درسنامه آموزشی تزئینات سنگی، سرامیکی و پلیمری فضاهای داخلی کلاس دهم معماری داخلی
پودمان 2: نصب لوازم بهداشتی
واحد یادگیری 4: شایستگی نصب سرویس بهداشتی روی کف
آیا تا به حال پی بردهاید
- کفسازی فضاهایی مانند سرویسهای بهداشتی و آشپزخانه چه تفاوتی با دیگر فضاها دارد؟
- از چه تجهیزات بهداشتی برای سرویسهای بهداشتی و آشپزخانه استفاده میشود؟
- اجرای کفشور در کفسازی شامل چه مراحلی است؟
- سرویسهای ایرانی و فرنگی چگونه در کف فضاهای بهداشتی نصب میشوند؟
- در حمامهای مسکونی چه نوع وان و زیر دوشی اجرا میشود؟
استاندارد عملکرد
بر اساس استاندارد و اصول بیان شده اجرای کفشور را در فضاهای بهداشتی اجرا نماید. نصب سرویس بهداشتی ایرانی و فرنگی را انجام دهد.
مقدمه
در ساختمانها فضاهایی وجود دارند که بر اساس نوع کاربردشان دائماً در معرض شستوشو قرار دارند یا تجهیزاتی در آنها قرار داده میشود که باید به لولههای فاضلاب متصل شوند. در این گونه فضاها محل کفشور جهت تخلیه آبهایی که روی سطح ریخته میشود باید در نظر گرفته شود. سرویسهای بهداشتی (حمام، توالت)، آشپزخانه و تراسها در این دسته قرار دارند.
در این پودمان اجرای کفشور در کفسازی فضاها، نصب سرویس ایرانی، نصب سرویسفرنگی، نصب وان و زیردوشی را فرا خواهید گرفت.
مراحل اجرای کفشور
اجرای شیببندی
1 تا 2 درصد شیب روی سقف سازهای یا بلوکاژ با بتن سبک انجام میشود. در ساخت بتن سبک از پوکه صنعتی یا معدنی به جای شن و ماسه استفاده میشود.
1- اجرای شیببندی
برای تعیین شیب مورد نظر در کف، از نوارهای باریکی که از ملات ماسه سیمان ساخته میشوند استفاده میشود. به این نوارها کُرُم گفته میشود. تعداد کرمها باید به اندازهای باشند که بتوان با شمشه فاصلۀ بین دوتای آنها را صاف یا مطابق شیب کرد. در جاهایی که وسعت سطح زیاد است از کرمهای بیشتری برای ایجاد شیب مورد نظر استفاده میشود. شیب کرمها به سمت آبرو میباشد.
الف) اجرای کرم
کرمبندی با استفاده از ریسمان اجرا میشود. ابتدا یک سر ریسمان را در محل اجرای کفشور قرار داده و سر دیگر را در انتهای کار طوری تنظیم میکنند که شیب مورد نظر به دست بیاید. قسمتهای زیر ریسمانکشی را با ملات ماسه سیمان و در صورتی که ارتفاع زیاد باشد با تکههای آجر اجرا میکنند.
|
|
|
|
|
|
ب) بتنریزی
با ساختن کرمها میتوان فاصلۀ بین آنها را با بتن سبک پر کرد و با کشیدن شمشه روی دو کرم مجاور، میتوان شیب بتن سبک را با شیب کرمها یکسان کرد.
|
|
3- اجرای لایه ملات ماسه سیمان
با توجه به اینکه در مرحلۀ بعدی کار باید عایقکاری اجرا شود، باید با استفاده از ملات ماسه سیمان لیسهای سطح کف را برای اجرای عایقکاری آماده کرد. ضخامت این ملات حدود 2 سانتیمتر است.
در برخی از موارد روی بتن سبک به گونهای اجرا یا پرداخت میشود که خود بستر عایق رطوبتی باشد.
|
|
|
|
3- اجرای عایقکاری و نصب کف خواب
الف) قبل از اجرای عایق باید سطح ماسه سیمان لیسهای تمیز شود و در گوشهها و قسمتهایی که عایق با زاویه 90 درجه قرار است اجرا شود، ماهیچهای از ملات ماسه سیمان اجرا میشود. چون احتمال آسیب دیدن عایق در زوایای 90 درجه و کمتر وجود دارد.
ب) برش لوله فاضلاب: معمولاً لولۀ فاضلاب مربوط به فضاهایی که دارای کفشور هستند، توسط لولهکش مقداری از کف بالاتر در نظر گرفته و اجرا میشود و روی آن برای مسدود نشدن با نخاله و زباله درپوش گذاشته میشود.
در هنگام عایقکاری لوله فاضلاب همتراز با کرم اجرا شده بریده میشود زیرا عایق باید تا داخل لوله اجرا شود.
ج) اجرای لایۀ اول قیر: در این مرحله روی کل سطحی که قرار است عایق شود، قیر پخش میشود.
د) اجرای لایۀ اول گونی: لایه اول گونی از روی آبرو اجرا میشود تا همپوشانی گونی، پشت به حرکت آب باشد. دقت شود که عایق تا داخل لوله فاضلاب ادامه داشته باشد.
ه) پخش کردن قیر روی گونیها: ریختن قیر روی گونیها باید با حوصله و به صورت یکنواخت انجام شود. دقت کنید عایقکاری باید 15 سانتیمتر بالاتر از سطح آبریز (سطح وان و زیر دوش) اجرا شود. برای اجرای عایق قیرگونی روی دیوار، باید سطح دیوار نیز لیسهای شود.
و) تعبیۀ کفخواب در محل: برای ساختن کفخواب معمولا از حلب یا ورق گالوانیزه استفاده میشود و نصب کفخواب باید به گونهای باشد که بین دو لایه از عایق درگیر شود.
ز) اجرای لایۀ دوم گونی: لایه دوم عمود بر لایه قبلی اجرا میشود و مشابه لایۀ اول گونی، گونیگذاری این لایه نیز از روی آبرو شروع میشود.
ک) بر روی لایه دوم گونی قیر پخش میشود.
ل) اجرای لایۀ محافظ: برای محافظت از لایه قیر و گونی معمولاً از یک لایه ملات ماسه سیمان استفاده میشود که به این لایه ملات محافظ گفته میشود.
4- اجرای کفسازی و نصب کفشور
در این مرحله کفشور نصب شده و اجرای کفسازی با توجه به جدول نازککاری انجام میشود.
نکات ضروری در اجرای عایقکاری با قیر و گونی
- عایقکاری بر روی سطوح مرطوب مجاز نیست زیرا حبابهایی در زیر قشر عایقکاری تشکیل میشود که با گرم و سرد شدن هوا و حرکات جزئی اجزای ساختمان یا وارد آمدن ضربه به سطح عایق دچار صدمه و پارگی میشود.
- قیرهای جامد را تا هنگامی که گرم و رواناند باید مصرف کرد.
- عایقکاری را در دمای کمتر از 4+ درجه سلسیوس نباید انجام داد.
- قیرهای مورد مصرف را نباید بیش از 177 + درجه سلسیوس گرما داد.
- برای جلوگیری از وارد شدن آسیب به سطح قیرگونی باید با کفش مخصوص یا کفش عادی که زیر و روی آن با گونی پوشانده شده است حرکت کرد.
- مصرف میخ برای محکم کردن لایههای عایقکاری به هیچ وجه مجاز نیست.
- از افتادن اشیاء بر روی سطح عایقکاری شده باید جلوگیری کرد.
سرویس توالت ایرانی
توالتهای ایرانی تولید شده در ایران بر اساس استانداردهای کشور ساخته میشوند. معمولاً کارخانههای تولیدکننده، توالتها را در چند اندازه تولید میکنند.
در تصاویر زیر چند نمونه از آنها آمده است.
مراحل نصب سرویس ایرانی
1- نصب سبد: برای اینکه سرویس ایرانی بالاتر از سقف اجرا نشود و به عبارتی پلهای اجرا نشود، در سقف سازهای یک سبد ایجاد میکنند. این سبد با میلگرد ساخته میشود.
در سبد محلی برای عبور لوله فاضلاب ایجاد میشود و پس از آن زیر سبد را قالببندی و روی قالب بتنریزی میکنند و بدین صورت سبد با بتن سقف درگیر میشود.
امروزه سبدهای پلاستیکی آماده نیز برای انجام این مرحله از کار وجود دارد. این نوع سبد نیازی به قالببندی و بتنریزی ندارد.
|
|
|
2- اجرای شیببندی: شیببندی در اینجا نیز همانند اجرای کرمبندی کفشور انجام میشود. با این تفاوت که در سرویسبهداشتی ایرانی، خود سرویس به عنوان آبرو نیز کارکرد دارد. کرمها تا کنارههای سبد اجرا میشوند. به ترتیب پس از اجرای کرم، پوکهریزی و سپس ملات ماسه سیمان لیسهای اجرا میشود. ملات ماسه سیمان لیسهای تا داخل سبد ادامه پیدا میکند.
3- اجرای عایقکاری: عایقکاری در این قسمت همانند عایقکاری کفهای مرطوب انجام شده و تا داخل لوله فاضلاب ادامه پیدا میکند. بعد از اجرای عایق ملات محافظ اجرا میشود.
4- نصب کاسه توالت ایرانی: محل کاسه توالت را ابتدا باید با ماسۀ نرم و کمسیمان پر کرده تا بستر مناسبی برای سنگ کاسه توالت و ترازکردن آن فراهم شود(در برخی موارد لازم است یک لوله فاصله احتمالی بین خروجی توالت ایرانی و لوله فاضلاب را پر کند).
پس از نصب سنگ توالت ابتدا لولۀ ورودی آب سیفون را به محل آن متصل کرده و عملکرد لوله را چک میکنند، سپس سنگ توالت را تراز کرده و دورتا دورآن را با ملات ماسهسیمان محکم میکنند.
در ادامه میتوان کف فضا را با سرامیک یا سنگفرش کرد.
فاصلۀ مرکز لوله فاضلاب توالت ایرانی تا دیوار پشت توالت (سفتکاری) حداقل 30 سانتیمتر و فاصلۀ محور آن از دیوار مجاور بین 40 تا 50 سانتیمتر باشد.
فعالیت (صفحه 73 کتاب درسی)
چند نمونه از فضاهای سرویسهای بهداشتی را بررسی کنید، با توجه به موارد ارائه شده چک لیستی تهیه کرده و آن را پرکنید. در صورتی که ضروری میدانید موارد دیگری را به آن اضافه کنید. الگوی کفسازی، جانمایی سرویس، جهت اجرای سرویس، فاصلۀ سرویس از دیوارهای مجاور، محل تعبیه شیرآلات بهداشتی، عملکرد واجرای سیفون، عملکرد تهویه، ارتفاع نصب شیرآلات، اجرای شیب، کنترل عملکرد عایق.
| موارد | درست | نادرست | ملاحظات |
|---|---|---|---|
نصب سرویس توالت فرنگی
از آنجایی که در کاسه توالتهای فرنگی شترگلو در داخل خود دستگاه قرار دارد و همچنین توالتفرنگی به عنوان آب روی کف عمل نمیکند میتوان توالت را روی کف تمام شده نصب کرد. یکی از نکات مهم در نصب توالتفرنگی رعایت فاصلۀ بدنۀ دیوار تا مرکز لولۀ فاضلاب توالتفرنگی است، که این اندازه بسته به مدل توالتفرنگی بین 20 تا 30 سانتیمتر میباشد. حداقل قطر لولۀ فاضلاب توالتفرنگی 4 اینچ است.
نصب وان
وانهای متداول در بازار به دو صورت توکار و روکار موجود هستند.
وان توکار
امروزه این نوع وانها بسیار کمتر از وانهای روکار اجرا میشوند. برای اجرای این نوع وان باید یک دیواره ساخته شده و پس از عایق شدن بخش زیرین و دیوارهای کنار محل نصب وان، وان در محل خود نصب شود.
برای این نوع وان از قبل باید یک خروجی فاضلاب در زیر وان در نظر گرفت.
وان روکار
مراتب نصب این نوع وان کاملاً متفاوت با وان توکار است. زمان اجرای تأسیسات وان، محل لولۀ فاضلاب درنظر گرفته میشود که این لوله روی زمین و نزدیک خروجی کف وان تعبیه میگردد. نصب آن همانند نصب کاسه توالتفرنگی است. کفپوش فضا اجرا شده و سپس وان روی کف قرار میگیرد. این نوع وان در زیر خود یک شاسی دارد که وزن وان را به زمین منتقل میکند. پایههای وان جهت تنظیم ارتفاع و تراز کردن وان قابلیت تغییر ارتفاع را دارند.
فعالیت (صفحه 78 کتاب درسی)
در قالب گروههای 3 و 4 نفره شبیه آنچه در فعالیت قبلی ارائه شد، چک لیستی را تهیه و ضمن اضافه یا کم کردن موارد بررسی، آن را برای وان، زیردوشی و سرویسفرنگی و روشویی پرکنید.
در پایان، لولۀ خروجی آب که به صورت استاندارد به زیر وان متصل است به لولۀ فاضلاب موجود در کف متصل میشود.
در برخی از انواع وانها امکان چسباندن کاشی روی نمای جلوی وان وجود دارد.
همانطور که اشاره شد در حمامها عایق رطوبتی در ناحیۀ وان باید 15 سانتیمتر بالاتر از سطح وان ادامه پیدا کند.
پس از نصب وان برای جلوگیری از نفوذ آب به کنارههای وان از ماستیک استفاده میشود.
برای تخلیه آب احتمالی در زیر وان و امکان تمیزی آن نمای وان تا روی زمین اجرا نمیشود و حدود 1 سانتیمتر بالاتر قرار دارد که آب احتمالی زیر وان نیز امکان تخلیه داشته باشد.
|
|
وانها بیشتر در ابعاد $170 \times 70$ و $90 \times 200$ سانتیمتر ساخته میشوند. مرکز فاضلاب وان از دیوارهای طرفین باید لااقل 50 سانتیمتر فاصله داشته باشد. حداقل قطر فاضلاب وان، 2 اینچ میباشد.
نصب و اجرای زیر دوشی
علیرغم تفاوت ظاهری بین وان و زیردوشی روش کلی اجرای این دو شبیه هستند. زیردوشی هم مانند وان دارای دو نوع روکار و توکار است.
|
|
زیردوشی روکار پس از اجرای سرامیک کف و کاشی دیوار مشابه وان رو کار اجرا میشود.
نصب روشویی
در فضایی که روشویی نصب میشود باید قبل از اجرای کف، خروجی فاضلاب و لولههای آب گرم و سرد مصرفی، پیشبینی و اجرا شده باشند.
|
|
|
از آنجایی که در این فضاها کلید و پریز وجود دارد، عموماً این تأسیسات در دیوارههای نزدیک روشویی نصب میشوند. در تصویر زیر جزئیات اجرایی روشویی نشان داده شده است.
