درسنامه آموزشی تفکر و سبک زندگی کلاس هفتم
فعالیت 18: اضطراب چیست؟

فعالیت 1: بحث کلاسی (صفحهی 88 کتاب درسی)
آیا تاکنون دچار دلهره و نگرانی شدهاید؟ در چه مواقعی؟
شدت نگرانی شما در هر یک از مواقع چقدر بوده است؟
چرا شدت نگرانی شما نسبت به یک موقعیت مشخص؛ مثلاً امتحان، گاهی اوقات کم و گاهی زیاد است؟
داشتن دلهره یا اضطراب خوب است یا بد؟ چرا؟
نکات مهم و جالب گفتوگوها:
.................................................................. .
تصور کنید: «شما میخواهید امتحان ریاضی بدهید، اما خود را برای آن آماده نکردهاید».
«هواپیمای یکی از بستگان نزدیک شما که قرار بوده است از خانهی خدا بیاید، احتمالاً تأخیر دارد یا قرار است یکی از خویشاوندان خیلی نزدیک شما عمل جراحی کند». «شما قرار است که در مدرسه دربارهی یک موضوع سخنرانی کنید». «یکی از خبرنگاران تلویزیون میخواهد با شما دربارهی موضوعی مصاحبه کند». در همهی این موارد شما دلواپس و نگران میشوید.
تأثیرات جسمی و روانی اضطراب بستگی به شدت آن دارد. فردی که میخواهد امتحان ریاضی بدهد و تقریباً خود را آماده کرده است، اضطراب کمتری دارد؛ اما میزان اضطراب فردی که خبر تصادف یکی از نزدیکانش را بهطور مبهم برای او آوردهاند، بالاست.
اضطراب در برخی از مواقع موجب میشود که ما خود را برای مقابله با مشکل آماده کنیم. برای مثال فردی که میخواهد در مسابقات بینالمللی با قهرمان یک کشور کشتی بگیرد، اضطراب دارد. اضطراب در چنین شرایطی باعث میشود مغز به بدن فرمان دهد که خود را برای مقابله با مشکل آماده کند؛ اما در برخی موارد، اضطراب بهویژه برای کسانی که قدرت تحمل کمتری دارند، ممکن است سبب بروز آسیبهای روانی شود.
فعالیت 2: گروهی (صفحهی 90 کتاب درسی)
بهکمک دوستان خود نمایشنامهای را ترتیب دهید و شخصی را نشان دهید که دچار اضطراب شده و نیاز بهکمک و راهنمایی دارد.
فعالیت 3: ارزیابی علائم اضطراب (صفحهی 90 تا 91 کتاب درسی)
اضطراب دارای علائم جسمی و روانی است. به علائم و نشانههای زیر توجه کنید. در صورتیکه این علائم را در یک موقعیت اضطرابآور در خود یا دیگری تجربه کردهاید، آنرا با کلمهی بلی یا خیر مشخص کنید.
| ردیف | ارزیابی علائم اضطراب در یک موقعیت | بلی | خیر |
| 1 | تپش شدید قلب | ||
| 2 | لرزش دستها | ||
| 3 | نگرانی دائم و بیمورد | ||
| 4 | سرزنش خود و دیگری | ||
| 5 | احساس ترس | ||
| 6 | تنگی نفس | ||
| 7 | احساس وحشت | ||
| 8 | ناشتن تمرکز حواس | ||
| 9 | اشکال در خوابیدن | ||
| 10 | حالت تهوع |

اضطراب زمانی یک اختلال محسوب میشود که شدت آن، فرد را بیمار کند. در چنین مواقعی باید برای مشاوره به روانشناس یا برای درمان دارویی به روانپزشک، مراجعه کرد.
فعالیت 4: بحث کلاسی (صفحهی 91 کلاس درسی)
* به نظر شما چگونه میتوان به یک فرد کمک کرد تا اضطراب خود را کاهش دهد؟
* باورهای دینی چگونه میتواند به انسانها کمک کند تا اضطراب خود را کاهش دهند؟
نکات مهم و جالب گفتوگوها:
................................. .
راههای کنترل اضطراب
* گام اول: از خداوند کمک بگیرید و به او توکل کنید.
* گام دوم: بر خودتان مسلط شوید و افکار منفی را از خود دور کنید.
* گام سوم: برای کاهش اضطراب خود از دوستان نزدیک کمک بگیرید.
* گام چهارم: آرزوهای دور و دراز و غیر واقعی را ترک کنید و برای خود اهداف عاقلانهای تعریف کنید.
از اشتباهات درس بگیرید و آنها را تکرار نکنید.
* گام پنجم: سعی کنید خود را آرام کنید. تنفس عمیق، شل کردن دستها، پاها و تنه و چسباندن پلکها به یکدیگر از جمله راههای آرامسازی است.
* گام ششم: کمی آب بخورید.
* گام هفتم: فکر خود را در جهت مثبت تغییر دهید. در فکر خود مشکلات زیادی را تصور کنید که خداوند شما را از آنها نجات داده است. به خود بگویید اگرچه اضطراب خوشایند نیست؛ اما کشنده هم نیست.
عاقبت کارها را به خداوند واگذار کنید. ای بسا اضطراب شما بیجهت بوده است. به این آیهی قرآن توجه کنید:
«چه بسا شما چیزی را خوش نمیدارید و آن برای شما خوب است و بسا چیزی را دوست میدارید و آن برای شما بد است و خدا میداند و شما نمیدانید». (آیهی 216 سورهی بقره)
فعالیت در خانه (صفحهی 92 کتاب درسی)
با مراجعه به تجربیات خود در خانواده یا دوستان خود، شیوههایی را که افراد برای کاهش اضطراب بهکار میگیرند، را بنویسید.