درسنامه آموزشی دانش فنی تخصصی کلاس دوازدهم مکانیک خودرو

مقدمه

رویه رشد تکنولوژی، روزبه‌روز سرعت بیشتری می‌گیرد، در این راستا صنایع خودروسازی و خدمات مرتبط با خودروها نیز از این امر مستثنی نیستند. تعمیرکاران خودروها اگر بخواهند در کار تعمیرات، اطلاعات و توانایی‌های خود را به روز برسانند، لازم است بتوانند اطلاعات مورد نیاز خود را از منابع اصلی که عموماً به زبان انگلیسی هستند استخراج کنند. در این رابطه اگرچه تسلط کامل بر زبان انگلیسی باعث افزایش سرعت و کیفیت دسترسی به اطلاعات می‌شود، اما برای برخی موارد، تسلط کامل ضرورتی ندارد؛ بلکه استخراج اطلاعات، استفاده از تصاویر، استفاده از واژگان و اصطلاحات پرکاربرد در خودرو که منجر به درک مطلب از منابع برای فرایند سرویس و نگهداری، عیب‌یابی و رفع عیب دقیق خودروها توسط تعمیرکاران می‌شود، مد نظر است.

استاندارد عملکرد

هنرجو پس از اتمام این فصل باید بتواند با کمک فرهنگ لغت، شناخت و استخراج اطلاعات خودرو از مستندات فنی به زبان انگلیسی را در حد کاربرد آن برای موارد سرویس و تعمیر استفاده کند.

اطلاعات عمومی و تخصصی یک خودرو از کتب و دفترچه تبلیغات (بروشور)‌های زیر استخراج می‌شود:

ردیف	مورد	Item
1	دسته‌بندی خودروها	Vehicle Classif ication
2	کد VIN	VEHICLE IDENTIFICATION NUMBER (VIN) CODE
3	آپشن لیست	OPTION LIST
4	دفترچه تبلیغات (بروشور)	Brochure
5	کتابچه راهنمای خودرو	OWNERS MANUAL
6	سرویس دوره‌ای	SCHEDULED MAINTENANCE
7	کتب تعمیرات فنی	WORKSHOP MANUAL
7-1	راهنمای باز کردن و بستن	OVERHAUL MANUAL
8	راهنمای آموزش	TRAINING MANUAL
9	کاتالوگ قطعات	Parts List
10	اطلاعیه فنی	(Technical service bulletins (TSB
11	نقشه‌های الکتریکی	Electrical wiring
12	دستگاه عیب‌یاب و کدخطا	Diagnosis tools and DTC code
13	دفترچه اجرت	Flat rate

1- Vehicle Classif ication:

Vehicles can be categorized in numerous ways. For example, by means of the body style.

Sedan

Sedans are the cars designed to for comfortable seating of 5 passengers

MUV/SUV

Although the MUV (Multi Utility Vehicle) and the SUV (Sport Utility Vehicle) sport similar designs, the two are significantly different. MUV vehicles are designed to create utility.SUV are vehicles designed to use in all road conditions, ranging from highways to cross country roads.

Wagon

Wagon is the type of vehicle with good combination of hatchback and sedan. These models have advantage of larger space behind the second row.

Coupe

Coupe is the name given to sedan cars with two doors only.

برای شناخت کلی مشخصات و آپشن‌های خودرو از سه روش می‌توان استفاده کرد:

2- What’s VIN Code?

A vehicle identif ication number (VIN) is a unique code, including a serial number used by the automotive industry to identify individual motor vehicles, towed vehicles, motorcycles, scooters and mopeds, as defined in ISO 3779:2009

شکل 2 محل درج VIN روی خودرو را نشان می‌دهد. 

Where can I find VIN code on a Vehicle

با توجه به شکل 2 و راهنمایی هنرآموز شماره‌های زیر را کامل کنید.

1-
2-
3- ستون سمت راننده
4- 

با مشاهده شکل 3 و راهنمایی هنرآموز به سؤالات زیر پاسخ دهید.

Diagram of how to read a VIN

1- اولین کاراکتر نشان دهنده چیست؟
2- برای دانستن شرکت تولیدکننده کدام کاراکتر باید دیده شود؟
3- سال تولید در کدام قسمت درج می‌شود؟

3- What are car options?

Car options are add - ons for a vehicle that a buyer of a new car can choose before purchase. When buying an automobile, the purchaser may be offered dozens of options, each upping the price of the car.

Famous car options:

4- Car Brochure

بروشور شامل اطلاعات عمومی خودرو به صورت مختصر و مفید است. عموماً بروشورها به صورت جدول و حداکثر در یک یا 2 صفحه منتشر می‌شوند. جدول زیر بروشور یک خودروی ایرانی را نشان می‌دهد.

DENA
Engine
EF7 TC	EF7(ELX)	EF7 NA	Engine Type
1648	1648	1648	Capacity cc
85/78,5	85/78,5	85/78,5	Stroke /bore mm
150@5500(petrol)	115@6000(petrol)	115@6000(petrol) 105@6000(gas)	Maximum power (hp@rpm)
215@2200 - 4800(petrol)	155@4500(petrol)	155@4500(petrol) 136@4500(gas)	Maximum Torque (Nm@rpm)
Transmission
Manual	Manual	Manual	Gear box
Performance
205	189	189	Top speed
Capacity
66	66	66(petrol)75(gas)	(Fuel tank (L
500	500	500petrol(350CNG\tan kinBoot)	Luggage compartment (capacity (L
Steerign system
Standard	Standard	Standard	Power assisted hydraulic steering
option	option		Electric power steering
			Adjustable steering
Brake
			ABS
Dimensions
			(Length (mm
4558	4558	4558	(Width, Without sid Mirror (mm
1460	1460	1460	(Height (mm
2671	2671	2671	(Wheel base (mm
1450	1450	1450	(Front track (mm
1440	1440	1440	Rear track
Kerb Weight
1258			Weight
Wheels & Tire
4 Aluminum +1 Steel	4 Aluminum +1 Steel	4 Aluminum +1 Steel	Alloy Wheels
185/65R1588H	185/65R1588H	185/65R1588H	Tire Size
Equipment
			Automatic Air Conditioning
			Front power window
			Rear power window
			Electrically operated mirrors (with Auto Folding and temperature sensors)
			Rear window defrost
Automatic	Automatic	Automatic	HVAC system
Audio / Video System
			CD Player / MP3
			Speakers on front and back
Safety
			Keyless entry
			Central locking
Driver + Passenger	Driver + Passenger	Driver + Passenger	Airbags
Option	Option		Side Airbags
			Parking alarm (Parking Aid)
			Security system
Option
			Map lamp
			Dashboard lamp (Glove box Lamp)
(Power-Manual)	(Power-Manual)	(Power-Manual)	Head Lamp Leveling Device
			Front fog lamp
			Rear fog lamp

		شرکت تولید کننده
Hybrid: 2.5-Liter Dynamic Force 4-Cylinder Engine Hybrid system net power: 208 hp (155 kW) 44 city/47 hwy/46 combined. (mpg) Electronically controlled Continuously Variable Transmission (ECVT)	2.5 Liter Dynamic Force 4 Cylinder Engine with 203 hp @ 6600 rpm 28 city/39 hwy/32 combined. (mpg) Direct Shift-8AT (8-Speed Electronically Controlled automatic Transmission)	Powertrain
Black front grille with sport mesh insert Color-keyed sport side rocker panels 18-in. black machined finish alloy wheels and P235/45R18 tires Color-keyed rear spoiler Single exhaust with dual chrome tips	17-in. alloy wheels and P215/55R17 tires	Exterior Features
Sport SofTex® trimmed heated front seats with fabric inserts, seatback pockets; 8 way power adjustable driver’s seat with power lumbar support; 6 way adjustable front passenger seat Leather trimmed tilt/telescopic 3 spoke sport steering wheel with paddle shifters, audio, Multi Information Display and Bluetooth11 hands-free phone controls Embossed mesh interior trim	Fabric trimmed front seats with passenger side seatback pocket; 8 way power adjustable driver’s seat with power lumbar support; 6 way adjustable front passenger seat 60/40 split fold down rear seat with center armrest with cup holders Anti-theft system with alarm	Interior and Safety Features
Power tilt/slide moonroof Convenience Package includes-HomeLink30 universal transceiver-Auto dimming rearview mirror with compass Audio Package includes  -Entune™ 3.04 Audio Plus with Connected Navigation Scout® GPS Link App5 and App Suite4  -Qi c ompatible wireless smartphone charging20 Blind Spot Monitor (BSM)3 with Rear Cross Traffic Alert (RCTA)40	Power tilt/slide moonroof Convenience Package includes-Smart Key System29-HomeLink30 universal transceiver – Auto dimming rearview mirror with compass Audio Package includes  -Entune™ 3.04 Audio Plus with Connected Navigation Scout GPS Link App5 and App Suite4 -Qi compatible wireless smartphone charging20 -Dual zone automatic climate control Blind Spot Monitor (BSM)3 with Rear Cross Traffic Alert (RCTA)40	Options and Packages

Conversions of units:

$\frac{{235}}{{...MPG}} = \frac{{lit}}{{100km}} \to \frac{{235}}{{28MPG}} = 8/39\frac{{Lit}}{{100km}}$

5- What’s an OWNERS MANUAL?

An owner's manual (also called an instruction manual or a user guide) is an instructional book that is supplied with almost all technologically advanced consumer products such as vehicles and etc.

برای شناخت از عملکرد سیستم‌های خودرو باید از کتابچه راهنمای مشتری خودرو استفاده کنیم. به عنوان مثال بخشی از راهنمای مشتری خودرو در تصاویر شکل 6 آمده است.

6- scheduled maintenance

scheduled maintenance or Maintenance Schedule is any variety of scheduled maintenance to an object or item of equipment.

سرویس‌های دوره‌ای همواره در افزایش مدت و کیفیت عملکرد دستگاه‌های مختلف مؤثر هستند. جدول صفحه بعد سرویس دوره‌ای یک خودرو را نشان می‌دهد.

واژه	Word
	Spark plug
	dipstick
	Air cleaner
	pressure
	Master cylinder
	thermostat
	leakage
	filter

مطابق متن، فیلتر هوا هر چند وقت یک بار باید تعویض شود؟

فشار مجاز تایر چقدر است؟

قبل از بستن ترموستات چه کاری باید انجام شود؟

7- WORKSHOP MANUAL:

Workshop manuals are a series of practical repair manuals and service manuals, which are the same essential industry standard software as used by the dealerships around the world, covering repairs, service schedules, maintenance, wiring diagrams and diagnostics.

هر کتاب راهنمای تعمیراتی در صفحات اولیه خود شیوه به کارگیری و استفاده از کتاب را شرح می‌دهد.

شکل 9 نمونه‌هایی از این موارد را نشان می‌دهد.

7-1 OVERHAUL MANUAL

یکی از بخش‌های مهم هر Manual shop راهنمای باز کردن و بستن قطعات و سیستم‌های مختلف خودرو می‌باشد. شکل 10 نمونه‌ای از این قسمت را نشان می‌دهد (باز کردن و بستن مجموعه سرسیلندر روی موتور).

The most common fault of internal combustion engines:

برخی از نکات سرویس و تعمیرات

Some burnt valves	After removing timing belt, inspect it for cracks and other damage.
Bad leakage of a water pump	When the engine is running. If the surge is not felt in the hose, the pump is not working
Use a ring expander to install the compression rings.	A major buildup of sludge on the bottom of sump.
Checking a cylinder head for warp	The impact of excessive torque on the trend of bolt

8- Training manual

A training manual is a book of instructions, designed to improve the quality of a performed task.

کتاب‌های راهنمای آموزش و تمرین عموماً برای ارتقای مهارت تعمیرکاران تهیه می‌شود تا فرایند تعمیر با کیفیت بهتری انجام شود.

تصاویر شکل 12 نمونه‌ای از Training manual می‌باشد.

9- Part catalogue:

A parts book or parts catalogue or Illustrated part catalogue is a book published by manufacturers which contains the illustrations, part numbers and other relevant data for their products or parts thereof.

برای به دست آوردن شماره فنی قطعات خودرو نیاز به کتاب پارت کاتالوگ قطعات می‌باشد. شکل 13 نمونه‌ای از کاتالوگ قطعات را نشان می‌دهد.

جدول و تصاویر مربوط به کاتالوگ قطعات سیستم خنک‌کننده

Name Part	نام قطعه	شماره فنی قطعه	ردیف
Radiator Assembly		1301010-0700	1
Steel Strip Spring Collar		Q673B09	2
Hose-Fluid Reservoir		1311016-0100	3
Fluid Reservoir Assembly		1311010-0500	4
Upper Bracket-Fluid Reservoir	پایه بالای منبع آب رادیاتور	1311015-0100	4,1
Hose (2)-Fluid Reservoir		1311018-0500	4,2
Fluid Reservoir Body	منبع آب رادیاتور	1311011-0000	4,3
Combination Hexagon Bolt With Spring Washer And Plain Washer	پیچ و واشر منبع آب رادیاتور	Q1460616	5
Hexagon Nut	مهره پایه منبع آب رادیاتور	Q340B 06	6
Combination Hexagon Bolt With Spring Washer And Plain Washer		Q1460616	7
Lower Mounting Bracket-Fluid Reservoir		8403034-0100	8
Radiator Fan Assembly		3749010-0100	9
Clip-A Type Worm Drive Hose	بست شیلنگ پایین رادیاتور	Q 67250	10
Inlet Water Hose-Radiator		1303012-0800	11
Lower Buffer Gasket-Radiator	واشر پایه رادیاتور	1302018-0300	12
Upper Buffer Gasket-Radiator	واشر پایه بالای رادیاتور	1302017-0300	13
Upper Fixing Bracket-Radiator	پایه بالای رادیاتور	1302016-0300	14
Combination Hexagon Bolt With Spring Washer And Plain Washer	پیچ و واشر پایه بالای رادیاتور	Q 1460816	15
Outlet Water Hose-Radiator		1303011-0100	16

شماره فنی شیلنگ بالایی رادیاتور چیست؟

10- Technical Service Bulletin (TSB)

برخی از مشکلات پس از عرضه خودرو به بازار بروز می‌کند برای رفع این گونه مشکلات در صورتی که آن عیب فراگیر باشد اطلاعیه فنی صادر می‌شود. شکل 14 و 15 دو نوع اطلاعیه فنی را نشان می‌دهد.

11- Electrical diagrams

بخش مهمی از راهنمای تعمیراتی هر خودرو را بخش الکتریکی و مدارهای آن خودرو تشکیل می‌دهند. آشنایی با روش استفاده از این بخش از راهنمای تعمیراتی به سرعت و کیفیت فعالیت تعمیر و سرویس منجر خواهد شد. نظر به اینکه تعمیرات بخش‌های الکتریکی نیز مانند سایر قسمت‌های خودرو می‌باشند در این بخش فقط به رویه استفاده از نقشه‌های الکتریکی پرداخته خواهد شد. نمودار زیر انواع نقشه‌‌های الکتریکی مورد استفاده در مدار خودروها را نشان می‌دهد.

Schematic Diagrams روش عملکرد مدار را به صورت ساده نشان می‌دهد. شکل 16 روش خواندن شماتیک دیاگرام را نشان می‌دهد. 

Reading schematic wiring diagram

Installing Diagram محل بستن قطعات و دسته سیم‌ها روی خودرو را نشان می‌دهد. شکل 17 روش خواندن نقشه محل بستن را نشان می‌دهد.

Reading electrical system diagrams for location of components

Wiring Diagram نشان می‌دهد که سیم‌های یک مدار از کدام دسته سیم‌ها عبور می‌کند.

Circuit

Connectors:

شکل 19 روش خواندن مشخصات کانکتور را نشان می‌دهد.

Fuse box:

Engine Fuse Box
Loads		Fuse Value(A)	Fuse Number
Starter	Start Sw	40	F1
Cigar Lighter
ACC power
ABS
Air bag
IGN Power
Horn & Front Fog & Wash pump		30	F2
Front Window Motors	Body II	40	F3
Rear Window Motors
Multi Media
CBM PWR CDL	Body I	30	F4
CBM PWR I
CBM PWR II
BAT Power
ABS I		40	F5
ABS II		30	F6
Cooling FAN LS		30	F7
Cooling FAN HS		30	F8
Heater Blower	Body III	40	F9
Screen Heater
RH Main Lamp	FAM PWR II	20	F10
RH Dipped Lamp
Compressor Clutch
LH Main Lamp	FAM PWR I	15	F11
LH Dipped Lamp
FAM PWR
Wiper		30	F12
Reserve			F13
Engine I (ECU)		20	F14
Fuel Pump		10	F15
Engine II		10	F16

12- Diagnosis tools (scantools)

دستگاه عیب‌یاب یکی از بهترین ابزارها برای یافتن عیوب سیستم‌های مختلف خودرو می‌باشد. انواع مختلف دستگاه عیب‌یاب وجود دارد؛ معمولاً هر شرکت تولیدکننده، دستگاه عیب‌یاب مخصوص به خود را دارد. البته تعمیرکاران می‌توانند از دستگاه‌های عیب‌یاب دیگر نیز استفاده کنند، اما لازم است حتماً برنامه‌های ارتباطی و عیب‌یابی خودروی مورد نظر را در دستگاه خود داشته باشند.

تصاویر شکل 22 نمونه‌ای از صفحه نوعی دستگاه عیب‌یاب است (که از روی دموی آن دستگاه استفاده شده است). توجه کنید نوع دستگاه عیب‌یاب در ساختار و چیدمان ارائه اطلاعات تأثیر می‌گذارد، یعنی تمامی دستگاه‌ها مانند آنچه در ادامه می‌آید نیست، اما طرح کلی تقریباً در تمامی دستگاه‌ها مشابه است.

کار با دستگاه عیب‌یاب

DTC code

13- Flat rate

Automotive technicians are generally paid by the amount of work they produce (known as “f lat rate” compensation), or by the hour. Some shops combine hourly pay with incentives for above average productivity

فهرست دستمزد به روش‌های مختلف ارائه می‌شود. شرکت‌های سازنده خودرو عموماً جدولی بر اساس نوع کار و زمان مورد نیاز برای تعمیرات یا سرویس تهیه کرده و به تعمیرگاه‌ها و نمایندگی‌های مجاز ارسال می‌کنند. شکل 24 بخشی از راهنمای زمان استاندارد تعمیرات یک خودرو را که توسط شرکت سازنده ارائه شده نشان می‌دهد.

برخی تعمیرگاه‌ها نیز به صورت یک بروشور رویه دستمزد خود را اعلام می‌کنند. شکل 25 یک نمونه ساده از این مورد را نشان می‌دهد.