» توصیف می‌کند و از اختلاط با مردان نامحرم پرهیز می‌کردند.

به برخی از موارد دیگر نیز شما اشاره کنید.

نکات مهم و جالب گفت‌وگوها:

.................................................. .

پوشاندن بدن، امری فطری است که ریشه در حیا و عفاف دارد و همه‌ی انسان‌ها چه زن و چه مرد و با هر دین و اعتقادی، آن را رعایت می‌کنند. تنها آداب آن در بین ملت‌ها و جوامع فرق می‌کند. مطالعات دانشمندان بر روی کنده‌کاری‌های سنگی، سکه‌ها، مهره‌ها، مجسمه‌ها، نقاشی‌ها، کتاب‌های تاریخی، گزارش‌های جهانگردان قدیمی و نقاشی‌های تاریخی و تصاویر مختلف نشان می‌دهد که حجاب از زمان‌های قدیم به‌ویژه در بین زنان همه‌ی ادیان رعایت می‌شده است. به تصاویر این صفحه و صفحه بعد نگاه کنید. این تصاویر نمونه‌هایی از حجاب زنان را در بین پیروان برخی از ادیان و اقوام مختلف ایرانی نشان می‌دهد.

هر چند نوع لباس اقوام و ملت‌ها در طول زمان تغییر کرده است اما با این حال توجه به حجاب به‌عنوان یک رفتار پسندیده همچنان مورد تأیید جوامع مختلف می‌باشد.

پوشش و حجاب در بین پیروان ادیان مختلف در گذشته

انواع پوشش و حجاب اقوام مختلف زنان ایرانی

آداب حجاب

گرچه حد واجب حجاب برای مردان فقط شامل پوشاندن بخش‌های خاصی از بدن است؛ امّا بهتر است بیشتر نقاط بدن پوشانده شود. در حالی‌که برای زنان، پوشاندن کلیه‌ی قسمت‌های بدن (به غیر از کف دست‌ها و گردی صورت) و زینت‌آلات و آرایش واجب است. حجاب را با توجه به آداب و رسوم می‌توان به شکل‌های مختلف رعایت کرد. 
پیامبر اسلام (ص) می‌فرمایند: برای زن سزاوار نیست که هنگام بیرون رفتن از خانه، لباس‌هایش را به خود بچسباند تا برجستگی‌های اندامش آشکار باشد.

عفاف چیست و آداب آن کدام است؟

رعایت حجاب، موجب حفظ عفت زن می‌شود. از طرفی زنی که عفت می‌ورزد، خود را به رعایت حجاب ملزم می‌داند، عفاف امری درونی است. به فرمایش حضرت امام خمینی (قُدِّسَ سِرُّهُ) دستورات اسلام درباره‌ی حجاب به‌دلیل آن است که زن بتواند در جامعه حاضر شود و در فعّالیت‌های اجتماعی، آموزشی، فرهنگی و اقتصادی و غیره شرکت کند. در غیر این صورت، اگر قرار بود که زن همیشه در خانه باشد، ضرورتی برای بیان احکام حجاب وجود نداشت. بسیاری از متفکران اسلامی معتقد هستند که رعایت حجاب از سوی زن حق اللّه است، یعنی اگر زن و شوهر هم هر دو به بی‌حجابی راضی باشند، خداوند از این کار راضی نیست. زنان با رعایت حجاب در حقیقت روح عبادت را در خود اثبات می‌کنند و خود را در زمره اطاعت کنندگان واقعی از دستورات خداوند متعال قرار می‌دهند.

انواع عفت کدام‌اند؟