درسنامه آموزشی تعمیرات سیستم سوخت و جرقه کلاس دوازدهم مکانیک خودرو

واحد یادگیری 5: شایستگی تعمیر سیستم سوخت رسانی دیزل

مقدمه

در موتور دیزل، هوای مکیده شده در سیلندر موتور متراکم می‌شود. سپس در زمان مناسب سوخت به صورت پودر (اتمیزه) به داخل این هوای تحت فشار و بسیار داغ تزریق می‌شود. به دلیل فشار و دمای بالا هوای سیلندر، سوخت خود به خود محترق می‌شود.

استاندارد عملکرد

پس از پایان این پودمان، هنرجویان توانایی عیب‌یابی و رفع عیب و تعمیرات انواع سیستم سوخت‌رسانی دیزل را به دست می‌آورند. جهت ارتباط آموخته‌های قبل با موضوعات بعدی و ایجاد دیدکلی نسبت به این پودمان، به سؤالات پیش آزمون پاسخ دهند.

وظیفه، ساختمان، انواع و عملکرد سیستم سوخت رسانی دیزل (مکانیکی)

پمپ اصلی (پمپ انژکتور):

پمپ انژکتور موتور دیزل با دقت بسیار زیادی ساخته می‌شود تا بتواند عهده‌دار وظایف زیر باشد:

پمپ انژکتور ردیفی (خطی):

در این پمپ‌ها برای هر سیلندر موتور یک مجموعه پمپ‌کننده وجود دارد، تمامی واحدها در یک مجموعه قرار داده شده و پمپ اصلی را تشکیل می‌دهند. سرعت چرخشی میل بادامک پمپ نصف سرعت چرخش میل‌لنگ است. پمپ انژکتور سوخت تحت فشار را توسط لوله‌های فشار قوی در زمان مشخص به انژکتورها ارسال می‌کند (شکل 2)

پمپ‌های دوار (پمپ‌های توزیع‌کننده): Rotary Pumps (Distributor pumps)

پمپ‌های انژکتور، توزیع‌کننده دوار دارای یک مجموعه پمپ فشار بالا برای همه سیلندرها دارد و سوخت را بین همه سیلندرها؛ تقسیم می‌کند که دارای یک رگولاتور مکانیکی و الکترونیکی تنظیم دور می‌باشد. (شکل 10). این پمپ‌ها نسبت به پمپ‌های خطی دارای تنظیمات ساده‌تری بوده و فضای کمتری را اشغال می‌کنند و جهت فشارهای کمتر نسبت به آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انواع پمپ انژکتور دوار:

الف) پمپ پیستون محوری (axial-piston pumps)

ب) پمپ پیستون شعاعی (Radial Piston Pump)

1- در شکل 18 نام هر مرحله از عملکرد پمپ انژکتور توزیع کننده پیستون محوری را با توجه به فیلم آموزشی وارد نمایید.

مراحل عملکرد یک نمونه پمپ انژکتور دوار با پیستون محوری

شماره	نام مرحله	عملکرد	شکل
1
2
3
4

2- در شکل 19 نام و عملکرد هر حالت از کارکرد گاورنر وزنه‌ای پمپ انژکتور دوار را با توجه به فیلم آموزشی وارد نمایید.

یک نمونه گاورنر وزنه‌ای پمپ انژکتور دوار

شماره	نام حالت	عملکرد	شکل مراحل کاری
1
2
3
4

پمپ‌های انژکتور تکی (سیلندر مجزا) (Discrete / cylinder) Single Diesel Injection Pumps

در سیستم پمپ انژکتور تکی برای هر سیلندر یک واحد پمپ جداگانه وجود دارد. این نوع پمپ‌ها ساختار ساده‌ای دارند و عامل محرک برای تولید فشار تزریق می‌تواند میل بادامک یا اسبک موتور باشد.

انواع پمپ‌های انژکتور تکی
- انژکتور واحد (Unit Injector Systems)
- سیستم پمپ واحد (Unit pump Systems)
- تک پلانجر (Single plunger Pumps)

پمپ‌های تک- پلانجر (تک سیلندر) (Single Cylinder) Single-plunger Pumps

این پمپ از نوع تک پلانجر مکانیکی بوده و روی بلوکه سیلندر موتور بسته می‌شود و محرک آن میل سوپاپ موتور می‌باشد. این پمپ کاملاً مشابه یک واحد از پمپ ردیفی مکانیکی عمل می‌کند. از آنجا که هر سیلندر موتور پمپ تزریق اختصاصی خود را دارا است، در موتورهای چند سیلندر دارای خطوط تحویل یکسان می‌باشد. مزایای این پمپ‌ها علاوه بر یکنواختی توزیع سوخت و بهینه‌سازی مصرف، کاهش انتشار گازهای آلاینده خروجی و همچنین سازگاری با یکفیت احتراق سوخت‌های مختلف را نیز به دنبال دارد و برای اکثر موتورهای دیزل مناسب می‌باشد.

سیستم انژکتور واحد (پمپ-انژکتور): (pump injector)Unit Injector Systems

این سیستم در واقع هم پمپ و هم انژکتور است. با حرکت میل بادامک، پلانجر فشار سوخت را افزایش می‌دهد و ECM زمان و مقدار پاشش سوخت را تنظیم و انژکتور سوخت را در داخل محفظه احتراق به صورت پودر تزریق می‌کند.

سیستم‌های تزریق ریل مشترک (common-rail injection systems): در مقایسه با دیگر سیستم‌های سوخت‌رسانی دیزل، فشار تولیدی و تایمینگ پاشش در تکنولوژی ریل مشترک از هم جدا هستند. یک پمپ فشار بالای مستقل، سوخت را به‌طور پیوسته در ریل تغذیه می‌کند. در این سیستم به‌طور دائم و پایدار یک فشار یکنواخت در ریل، در اختیار انژکتورها قرار می‌گیرد. حتی در سرعت‌های پایین موتور این فشار وجود دارد. واحد کنترل‌کننده الکترونیکی موتور متناسب با شرایط کاری خودرو و موتور که از حسگرهای مرتبط دریافت می‌کند میزان فشار پاشش را با استفاده از عملگرهای پمپ، تنظیم و مقدار پاشش را با تحریک سلونوئید انتهای سوزن انژکتور کنترل می‌کند. در این سیستم فشارتزریق از 300 تا 2500 بار متغیر می‌باشد.

پمپ فشار بالا سیستم تزریق ریل مشترک High Pressure Fuel Pump:

رگولاتور کنترل فشار بالا: Regulator valve: این رگولاتور بر روی پمپ فشار بالا بسته شده است و حداکثر فشار خروجی به ریل سوخت را تنظیم می‌کند. در صورتی‌که فشار سوخت بیش از اندازه باشد سوپاپ باز شده و سوخت اضافه را به مخزن سوخت بر می‌گرداند. 

سوپاپ کنترل مقدار سوخت ورودی به پمپ فشار بالا Fuel metering valve: 

این قطعه بر روی پمپ فشار بالا بسته شده است و مقدار سوخت ورودی به پمپ را توسط سیستم کنترل الکترونیکی موتور (ECM) کنترل می‌کند.

حسگر مقدار فشار سوخت در تزریق ریل مشترک (Fuel Pressure sensor):

این حسگر از نوع پیزو الکتریک بوده و بر روی ریل سوخت بسته می‌شود. این حسگر فشار سوخت را به واحد کنترل الکتریکی (ECM) اطلاع می‌دهد. تا جهت میزان فشار ریل سوخت توسط رگولاتور کنترل شود.

رگولاتور کنترل فشار ریل سوخت در تزریق ریل مشترک Rail Pressure ControlValve:

این رگولاتور در انتهای ریل سوخت بسته می‌شود و حداکثر فشار سوخت در ریل را کنترل می‌کند. به‌طوری که اگر فشار سوخت بیش از اندازه مجاز باشد این سوپاپ راه تخلیه سوخت اضافه به مخزن را باز می‌کند تا فشار به اندازه مجاز برسد. این سوپاپ در دو نوع مکانیکی و الکتریکی وجود دارد.

انژکتور سوخت (سوخت پاش) Fuel Injectors:

یکی از اجزای مهم سیستم سوخت‌رسانی دیزل می‌باشد که به‌طور مستقیم به داخل محفظه احتراق راه دارد و بر روی سر سیلندر بسته می‌شود.

دسته‌بندی انژکتورها:

انژکتورها از نظر ساختار و عملکرد به سه دسته تقسیم می‌شوند:

الف) انژکتورهای مکانیکی Mechanical Injector

ب) انژکتورهای الکترومغناطیسی Electro Magnetic Injector

ج) انژکتورهای پیزو الکتریک Piezo Electric Injector

روش بررسی و عیب‌یابی سیستم سوخت‌رسانی دیزل

1- گوش دادن به اظهارات مشتری:

گاهی اوقات مشتری از طرز کار سیستم سوخت‌رسانی دیزل آگاهی ندارد، با این وجود گوش دادن به مشکلاتی که راننده عنوان می‌کند، تعمیرکار را در یافتن عیوب تا حد زیادی یاری می‌دهد.

2- بررسی نشتی و گشتاورسنجی اتصالات مدار سیستم سوخت‌رسانی:

الف) نشتی خارجی: این نشتی در اثر گشتاور نامناسب اتصالات (اعلام شده در کتاب راهنمای تعمیرات) و یا در اثر فرسودگی قطعات ایجاد می‌گردد. بنابر این، همان‌طور که در پودمان قبلی بیان شده، ابتدا به بررسی چشمی مسیر انتقال سوخت، اتصالات و واشرهای آب‌بندی در حالت موتور خاموش و سپس در حالت موتور روشن پرداخته شده و در نهایت گشتاور سنجی اتصالات صورت می‌پذیرد.

ب) نشتی داخلی: این نشتی سوخت در داخل موتور بوده و می‌تواند موجب افزایش بیش از حد سطح روغن و رقیق شدن آن شود.

3- بررسی چشمی فیوزها و اتصالات الکتریکی و باتری:

اتصالات الکتریکی و باتری از نظر ظاهری (لهیدگی، پارگی سیم‌ها، سولفاته شدن کانکتورها و ...) بررسی می‌شود.

4- بررسی صدای غیر عادی سیستم سوخت‌رسانی:

در بررسی صداهای غیر عادی، ابتدا خصوصیت صدای غیر عادی (برخورد، ساییدگی و ...) تشخیص داده شده و سپس منبع تولیدکننده صدا جست‌وجو شود. یکی از مثال‌های شایع می‌توان به صدای برخورد لوله‌های فشار قوی در اثر شل بودن بست‌ها اشاره نمود.

5- بررسی چشمی رنگ دود اگزوز:

وقتی که موتور دیزل در وضعیت فنی عالی باشد، رنگ دود اگزوز با بار نرمال بی‌رنگ و شفاف است، مهم‌ترین عامل مؤثر در رنگ گازهای خروجی، بخار آب و هیدروکربن‌های نسوخته است. بنابراین، همان‌طور که قبلاً در کتاب سرویس و نگهداری بیان شده، وقتی دود اگزوز به رنگ سیاه، آبی و سفید باشد، موتور در وضعیت فنی نرمال، نیست و این عیب می‌تواند از سیستم‌های موتور و یا سیستم سوخت‌رسانی باشد.

6- عیب‌یابی با دستگاه عیب‌یاب:

در سیستم‌های سوخت‌رسانی کنترل الکترونیکی همانند خودروهای بنزینی انژکتوری،جهت بررسی عیب قطعات الکترونیکی از جمله حسگرها، عملگرها و ECM بر اساس کتاب راهنمای تعمیرات سیستم دیزل آن خودرو نیاز به دستگاه عیب‌یاب می‌باشد. (شکل 52)

7- بررسی مقاومت، ولتاژ و جریان قطعات الکتریکی:

با آزمایش مقاومت الکتریکی، ولتاژ و جریان حسگرها و عملگرها مطابق با راهنمای تعمیراتی سازنده تا حدودی می‌توان به سالم یا خراب بودن آن قطعات پی برد.

8- بررسی مدار سیم‌کشی قطعه الکتریکی:

به کمک نقشه‌های سیم‌کشی مطابق با کتاب راهنمایی تعمیرات خودرو بایستی ارتباط سیم‌کشی قطعه با ECM و دیگر قطعات نظیر جعبه فیوز، رله‌ها، سوییچ و بدنه خودرو (منفی باتری) اطمینان پیدا کنیم.

9- بررسی اختلاف توان سیلندرها و افت قدرت موتور:

برخی اشکالات در سیستم سوخت‌رسانی موتور موجب اختلاف توان سیلندرها و افت قدرت موتور می‌گردد، شناسایی آن‌ها با انجام تست‌های قدرت‌سنجی (پاور بالانس) موتور که قبلاً در کتاب سرویس و نگهداری بیان شده، امکان پذیر است.

10- بررسی وجود هوا در سیستم سوخت‌رسانی:

اگر در مدار سوخت، هوا وجود داشته باشد موتور با استارت زیاد روشن شده و یا روشن نمی‌شود. روش هواگیری قبلاً در پودمان سرویس دیزل بیان شده است.

11- تست اندازه‌گیری مقدار سوخت برگشتی (Leak-Off):

در سیستم سوخت‌رسانی دیزل با اندازه‌گیری مقدار سوخت برگشتی برخی از پمپ‌ها و یا برخی از انژکتورها و مقایسه آن‌ها با مقدار مناسب (اعلام شده در کتاب راهنمای تعمیرات) تا حدودی می‌توان به میزان لقی قطعات داخلی و یا چسبندگی پمپ و یا انژکتور پی برد.

12- تست فشارسنجی مدار فشار ضعیف و فشار قوی:

با اندازه‌گیری فشار در مدار فشار ضعیف و فشار قوی سوخت با ابزار مناسب، به عیوب ناشی از پمپ فشار ضعیف و یا سوپاپ برگشت مدار فشار ضعیف و یا پمپ انژکتور می‌توان پی برد. فشارسنج در مسیر مدار سیستم سوخت قرار می‌گیرد و فشار باید متناسب با کتاب راهنمای تعمیرات باشد.

13- بررسی تایم پاشش سوخت:

جهت تنظیم زمان پاشش سوخت در موتورهای با سیستم سوخت‌رسانی ردیفی میل بادامک‌دار، تایمینگ پمپ با موتور حائز اهمیت است و در پمپ‌های تک واحدی و انژکتورهای تک واحدی، تایم میل‌سوپاپ موتور مورد اهمیت می‌باشد. در صورت تنظیم نبودن تایم پاشش سوخت، احتمال روشن نشدن موتور یا بد روشن شدن موتور با دود زیاد و همچنین افت قدرت موتور می‌باشد. تنظیم زمان مناسب پاشش بر اساس دو کتاب، راهنمای تعمیرات سیستم سوخت‌رسانی و راهنمای تعمیرات موتور سازنده خودرو تنظیم می‌شود.

14- بررسی آلایندگی با دستگاه آنالیزور گازهای خروجی و کدرسنجی:

همان‌طور که استانداردها در، کتاب دانش فنی پودمان بازرسی و کنترل کیفیت در تعمیرات خودرو و پودمان پدیده احتراق و تاثیر انواع سوخت‌های جایگزین روی آن و نیز در کتاب سوخت و جرقه پودمان سیستم سوخت‌رسانی بیان شد، میزان غلظت گازهای خروجی را با دستگاه آنالیزور گازهای خروجی (شکل 58) و تست کدری دود را با دستگاه تست کدری دود خودروهای دیزلی (شکل 62) می‌توان تعیین کرد. استاندارد آلایندگی یورو، انتشار اکسیدهای نیتروژن (NOx) و هیدروکربن‌ها (THC) هیدروکربن‌های بدون متان (NMHC) مونوکسیدکربن (CO) و ذرات معلق (PM) را در بر دارد. افزایش هر کدام از آلاینده‌ها در گازهای خروجی در صورت سالم بودن موتور و تایمینگ آن استاندارد بودن سوخت مورد استفاده، می‌تواند بیان‌کننده نقصی در هر یک از اجزای سیستم سوخت‌رسانی باشد.

عیب‌یابی و رفع عیب:

برای کنترل سیستم سوخت‌رسانی موتور دیزل می‌توان طبق جدول زیر عیب‌یابی و در صورت مشاهده خرابی در این سیستم آن را رفع عیب کنید.

عیب‌یابی و رفع عیب
عیب	علت	رفع عیب
موتور دیزل روشن نمی‌شود.	حسگر دور موتور دیزل	حسگر دور موتور دیزل را بررسی کنید.
	سوخت تمام شده یا نوع سوخت مناسب است.	سوخت مناسب خودرو تأمین شود.
	وجود هوا در سیستم سوخت‌رسانی	سیستم سوخت را هواگیری کنید.
	مسیر سوخت کم فشار مسدود است یا نشتی دارد.	مسیر سوخت‌رسانی کم فشار را بررسی کنید.
	فیلتر سوخت گرفته است و یا سوپاپ سرریز فیلتر سوخت بسته نمی‌شود.	فیلتر را بررسی و آن را تمیز کرده ویا تعویض کنید.
	پمپ تغذیه سوخت خراب است یا اشکال در کنترل برق سیستم تغذیه سوخت وجود دارد.	پمپ تغذیه سوخت را بررسی کرده و در صورت لزوم تعمیر ویا تعویض کنید.
	باتری خودرو ضعیف است.	مدار شارژ و باتری بررسی شود و یا باتری را تعویض کنید.
	اشکال مدار پیش گرمکن، سرپیچ پیش گرمکن کار نمی‌کند.	مدار پیش گرمکن را بررسی کنید و دستگاه کنترل پیش گرمکن را بررسی کنید و یا سرپیچ پیش گرمکن را تعویض کنید.
	ارسال اطلاعات نادرست حسگر دمای خنک‌کننده در زمستان	حسگر دمای خنک‌کننده را تعویض کنید.
	اشکال پمپ سوخت پر فشار و یا سیستم کنترل ریل سوخت پر فشار	پمپ سوخت پر فشار یا سیستم کنترل ریل سوخت پر فشار را بررسی کنید.
	سوپاپ مغناطیس انژکتور درست عمل نمی‌کند.	سوپاپ مغناطیس انژکتور را بررسی کنید. اگر انژکتور را تعویض کرده‌اید، کد IQA انژکتور جدید را در ECU وارد کنید.
	ECU درست عمل نمی‌کند.	ECU را بررسی کنید اگر ECU را تعویض کرده‌اید، IQA را در انژکتور جاری وارد کنید. بعد از وارد کردن کد، انژکتور و ECU با هم درگیر می‌شوند. از، تعویض آن‌ها خودداری کنید.
موتور پس از روشن شدن خاموش می‌شود، ولی می‌توان دوباره آن را روشن کرد.	سوخت نامناسب	سوخت مناسب مطابق با مشخصات تغذیه کنید.
	مسیر سوخت کم فشار مسدود است یا نشتی دارد.	مسیر سوخت کم فشار را بررسی کنید.
	وجود هوا در سیستم سوخت	سیستم سوخت را هواگیری کنید.
	مسیر یا پمپ سوخت پر فشار	مسیر یا پمپ سوخت پر فشار را بررسی کنید.
	پمپ سوخت پر فشار یا مدار کنترل انژکتور	پمپ سوخت پر فشار یا مدار کنترل انژکتور را بررسی کنید.
موتور دیزل به سختی روشن می‌شود.	در زمستان یا در مناطق سرد، سوخت استفاده شده با مشخصات منطقه سازگار نیست و باعث غلظت و سفتی می‌شود.	سوخت را مطابق با مشخصات منطقه تغذیه کنید. از سوخت رقیق‌تر مطابق با دمای محیط کار موتور استفاده کنید.
	وجود هوا در سیستم سوخت	سیستم سوخت را هواگیری کنید.
	اشکال مدار پیش گرمکن	مدار پیش گرمکن را بررسی کنید.
	مسیر سوخت کم فشار مسدود است یا نشتی دارد.	مسیر سوخت کم فشار را بررسی کنید.
	فشار مسیر سوخت پر فشار کم است.	مسیر سوخت پر فشار را بررسی کنید.
	دستگاه تنظیم فشار ریل سوخت پر فشار	دستگاه تنظیم فشار ریل سوخت پر فشار را بررسی کنید.
	اشکال انژکتور	انژکتور را بررسی کرده و تعمیر یا تعویض کنید.
موتور دیزل در حالت دور آرام با سرعت زیاد کار می‌کند.	حسگر موقعیت پدال خراب است.	حسگر موقعیت پدال را بررسی و تعمیر و یا تعویض کنید.
عطسه زدن در مانیفولد ورودی طی زمان گرم شدن موتور و شتاب گرفتن	اشکال انژکتور یا اتصال نادرست مدار	اتصالات مدار رابط انژکتور را بررسی کرده و یا انژکتور را تعویض کنید.
	حسگر دمای خنک‌کننده.	حسگر دمای خنک‌کننده را بررسی و تعویض کنید.
	اشکال انژکتور	انژکتور را بررسی کرده و تعمیر یا تعویض کنید.
صدای نشت گاز	اتصال لوله اگزوز شل است یا شکسته است.	اتصال لوله اگزوز را سفت کنید یا لوله اگزوز را تعویض کنید.
	انژکتور یا سر پیچ پیش گرمکن شل است.	انژکتور یا سر پیچ پیش گرمکن را سفت کنید. واشر را تعویض کنید.
	مانیفولد اگزوز شل است. مانیفولد اگزوز را سفت کنید.
لرزش موتور در حالت دور آرام	کنترل انژکتور سوخت نادرست	انژکتور را تعمیر کنید. در صورت تعویض انژکتور، باید کد IQA را در ECU وارد کنید.
	مدار انژکتور	مدار انژکتور را بررسی کنید.
	مدار انژکتور معیوب و یا لوله فشارقوی شکسته است.	سیم رابط را بررسی کرده و تعمیر یا تعویض کنید و لوله فشارقوی را تعویض کنید.
	لوله فشار قوی متصل به انژکتور شل است.	لوله انژکتور را محکم کنید.
	حسگر فشار ریل سوخت پر فشار خراب است.	حسگر فشار ریل سوخت پر فشار را بررسی و تعویض کنید.
	سیستم تنظیم فشار ریل سوخت پر فشار	سوپاپ اندازه‌گیری و سوپاپ برگشت سوخت را بررسی کرده و در صورت لزوم تعویض کنید.
	پمپ سوخت پر فشار	پمپ سوخت پر فشار را بررسی و تنظیم کنید.
توان موتور کم است.	مشکل سوخت	سوخت را مطابق با مشخصات تغذیه کنید
	سیستم ویکوم	رگولاتور ویکوم EGR را بررسی کنید.
	فیلتر هوا مسدود است.	توری فیلتر را تمیز یا تعویض کنید.
	خنک‌کن هوای ورودی گرفته است.	خنک‌کن هوا را تمیز کنید.
	لوله اگزوز گرفته است، خیلی بلند است، قطر آن کم است، یا پیچ و خم آن زیاد است.	دوده داخل لوله اگزوز را تمیز کنید. لوله اگزوز را با قطعات کافی دوباره نصب کنید. تعداد زانویی‌ها نباید از 3 عدد بیشتر باشد
	مسیر سوخت کم فشار مسدود است یا نشتی دارد.	مسیر سوخت کم فشار را بررسی کنید.
	پمپ تغذیه سوخت خراب است.	پمپ تغذیه سوخت را بررسی کرده و در صورت لزوم تعمیر و یا تعویض کنید.
	خرابی توربو شارژر	توربو شارژر را تعمیر یا تعویض کنید.
	موقعیت نادرست یا خرابی حسگر پدال گاز	موقعیت پدال یا حسگر موقعیت پدال را تعمیر و یا پدال را تعویض کنید.
	نشتی پشت کمپرسور توربو شارژر	واشر توربو شارژر را بررسی کنید.
	حسگر دمای خنک‌کننده	حسگر دمای خنک‌کننده را بررسی و تعمیر کنید.
	دمای گاز اگزوز خیلی زیاد است.	فشار انژکتور و سیستم کنترل انژکتور را بررسی کنید.
	حسگر فشار ریل سوخت پرفشار خراب است.	حسگر فشار ریل سوخت پرفشار را بررسی و تعمیر کنید.
دود سفید	اشکال در انژکتور یا پمپ پرفشار سوخت	انژکتور یا پمپ سوخت پرفشار را بررسی و تعمیر و یا تعویض کنید.
	حسگر دمای خنک‌کننده.	حسگر دمای خنک‌کننده را بررسی و تعمیر کنید.
	وجود هوا و آب در سیستم سوخت.	سیستم سوخت را هواگیری کنید.
	در ابتدای استارت موتور، سوخت در سیلندرها محترق نمی‌شود.	سرعت و بار موتور را افزایش داده و مدت بیشتری با آن کار کنید.
	مسیر سوخت کم فشار مسدود است.	مسیر سوخت کم فشار و سوپاپ برگشت را تمیز کنید.
	اشکال در تایمینگ پمپ انژکتور و یا میل‌بادامک موتور	تایم پمپ و یا میل‌بادامک موتور را بررسی کنید.
	اشکال مدار پیش گرمکن	مدار پیش گرمکن را بررسی کنید.
	اشکال در فشار سیستم تغذیه سوخت	فشار را بررسی کنید در صورت خرابی سوپاپ کنترل فشار آن را تعویض کنید.
	توری فیلتر هوا مسدود است. مقدار هوای ورودی کافی نیست.	گرد و غبار فیلتر را تمیز کرده در صورت لزوم توری فیلتر را تعویض کنید.
	خنک‌کن هوای ورودی (اینترکولر) گرفته است.	اینترکولر را تمیز کنید.
	حسگر دمای خنک‌کننده.	حسگر دمای خنک‌کننده را بررسی و تعویض کنید.
	خرابی توربو شارژر	توربو شارژر را تعمیر یا تعویض کنید.
	کیفیت اسپری و کار انژکتور خوب نیست.(چکه می کند)	انژکتور و مدار انژکتور را بررسی کنید. رگولاتور و یکوم یا لوله ویکوم خراب است. لوله اتصال و رگولاتور و سیستم ویکوم EGR را کنترل کرده و تعمیر یا تعویض کنید.
موتور خیلی داغ می‌کند.	مشکل سوخت	سوخت را مطابق با مشخصات تغذیه کنید.
	حسگر دمای خنک‌کننده	حسگر دمای خنک‌کننده را بررسی و تعمیر کنید.
	دمای گاز اگزوز خیلی زیاد است.	فشار انژکتور و سیستم کنترل انژکتور را کنترل کنید.
	سیستم اگزوز مسدود است.	سیستم اگزوز بررسی و آن را تمیز کنید

روش بررسی تعویض و تنظیم اجزای سیستم سوخت‌رسانی دیزل و تایم‌گیری پمپ اصلی با موتور خودرو

پس از تحلیل نتایج آزمایش‌ها و اطمینان از نیاز به باز کردن سیستم سوخت‌رسانی جهت رفع اشکالات و انجام تعمیرات اقدام به بازکردن اجزای سیستم سوخت‌رسانی می‌شود. روش باز کردن، تعمیر، بستن، تنظیم و آزمایش پمپ و انژکتور و مدارات الکتریکی با توجه به دستور العمل کتاب تعمیرات خودرو انجام می‌شود.

1- پمپ اولیه

2- پمپ اصلی:

الف) پمپ انژکتور ردیفی:

دستگاه تست و تنظیم پمپ انژکتور ردیفی:

بعد از باز کردن پمپ انژکتور ردیفی از روی موتور می‌توان، عملکرد آن‌ها را توسط دستگاه تست و تنظیم پمپ انژکتور بررسی و تنظیم نمود.

ب) پمپ انژکتور دوار:

ج) پمپ تک-پلانجر (تک سیلندر):

د) پمپ واحد:

ه) انژکتور واحد:

و) سیستم ریل مشترک:

پمپ فشار بالا: محرک پمپ فشار بالا در موتور می‌تواند تسمه تایم، زنجیر، چرخ‌دنده یا میل‌سوپاپ باشد.

3- روش بررسی و عیب‌یابی مدار و قطعات الکتریکی در سیستم‌های سوخت‌رسانی الکترومکانیکی

ارتباط بین اجزا در سیستم‌های سوخت‌رسانی الکترومکانیکی بسیار با اهمیت بوده و به کمک مدار شماتیک سیم‌کشی سیستم سوخت‌رسانی قابل تشخیص می‌باشد.

انژکتورها:

دود سیاه اگزوز، کم شدن قدرت موتور، بدکارکردن موتور (لرزش و تک کار کردن) از جمله عیوبی است که می‌تواند از انژکتورها باشند. علاوه بر عیب‌هایی که گفته شد، انژکتورها بر اساس مقدار کارکرد و دستورالعمل سازنده تعویض یا سرویس می‌شوند. روش باز کردن و بستن و تنظیم انژکتورها با توجه به دستور العمل کتاب تعمیرات خودرو انجام می‌شود.

روش عیب‌یابی، سرویس و تنظیم انژکتور مکانیکی پس از باز شدن از روی خودرو

انژکتورهای مکانیکی بعد از باز شدن از روی موتور توسط محلول مناسب، بدنه آن را شستشو داده و سپس بررسی‌های زیر بایستی انجام شود.

1- بازدید چشمی و ظاهری از نظر شکستگی و پوسیدگی نازل وبدنه، خرابی اورینگ‌ها و واشرها و همچنین گرفتگی نازل

2- بررسی نوع پاشش انژکتور و سوراخ‌های نازل توسط دستگاه تست انژکتور و چکه کردن

3- بررسی سوراخ‌های نازل توسط دستگاه تست انژکتور

4- بررسی حداقل فشار پاشش توسط دستگاه تست انژکتور

5- بررسی نشستن بیش از حد

6- بررسی چسبندگی و گیرکردن سوزن در داخل راهنما

7- بررسی مقدار فشار توصیه شده کارخانه سازنده و یا کتاب تعمیراتی موتور

آزمایش مقاومت داخلی انژکتور الکترومغناطیسی: یکی از راه‌های تشخیص یک انژکتور سالم اندازه‌گیری مقاومت داخلی عملگر پیزو یا سلونوئید و مقایسه با مقادیر سازنده می‌باشد.

جدول یک نمونه از مقادیر انژکتور یک خودرو

$(20{}^ \circ C)$ در دمای $(\Omega )$ 150-210	مقاومت داخلی انژکتور $({C^ \circ })\Omega $
110-156 $(V)$	ولتاژ عملکرد $(V)$

دستگاه آزمایش انژکتور الکترو مغناطیسی و پیزو الکتریک:

بعد از باز کردن انژکتورها می‌توان توسط دستگاه تست انژکتور پاشش و عملکرد این قطعه را خارج از موتور بررسی کرد.

عیب‌یابی، بازکردن، بررسی تعمیر، تنظیم و بستن اجزای سیستم سوخت‌رسانی دیزل (مکانیکی و مکاترونیکی)

نمونه چک لیست‌ها:

نمونه‌ای از چک لیست عیب‌یابی سیستم سوخت‌رسانی دیزل

نوع خودرو:	نوع موتور:	نوع سیستم سوخت‌رسانی:
موارد کنترلی	وضعیت	دستور تعمیراتی
گوش دادن به اظهارات مشتری
بررسی نشتی و گشتاور سنجی اتصالات مدار سیستم سوخت رسانی
بررسی چشمی فیوزها، اتصالات باتری و اتصالات الکتریکی
بررسی صدای غیر عادی سیستم سوخت‌رسانی
بررسی چشمی رنگ دود اگزوز
عیب‌یابی با دستگاه عیب‌یاب
بررسی مقاومت، ولتاژ و جریان قطعات الکتریکی
بررسی مدار سیم‌کشی قطعات الکتریکی
اختلاف توان سیلندرها و افت قدرت موتور
بررسی وجود هوا در سیستم سوخت‌رسانی
آزمایش اندازه‌گیری مقدار سوخت برگشتی
آزمایش فشار سنجی مدار فشار ضعیف و فشار قوی
بررسی تایم پاشش سوخت
بررسی آلایندگی با دستگاه آنالیزور گازهای خروجی و کدرسنجی

چک لیست بررسی و تعمیر پمپ فشار بالا در سیستم ریل مشترک

موارد بررسی	ایراد	دستور تعمیراتی
بررسی اتصالات لوله‌های مدار سوخت
بررسی اتصالات مدار الکتریکی
بررسی تسمه یا زنجیر یا چرخ‌دنده محرک پمپ
بررسی شیرهای یک طرفه
آزمایش شیرهای برقی
آزمایش رگولاتور سوخت
بررسی فنرها، پیستون‌ها و بادامک پمپ

روش عیب‌یابی و تعویض تجهیزات جانبی سیستم سوخت‌رسانی دیزل

عیب‌یابی و تعمیر توربو شارژر:

برخورد جسم خارجی به پره‌ها:

در اثر استفاده نکردن از فیلتر یا استفاده فیلتر نامناسب و غیر استاندارد و یا ورود جسم خارجی به توربو شارژر پره‌ها آسیب می‌بینند و کمپرس هوا به خوبی انجام نمی‌شود و نابالانسی زیاد می‌شود.

نشتی روغن از توربو شارژر:

در اثر خرابی یاتاقان‌ها و یا گرفتگی و آسیب دیدن مدار برگشت روغن و ترک و شکستگی بدنه، ممکن است توربو شارژر به نشتی بیفتد در نتیجه موجب آلودگی، بدکارکردن موتور (روغن سوزی) و جذب رسوب و گرد و غبار هوای ورودی شود.

رسوب کربن در ورودی و خروجی توربو شارژر:

در صورت عدم استفاده از فیلتر مناسب و استاندارد، نشت روغن و جذب گرد و غبار، روغن سوزی موتور و خرابی سیستم سوخت‌رسانی از جمله عواملی هستند که در خروجی اگزوز به توربو شارژر کربن گرفتگی و رسوب ایجاد می‌کنند.

خرابی یاتاقان‌ها و تاب برداشتن محور توربو شارژر:

نارسایی صحیح روغن که شامل استفاده از روغن نامناسب و اکسید شدن آن و لقی بیش از حد یاتاقان‌ها می‌باشد باعث خرابی محور توربو شارژر شده صدا و قفل شدن محور توربو شارژر را به همراه دارد.

روغن‌کاری در توربو شارژر:

به علت دور بسیار بالای توربو شارژر این قطعه نیاز به یاتاقان‌های لغزشی و روغن‌کاری تحت فشار موتور دارد. استفاده از روغن نامناسب، کمبود روغن، کثیفی روغن، عدم سرویس به موقع و یا ایراد در سیستم روغن‌کاری می‌تواند آسیب جدی به این قطعه برساند و موجب خرابی یاتاقان‌ها و محور توربو شارژر شود.

روش عیب‌یابی و تعمیر دیگر سیستم‌ها و قطعات جانبی سیستم سوخت‌رسانی دیزل:

عیب‌یابی سیستم‌های اینترک ولر، افترک ولر، سیستم تزریق مایع Adblue و سیستم خروج دودها (اگزوز) به‌طور خلاصه در جدول زیر اشاره شده است:

نام سیستم	عیوب	روش رفع مشکل
سیستم اینترکولر	خرابی، پوسیدگی و نشت لوله‌ها و اتصالات گرفتگی منافذ خنک‌کن سوراخ شدن خنک‌کن	تعویض لوله مورد نظر و محکم کردن اتصالات. شستشوی منافذ یا تعویض خنک‌کن تعمیر یا تعویض خنک‌کن
سیستم افترکولر	خرابی، پوسیدگی و نشت لوله‌ها و اتصالات گرفتگی منافذ خنک‌کن سوراخ شدن خنک‌کن	تعویض لوله مورد نظر و محکم کردن اتصالات. شستشوی منافذ یا تعویض خنک‌کن تعمیر یا تعویض خنک‌کن
سیستم Adblue	خرابی پاشنده تزریق مایع گرفتگی پاشنده در اثر تجمع دوده در اگزوز خرابی پمپ سوراخ و نشتی لوله‌ها	تعویض پاشنده رفع گرفتگی و تعمیر تعویض پمپ تعویض لوله‌ها
سیستم اگزوز	نشتی و ایجاد صدای غیر متعارف گرفتگی انباره‌ها گرفتگی و تمام شدن عمر کاتالیست	رفع نشتی انباره تعویض شود. کاتالیست تعویض شود.
سیستم EGR	گرفتگی سوپاپ خرابی اهرم عملگر سوپاپ و یا خرابی سوپاپ خرابی عملگر	مسیر تمیز شود. اهرم تعویض گردد و یا سوپاپ عملگر تعویض گردد.