خانه
گاما

درسنامه آموزشی تزئینات سلولزی، رنگ موکت و فضاهای داخلی کلاس دهم معماری داخلی

فصل 5: اجرای نقاشی سقف و دیوار

بازدید4/6 K
تاریخ بروزرسانی1400/08/23

شایستگی نقاشی سقف و دیوار

آیا تا به حال پی‌برده‌اید:

سؤال 1- رنگ‌آمیزی چه کیفیتی را برای فضای داخلی ایجاد می‌کند؟
سؤال 2- رنگ‌های مورد استفاده در رنگ‌آمیزی به چند دسته تقسیم می‌شوند؟
سؤال 3- ابزار مورد استفاده برای اجرای رنگ‌آمیزی دیوار و سقف چیست؟
سؤال 4- نحوۀ اجرای رنگ‌آمیزی سقف و دیوارها به چه صورت انجام می‌گیرد؟

استاندارد عملکرد:

پس از اتمام این واحد یادگیری هنرجویان قادر خواهند بود رنگ‌های مناسب سقف‌ها، دیوارها و ویژگی‌های آنها را شرح دهند و با تمامی مراحل اجرای رنگ‌آمیزی طبق استانداردها و مقررات آشنا شده و آنها را به دقت اجرا کند.

شکل 1-5

رنگ‌آمیزی

ایجاد رنگ‌بندی و آرایش مناسب رنگ‌ها چه تأثیری بر فضاهای داخلی ساختمان دارد؟

یک رنگ‌بندی جدید می‌تواند تغییر شگرفی را در اتاق و یا داخل ساختمان شما ایجاد نماید. در حقیقت بدون تغییر اسباب و وسایل منزل، کف‌پوش‌ها و فرش‌ها و فقط با استفاده از رنگ می‌توانیم اتاق و داخل ساختمان را به مکان مناسبی برای زندگی تبدیل نماییم.

شکل 2-5
شکل 3-5
شکل 4-5

رنگ‌آمیزی یکی از ساده‌ترین و شاید ابتدایی‌ترین کارها برای تغییردادن طرح فضای داخلی شما باشد، بی‌شک هر فضایی بعد از مدتی نیاز به کمی تغییر و ترمیم دیوارهای کهنه و کثیف دارد. رنگ‌آمیزی پوشش نازکی است که بر روی سطح سقف و دیوار اجرا می‌شود و متناسب با نوع رنگ، روش و محل اجرا ویژگی‌های متمایزی را در فضای داخلی ایجاد می‌کند.

تجربه و دانش (صفحه 273 کتاب درسی)

 

- رنگ مناسب برای اجرا در سطوح سقف و دیوارها باید دارای چه کیفیتی باشد؟
- برای بزرگ و کوچک نشان دادن فضا از چه روشی می‌توان استفاده کرد و کدام عنصر (سقف یا دیوار) در آن مؤثر است؟
- برای بلند و کوتاه نشان دادن فضا از چه نوع رنگ‌بندی می‌توان در رنگ‌آمیزی استفاده نمود؟

شکل 5-5
شکل 6-5

تجربه و دانش (صفحه 274 کتاب درسی)

 

در تزیینات فضای داخلی شهر و روستای شما روش‌های خاصی برای رنگ‌آمیزی فضای داخل انجام می‌گرفته و یا در حال انجام است. این روش‌ها عمدتاً با مصالح و منابع بومی و محلی تهیه و اجرا می‌شده‌اند و بیشترین انطباق را با ویژگی‌های اقلیمی و فرهنگی هر شهر و روستا داشته‌اند. این روش‌ها را شناسایی نموده و اگر همچنان در شهر یا منطقه شما در حال اجراست طی گزارشی در کلاس ارائه نمایید.

نوع روش محل اجرا جنس مصالح ویژگی بستر مشخصه روش اجرا ارزیابی
             

تجربه و دانش (صفحه 274 کتاب درسی)

 

فضای داخلی هنرستان خود را در نظر بگیرید به سؤالات زیر پاسخ دهید. ارزیابی خود را به صورت جدول و گزارش در کلاس ارائه دهید.

- نوع پوشش سطح فضاهای مختلف هنرستان اعم از کلاس‌ها، کارگاه‌ها، کتابخانه، نمازخانه، اتاق مدیر، اتاق جلسات و سایر فضاهای موجود در ساختمان را بررسی کنید.
- هر فضا شامل چه پوششی است؟
- پوشش سقف و کف از لحاظ رنگ، جنس و سطح نهایی دارای چه وجه تمایزی می‌باشند؟
- طول عمر اجرای پوشش‌های هر فضا چقدر می‌باشد؟
- وضعیت کنونی پوشش‌ها به چه صورتی است؟

شکل 7-5
شکل 8-5
شکل 9-5
شکل 10-5

ویژگی مصالح رنگ‌آمیزی

انتخاب نوع رنگ

در مورد انتخاب رنگ باید با توجه به جنس و شرایط سطح رنگ‌شونده و هدف‌هایی که رنگ از لحاظ پایداری و ظاهر کار باید تأمین نماید، اقدام می‌گردد. رنگ مصرفی باید سطح مورد نظر را کاملاً پوشش دهد. دقت شود که آستر و رویه رنگ از یک کارخانه تهیه شود تا هر دو از یک ضریب کشسانی برخوردار بوده و از پوست سوسماری شدن رنگ جلوگیری کند. همواره رنگ درجه یک تهیه کنید. دقت کنید که رنگ خریداری شده دارای کد، تاریخ مصرف و علامت استاندارد کالا باشد. رنگ‌های مختلف تولیدی هر شرکت، معمولاً کدبندی خاصی دارند. هر کارخانه برای معرفی انواع رنگ‌های تولیدی خود و کدهای آنها، کتاب‌های راهنما چاپ می‌کند که براساس آنها می‌توان به انتخاب رنگ دلخواه انتخاب کرد.

شکل 11-5
شکل 12-5

شناخت ویژگی‌های رنگ در هنگام خرید

1- کارخانجات تولید رنگ معمولاً دارای شماره عضویت در تعاونی تولیدکنندگان رنگ و رزین هستند که اعتبار آنها را بیشتر می‌کند؛
2- قوطی‌های رنگ دارای شماره‌ای به نام شماره شارژ هستند که زمان تولید را بیان می‌کند و اینکه رنگ مورد نظر چگونه تولید شده است. این کار به تولید کنندگان رنگ این امکان را می‌‍‌دهد که کیفیت کالای خود را دائماً زیر نظر داشته باشند؛
3- محتوای ظروف رنگ را بر اساس حجم بیان می‌کنند نه براساس وزن و جرم آن؛
4- معمولاً هر کارخانۀ صاحب‌نام تولید رنگ، آستر مورد نیاز برای آن رنگ را هم تولید می‌کند؛
5- هر یک کیلوگرم رنگ قدرت پوششی خاصی دارد که توجه به این قدرت پوشانندگی هم از درجه‌بندی رنگ‌ها به شمار می‌آید؛
6- در پوشاندن سطحی به مساحت 1 مترمربع، مقادیر مختلفی از رنگ‌های متفاوت، موجود است. اطلاع از این ویژگی رنگ سبب می‌شود تا شخص تقریباً بداند که برای سطح مورد نظر چقدر باید رنگ مصرف شود و در نهایت از افراط و تفریط در مصرف رنگ جلوگیری می‌شود.

تجربه و دانش (صفحه 276 کتاب درسی)

 

به دلخواه ویژگی‌های یک نمونه رنگ مرغوب که پیشتر از یک استاد کار خبره سؤال نموده‌اید، بررسی نمایید. این بررسی شامل کارخانۀ سازنده، شمارۀ عضویت، شمارۀ شارژ، حجم رنگ، کیفیت رنگ، تنوع رنگ، کتاب راهنمای رنگ موجود، میزان پوشانندگی و بررسی قیمت آن براساس ویژگی‌های آن و سایر ویژگی‌ایی است که هر رنگ خاص دارد، سپس آن را به صورت گرافیکی و با جدول مشخصات در کلاس ارائه دهید.

شکل 13-5

ظروف رنگ

ردیف موضوع
1/4 کوارت چیست؟ بررسی کنید و گزارشی در کلاس ارائه نمایید؟
1/2 کوارت به قوطی‌های پلاستیکی با در پلاستیکی و معمولاً به رنگ سیاه که بیشتر برای رنگ‌های نیم‌پلاستیک به کار می‌روند، اصطلاحاً «پلیت» یا «پینت» گفته می‌شود.
1 کوارت در اصطلاح مردم یک کیلو گفته می‌شود. منظور از آن همان قوطی‌های معمولی رنگ است که بدنه و در فلزی دارد. برای رنگ زدن تعداد محدودی در و پنجره کافی است. رنگ‌های روغنی و فوری در این ظروف عرضه می‌شوند که برابر با 1/4 گالن یعنی 0/946 لیتر هستند.
گالن یک گالن رنگ حاوی 4 کیلو رنگ است. گالن ظرف‌هایی پلاستیکی با در پلاستیکی و به رنگ سفید هستند و معمولاً رنگ‌های پلاستیکی در آن عرضه می‌شود (گالن = 3/785 لیتر).
حلب حاوی 5 گالن است و البته به ندرت رنگ را با چنین حجمی می‌فروشند و از آن بیشتر برای حمل رنگ‌های ترافیکی استفاده می‌شود.

تجربه و دانش (صفحه 277 کتاب درسی)

 

دربارۀ ظروف رنگ مورد استفاده در کارهای مرسوم رنگ‌آمیزی در شهر و منطقه خود تحقیق کنید. در مورد ظروف مرسوم، اقتصادی و به صرفۀ رنگ آمیزی در فضاهای داخلی از افراد خبره در این زمینه سؤال کرده و پاسخ‌های آنها را ارزیابی کنید و در کلاس ارائه دهید.

شکل 14-5
شکل 15-5

رنگ پلاستیک:

عطر خوشی دارد و بین انگشتان شصت و میانه‌کش می‌آید. قابل شست‌وشو است ولی به خوبی رنگ روغنی تمیز نمی‌شود. در عین حال که با آب رقیق می‌شود، بعد از خشک شدن، ضد آب شده، شسته و حل نمی‌شوند. البته اگر رطوبت محیط زیاد باشد، ورقه و پوسته می‌شود.

رنگ روغنی:

با تینر روغنی رقیق می‌شود. در مکان‌های مرطوب، سقف‌ها را نیز علاوه بر دیوارها باید روغنی کرد. به راحتی با دستمال پارچه‌ای نمناک، پاک و تمیز می‌شود. خاصیت پوشانندگی بسیار خوبی دارد و از انعطاف زیادی برخوردار بوده و شفاف و درخشنده است. دیر خشک می‌شود و در قوطی به صورت مایع عرضه می‌شود.

حلال‌های رنگ

1- تینر روغنی: برای رقیق نمودن رنگ‌های روغنی استفاده می‌شود. میزان اختلاط تینر با رنگ به غلظت رنگ، سطح مورد نظر، ابزار اجرای رنگ و شرایط آب و هوایی ارتباط دارد. به مقدار 15 تا 20 درصد وزن رنگ، به آن تینر اضافه می‌کنند تا رنگ برای استفاده مناسب شود.

- شرایط و نکات ایمنی نگهداری از تینر را شرح دهید.

شکل 16-5

2- آب: برای چه رنگی حلال مناسبی است؟

ترکیب رنگی

سبز: آبی+زرد نارنجی: زرد+قرمز آبی زنگاری: آبی+سبز صورتی (یاسی): سفید+قرمز
آبی آسمانی: سفید+کمی آبی سفید مخصوص سقف: سفید+کمی لاجوردی سرمه‌ای: آبی+سیاه استخوانی روشن: سفید+کمی گل ماش
شکلاتی: سفید+قهوه‌ای گلبهی: سفید+نارنجی پررنگ سبز مغز پسته‌ای: سبز تیره+کمی زرد طلایی: پودر طلایی+تینر

 

شکل 17-5
شکل 18-5

تجربه و دانش (صفحه 278 کتاب درسی)

 

تهیه آلبوم نمونه‌های رنگ

برای تهیه آلبوم نمونه‌های رنگ، گروه‌های 2 الی 3 نفره تشکیل دهید. سپس به شناسایی شرکت‌ها و فروشندگان رنگ در سطح شهر خود بپردازید. رنگ‌بندی‌های موجود در بازار را شناسایی و با استفاده از گواش و رنگ روغن به تهیه رنگ‌بندی از رنگ‌های مختلف اقدام نمایید. قطعات تهیه شده توسط گروه‌ها را با نظر هنرآموز کلاس بر روی پانلی که با همکاری کلیه هنرجویان نصب شده، در کارگاه اجرای رنگ‌آمیزی قرار دهید.

آماده‌سازی کارگاه

قبل از رنگ‌آمیزی باید کلیه اسباب و اثاثیه موجود در اتاق را به وسیله پارچه، پلاستیک و نظایر آن بپوشانیم تا لکه و ترشحات ناخواسته رنگ موجب صدمه دیدن آنها نگردد. پوشاندن صندلی‌ها، میزها، پنجره‌ها، لوسترها و جمع نمودن تابلوها و جدا نمودن کلیه دستگیره‌ها (یراق متصل به لوازم چوبی) و کلیدها و پریزها و لوازم تزیینی در و پنجره به شما کمک خواهد نمود تا در حین رنگ کردن از لک شدن آنها جلوگیری نمایید.

- دورتا دور کلیدها و پریزها و ابزار و تجهیزاتی که قابلیت جدا شدن از دیوار را ندارند باید به وسیله چسب کاغذی پوشش داده شود.

شکل 19-5

1- اثاثیه اتاق را تا حد ممکن از محل خارج کنید یا روی آنها را بپوشانید.
1- اثاثیه اتاق را تا حد ممکن از محل خارج کنید یا روی آنها را بپوشانید.
2- قفل‌ها و دستگیره‌ها، کلیدها، پریزهای روی دیوار و سقف را حتی‌المقدور باز کنید.
2- قفل‌ها و دستگیره‌ها، کلیدها، پریزهای روی دیوار و سقف را حتی‌المقدور باز کنید.
3- ابزار مناسب را تهیه کنید تا در میان کار با کمبود مواجه نشوید.
3- ابزار مناسب را تهیه کنید تا در میان کار با کمبود مواجه نشوید.

رولوه فضا

هنگامی که اجرای تزیینات معماری داخلی مطرح می‌شود، اندازه‌گیری خاص و دقیق اهمیت ویژه‌ای دارد. برای اندازه‌گیری دقیق در هنگام برآورد یک کار رنگ فضای داخلی مهم آن است بدانید که چگونه اندازه‌گیری دیوار خود را به درستی انجام دهید، تا شاخص‌های مهم رنگ‌آمیزی مانند مقدار کار، زمان اجرا، زمان خشک شدن رنگ، مقدار دستمزد و مانند آن را پاسخ دهید. اندازه‌گیری دقیق فضای مورد اجرا، هزینۀ پایانی کارفرما را تعیین می‌کند.

مراحل اندازه‌گیری فضا

1- برای اندازه‌گیری اتاق نیاز به یک ابزار اندازه‌گیری با کیفیت خوب و دقت بالا است.
2- همراه داشتن مداد و کاغذ و نقشۀ فضا برای ثبت اندازه‌ها از الزامات اندازه‌گیری است.
3- اکنون ارتفاع هر یک از دیوارها، از سقف به کف را، برحسب متر اندازه‌گیری کنید. بهتر است اندازه‌گیری در طول یک گوشۀ اتاق انجام شود تا از اندازه‌گیری در یک خط مستقیم مطمئن شوید.
4- بعد از دستیابی به طول و عرض، مساحت سطح دیوار را به دست آورید.
5- همان مراحل محاسبه مساحت دیوارها را برای در و پنجره‌ها اتاق انجام داده، آنها را از مقادیر کلی دیوارها کسر نمایید تا سطح واقعی رنگ‌آمیزی به دست آید.
6- ضرب طول کف یک اتاق در عرض آن برای محاسبه سقف انجام شود، که همان منطقه کف اتاق نیز هست.

برای مثال متراژ یک اتاق $4 \times 3$ متری که ارتفاع کف تا سقف آن 2/9 متر است را برای رنگ‌آمیزی محاسبه نمایید؟

(طول دیوارها $ \times $ ارتفاع دیوارها) - (درها + پنجره‌ها) = متراژ واقعی دیوار اتاق
طول $ \times $ عرض + مساحت ابزارها = متراژ سقف
سقف + دیوار = متراژ کل اتاق

شکل 20-5

تجربه و دانش (صفحه 280 کتاب درسی)

 

سطحی را انتخاب نمایید که دارای چنین ویژگی‌هایی باشد:
1- دارای سطحی منحنی یا شیب‌دار بوده، برجستگی و برآمدگی داشته باشد.
2- مراحل اندازه‌گیری این سطوح را شرح داده، آن را نقد و بررسی کنید.
3- سطحی مانند نرده، حفاظ، صندلی فرفوژه را چگونه می‌توان برای رنگ‌آمیزی اندازه‌گیری نمود؟

انتخاب ابزار مناسب

انتخاب ابزار مناسب، یکی از مهم‌ترین قسمت‌های نقاشی است. برای آنکه نتیجۀ نهایی کار شما بی‌نقص باشد و برای مدت طولانی باقی بماند، باید سطح مورد نظر شما برای رنگ به دقت زیرسازی و تمیز شده باشد و کلیه ترک‌ها، سوراخ‌ها و سطوح ناصاف به صورت سطحی صاف و یک‌دست درآمده باشد. استفاده از مواد، ابزار و تجهیزات مناسب و با کیفیت موجب می‌گردد که رنگ به خوبی و بدون هیچ مشکلی بر روی سطح مورد نظر شما قرار گرفته، به مرور زمان جدا و یا پوسته پوسته نشود.

تجربه و دانش (صفحه 280 کتاب درسی)

 

- ابزار و تجهیزات رنگ‌آمیزی ساختمان به چند دسته تقسیم می‌شوند؟
ابزار و تجهیزات ساختمان به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند:
- ابزار و تجهیزات تجهیز نمودن کارگاه و فضای کاری، ابزار و تجهیزات آماده نمودن سطح برای رنگ‌آمیزی، ابزار رنگ‌آمیزی
- با توجه به جدول پیش‌رو ابزار و تجهیزات نشان داده شده را براساس اولویت استفاده در رنگ‌آمیزی فضای داخلی دسته‌بندی نمایید.
- انعطاف‌پذیری استفاده از ابزار را در مراحل مختلف کار شرح دهید.

ابزار و تجهیزات رنگ‌آمیزی

1- کاردک: یک ورقۀ نازک فلزی با دسته‌ای ثابت و سبک است و برای ساخت و اجرای بتونه و باز کردن ترک‌ها کاربرد دارد. کاردک کوچک: برای باز کردن ترک‌ها و لکه‌گیری (بتونه‌کاری) دیوار و سقف استفاده می‌شود. کاردک بزرگ: برای بتونه‌کاری روی دیوارهای گچی و تهیه بتونه استفاده می‌شود.

2- سنباده: مهم‌ترین هدف آن ایجاد سطحی صاف و یک‌دست است. ورقه‌ای است از جنس کاغذ یا پارچه با دانه‌های سخت مخصوص با درجات متفاوت سختی. سنباده نرم با شماره 140، سنباده با زبری متوسط با شماره 120 و سنباده زبر با شماره 100.

3- چسب کاغذی: برای پوشاندن کلیدها، پریزهای برق و تلفن، شیشه و پنجره‌ها و دستگیره‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد و مناسب رنگ‌آمیزی‌های با طرح‌های ویژه است.

4- نردبان: مناسب برای سطوحی با ارتفاع بلند است. دارای دو نوع چوبی و فلزی است. نوع فلزی آن قابلیت تنظیم ارتفاع را دارد. در مواقعی که ارتفاع نردبان برای سطوح جواب نمی‌دهد، از داربست استفاده می‌شود.

5- قلم‌موی نقاشی: برای رنگ‌آمیزی سطوح مختلف، قلم‌موهای متنوع و گوناگونی به لحاظ اندازه، ضخامت و جنس موهای آن وجود دارد. انتخاب نوع قلم‌‍مو به نوع رنگ و میزان وسعت کار بستگی دارد.

6- غلتک نقاشی: مانند قلم‌مو از اندازه‌ها و جنس‌های مختلفی تولید می‌شوند و شامل یک استوانه پوشش‌دار و همچنین یک دسته است که با کمی پیچ و خم به هم متصل هستند.

7- سطل پلاستیکی: ظرف مخصوصی برای تهیۀ رنگ مورد نیاز برای سطوح مورد نظر است. کاربرد آن مخلوط نمودن رنگ با حلال مورد استفاده برای رنگ است. دارای دسته‌ای برای حمل آسان و راحت آن به محل می‌باشد. ابعاد آن متناسب با حجم رنگ تعیین می‌شود.

8- سینی غلتک: ظرفی است که در کار با غلتک در هنگام رنگ‌آمیزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ابزار دارای سطح دندانه‌ای بوده که به واسطه آن رنگ اضافی موجود بر روی غلتک را از آن جدا نموده و مانع از نشت و شره رنگ بر روی سطوح می‌شود.

9- دستۀ غلتک: برای رنگ‌آمیزی دیوارها و سقف‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این دسته به راحتی به غلتک وصل می‌شود.

کنترل و آماده‌سازی زیرسازی

ویژگی دیوار و سقف مبنا مناسب برای اجرا

قبل از شروع عملیات رنگ‌آمیزی باید نوع رنگ‌آمیزی و ابزار مورد نیاز آن مشخص شود. تمام سطوح را کاملاً تمیز، خشک و آماده نمود، به صورتی که برای پذیرفتن رنگ شرایط مناسبی داشته باشند. سطح آماده برای رنگ‌کاری باید تمیز، خشک و سفت بوده، ترد و شکننده نباشد و حتی‌الامکان به شرایط ثابت و پایداری رسیده باشد. این سطح باید چنان صاف و نرم باشد که بتوان سطح نهایی رنگ شدۀ مناسبی به دست آورد. از شاقولی بودن سطوح نیز قبل از رنگ‌کاری باید اطمینان حاصل نمایید.

سطوح در رنگ‌آمیزی دارای انواع متفاوتی هستند که شامل سطوح گچی، بتنی، چوبی، فلزی، آجری، پلاستیکی، و غیره می‌باشد.

- شما چه سطوحی را در فضای اطراف خود می‌بینید که در این فهرست می‎تواند باشد؟ این سطوح را با بررسی و مشاهده در فضای هنرستان و اجزا و مبلمان موجود در آن تشخیص داده و آن را نقد و بررسی کنید. این سطوح چگونه قابلیت رنگ‌پذیری دارند و آماده نمودن آن شامل چه مراحلی است؟

شکل 22-5
شکل 23-5
شکل 24-5
شکل 25-5

بررسی زیر کار و عوارض و تأسیسات احتمالی

دیوارها و سقف‌ها قبل از رنگ‌آمیزی باید کاملاً تمیز، صاف و عاری از هرگونه لکۀ چربی باشد. چنانچه دیوار و سقف با کاغذ دیواری پوشیده شده باشند برای رنگ کردن و یا نصب مجدد کاغذ دیواری باید از مواد جدا کننده برای برداشتن کاغذ دیواری‌های قدیمی استفاده نماییم.

همچنین دیوارها و سقف‌ها باید از نظر ساختاری مانند ترک‌های عمیق، رطوبت، شاقولی نبودن و موج‌دار بودن و سایر عیب‌ها بررسی شود و نسبت به برطرف نمودن آن اقدام نمود.

دیوار و سقف باید از وجود عوارض و تجهیزات الکتریکی و مکانیکی که در اجرای رنگ‌آمیزی دیوار ایجاد اشکال می‌کنند، بررسی شود و در صورت امکان آنها را جابجا نمود یا با چسب کاغذی پوشاند.

تجربه و دانش (صفحه 283 کتاب درسی)

 

بررسی سطح دیوار و سقف مبنا در کارگاه اجرای رنگ‌آمیزی
- سطوح موجود در فضای کارگاه خود را مطابق با جدولی شبیه جدول زیر بررسی کنید.

- پس از کامل نمودن جدول، برای فضای کارگاه اجرای رنگ‌آمیزی علل عمدۀ نقص در فضا را بیان نمایید و منبعی را که باعث ایجاد این عارضه است را شرح داده، روش رفع اشکال را برای آن تجویز نمایید.

اجرای زیرسازی

شستن، تمیز کردن، سنباده کشیدن، صاف و هموار نمودن دیوار و سقف قبل از آسترزدن آن، دوام و ماندگاری و زیبایی کار را تضمین می‌کند. قبل از هر کاری دیوار را بازبینی کرده، کلیه آسیب‌دیدگی‌های آن را تعمیر و لکه‌های موجود را پاک کنید.

مراحل آماده‌سازی دیوار و سقف گچی برای رنگ‌آمیزی

ردیف مراحل کار
1 اولین مرحلۀ کار، تیغ کشیدن بر روی دیوار گچی و سنباده کشیدن برای صاف شدن سطح کار است.
2 سنباده زدن بر روی محل‌های تیغ‌زده و ترک‌ها به منظور ایجاد سطح صاف و یک‌دست برای بتونه‌کاری انجام می‌شود.
3 زدن روغن زیر کار بر روی دیوار گچی که این روغن‌ها انواع مختلفی دارد و باعث سفت شدن گچ و جلوگیری از ترک خوردن دیوار می‌شود.
4 پس از خشک شدن روغن در این مرحله باید دیوار بتونه شود. متناسب با نوع کار سقف و دیوار ممکن است یک یا دو دست بتونه اجرا شود.
5 در این مرحله پس از خشک شدن بتونه‌های کشیده شده بر روی دیوار احتیاج به سنباده‌کاری است تا سطح بسیار صاف و عاری از لکه‌ها شود.
6 سنباده‌کاری دیوارهای بتونه شده گرد و خاک بر روی دیوار ایجاد می‌کند و نیاز است قبل از رنگ‌آمیزی دیوار و شروع رنگ‌کاری با یک دستمال نمناک تمام سطح دیوار را از گرد و غبار پاک کنیم.
شکل 26-5
شکل 27-5

مواد اولیه بتونه

مِل: مانند سیمان سفید، ولی نرم‌تر از آن است و به صورت بسته‌های آماده در بازار عرضه می‌شود؛
روغن بتونه: قبل از اضافه کردن رنگ به مِل افزوده می‌شود؛

رنگ براق: به دلیل چسبندگی مناسب‌تر از رنگ مات است.
تینر: به منظور تولید بتونه نرم‌تر استفاده می‌شود.

مراحل ساخت 1 کیلو بتونه:

1 کیلو بتونه، روغن و رنگ براق را باکاردک بزرگ در داخل استانبولی ترکیب می‌نماییم. بتونه زمانی آماده است که حالتی کره مانند (نیمه‌سفت) داشته باشد (روی کاردک قرار می‌گیرد).

اگر بتونه شل باشد، روی کاردک قرار نمی‌گیرد. اگر سفت باشد کار نهایی خوبی ایجاد نمی‌کند.

روش بتونه‌کاری

در این مرحله از دو کاردک کوچک و بزرگ استفاده می‌کنیم. مقداری از بتونه را با کاردک کوچک از استانبولی برداشته و بر روی کاردک بزرگ قرار می‌دهیم. سپس با کاردک کوچک شروع به لکه‌گیری می‌کنیم. بتونه را در بالای لکه (ترک) گذاشته و سپس آن را به سمت پایین جمع می‌کنیم.
- اگر ترک طولی داشته باشیم بتونه را پله‌پله اجرا کرده و سپس کاردک را در آخر بر روی تمام سطح می‌کشیم.
- برای ایجاد سطحی صاف‌تر بعد از یک ساعت دوباره با کاردک، بتونه‌کاری انجام شده را ترمیم می‌نماییم.

سنباده‌زنی بتونه

بتونه روی دیوار باید حداقل 12 تا 15 ساعت باقی بماند تا خشک شود، به طوری که هنگام سنباده‌زنی از آن گرد و خاک بلند شود. در صورتی که بتونه‌کاری خشک نشده باشد، سطح کار صاف نمی‌شود و جای سنباده بر روی آن باقی می‌ماند.

شکل 28-5، شکل 29-5 و شکل 30-5

روش استفاده از سنباده

سنباده را از وسط تا کرده، برش می‌دهیم، دوباره آن را تا می‌کنیم. چهار انگشت بر روی سنباده قرار می‌گیرد و انگشت شصت در کنار آن تا در هنگام سنباده‌زنی مشکلی به وجود نیاید (انگشت‌ها ساییده نشود). متناسب با نوع و سطح بتونه میزان فشار دست متفاوت است، سطوح با بتونۀ اندک با اندکی فشار دست به سطحی صاف تبدیل می‌شود. برای شروع ابتدا سنباده 140 روی سطح کشیده می‌شود و سپس با سنباده نرم سطح آن را پرداخت می‌نماییم. در قسمت‌هایی که بتونه کامل کشیده شده است، باید از سنباده 100 استفاده نمود.

تجربه و دانش (صفحه 286 کتاب درسی)

 

کار زیرسازی در کارگاه اجرای رنگ‌آمیزی

- ابزار مورد استفاده در این قسمت را دسته‌بندی نمایید.
- زمان و چند مرحله‌ای بودن کار را بیان کنید.
- برای دیوار مورد نظر خود نقاط نیازمند به تعمیر را شناسایی نموده، به سه دسته ترک‌های سطحی، نیمه‌عمیق و عمیق تقسیم نمایید.
- سنباده‌کاری در چه مرحله‌ای از فرایند زیرسازی اجرا می‌شود؟
- روشی جایگزینی برای سنباده‌کاری با ابزار دیگری را برای این کار می‌شناسید؟ شرح دهید.
- نکات ایمنی در اجرای سنباده‌کاری را چگونه رعایت کردید؟

شکل 31-5
شکل 32-5

تهیه رنگ و اجرای آن

مادر رنگ‌ها

مادر رنگ‌ها رنگ‌هایی هستند که به رنگ سفید معمولی برای تولید انواع رنگ اضافه می‌شود. هر رنگی برای خود دارای مادر رنگ می‌باشد.
1- کرم (گل ماشی)؛
2- مشکی؛
3- آیا می‌توانید یک رنگ دیگر را نام ببرید؟

ترکیب رنگ کرم: 50% روغنی سفید براق، 50% پلاستیک سفید مات، رنگ گل ماشی؛
ترکیب رنگ طوسی: 50% روغنی سفید براق، 50% پلاستیک سفید مات، مشکی.

تهیۀ رنگ پلاستیک

کاربرد: سقف فضاهای داخلی (غیر از سرویس بهداشتی و حمام).
کیفیت: دارای 3 درجه است؛ درجه 1، درجه 2 و درجه 3. نحوۀ پوشش‌دهی از معیارهای درجه‌بندی این رنگ‌هاست. درجه یک از بهترین پوشش برخوردار است.
حلال: آب.
ایجاد سطح سفید خالص: آب را با لاجورد ترکیب نموده و آن را به رنگ اضافه می‌کنیم.
میزان لاجورد: برای قوطی 10 کیلویی رنگ به 20 گرم لاجورد و 10 لیوان آب (تقریباً 2/5 لیتر) نیاز داریم. رنگ سفید به تنهایی سقف را طوسی می‌کند. با اضافه کردن لاجورد نه تنها پوشش‌دهی آن افزایش می‌یابد، بلکه جلوۀ مناسبی نیز به سقف می‌دهد.
دلیل استفاده در سقف: سطح نهایی چشم را اذیت نمی‌کند و براق نیست.
تنظیم غلظت رنگ: قلم را هنگامی که در داخل رنگ می‌بریم، باید رنگ از روی قلم‌مو چکه کند.
تجهیزات رنگ‌آمیزی سقف: سینی غلتک، غلتک، سطل رنگ و دسته غلتک.
غلتک: باید از نوع مناسب برای رنگ پلاستیک باشد و باید بزرگ‌ترین اندازه غلتک را داشته باشد. دارای پرزهای بلند بوده و رنگ زیادی را به خود بگیرد، زیرا سطح سقف رنگ زیادتری نسبت به دیوار لازم دارد.
معایب قلم‌مو برای سقف: در قسمت‌هایی از سقف رنگ زیاد باقی می‌ماند و در قسمت‌های دیگر رنگ کمتری به جای می‌ماند. ولی با غلتک کل سقف یکپارچه می‌شود.
دستۀ غلتک: دسته‌ای است که به غلتک وصل می‌شود و امکان رنگ‌آمیزی سطوح بالا را فراهم می‌کند و قابلیت تنظیم در ارتفاع‌های مختلف را دارد.

شکل 33-5، شکل 34-5 و شکل 35-5
شکل 36-5، شکل 37-5 و شکل 38-5

روش اجرای رنگ‌آمیزی سقف با غلتک:

قبل از استفاده از غلتک باید گرد و غبار روی سقف را بگیریم. غلتک را به رنگ آغشته کرده و سپس در قسمت دندانه‌دار سینی می‌کشیم تا رنگ اضافی از روی آن گرفته شود (حدود 3 تا 4 بار)، به قدری که پس از بلند کردن آن هیچ‌گونه شره‌ای از غلتک اتفاق نیفتد. وسعت محدوده‌ای که در یک حرکت رفت‌و‌برگشت رنگ می‌شود متناسب با سطح زیر کار دارد. اگر سقف تیره بود باید به فاصلۀ نیم متر این کار انجام شود و اگر سقف روشن بود، این فاصله تا حداکثر 2 متر می‌تواند انجام گیرد. رفت‌و‌برگشت غلتک بر روی سقف حدود 3 الی 4 دفعه متناسب با کیفیت رنگ موجود سقف است. بعد از رنگ‌آمیزی یک قسمت دوباره غلتک را به رنگ آغشته و رنگ اضافی آن گرفته و سپس روی سطح می‌کشیم. این کار را پرداخت می‌نامیم.

حرکت غلتک باید به سمت پنجره باشد. متناسب با کیفیت سقف، در سقف تیره 3 تا 4 بار عمل رنگ‌آمیزی و در سقف‌های روشن 1 الی 2 بار انجام می‌شود. فاصلۀ هر مرحله 1 ساعت است. رنگ‌آمیزی سقف یک روزه تمام می‌شود. پس از رنگ‌آمیزی، رنگ را به سطلی که رنگ در آن ساخته شده، باز می‌گردانیم و سینی و غلتک را تمیز می‌کنیم. غلتک و قلم‌مو باید با آب سرد شسته شوند.

تجربه و دانش (صفحه 288 کتاب درسی)

 

کار اجرای رنگ‌آمیزی سقف کارگاه

- روش رنگ‌آمیزی در سقف با استفاده از قلم‌مو به دلیل سهولت کاربرد غلتک کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد، ولی به دلیل آنکه کنج‌ها و ابزارها و مقاطع کوچک نیازمند رنگ‌آمیزی ظریف‌تری هستند، یادگیری استفاده از این ابزار الزامی است. بدین منظور در کارگاه نقاشی حضور یابید و از استادکار خود بخواهید روند رنگ‌آمیزی با قلم‌مو بر روی سقف را انجام دهد و سپس شما به کسب این مهارت بپردازید. نتایج و دستاوردهای خود را از انجام رنگ‌آمیزی با قلم‌مو در کلاس به صورت گزارش یک صفحه‌ای شرح دهید.

شکل 39-5، شکل 40-5 و شکل 41-5

رنگ روغنی

کاربرد: دیوار فضاهای داخلی، سقف آشپزخانه و سرویس‌های بهداشتی، کابینت، در و چهارچوب و سطوح فلزی (مانع از زنگ‌زدگی و ترک‌خوردگی دیوار می‌شود).
حلال: تینر، حلال این نوع از رنگ‌ها می‌باشد.
نوع رنگ: در ساخت آن هر دو نوع رنگ سفید براق و سفید مات به نسبت‌های مساوی استفاده می‌شود. رنگ براق به تنهایی چشم را اذیت می‌نماید و رنگ مات به تنهایی مانند رنگ پلاستیک قابلیت شست‌وشو را ندارد.

تجهیزات:

غلتک رنگ روغنی: سایز مناسب این غلتک برای سطح دیوارها 12 و برای نرده، پنجره و چهارچوب غلتک روغنی کوچک با سایز 5 مناسب است. غلتک روغنی الیاف کوتاهی دارد. به این دلیل که رنگ روغنی رقیق است و نباید رنگ زیادی به خود بگیرد، در غیر این صورت بر روی سطح کاری ایجاد شره می‌کند.
قلم‌موی روغنی: این قلم‌مو از لحاظ جنس با قلم پلاستیک متفاوت است. دارای اندازه‌های متفاوتی از شماره 1 تا 5 است. هرچه سایز بزرگ‌تر باشد قلم‌مو پهن‌تر می‌شود. از قلم‌موی اندازه 1 برای قاشقی‌ها و ابزارهای روی دیوار، 1/5 برای نرده، 2/5 چهارچوب، 3 و 4 برای گوشه‌های دیوار استفاده می‌شود.

ترکیب‌ رنگ استخوانی روشن دیوارها: 50 % رنگ سفید مات، 50 % رنگ سفید براق، 1 قطره گل ماشی و 1 قطره رنگ مشکی.

روش رنگ‌آمیزی دیوار با غلتک: ابتدا با قلم‌مو نواحی روی قرنیز، اطراف کلید پریزها و محل اتصال دیوار و سقف را رنگ‌آمیزی می‌نماییم، سپس با غلتک رنگ روغنی شروع به رنگ‌آمیزی سطح می‌نماییم. یک قسمت را به صورت رفت‌وبرگشت رنگ زده و در نهایت پرداخت می‌نماییم. هر دو تا سه متر با یک بار غلتک انجام می‌شود.

روش رنگ‌آمیزی با قلم‌مو: دو خط موازی می‌کشیم و بعد بین آنها را به صورت 7و 8 رنگ می‌نماییم. در آخر قلم‌مو را به سمت بالا به پایین می‌کشیم. (در هر دو روش در صورت وجود اثاثیه نیازمند پوشش قبل از رنگ‌آمیزی باید پوشیده شوند).

تجربه و دانش (صفحه 290 کتاب درسی)

 

نتایج کار اجرای رنگ‌آمیزی دیوار کارگاه

- ابزار و تجهیزات مورد استفاده در این مرحله از کار را بیان کنید.
- مقدار و نوع مصالح مورد استفاده در این مرحله از کار شامل چه مواردی است؟
- نحوۀ اجرای کار و ساخت رنگ و به کار بردن ابزار را بیان نمایید.
- مشارکت و عملکرد شما در حین اجرای رنگ‌آمیزی سقف چگونه بوده است؟

شکل 48-5
شکل 49-5

ایجاد بافت با رنگ

شکل 50-5

برای حالت بخشیدن و بافت دادن به یک سطح، راه‌های زیادی وجود دارد، روش‌های رنگ‌آمیزی ساختگی ممکن است بسیاری از مشکلات فضای داخلی را حل کند. با استفاده از روش‌های بافت‌دار کردن، می‌توان سطوحی با شکل، بافت و رنگ‌های متفاوت برای مخاطب ایجاد کرد. علاوه بر این به دلیل ارزان بودن مواد اولیه و قابلیت انعطاف‌پذیری این مواد، می‌توان از آن تقریباً بر روی هر سطحی که به خوبی آماده شده باشد (زیرسازی مناسبی داشته باشد) استفاده کرد.

کنترل نهایی و تمیزکاری

سطح رنگ‌آمیزی شدۀ سقف‌ها و دیوارها باید دارای مشخصات زیر باشد:
1- یکنواخت ظاهری در رنگ؛
2- یکنواخت بودن میزان ماتی و شفافیت رنگ؛
3- ایجاد نشدن موج و سایه ناشی از بتونه کردن؛
4- نداشتن چروک و پخش نشدن رنگ در سطح؛
5- انطباق لایۀ اجرا شده با مشخصات فنی؛
6- ایجاد پوشش کامل و بدون شُره؛
7- نچسبیدن سطوح رنگ‌آمیزی شده به دست و یا لباس؛
8- عاری بودن سطوح رنگ‌آمیزی شده از آثار برس نقاشی و جای نردبان؛
9- تمیز و عاری از گرد و غبار بودن سطوح یاد شده؛
10- مستقیم بودن فصل مشترک دو سطح رنگ‌آمیزی شده با دو رنگ مختلف؛
11- نداشتن عیوبی نظیر پهن شدن، چکه کردن، باد کردن و وجود شیار و درز؛

تمیزکردن پس از رنگ‌آمیزی

پس از اتمام رنگ‌آمیزی در هر مرحلۀ کاری باید وسایل مورد استفاده در فرایند کار را از آثار به جامانده از رنگ پاک نمود. تمیز کردن وسایل به این منظور صورت می‌گیرد که ابزار در ادامۀ فرایند کار دچار آسیب و اختلال نشوند و طول عمر آنها را نیز افزایش می‌دهد. پس از پایان رنگ زدن باید سطوح رنگ‌آمیزی نشده را کاملاً تمیز نموده و تمامی قسمت‌های مجاور محل نقاشی شده را اعم از دیوارها، کف‌ها، لوازم بهداشتی و شیشه‌ها پاک کرد، همچنین سایر قسمت‌هایی را که به رنگ آلوده شده‌اند باید با محلول مناسب و وسایل دیگر بدون صدمه زدن و یا خراش برداشتن، از لکه‌ها و ذرات رنگ پاک کرد.

1- ابزار اگر برای رنگ‌آمیزی با رنگ‌های پایه آب استفاده شده است با آب و صابون و اگر برای رنگ‌آمیزی با رنگ‌های پایه حلال استفاده شده با حلال مناسب کاملاً شست‌وشو داده، سپس خشک نمایید.
2- باقی‌ماندۀ رنگ در برس و قلم‌مو را با شانۀ مخصوص سیمی پاکسازی نمایید.
3- حتی‌المقدور ابزار رنگ‌آمیزی خود را آویزان کنید تا کاملاً خشک شوند.
4- در صورت اضافه ماندن رنگ در قوطی، اطراف قوطی را کاملاً تمیز کنید تا برای استفاده‌های بعدی آماده باشد.

پرسش و گفت‌وگوی گروهی (صفحه 293 کتاب درسی)

 

- پس از انجام کارهای عملی بخش اجرای رنگ‌آمیزی دیوارها و سقف‌ها، نتایج کار را در کلاس ارائه دهید.
- نتایج کارهای هم‌کلاسی‌های خود را بررسی و با یکدیگر مقایسه کنید.
- میزان مشارکت و کار گروهی خود را چگونه ارزیابی می‌نمایید؟
- نحوۀ عملکرد خود در کارگاه را در مقایسه با سایر هنرجویان چگونه ارزیابی می‌کنید؟
- برای ارتقای بهتر آموزش و یادگیری هنرجویان در آینده، چه پیشنهادهایی دارید؟

تحلیل و نتیجه‌گیری (صفحه 293 کتاب درسی)

 

- تمامی مراحل کار خود را در کارپوشه‌ای تحت عنوان اجرای رنگ‌آمیزی سقف و دیوار را از مرحلۀ شروع تا پایان به صورت مستند (شامل عکس و متن) تهیه و در کلاس نقد و بررسی کنید و جهت ارائه نهایی آماده کنید.
- استفاده از ابزار و روش‌هایی که در طول مسیر یادگیری رنگ‌آمیزی سقف و دیوار کشف کرده‌اید را به صورت خلاصه بیان نمایید.

شکل 52-5
فصل 5: اجرای نقاشی سقف و دیوار