درسنامه آموزشی تفکر و سبک زندگی کلاس هفتم
فعالیت 19: خشم خود را چگونه مهار کنیم؟

خشم، هیجانی است که همهی ما آن را میشناسیم و تجربه کردهایم.
چرا قرآن کریم افراد را به مهار خشم و بخشیدن دیگران توصیه کرده است؟
فعالیت 1: بحث کلاسی (صفحهی 94 کتاب درسی)
* خشم چیست؟
* آیا خشم خوب است یا بد؟ چرا؟
* خشم در چه مواردی مفید و در چه مواردی بد است؟
نکات مهم و جالب گفتوگوها:
................................ .
فعالیت 2: بحث کلاسی (صفحهی 94 کتاب درسی)
چه عواملی ممکن است انسان را خشمگین کند؟ به برخی از این موارد اشاره کنید:
*
*
*
*
عواملی که انسان را خشمگین میکند، فراوان است. اگر فرد نتواند بهدرستی با عوامل ناخوشایندی که او را خشمگین میکند، مقابله کند، سلامت روانی و جسمانی او به خطر میافتد و حتی روابط او با دیگران نیز ممکن است برای همیشه خراب شود (البته اصلاحپذیر هم هست).
فعالیت 3: گروهی (صفحهی 95 کتاب درسی)
دو به دو روبهروی هم قرار بگیرید. به نوبت قیافهی یک فرد عصبانی را بگیرید و عصبانیت خود را افزایش دهید تا جایی که گویا از شدت خشم میخواهید منفجر شوید. اکنون حالت دوست خود را توصیف کنید.
فعالیت 4: فردی (صفحهی 95 کتاب درسی)
چه راههایی برای جلوگیری از بروز خشم در شما یا دیگران وجود دارد؟ دو مورد بنویسید.
مهار احساسات و تصمیمگیری هنگام خشمگین شدن، نقش مهمی در سلامت و سازگاری انسان دارد. هرچه بتوانیم مهار هیجانات و احساسات خود را بهدست گیریم، زندگی سالمتر و موفقتری خواهیم داشت و اگر نتوانیم خشم خود را مهار کنیم، با آسیبهای بیشتری روبهرو خواهیم شد.
آسیبهای جسمی و روانی خشم
وجود خشم و عصبانیت در انسان امری طبیعی است و برای ادامهی حیات انسان لازم است. برای مثال تصور کنید که دشمن به کشور شما حمله کرده است. عدهای میخواهند اموال شما را بدزدند. فردی به حقوق شما یا خانوادهی شما تجاوز کرده است. به حقوق عدهای بیچاره و مظلوم تجاوز شده است. عدهای با گسترش مواد مخدر میخواهند جوانان این کشور را بیچاره کنند. شما بهطور طبیعی خشمگین میشوید و در صدد چارهجویی برمیآیید. اگر صفت خشم در شما نبود، بیتوجه از کنار موضوعات مختلفی که شما را آزرده خاطر کرده است، عبور میکردید؛ اما خشم موجب میشود که شما از خود عکسالعمل نشان دهید. عکسالعمل شما به هر حال باید عاقلانه باشد.
فعالیت 5: بحث کلاسی (صفحهی 97 کتاب درسی)
- با مروری بر تجربیات خود، چند نمونه از آسیبهای جسمی و روانی خشم را نام ببرید.
- با مروری بر تجربیات خود، چند نمونه از زیانهای اجتماعی و مالی خشم را بیان کنید.
خشم افراد از نظر علت، زمان، موقعیت و شدت با یکدیگر فرق میکند. هیجانهایی که غالباً با خشم همراهاند، عبارتاند از: عصبانیت، خشونت، خصومت، کینهتوزی، تنفر، رنجش، ناراحتی، طعنه زدن، مسخره کردن، سرزنش کردن، تحقیر کردن، داد و فریاد، کتککاری و نزاع، خراب کردن وسایل، بیاحترامی، تهمت و افترا، عصیان، اعتراض، مداخله، حمله، غیرتورزی و … .
برخی از هیجاناتی که بهدنبال خشم بهوجود میآید، خوب و برخی مضر است. برای مثال هیجان شما وقتی کسی به کشور شما حمله کرده است، یک هیجان مفید است؛ اما زمانیکه با دوست خود به خاطر یک خطای کوچک کتککاری میکنید، یک هیجان بد را از خود نشان دادهاید.
خشم در هر شرایطی نباید از حد تعادل خارج شود و حالت افراط بگیرد. پیامبر اسلام (صلّی اللّه علیه و آله) میفرماید: «هر کس خشم خود را فرو خورد (مهار کند)، خداوند در روز قیامت دل او را از رضای خود پر کند».
همانطور که ما باید خشم خود را مهار کنیم، نباید کاری کنیم که دیگران هم از دست ما خشمگین و عصبانی شوند.
فعالیت 6: بحث کلاسی (صفحهی 98 کتاب درسی)
* از این داستان چه نتیجههایی میتوان گرفت؟