خانه
گاما

درسنامه آموزشی تعمیر جعبه دنده و دیفرانسیل کلاس یازدهم مکانیک خودرو

پودمان 4: تعمیر دیفرانسیل خودروهای محرک عقب

بازدید8/4 K
تاریخ بروزرسانی1400/07/27

واحد یادگیری 4 (شایستگی تعمیر دیفرانسیل خودروهای محرک‌عقب)

مقدمه

در این بخش پس از شناخت اجزای دیفرانسیل‌ها از نوع محرک‌عقب، با عیب‌یابی و شیوۀ رفع عیب آن آشنا خواهید شد. یکی از مهم‌ترین قسمت‌های این واحد یادگیری تنظیمات مربوط به دیفرانسیل می‌باشد که تأثیر بسیار زیادی در عملکرد خودرو خواهد داشت.

استاندارد عملکرد

هنرجویان پس از آموزش این واحد یادگیری توانایی عیب‌یابی مجموعه دیفرانسیل خودروهای محرک‌عقب، را پیدا می‌کنند.

پیش آزمون (صفحه 109 کتاب درسی)

 

جهت ارتباط آموخته‌های قبل با موضوعات بعدی به سؤالات پیش آزمون پاسخ دهید.

1- کدام گزینه جزء وظایف مجموعه دیفرانسیل نیست؟
الف) انتقال نیرو به چرخ‌ها
ب) افزایش گشتاور و کاهش دور
ج) افزایش دور و کاهش گشتاور
د) اختلاف دور چرخ‌ها در مسیرهای منحنی

2- در تصویر زیر دیفرانسیل کدام است؟

الف) A
ب) B
ج) C
د) D و A

3- در تصاویر زیر نوع سیستم انتقال قدرت چگونه است؟
الف) 

ب) 

ج) 

4- مفهوم تصویر مقابل چیست؟

الف) تغییر جهت نیروی دورانی
ب) انتقال نیرو
ج) انتقال گشتاور

مجموعه دیفرانسیل (Diffrencial) محور عقب

دیفرانسیل در برخی از خودروهای عقب‌محرک در درون اکسل قرار دارد. در شکل 1-4 محل قرار گرفتن دیفرانسیل در اکسل یکپارچه عقب محرک را نشان می‌دهد. در این پودمان به بررسی عملکرد و عیب‌یابی دیفرانسیل خودروهای عقب‌محرک می‌پردازیم.

محل قرار گرفتن دیفرانسیل در اکسل عقب
شکل 1-4- محل قرار گرفتن دیفرانسیل در اکسل عقب

کار کلاسی (صفحه 110 کتاب درسی)

 

5 خودروی موجود در بازار که دیفرانسیل عقب محرک هستند را نام ببرید.

فکر کنید (صفحه 110 کتاب درسی)

 

تفاوت سیستم قوای محرکه (موتور گیربکس دیفرانسیل) خودروهای عقب‌محرک و جلومحرک در چیست؟

ساختمان دیفرانسیل محور عقب

دیفرانسیل، مطابق شکل 2-4 دارای چندین چرخ‌دنده است که وظایف دیفرانسیل را عملی می‌سازد.

اجزای دیفرانسیل محور عقب
شکل 2-4 اجزای دیفرانسیل محور عقب
یکی از وظایف دیفرانسیل
شکل 3-4 یکی از وظایف دیفرانسیل

کار کلاسی (صفحه 111 کتاب درسی)

 

با توجه به فیلم آموزشی و شکل‌های 2-4 و 3-4 به سؤالات زیر پاسخ دهید.

1- وظایف دیفرانسیل در خودروهای عقب‌محرک را نام ببرید.

2- آیا وظایف دیفرانسیل در خودروهای جلومحرک هم مانند عقب‌محرک است؟ چه تفاوتی دارد؟

3- در خودرو عقب‌محرک وظایف دیفرانسیل بر عهده کدام چرخ‌دنده‌های مجموعه دیفرانسیل می‌باشد؟ (وظیفه هر دنده را مشخص کنید)

یادآوری: با توجه به مطالب مربوط در فصل جعبه‌دنده، تغییر نسبت دور و گشتاور در دیفرانسیل به دلیل تفاوت در تعداد دندانه‌های کرانویل و پینیون به وجود می‌آید.

کار کلاسی (صفحه 112 کتاب درسی)

 

1- پس از مشاهده فیلم آموزشی عملکرد دیفرانسیل و راهنمایی هنرآموز جدول زیر را کامل کنید.

تصویر نام قطعه وظیفه قطعه
کرانویل    
پینیون    
دنده سرپلوس    
دنده هرزگرد    
محور دنده‌های هرزگرد    

2- چرخ داخل پیچ و خارج پیچ با یکدیگر چه تفاوتی دارد؟ جدول زیر را کامل کنید.

نوع مسیر دورکرانویل دور چرخ داخل پیچ دور چرخ خارج پیچ جمع دور دو چرخ
مستقیم 100 100    
گردش به راست 100   150  
گردش به چپ 100 50    

3- با توجه به فیلم و راهنمایی هنرآموز خود، عملکرد دیفرانسیل را در جدول زیر کامل کنید.

نوع مسیر دورکرانویل دور چرخ سمت راست دور چرخ سمت چپ جمع دور دو چرخ
مستقیم 100 100 ؟ ؟
گردش به راست 100 ؟ 110 ؟
گردش به چپ 100 ؟ ؟ 200

کار کلاسی (صفحه 113 کتاب درسی)

 

با توجه به فیلم، مسیر انتقال نیرو را تکمیل کنید.

فلانچ گاردان $ \Leftarrow $ چرخ دنده پینیتون $ \Leftarrow $ ............... $ \Leftarrow $ محفظه دنده هرزگرد $ \Leftarrow $ محور هرزگرد $ \Leftarrow $ ............. $ \Leftarrow $ دنده سرپلوس

فکر کنید (صفحه 113 کتاب درسی)

 

اگر اتصال هر دو چرخ با یکدیگر توسط یک محور صلب برقرار شود (حذف هوزینگ) چه مشکلاتی برای خودرو به وجود خواهد آمد؟

فکر کنید (صفحه 113 کتاب درسی)

 

همان‌طور که در قسمت بالا ذکر شد یکی از وظایف دیفرانسیل ایجاد اختلاف دور مناسب در چرخ داخل و خارج پیچ است. آیا این خاصیت همواره مفید است. (اثر این خاصیت را در زمانی که یک چرخ روی سطح کم اصطکاک (جاده برفی) قرار می‌گیرد چیست؟) و برای حذف این خاصیت از چه دیفرانسیل استفاده می‌کنیم.

دیفرانسیل ضد لغزش

دیفرانسیل ضدلغزش برخلاف دیفرانسیل‌های معمولی که در صورت کاهش اصطکاک یکی از چرخ‌ها با زمین (منجر به لغزش آن چرخ و در نتیجه کاهش پایداری، عدم حرکت مناسب خودرو می‌شود) از لغزش جلوگیری می‌کند. به‌طور مثال چنانچه یکی از چرخ‌های خودرو در جاده گل آلود، ماسه‌ای و یا برفی دچار لغزش شود. این نوع دیفرانسیل با انتقال نیرو و محرک کردن چرخ دیگر، مانع از لغزش چرخ‌ها و در نتیجه باعث افزایش پایداری و حرکت خودرو در این‌گونه شرایط می‌شود.

ساختمان دیفرانسیل ضد لغزش

مطابق (شکل 4-4) در این دیفرانسیل بر روی هر یک از دنده‌های پلوس از یک کلاچ چندصفحه‌ای استفاده شده است.

اجزای دیفرانسیل ضد لغزش
شکل 4-4 اجزای دیفرانسیل ضد لغزش

مطابق (شکل 5-4) صفحه کلاچ‌ها با هزار خار به دنده پلوس متصل‌اند و همراه آن می‌چرخند. صفحه‌های فولادی زبانه‌هایی دارند که در محفظه (هوزینگ) جا می‌افتند. وقتی کلاچ درگیر می‌شود، صفحه‌ها به یکدیگر نیرو وارد می‌کنند. درنتیجه هوزینگ و دنده پلوس قفل می‌شود و گشتاور را به میل‌پلوس و چرخ انتقال می‌دهد و دنده سرپلوس با جعبه هوزینگ یکپارچه می‌شود.

عملکرد دیفرانسیل ضد لغزش
شکل 5-4 عملکرد دیفرانسیل ضد لغزش

مطابق (شکل 6-4) در اغلب هوزینگ‌های کلاچ‌دار بین دنده پلوس‌ها، فنرهای پیش بار بارگذاری شده قرار دارد. نیروی فنر به دنده پلوس‌ها فشار وارد می‌آورد و سبب می‌شود که عمل قفل شدن سریع‌تر انجام شود.

شکل 6-4- الف
هوزینگ دیفرانسیل ضد لغزش و فنرها
ادامه شکل 6-4 هوزینگ دیفرانسیل ضد لغزش و فنرها

پژوهش کنید (صفحه 115 کتاب درسی)

 

سه مورد از خودروهایی که مجهز به دیفرانسیل ضدلغزش می‌باشند را نام برده، تفاوت آن‌ها را مطابق جدول زیر کامل کنید.

نام خودرو نوع دیفرانسیل ضدلغزش نوع سیستم انتقال قدرت خودرو
     
     
     

پژوهش کنید (صفحه 116 کتاب درسی)

 

کدام یک از خودروهای زیر دارای دیفرانسیل ضد لغزش و کدام یک دارای دیفرانسیل معمولی می‌باشند؟

وانت آریسان وانت پادرا موسو نیسان پیکاپ
       

محاسبات نسبت دنده مجموعه دیفرانسیل

برای محاسبه نسبت دنده زوج دنده کرانویل و پینیون از رابطه زیر استفاده می‌شود:

نسبت تعداد دندانه‌های چرخ دنده متحرک (کرانویل) به چرخ‌دنده محرک (پینیون) «نسبت دنده» می‌گویند و با علامت «i» نشان داده می‌شود.

$i = \frac{{{Z_c}}}{{{Z_p}}}$

$i$: نسبت دنده (نسبت گشتاور)
${{Z_c}}$: تعداد دندانه‌های کرانویل
${{Z_p}}$: تعداد دندانه‌های پینیون

نسبت دنده، پینیون و کرانویل موجود در بازار برای یک خودروی مشخص می‌تواند با توجه به کاربردهای مختلف و تیپ‌های آن خودرو متفاوت باشد. که با توجه به کاربری و نوع استفاده از آن خودرو نیز انتخاب شود.

فکر کنید (صفحه 116 کتاب درسی)

 

آیا بین نسبت دنده دیفرانسیل خودرویی مشخص، برای وانت و سواری آن، باید تفاوت وجود داشته باشد؟ چرا؟

شکل 7-4

بحث کلاسی (صفحه 116 کتاب درسی)

 

اگر برای خودرویی مشخص امکان استفاده از دو نسبت دنده دیفرانسیل وجود داشته باشد که نسبت دنده دیفرانسیل اول 3/8:1 و نسبت دنده دیفرانسیل دوم 4/1:1 باشد تأثیر هرکدام در شرایط رانندگی خودرو را بررسی کنید.

پژوهش کنید (صفحه 117 کتاب درسی)

 

با مراجعه به مکانیک‌های مجرب و جست‌وجو در اینترنت و استفاده از کتاب راهنمای تعمیرات خودرو روز بازار جدول زیر را کامل کنید.

نوع خودرو تعداد دندانه‌های کرانویل تعداد دندانه‌های پینیون نسبت دنده دیفرانسیل مقایسۀ تأثیر دور خروجی دیفرانسیل مقایسۀ گشتاور خروجی دیفرانسیل
           
           
           

بازدید و عیب‌یابی اولیه دیفرانسیل

ایجاد صدای غیرعادی اولین نشانه بروز عیب در دیفرانسیل است. نوع صدایی که از دیفرانسیل به گوش می‌رسد کمک خوبی در تعیین نوع عیب ایجادشده است. صدای ایجادشده در دیفرانسیل عمدتاً به دلایل زیر می‌باشد:

1- فرسودگی و یا خرابی رولبرینگ‌های پینیون و جعبه‌هوزینگ
2- فرسودگی یا تنظیم نبودن زوج دنده پینیون و کرانویل
3- فرسودگی و یا تنظیم نبودن چرخ‌دنده‌های جعبه‌هوزینگ و محور هرزگردها

علل شنیدن صدای غیر عادی دیفرانسیل
شکل 8-4 علل شنیدن صدای غیر عادی دیفرانسیل

صدای دنده پینیون و کرانویل معمولاً با تغییر میزان بار موتور تغییر می‌کند. صدای رولبرینگ پینیون با تغییر سرعت خودرو تغییر می‌کند و تغییر میزان بار موتور یا پیچیدن خودرو تأثیری در آن ندارد.

برای تشخیص صدای جعبه‌دنده از دیفرانسیل می‌توان در حالت دنده 4 (دنده مستقیم) خودرو را آزمایش کرد. تا صدای جعبه‌دنده در صورت خرابی به حداقل برسد. جدول صفحه بعد نمونه‌هایی از صداهای غیر از خرابی دیفرانسیل را معرفی می‌کندکه ابتدا باید به بررسی آن‌ها پرداخت تا صدای دیفرانسیل را تشخیص داد.

عواملی که ممکن است صدایی مشابه صدای خرابی دیفرانسیل ایجاد کند.

قطعه و نوع صدا: گاردان (تقه زدن)

توضیح: بسته نشدن صحیح و یا هم راستا نبودن محل بلبرینگ میانی گاردان و خرابی چهارشاخه گاردان

بلبرینگ میانی گاردان
شکل 9-4 بلبرینگ میانی گاردان

قطعه و نوع صدا: اگزوز (تقه زدن)

توضیح: تماس لوله اگزوز با گاردان و دیفرانسیل

اگزوز و گاردان
شکل 10-4- اگزوز و گاردان

قطعه و نوع صدا: کابل ترمز دستی (صدای زوزه)

توضیح: گیر کردن کابل ترمز دستی به گاردان

شکل 11-4

قطعه و نوع صدا: هم راستا نبودن محور شفت ورودی جعبه‌دنده و موتور

توضیح: خرابی اتصالات بین موتور و جعبه دنده. 

هم راستا بودن محور موتور و جعبه دنده
شکل 12-4- هم‌راستا بودن محور موتور و جعبه‌دنده

فکر کنید (صفحه 119 کتاب درسی)

 

چگونه می‌توان صدای بلبرینگ معیوب پلوس را از صدای مجموعه دیفرانسیل تشخیص داد؟

قطعه و نوع صدا: روغن دیفرانسیل (زوزه کشیدن)

توضیح: کم بودن ارتفاع سطح روغن در دیفرانسیل

ارتفاع روغن در دیفرانسیل
شکل 13-4 ارتفاع روغن در دیفرانسیل

یک نمونه چک لیست برای کنترل عیب‌یابی دیفرانسیل خودردو

یک نمونه چک لیست برای کنترل عیب یابی دیفرانسیل خودرو
یک نمونه چک لیست برای کنترل عیب یابی دیفرانسیل خودرو

پژوهش کنید (صفحه 120 کتاب درسی)

 

با مراجعه به مکانیک‌های مجرب و استفاده از اینترنت و تحلیل خود از عملکرد دیفرانسیل در مورد علت هر یک از موارد چک لیست عیب‌یابی بالا، صدا به چه صورت شنیده می‌شود، تحقیق کنید.

فکر کنید (صفحه 121 کتاب درسی)

 

آیا چگونگی نصب کاسه نمد در طول عمر آن تأثیر دارد؟

روش رفع نشتی روغن از دیفرانسیل عقب (روغن‌ریزی)

در صورت مشاهدۀ نشت روغن (شکل 14-4) از اجزا و قطعاتی که توسط آب‌بندها مانند واشرها و یا کاسه نمدهایی که با پیچ به مجموعه دیفرانسیل عقب اتصال دارند، پس از گشتاورسنجی پیچ‌های اتصال آن‌ها و تمیز کردن روغن نشت کرده، در صورت نشت مجدد باید واشر یا کاسه نمد مورد نظر تعویض گردد. توجه داشته باشید مراحل تعویض واشر و کاسه نمد معیوب مطابق دستورالعمل کتاب تعمیرات خودرو موردنظر انجام شود.

اجزای دیفرانسیل عقب
شکل 14-4 اجزای دیفرانسیل عقب

کار کلاسی (صفحه 122 کتاب درسی)

 

محل روغن‌ریزی در هر یک از تصاویر زیر را مشخص کرده و علت احتمالی روغن ریزی هرکدام را بنویسید.

محل نشت روغن علل نشت روغن نوع رفع عیب نشت روغن تصویر محل نشت روغن
     
شکل 15-4
     
شکل 16-4
     
شکل 17-4
     
شکل 18-4
     
شکل 19-4

ابزار و تجهیزات: تجهیزات و ابزار خودرو- جک بالابر- جعبه ابزار مکانیکی

فعالیت کارگاهی (صفحه 124 کتاب درسی)

 

1- بازدیدهای در حالت ایستایی دیفرانسیل خودروهای موجود در کارگاه را مطابق چک لیست عیب‌یابی کنترل کنید.
2- در صورت داشتن نشتی روغن، محل معیوب را شناسایی کرده و مطابق کتاب تعمیراتی خودروی موردنظر اقدام به تعمیر کنید.
3- فلانچ گاردان و کاسه نمد آن را بدون باز کردن دیفرانسیل از روی اکسل عقب تعویض کنید.
4- قسمت‌هایی از خودرو که ممکن است صدایی مشابه عیب دیفرانسیل ایجاد کند بررسی و رفع عیب کنید.
5- تعویض کاسه نمد دو سمت دیفرانسیل در مجموعه دیفرانسیل تعلیق مستقل را انجام دهید.
6- گشتاورسنجی مهره فلانچ گاردان را انجام دهید.

محل نصب دیفرانسیل و روش بازکردن آن‌ها از روی خودرو

مجموعه دیفرانسیل معمولا به دو شکل در اکسل‌های یکپارچه وجود دارد. 

1- در این نوع دیفرانسیل‌ها که در اکسل‌های یکپارچه مطابق شکل 20-4 به کار رفته است ابتدا درپوش عقب دیفرانسیل را باز کرده و پلوس‌ها را از اکسل خارج کرده و با باز کردن کپه یاتاقان‌های جعبه هوزینگ، کرانویل و جعبه هوزینگ را خارج می‌کنیم. آن‌گاه مهره فلانچ گاردان را باز کرده و با خارج کردن فلانچ گاردان، پینیون را جدا می‌کنیم.

یک نمونه از راهنمای بازکردن و بستن به صورت گسترده
شکل 20-4 یک نمونه از راهنمای بازکردن و بستن به‌صورت گسترده

2- شکل 21-4 یک نوع دیفرانسیل را نشان می‌دهد که دیفرانسیل به‌صورت مجموعه‌ای (کله گاوی) در داخل پوسته اکسل یکپارچه قرار دارد. در این مورد پس از باز کردن پلوس‌ها و پیچ‌های اتصال دیفرانسیل به پوسته اکسل، مجموعه دیفرانسیل را جدا می‌کنیم.

شکل 21-4 

3- شکل 22-4 نوعی مجموعه دیفرانسیل را نشان می‌دهد. که به اتاق خودرو متصل است و در تعلیق مستقل به کار رفته است.

شکل 22-4

پژوهش کنید (صفحه 125 کتاب درسی)

 

با مراجعه به مکانیک‌های مجرب در مورد بیرون آوردن پلوس از پوسته اکسل چند خودرو و ابزار مخصوص آن پژوهش کنید.

پژوهش کنید (صفحه 126 کتاب درسی)

 

با توجه به جدول صفحه قبل، برای هر یک از مجموعه‌های نام برده شده در بین خودروهای موجود در کشور دو مثال بزنید.

مجموعه دیفرانسیل نصب شده روی اتاق خودرو، و اکسل مستقل دیفرانسیل به کار رفته در اکسل یکپارچه با درپوش عقبی دیفرانسیل به کار رفته به صورت کله گاوی در اکسل یکپارچه
     
     

روش باز کردن تجهیزات جانبی و مجموعه دیفرانسیل از روی خودرو

چه مواقعی به پیاده‌کردن مجموعه دیفرانسیل از روی خودرو نیاز داریم؟ به مجموعه اقداماتی که منجر به جداسازی تجهیزات جانبی و مجموعه دیفرانسیل از روی اکسل عقب خودرو می‌گردد باز کردن دیفرانسیل گویند. در موارد زیر با توجه به نتایج چک لیست سرویس و تعمیرات نیاز به باز کردن مجموعه دیفرانسیل از روی خودرو است.

1- انجام تعمیرات اساسی و یا تعویض دیفرانسیل
2- تعویض واشر آب‌بندی بین پوسته دیفرانسیل و اکسل عقب جهت رفع روغن‌ریزی

اجزای دیفرانسیل
شکل 23-4 اجزای دیفرانسیل

فکر کنید (صفحه 126 کتاب درسی)

 

به چه تعمیراتی تعمیرات اساسی دیفرانسیل می‌گویند؟

مراحل باز کردن دیفرانسیل از روی اکسل عقب

جهت جلوگیری از آلوده شدن محیط کار باید در اولین مرحله، اقدام به تخلیه روغن دیفرانسیل شود. مراحل انجام تخلیه روغن دیفرانسیل مطابق کتاب راهنمای تعمیرات خودروی مربوطه انجام می‌شود.

پس از جک زدن و قرار دادن تثبیت‌کننده (خرک) زیر اکسل عقب، مراحل زیر را انجام دهید:

1- میل‌گاردان را باز کنید. (به بخش تعمیر گاردان مراجعه شود)
2- پلوس‌ها، را بازکنید. (به بخش تعمیر پلوس مراجعه شود)
3- باز کردن مجموعه دیفرانسیل

کار کلاسی (صفحه 127 کتاب درسی)

 

چرا برای پیاده کردن مجموعه دیفرانسیل باید پلوس‌ها را بازکنید؟

برای سهولت در تعمیرات و دسترسی راحت به تمام قسمت‌های دیفرانسیل و رعایت ارگونومی و ایمنی مطابق شکل (25-4) باید بعد از پیاده‌کردن دیفرانسیل و در زمان انجام تعمیرات مجموعه دیفرانسیل بر روی استند مناسب نصب گردد.

استفاده از استند مناسب
شکل 25-4 استفاده از استند مناسب

باز کردن مجموعه دیفرانسیل

ابزار و تجهیزات: خودرو- جک بالابر- جعبه ابزار مکانیکی- ابزار مخصوص- کتاب راهنمای تعمیرات

فعالیت کارگاهی (صفحه 128 کتاب درسی)

 

با استفاده از کتاب راهنمای تعمیرات خودرو موجود در کارگاه، فعالیت‌های زیر را انجام دهید.

1- روغن دیفرانسیل را تخلیه کنید.
2- تجهیزات مرتبط با دیفرانسیل را جهت پیاده کردن دیفرانسیل باز کنید.
3- گاردان را از روی خودرو باز کنید.
4- پلوس‌ها را از روی اکسل باز کنید.
5- مجموعه دیفرانسیل را از روی اکسل عقب باز کنید.
6- مجموعه دیفرانسیل را برروی گیره مناسب و یا استند تعمیرات نصب کنید.

بررسی و بازکردن اجزای دیفرانسیل

پس از باز کردن مجموعه دیفرانسیل از روی اکسل عقب و نصب آن روی گیره و یا استند مناسب برای باز کردن اجزای آن، مطابق با کتاب راهنمای تعمیرات اقدام شود.

ابتدا دنده‌های کرانویل و پینیون از لحاظ شکل ظاهری، (شکستگی و تیز شدن دنده‌ها) مورد بررسی قرار گیرد. سپس لقی بین زوج دنده کرانویل و پینیون و پیش بار رولبرینگ‌ها مورد بررسی قرار گیرد.

در صورت وجود صدای زوزه در دیفرانسیل با آزمایش رنگ برای دنده‌های هیپوئید به ترتیب زیر درگیری صحیح دنده‌ها را بررسی کنید.

مطابق شکل 27-4 مجموعه کامل دیفرانسیل را بر روی گیره یا استند مناسب ببندید.

بستن مجموعه دیفرانسیل روی گیره
شکل 27-4 بستن مجموعه دیفرانسیل روی گیره

مطابق شکل 28-4 سطح تماس دنده‌های کرانویل را با پینیون در سه الی چهار دنده کرانویل با لایه‌ای نازک از رنگ بپوشانید.

استفاده از رنگ برای کنترل
شکل 28-4 استفاده از رنگ برای کنترل

مطابق شکل 29-4 با یک اهرم بلند کاری کنید تا کرانویل زیر بار قرار گرفته و آزادانه نچرخد.

استفاده از اهرم
شکل 29-4 استفاده از اهرم

مطابق شکل 30-4 با استفاده از بوکس و دسته گردان، پینیون را با سرعت یکنواخت بچرخانید تا کرانویل یک دور کامل بزند.

شکل 30-4

مطابق شکل 31-4 در اثر تماس دنده‌ها رنگ محل درگیر پاک می‌شود سطح درگیری دنده‌های کرانویل و پینیون را بررسی کنید.

شکل 31-4
تفسیر و ارزشیابی تماس دنده‌های پینیون و کرانویل به روش آزمون اثر رنگ
شکل  نتیجه عملیات اصلاحی

درگیری دنده‌ها مطلوب است و به‌طور یکنواخت در طول پروفیل دندانه
گسترده می‌شود و به پنجه نزدیک‌تر می‌گردد.
احتمال خرابی و صدای اضافی از رولبرینگ‌ها می‌باشد. (به عملیات اصلاحی نیازی ندارد)

درگیری بالای دنده درگیری دنده در بالای پروفیل دنده کرانویل با افزایش مقدار واشر، تنظیم موقعیت پینیون آن را به سمت داخل دیفرانسیل هدایت کنید. (شیم پشت دنده پینیون را افزایش دهید.)

درگیری پایین دنده
درگیری دنده در انتهای پروفیل دندانه کرانویل
با کاهش مقدار واشر، تنظیم موقعیت پینیون آن را به سمت خارج از دیفرانسیل هدایت کنید. (شیم پشت دنده پینیون را کم کنید.)

درگیری پنجه
درگیری در سمت پنجه دندانه کرانویل
کرانویل را بیشتر به سمت داخل درگیری (به پینیون دور کنید) هدایت کنید به عبارت دیگر لقی دنده‌ها را کاهش دهید.

درگیری پاشنه
درگیری سخت در سمت پاشنۀ دندانۀ کرانویل
کرانویل را به سمت خارج از درگیری (از پینیون دور کنید) هدایت کنید. به عبارت دیگر لقی دنده‌ها را افزایش دهید.

مراحل باز کردن اجزای دیفرانسیل

برای بازکردن اجزای دیفرانسیل به کتاب راهنمای تعمیرات خودروی مورد نظر مراجعه شود. در ادامه شیوه عمومی و نکات مهم این کار ارائه می‌گردد.

1- علامت زدن روی کپه یاتاقان‌ها

شکل 32-4

2- بازکردن مهره‌های کپه یاتاقان و جدا کردن کرانویل

شکل 33-4 

3- استفاده از ابزار مخصوص نگه دارنده، فلانچ گاردان و بازکردن مهره اتصال پینیون به فلانچ گاردان

شکل 34-4 

4- استفاده از پولی کش برای جدا کردن فلانچ از روی پینیون

شکل 35-4

5- جدا کردن کاسه نمد و پینیون از روی پوسته و خارج کردن کنس رولبرینگ

شکل 36-4

6- جداکردن رولبرینگ عقبی پینیونبا بلبرینگ کش

شکل 37-4

بحث کلاسی (صفحه 134 کتاب درسی)

 

در صورتی که کپه‌های یاتاقان‌های دیفرانسیل علامت‌گذاری نشود. جابه‌جا شدن آن‌ها چه مشکلاتی را می‌تواند به وجود آورد؟

کنترل اجزای دیفرانسیل

برای انجام تعمیرات و رفع عیب، در مرحلۀ اول باید عیب تشخیص داده شود. همیشه آسان نیست که از روی نوع صدا و شرایطی از کار کردن، که در آن صدا تولید می‌شود بتوان معایب را تشخیص داد. نوع صدا و یا زمان ایجاد صدا به تشخیص عیب کمک فراوانی می‌کند.

یکی از روش‌های مهم در بررسی قطعات مجموعه دیفرانسیل در زمان بازکردن، بازدید چشمی مقدار سایش و خوردگی اجزای بلبرینگ و دنده‌ها می‌باشد.

بازرسی و باز کردن مجموعه هوزینگ دیفرانسیل

1- مطابق شکل 38-4 با استفاده از ابزار مخصوص کنس داخلی رولبرینگ‌های دو طرف هوزینگ را باز کنید.

شکل 38-4

2- مطابق شکل 39-4 رولبرینگ‌ها را کاملا تمیز کنید سپس از نظر فرسودگی، کچلی و خوردگی ساچمه و کنس خارجی بررسی کنید.

شکل 39-4

3- مطابق شکل 40-4 پیچ‌ها و واشرهای فنری کرانویل را بازکنید.

شکل 40-4

4- مطابق شکل 41-4 با استفاده از سنبه و چکش کرانویل را از محفظه هوزینگ جدا کنید.

برای جلوگیری از گیرکردن کرانویل، ضربات را دورتادور و به‌طور یکنواخت وارد کنید.

شکل 41-4

5- مطابق شکل 42-4 قبل از بازکردن اجزای هوزینگ جهت عیب‌یابی و مقایسه لقی‌های مابین دنده‌های هوزینگ را با کتاب تعمیرات خودروی موردنظر مقایسه کنید:

مقدار خلاصی مابین دنده‌های هرزگرد و پلوس را با تغییر ضخامت واشرها، تنظیم کنید.

شکل 42-4

6- مطابق شکل 43-4 بعد از خارج کردن پین قفل‌کنندۀ محور دنده‌های هرزگرد، محور دنده‌های هرزگرد را از محل خود خارج کنید.

شکل 43-4

7- مطابق شکل 44-4 سطوح تماس پوسته هوزینگ، دنده‌های سرپلوس، دنده‌های هرزگرد پینیون، شفت دنده هرزگرد پینیون، واشر پشت دنده هرزگرد و سرپلوس را از نظر ساییده شدن بررسی کنید.

در صورت مشاهدۀ ساییدگی بیش از حد مجاز، قطعۀ مورد نظر باید تعویض گردد.

شکل 44-4

8- مطابق شکل 45-4 مقدار خلاصی دنده‌های هرزگرد را با تفاضل قطر داخلی هرزگرد و قطر خارجی محور آن به‌دست آورید و محل قرار گرفتن دنده‌ها روی محور را از نظر خوردگی و کاهش قطر بررسی کنید در صورت خوردگی لازم است قطعه معیوب تعویض شود.

شکل 45-4-الف
شکل 45-4-ب

9- مطابق شکل 46-4 مقدار ضخامت واشرهای دنده سر پلوس و دنده هرزگرد را با توجه به کتابچه تعمیراتی خودروی موردنظر کنترل کنید.

چنانچه ضخامت واشرها کمتر از مقدار توصیه شده بود آن‌ها را تعویض کنید.

شکل 46-4

بحث کلاسی (صفحه 138 کتاب درسی)

 

1- در صورت شنیدن صدای غیرعادی در هنگام حرکت خودرو در مسیر منحنی (دور زدن) مشکل از چه قسمتی می‌تواند باشد؟
2- در صورت خرابی کنس خارجی رولبرینگ آیا می‌توان آن را به تنهایی تعویض کرد؟ چرا؟
3- آیا امکان خارج کردن محور دنده‌های هرزگرد قبل از باز کردن کرانویل وجود دارد؟ چرا؟

فعالیت کارگاهی: بازکردن اجزای دیفرانسیل و بررسی آن‌ها

ابزار و تجهیزات: خودرو- دیفرانسیل باز شده- استند تعمیرات- تجهیزات شست‌وشو- ابزار مخصوص- کتاب راهنمای تعمیرات

فعالیت کارگاهی (صفحه 139 کتاب درسی)

1- آزمایش لقی بین دنده کرانویل و پینیون با ساعت اندازه‌گیر و محل درگیری صحیح دنده‌ها را با رنگ انجام دهید.
2- با استفاده از کتاب تعمیرات خودرو اقدام به بازکردن اجزای مجموعه دیفرانسیل موجود در کارگاه کنید.
3- علامت‌گذاری‌های لازم به جهت جابه‌جا نشدن قطعات مشابه را انجام دهید.
4- جهت انجام کنترل و بررسی تعمیرات، قطعات بازشده را شست‌وشو دهید.
5- بررسی و کنترل قطعات (دنده‌ها، واشرهای تنظیم، پوسته را از نظر ساییدگی و ترک) مطابق دستورالعمل کتاب تعمیراتی انجام دهید.
6- لقی بین دنده‌ها هرزگرد و پلوس را با ساعت اندازه‌گیر یا فیلر انجام دهید.
7- چک لیست جهت ثبت بازدید، بررسی و کنترل‌های انجام شده، تهیه کنید و با کتاب تعمیرات مقایسه کنید.
8- به کمک هنرآموز کار با ابزار مخصوص بلبرینگ کش را آموخته و اقدام به خارج کردن کنس داخلی رولبرینگ‌ها از روی هوزینگ کنید.

رفع عیب، بستن و تنظیم اجزای مجموعه دیفرانسیل

تنظیم عمق درگیری دنده‌های کرانویل و پینیون و عمل درگیری دنده‌ها و لقی بین دنده‌ها نسبت به یکدیگر باعث بالا رفتن عمر و کاهش صدای آن‌ها و افت کمتر قدرت در خط انتقال قدرت می‌شود همچنین تنظیم صحیح درگیری بین زوج دنده کرانویل و پینیون منجر به تنظیم لقی بین آن‌ها می‌شود. عموماً تنظیمات دیفرانسیل سه نوع می‌باشند.

1- تنظیمات پیش بار (لقی اولیه) رولبرینگ‌های پینیون و کرانویل که هر کدام دارای دو رولبرینگ می‌باشند.
2 تنظیم محل درگیری و لقی زوج دنده کرانویل و پینیون که به‌صورت موقعیت پینیون نسبت به کرانویل و حرکت محوری آن و موقعیت کرانویل نسبت به پینیون و حرکت محوری آن انجام می‌شود.
3- تنظیم لقی بین دنده‌های جعبه‌دنده هوزینگ

تنظیم پیش بار دیفرانسیل

قسمت A مشخص شده در تصویر 47-4 محل واشر تنظیم جهت تنظیم پیش بار دیفرانسیل را نشان می‌دهد، که با توجه به کتاب راهنمای تعمیرات خودروی مورد نظر تنظیم می‌شود. مقدار پیش بار با اندازه‌گیری گشتاور مورد نیاز برای گرداندن پینیون قریب زده می‌شود.

اگر قبل از سفت شدن مهره تا گشتاور مجاز، پینیون حرکت نکند، باید به مقدار واشرهای تنظیم در محل A اضافه کرد. اگر بعد از سفت کردن مهره تا گشتاور مجاز، پینیون بدون مقاومت حرکت کند باید از مقدار واشرهای تنظیم در محل A کم کرد.

کنترل و محاسبه واشر تنظیم
شکل 47-4 کنترل و محاسبه واشر تنظیم
تعیین گشتاور پیش بار با نیروسنج
شکل 48-4 الف) تعیین گشتاور پیش بار با نیروسنج
تعیین گشتاور پیش بار با گشتاورسنج
شکل 48-4 ب) تعیین گشتاور پیش بار با گشتاورسنج

مطابق شکل (48-4) مقدار گشتاور پیش بار را می‌توان به‌وسیلۀ تورک‌متر عقربه‌ای و یا یک نیروسنج که به طنابی متصل است اندازه‌گیری نمود. طناب را چهار یا پنج دور حول کوپلینگ بپیچید همان‌طور که در شکل بالا نشان داده شده است. کشیدن نیروسنج، کوپلینگ را به چرخش در می‌آورد. اندازۀ نیروی گردش کوپلینگ را ثبت کنید. توجه کنید که اندازه نیروی شروع حرکت موردنظر نیست.

اندازه به دست آمده را با کتاب تعمیرات خودروی موردنظر مقایسه کرده و با توجه به آن در مورد تغییر اندازۀ واشر تنظیم در نقطۀ A روی پینیون تصمیم بگیرید. 

توجه داشته باشید که کنترل پیش بار بدون کاسه نمد پینیون اندازه‌گیری می‌شود. وقتی به پیش بار صحیح رسیدید، اقدام به نصب کاسه نمد کنید.

کار کلاسی (صفحه 141 کتاب درسی)

 

آیا میزان پیش بار برای رولبرینگ‌های نو با کارکرده متفاوت است؟

بستن هوزینگ دیفرانسیل

1- دنده‌های هرزگرد و سرپلوس را به همراه واشر درون هوزینگ دیفرانسیل ببندید.
2- در هنگام جازدن محور دنده‌های هرزگرد دقت شود سوراخ پین قفلی در راستای سوراخ روی هوزینگ باشد.
3- بعد از بستن، گردش بدون مقاومت دنده پلوس‌ها را در هوزینگ به‌وسیلۀ داخل کردن میل‌پلوس در یکی از آن‌ها و گرداندن آن کنترل کنید.
4- لقی بین دنده‌های هرزگرد و پلوس توسط فیلر یا ساعت اندازه‌گیر بررسی شود (مانند دستورالعمل توضیحات گفته شده)
5- بعد از اطمینان از صحت بستن، پین قفلی را جا بزنید. شکل 50-4

شکل 49-4 مجموعه هوزینگ

1- سطح تماس بین هوزینگ و کرانویل را کاملاً تمیز کنید.
2- در صورت موجود بودن پیچ‌های مرغوب و با استاندارد کارخانۀ سازنده از پیچ و واشر نو استفاده کنید.
3- پیچ‌های کرانویل را در سه نوبت به‌صورت ضربدری تا گشتاور مناسب سفت کنید.
4- جهت جلوگیری از شل شدن پیچ‌ها بهتر است از چسب رزوه استفاده کنید. شکل 50-4

شکل 50-4 بستن پیچ‌های کرانویل

بحث کلاسی (صفحه 142 کتاب درسی)

 

در صورت وجود پلیسه و کثیف بودن محل نصب کرانویل بر روی هوزینگ دیفرانسیل چه مشکلی به وجود می‌آید؟

پژوهش کنید (صفحه 142 کتاب درسی)

 

عدد 175 که بر روی پینیون و کرانویل حک شده، در شکل 51-4 به چه معناست؟

شکل 51-4

تنظیم و مونتاژ هوزینگ دیفرانسیل روی پوسته مجموعه دیفرانسیل

مطابق شکل 52-4 با استفاده از رولبرینگ‌های آزمایشی (با قطر داخلی بزرگ‌تر که راحت نصب شود) جهت سهولت کار مجموعه هوزینگ و کرانویل را می‌بندیم. در صورت قرارگیری و وجود لقی محوری و یا جانبی (پیش بار کم رولبرینگ‌های کرانویل) جعبه هوزینگ در محل پوسته باید از شیم‌های تنظیم پیش بار در پشت رولبرینگ‌ها استفاده شود.

استفاده از رولبرینگ آزمایشی
شکل 52-4 استفاده از رولبرینگ آزمایشی

مطابق شکل 53-4 کپه یاتاقان‌ها را نصب کرده و مهره‌های آن‌ها را ببندید تا جایی که رولبرینگ‌های آزمایشی را صرفاً نگهداری کنند.

بستن کپه یاتاقان‌ها
شکل 53-4 بستن کپه یاتاقان‌ها

مطابق شکل 54-4 پایۀ مغناطیسی را روی محفظه دیفرانسیل قرار دهید.

نوک ساعت را روی پاشنه (انتهای بیرونی) یکی از دندانه‌ها قرار دهید.

پینیون را با دست ثابت نگه دارید و با دست دیگر کرانویل را حرکت دهید و مقدار لقی بین دنده‌ها را اندازه‌گیری کنید. لقی را در سه نقطه از کرانویل کنترل کنید. در صورت تنظیم نبودن لقی بین دنده‌ها شیم‌های تنظیم پیش بار را جابه‌جا و مجدداً بررسی کنید.

اندازه گیری لقی بین دنده‌ها
شکل 54-4- اندازه گیری لقی بین دنده‌ها

بعد از مشخص شدن میزان لقی با توجه به کتاب راهنمای تعمیرات خودروی موردنظر اقدام به تعمیرات کنید.

پژوهش کنید (صفحه 143 کتاب درسی)

 

با استفاده از اینترنت و مراجعه به مکانیک‌های مجرب در مورد روش‌های دیگر تنظیم دیفرانسیل که نیازی به تغییر ضخامت واشر تنظیم، برای تنظیم دیفرانسیل ندارند و با چاکنت تنظیم می‌شوند پژوهش کنید.

شکل تماس دندانه‌های کرانویل و پینیون (آزمایش بارنگ)

پس از بستن و تنظیم کرانویل و پینیون جدید و رولبرینگ‌های آن جهت اطمینان از تنظیم درگیری صحیح دنده‌های کرانویل و پینیون مطابق جدول رنگ آن‌ها را بررسی می‌کنیم در صورت تماس نامناسب دنده‌ها، شیم‌های تنظیم را جابه‌جا کرده و یا مقدار آن‌ها را کم یا زیاد می‌کنیم در صورت تغییر موقعیت کرانویل نسبت به پینیون شیم‌های پیش بار رولبرینگ‌های جعبه هوزینگ را فقط جابه‌جا می‌کنیم و در صورت تغییر موقعیت پینیون نسبت به کرانویل در صورت کاهش شیم پشت پینیون باید به میزان این کاهش ضخامت از شیم‌های پیش بار پینیون کم شود و برعکس زیرا با تغییر ضخامت این شیم پیش بار پینیون تغییر می‌کند.

پژوهش کنید (صفحه 144 کتاب درسی)

 

1- در مورد تنظیمات زوج دنده‌های کرانویل و پینیون و تنظیم پیش بار رولبرینگ‌های پینیون و جعبه هوزینگ بدون ابزار مخصوص و با ابزار مخصوص پژوهش کنید.

2- با استفاده از اینترنت در مورد شکل درگیری دنده‌های هیپویدی در زمان انتقال نیرو پژوهش کنید.

3- با مراجعه به مکانیک‌های مجرب درخصوص روش‌های تشخیص عیوب دیفرانسیل پژوهش کنید.

بستن مجموعه دیفرانسیل کامل روی پوستۀ اکسل

معمولاً مراحل بستن برعکس مراحل باز کردن است. اما جهت رعایت نکات مهم مربوط به بستن به راهنمای تعمیرات مجموعه دیفرانسیل خودروی مربوطه مراجعه کنید. اما برخی نکات مهم مربوط به آن در تصاویر زیر آمده است.

محل اتصال بر روی مجموعه دیفرانسیل و پوستۀ اکسل را کاملا تمیز و خشک کنید.

مطابق شکل 55-4 واشر آب‌بند بین بدنۀ دیفرانسیل و اکسل را چسب زده و در محل خود نصب کنید.

استفاده از چسب آب‌بندی
شکل 55-4- استفاده از چسب آب‌بندی

مطابق شکل 56-4 مجموعه کامل دیفرانسیل را بر روی پیچ‌های پوسته اکسل قرار داده و پس از سوار کردن واشرهای فنری، مهره‌ها را با گشتاور مناسب سفت کنید.

اعمال گشتاور مناسب هنگام بستن
شکل 56-4- اعمال گشتاور مناسب هنگام بستن

پژوهش کنید (صفحه 145 کتاب درسی)

 

در مورد انواع چسب آب‌بند و تفاوت محل استفاده آن‌ها پژوهش کنید.

فعالیت کارگاهی (صفحه 145 کتاب درسی)

 

1- با استفاده از ابزار مخصوص و با توجه به دستورالعمل کتاب تعمیرات، تنظیم پیش بار پینیون دیفرانسیل موجود در کارگاه را انجام دهید.
2- مجموعه هوزینگ دیفرانسیل‌های موجود در کارگاه را مطابق دستورالعمل کتاب تعمیرات، پیش بار رولبرینگ‌های کرانویل انجام دهید.
3- مجموعه هوزینگ دیفرانسیل را روی پوسته دیفرانسیل مطابق دستورالعمل کتاب تعمیرات، بسته و تنظیمات لقی بین دنده‌های کرانویل و پینیون را انجام دهید.
4- آزمون رنگ را انجام دهید.
5- مجموعه دیفرانسیل را بعد از انجام تنظیمات بر روی پوستۀ اکسل ببندید.
6- مراحل آماده‌سازی جهت بهره‌برداری از خودرو را انجام دهید.

پودمان 4: تعمیر دیفرانسیل خودروهای محرک عقب