درسنامه آموزشی تفکر و سبک زندگی کلاس هفتم
فعالیت 25: مسموم کردن سرچشمه

شاید برای شما نیز پیش آمده باشد که شاهد یا طرف گفتوگویی بودهاید که در آن کسی ادعایی میکند و برای جلوگیری از اعتراض و مخالفت دیگران در جملات خود صفت ناپسندی را به مخالفان آن ادعا نسبت میدهد یا صفات خوبی را از آنها سلب میکند و به این ترتیب، همهی آنها را قبل از این که حرفی بزنند در جای خود مینشاند؛ زیرا اگر کسی بخواهد سخنی در اعتراض به گوینده مطرح کند، انگار خود را بهعنوان نمونهای برای آن صفت بد، معرفی کرده است. جملاتی مانند «هر کس بهجز افراد نادان قبول دارد که ...» «آنهایی که کمی عقل دارند، نیز قبول دارند که ...». اینگونه جملات نمونههایی از استدلال غلط هستند. استدلال غلط برای قبولاندن نظر خود به دیگران را مغالطه مینامند. مغالطه انواع گوناگون دارد در درس حکایت تربیت شما با یک نوع از مغالطه آشنا شدید. در این درس با نوع دیگری از مغالطه با عنوان «مسموم کردن سرچشمه» آشنا میشوید.
گفتوگو کنید (صفحهی 113 کتاب درسی)
در هر یک از جملات زیر چه صفات ناپسندی به فرد یا افراد مخالف نسبت داده شده است.
- هر کسی به جز افراد بیهنر و مخالفان رشد فرهنگی، قبول دارند که ……
- مگر تو نادان هستی که میخواهی ……
- همهی افرادی که شخصیت سالم دارند با …… موافق اند.
- فقط کسانی که دچار عقدهی حقارتاند چنین حرفی میزنند که ……
- فقط عوام و مردم بیفرهنگ با حرفهای فلانی موافقاند.
- هر کودکی درک میکند که ……
- هر کی دو تا کتاب خونده باشه میدونه که ……
- هر بچه مدرسهای می داند که ……
* آیا شاهد بهکارگیری چنین جملاتی در گفتوگوها بودهاید؟ مثال بزنید.
* آیا دیگران در صحبت با شما تاکنون چنین جملاتی را بهکار گرفتهاند؟ هنگام شنیدن آن جمله چه احساسی داشتید؟ چگونگی آنرا توضیح دهید.
* آیا شما در صحبت با دیگران تاکنون چنین جملاتی را بهکار گرفتهاید؟ در صورت پاسخ مثبت، آگاهانه استدلال غلط را به کار گرفتهاید یا ناآگاهانه؟
* بهکارگیری اینگونه جملات چه تأثیری در برقراری ارتباط با دیگران و حفظ آن دارد؟
فعالیت تکمیلی در کلاس (صفحهی 113 کتاب درسی)
در گروه خود دربارهی جملات دیگری که میتواند برای استدلال غلط بهکار گرفته شود، گفتوگو کنید.
سه مورد از جملات موردنظر را در کلاس ارائه کنید.