درسنامه آموزشی تعمیرات مکانیکی موتور کلاس دهم مکانیک خودرو

واحد یادگیری 5 (شایستگی تعمیر سیستم خنک‌کننده موتور)

مقدمه 

در بخش تعویض مایعات موتور و عیب‌یابی مقدماتی سیستم مولد قدرت کتاب سرویس و نگهداری خودروی سواری برخی از نکات مربوط به سیستم خنک‌کاری موتور مانند مایع خنک‌کننده و درب رادیاتور و... مطرح شد. در این بخش انواع سیستم‌های خنک‌کاری موتور و شیوه‌های کنترل و عیب‌یابی (قبل از باز کردن اجزا و بعد از باز کردن اجزا). همچنین ارتباط این سیستم با سایر سیستم‌ها مطرح خواهد شد.

استاندارد عملکرد

هنرجویان پس از آموزش این کار توانایی روش‌های عیب‌یابی و تعمیرات سیستم خنک‌کننده موتور انواع خودروهای موجود را پیدا می‌نمایند.

وظیفه، ساختمان انواع، اجزا و عملکرد سیستم خنک‌کننده موتور خودرو

اجزای سیستم خنک‌کننده موتور

با توجه به اینکه برخی از اجزای اصلی مدار خنک‌کننده موتور در کتاب سرویس و نگهداری مورد بررسی قرار گرفته است در این فصل به بررسی سایر اجزا می‌پردازیم.

رادیاتور

یکی از مهم‌ترین اجزا در مدار سیستم خنک‌کننده موتور رادیاتور است. حال این سؤال مطرح می‌شود که وظیفه رادیاتور چیست؟

در سیستم خنک‌کننده موتور بیشترین تبادل حرارت به محیط به وسیله رادیاتور انجام می‌گردد. حرارت موتور توسط مایع خنک‌کننده به واحد رادیاتور در سیستم خنک‌کننده رسیده و در آنجا به هوای عبوری منتقل می‌گردد. مایع خنک‌کننده موتور پس از، از دست دادن حرارت به سمت موتور بر می‌گردد. شکل 1-5 مسیر حرکت را نشان می‌دهد.

اجزای رادیاتور در شکل نشان داده شده است. با استفاده از شکل 2-5 جدول زیر را تکمیل کنید.

شماره قطعه در شکل	نام	وظیفه
	مجرای ورودی از موتور
		انتقال مایع خنک‌کننده سرد شده به موتور
	درب رادیاتور
	لوله‌های داخلی
	پره‌های رادیاتور
	مخزن بالایی
	مخزن پایینی

یادآوری: با توجه به مطالب ارائه شده در کتاب سرویس و نگهداری خودروی سواری و شکل 4-5 جدول زیر را کامل کنید.

سیستم خنک‌کننده مدار باز و مدار بسته

همان‌طور که در کتاب سرویس و نگهداری خودرو اشاره شد دو نوع سیستم خنک‌کننده موتور وجود دارد.

یادآوری:

1- تفاوت سیستم باز و بسته با توجه به مطالب کتاب سرویس و نگهداری خودرو در چیست؟
2- کدام یک از خودروهای جدول زیر سیستم خنک‌کاری باز و کدام یک سیستم خنک‌کاری بسته دارند؟

نام خودرو	سیستم خنک‌کاری باز	سیستم خنک‌کاری بسته
پراید
پژو 405
پژو 206

3- شکل 5-5 کدام نوع از این سیستم را نشان می‌دهد؟

با بررسی این جدول و جدول تکمیل شده قبلی به چه نتیجه‌ای می‌رسید؟

پمپ آب (واتر پمپ)

دستگاهی که باعث چرخش مایع خنک‌کننده بین موتور و رادیاتور می‌شود پمپ آب (Water Pump) می‌گویند.

پمپ آب انرژی خود را از میل‌لنگ تأمین می‌کند. شکل 7-5 چند نمونه پمپ آب را نشان می‌دهد.

پوسته و پره‌ها

پوسته و پره‌ها از مهم‌ترین اجزای پمپ آب هستند. معمولاً پوسته واترپمپ را طوری می‌سازند که مایع خنک‌کننده موتور به قسمت مرکزی پره‌ها هدایت شود و سپس با کمک چرخش پره‌ها به سمت بیرون هدایت شده و در مسیر خروج قرار گیرد. اجزای اصلی واترپمپ را در شکل 8-5 مشاهده می‌کنید.

همان‌طور که در شکل مشاهده می‌شود سایر اجزای مجموعه پمپ آب، واشرهای‌ آب‌بندی (واشر و کاسه نمد) و بلبرینگ می‌باشند.

شکل 9-5 به‌صورت بسیار خلاصه مدار گردش آب با استفاده از پمپ آب را نشان می‌دهد.

ترموستات

وظیفه سیستم خنک‌کننده موتور کنترل مناسب دمای موتور است. این مطلب به این معنا است که بیشتر شدن یا کمتر شدن دمای کاری موتور هر دو باعث بروز مشکلاتی خواهد شد. ترموستات بخش عمده‌ای از وظیفه کنترل دمای مدار خنک‌کننده را بر عهده دارد. شکل 10-5 چند نوع ترموستات را نشان می‌دهد.

وظیفه و عملکرد

معمولاً محل نصب ترموستات در مسیر برگشت مایع خنک‌کننده به سمت رادیاتور می‌باشد شکل 11-5 نحوه عملکرد ترموستات را نشان می‌دهد.

البته باید اشاره کرد در تمامی مدارهای مایع خنک‌کننده نحوه عملکرد ترموستات به یک شکل نمی‌باشد.

به عنوان مثال شکل نوع دیگری از عملکرد ترموستات را نشان می‌دهد.

برای شکل 13-5 جدول زیر را تکمیل کنید.

وضعیت	مسیر حرکت
مرحله اول عملکرد (دمای کمتر)	از لوله جانبی (bypass) به واتر پمپ
مرحله دوم عملکرد (دمای متوسط)
مرحله سوم عملکرد (دمای بیشتر)

لوله‌های ارتباط

برای انتقال مایع خنک‌کننده بین اجزای مختلف مدار از لوله‌های ارتباطی استفاده می‌شود.

عمدتاً این لوله‌ها از نوع لاستیکی (شیلنگ) می‌باشند اگرچه با توجه به محل کاربرد گاهی از لوله‌های فلزی نیز استفاده می‌شود شکل 15-5 برخی از این لوله‌ها را نشان می‌دهد.

برای اتصال این لوله‌ها عموماً از بست‌های فلزی استفاده می‌شود. برخی از این بست‌ها در شکل 16-5 نشان داده شده است.

امروزه نوع دیگری از رابط‌ها در حال متداول شدن می‌باشد. شکل 17-5 این نوع اتصالات را نشان می‌دهد. این نوع عموماً اتصالات سریع نامیده می‌شوند. مزیت این نوع رابط‌ها سهولت و سرعت تعویض آن‌ها می‌باشد.

فن سیستم خنک کننده موتور

همان‌طور که بیان شد یکی از روش‌های کنترل دمای مایع خنک‌کننده موتور استفاده از ترموستات می‌باشد اما اگر مدت زمان استفاده از موتور زیاد شود یا فشار روی موتور افزایش یابد (افزایش دور یا گشتاور) ترموستات به تنهایی توانایی نگه داشتن دمای مایع خنک‌کننده (و در نتیجه دمای موتور) در حد مناسب موتور را ندارد. فن خنک‌کننده با افزایش حجم هوای عبوری از اطراف پره‌های رادیاتور به کاهش دمای مایع خنک‌کننده موتور کمک می‌کند. شکل 18-5 عملکرد فن خنک‌کننده را نشان می‌دهد. 

در خودروها عموماً 3 نوع فن در مدار خنک‌کننده موتور استفاده می‌شود. که بر اساس شیوه راه‌اندازی آن‌ها دسته بندی می‌شوند. شکل 19-5 نمای کلی این 3 نوع را نشان می‌دهد.

امروزه فن‌های ساده مکانیکی در خودرو‌ها کاربردی ندارند. خودرو‌های سواری کلاس متوسط و ارزان از فن‌های الکتریکی استفاده می‌کنند. برخی خودروهای با توان حجمی بالاتر از سیستم‌های هیدرو مکانیکی استفاده می‌کنند.

فن خنک‌کننده از نوع الکتریکی:

این نوع فن‌ها با کمک یک موتور الکتریکی (جریان مستقیم) عمل خنک‌کاری مدار را انجام می‌دهند. با توجه به نوع طراحی خودرو می‌توان یک یا دو فن در سیستم خنک‌کننده موتور استفاده کرد. شکل 20-5 این نوع فن را نشان می‌دهد.

راه‌اندازی این فن‌ها عموماً توسط واحد الکترونیکی مدیریت موتور (ECU-Electronic Control Unit) و از طریق اطلاعات دریافتی از سنسور دمای مایع خنک کننده موتور فعال می‌شود. زمانی این نوع فن‌ها فعال می‌شوند که واحد مدیریت موتور فرمان آن را صادر کرده باشد.

فن خنک‌کننده از نوع هیدرومکانیکی

همان‌طور که از اسم این نوع فن مشخص است نحوه راه‌اندازی آن هیدرولیکی می‌باشد. شکل 21-5 اساس عملکرد این نوع فن را نشان می‌دهد.

راه‌انداز (فشنگی) فن و حسگر دمای مایع خنک‌کننده موتور (COOLANT TEMPRATURE SENSOR)

همان‌طور که در بخش فن الکتریکی ملاحظه شد واحد مدیریت الکترونیکی موتور زمان فعال شدن فن‌های الکتریکی را صادر می‌کند که در این زمان دما موتور بیش از حد افزایش یافته است. ابزار این تشخیص سنسور دمای مایع خنک‌کننده موتور است. محل نصب این سنسور عموماً اطراف ترموستات می‌باشد. اطلاعات بیشتر در مورد نحوه عملکرد این سنسور در مباحث تعمیرات الکتریکی خودرو مطرح خواهد شد. شکل 22-5 این نوع سنسور را نشان می‌دهد.

نشان دهنده دمای مایع خنک‌کننده موتور

افزایش بیش از حد دمای مایع خنک‌کننده موتور باعث ایجاد صدماتی در عملکرد مجموعه موتور و برخی سیستم‌های مرتبط ایجاد خواهد کرد. به همین دلیل لازم است دمای آن به اطلاع راننده برسد. در مجموعه نشان دهنده‌های خودرو محلی برای نمایش مقدار دمای مایع خنک‌کننده در نظر گرفته شده است. شکل 23-5 چند نمونه از این نوع نشان‌دهنده‌ها را نشان می‌دهد.

پوشش آب اطراف بوش تر (water jacket)

همان‌طور که در بخش بلوکه سیلندر بیان شد و مطابق شکل 25-5 در تمامی موتورها بوش تر سیلندر با لایه‌ای از مایع خنک‌کننده در تماس است وجود این لایه تأثیر بسیاری در عملکرد موتور دارد.

ارتباط سیستم خنک‌کننده موتور با سایر سیستم‌ها در خودرو

با توجه به نحوه عملکرد سیستم خنک‌کاری موتور، تأثیر و ارتباط نزدیک آن با سایر سیستم‌ها مهم و قابل توجه است. نمودار شکل 26-5 برخی از مهم‌ترین سیستم‌ها که عملکرد سیستم خنک‌کاری تأثیر زیادی روی کارکرد آن‌ها می‌گذارد، نشان داده شده است.

ردیف	تأثیر عملکرد نادرست سیستم خنک‌کاری روی سیستم‌های مرتبط	سیستم مرتبط
1	کم بودن دمای موتور باعث افزایش مصرف سوخت می‌شود. بیش از حد بودن دمای موتور باعث افزایش مصرف و استهلاک قطعات می‌گردد.	سوخت و هوارسانی
2	بیش از حد بودن دما امکان خود‌سوزی را افزایش می‌دهد	جرقه
3	تبادل حرارتی نامناسب در مبدل حرارتی روغن موتور  اختلاط آب با روغن	روغن‌کاری
4	حرارت پایین موتور باعث کاهش عملکرد بخاری حرارت زیاد موتور باعث کاهش عملکرد کولر	تهویه مطبوع
5	تبادل حرارتی نامناسب در مبدل حرارتی روغن جعبه دنده اتوماتیک	جعبه دنده اتوماتیک
6	کمتر از حد بودن دمای موتور باعث افزایش CO و HC بیش از حد بودن دمای موتور باعث افزایش NOX	سیستم کنترل آلایندگی

شکل 27-5 شماتیک نوعی مدار که ارتباط با سیستم تهویه و روغن‌کاری در آن مشاهده می‌شود را نشان می‌دهد.

1- رادیاتور بخاری 2- فن خن ککنندة رادیاتور 3- رادیاتور تک لول جریان افقی 4- مخزن انبساط رادیاتور 5- لولة بای پس یا کنار گذر 6- سوپاپ بای پس 7- مجرا یا ریل عبور روغن به یاتاق ان های ثابت 8- کارتر 9- اویل پمپ 10- فیلتر سیمی پمپ روغن 11- واتر پمپ 12- ترموستات 13- کولر روغن 14- فیلتر روغن

مطالب مربوط به اختلاط روغن و آب قبلاً در مباحث سرسیلندر و سیلندر و سیستم روغن‌کاری مورد بررسی قرار گرفته است. اثر دما در سیستم کنترل آلایندگی نیز در مبحث سیستم اگزوز بررسی شد. سیستم جرقه و سوخت و هوا رسانی و تهویه مطبوع نیز در سال دوازدهم به صورت کامل مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

روش‌های عیب‌یابی و رفع عیب بدون باز کردن اجزای سیستم خنک‌کاری موتور

مهم‌ترین و بارزترین نشانه وجود مشکل در سیستم خنک‌کننده موتور افزایش دمای بیش از حد موتور است همان‌طور که در بخش عیب‌یابی مقدماتی سیستم مولد قدرت در کتاب سرویس و نگهداری خودرو اشاره شد با کمک نشان دهنده دمای مایع خنک‌کننده و روشن شدن چراغ هشدار دمای بیش از حد می‌توان به آن پی برد. شکل 28-5 یک نوع نشان‌دهنده دمای مایع خنک‌کننده را نشان می‌دهد. 

افزایش دمای مایع خنک‌کننده موتور می‌تواند به دلایل زیر اتفاق بیافتد:

- عملکرد نادرست فن خنک‌کننده موتور
- وجود هوا در مدار خنک‌کاری موتور
- عملکرد نادرست ترموستات
- نشتی داخلی یا خارجی مایع خنک‌کننده موتور
- کم بودن میزان مایع خنک‌کننده در مدار
- عملکرد نادرست در رادیاتور یا مخزن تحت فشار

جهت کنترل و عیب‌یابی و رفع عیب بدون پیاده‌سازی سیستم خنک‌کاری موتور، می‌توان مراحل را مطابق جدول زیر انجام داد.

ردیف	نام قطعه	شکل	ابزار و روش کنترل	اقدام اصلاحی
1	مایع خنک‌کننده		بازدید چشمی- مولتی‌متر- رفلکتومتر- PH سنج- با دسترسی به مایع خنک‌کننده موتور اقدامات کنترلی انجام شود.	مطابق روش ذکر شده در کتاب سرویس و نگهداری خودرو سواری و در صورت لزوم مایع خنک‌کننده سرریز یا تعویض و هواگیری شود.
2	فیوز فن		چشمی و مولتی‌متر و تست لامپ- کتاب راهنمای تعمیرات الکتریکی	در صورت لزوم تعویض شود.
3	در رادیاتور-در منبع انبساطی		چشمی (نشتی)- دستگاه تست رادیاتور و در آن- کتاب راهنمای تعمیرات	در صورت لزوم تعویض شود.
4	رادیاتور‌های موتور و بخاری		چشمی (نشتی و کنترل پره‌ها)- دستگاه تست رادیاتور- کتاب راهنمای تعمیرات	شست‌وشوی بیرونی-رادیاتور در صورت وجود نشتی چک لیست تعمیرات تکمیل شود.
5	شیلنگ‌های مجموعه		چشمی (نشتی)- دستگاه تست رادیاتور- کتاب راهنمای تعمیرات	در صورت مشاهده چک لیست تعمیرات تکمیل شود.
6	منبع انبساطی یا مخزن ذخیره		چشمی(نشتی)- و دستگاه تست رادیاتور و کتاب راهنمای تعمیرات	در صورت مشاهده چک لیست تعمیرات تکمیل شود.
7	پمپ آب (واتر پمپ)		چشمی (نشتی)- صدا‌سنجی- حس گردش آب از روی گرما شیلنگ‌ها	در صورت مشاهده چک لیست تعمیرات تکمیل شود
8	مجموعه هوزینگ ترموستات		چشمی (نشتی)- حس گردش آب از روی حرارت شیلنگ‌ها	در صورت لزوم تعویض شود.

ردیف	نام قطعه	شکل	ابزار و روش	اقدام اصلاحی
9	پولکی‌های کورکن بلوک سیلندر		چشمی (نشتی)	در صورت لزوم تعویض شود.
10	سیم‌ها و کانکتورهای الکتریکی		چشمی	اتصالات تصحیح شود.
11	کشش تسمه تجهیزات جانبی		چشمی- دستگاه کنترل کشش تسمه	در صورت لزوم تنظیم یا تعویض شود.
12	حسگر دمای مایع خنک‌کننده		دستگاه عیب یاب- دماسنج	در صورت لزوم تعویض شود.
13	عملکرد فن خنک‌کننده		چشمی- دستگاه عیب‌یاب- بررسی جهت حرکت هوا و میزان هوادهی	اقدامات اصلاحی ساده یا تکمیل چک لیست تعمیرات
14	نشان‌دهنده‌های دمای مایع خنک‌کننده		چشمی و دستگاه عیب‌یاب	تکمیل چک لیست تعمیرات

روش نشتی‌یابی داخلی

همان‌طور که قبلاً اشاره شد یکی از دلایل بالا رفتن دمای مایع خنک‌کننده موتور کاهش سطح مایع خنک‌کننده است. با کمک نشتی‌یابی خارجی برخی از موارد نشتی که باعث کاهش سطح مایع خنک‌کننده موتور می‌شود در کتاب سرویس و نگهداری خودرو سواری بیان شد. در صورت کاهش سطح مایع خنک‌کننده موتور و مشاهده نشدن نشتی خارجی، نشتی داخلی محرز می‌گردد (شکل 29-5).

همان‌طور که در کتاب سرویس و نگه‌داری خودروسواری اشاره شد اگر میزان نشتی کم باشد شاید نتوان به کمک روش‌های ذکر شده آن را تشخیص داد بهترین روش استفاده از دستگاه نشتی‌یاب (آزمایش تحت فشار) می‌باشد.

باز کردن اجزای سیستم خنک‌کاری موتور و کنترل عیب‌یابی عملکرد اجزای آن:

پس از انجام آزمایشات مربوطه و اطمینان به لزوم بازکردن اجزای سیستم خنک‌کاری مطابق دستورالعمل کتاب راهنمای تعمیرات خودرو مربوطه انجام می‌گردد. باز کردن اجزای سیستم خنک‌کننده موتور بر حسب نیاز شامل مراحل زیر می‌باشد:

باز کردن رادیاتور- باز کردن واترپمپ- باز کردن ترموستات- بازکردن و تعویض مجموعه فن الکتریکی یا هیدرومکانیکی- مطابق دستورالعمل کتاب راهنمایی تعمیرات هر خودرو می‌باشد ولی در ادامه روش عمومی هر کدام از این فعالیت‌ها بیان شده است.

باز کردن رادیاتور

مطابق مبحث شست‌وشو مدار خنک‌کننده موتور در کتاب سرویس و نگهداری خودروسواری چنانچه مسدود بودن مجاری عبور آب رادیاتور محرز گردیده است، می‌توان با استفاده از تجهیزات شست‌وشو از قسمت پایین رادیاتور اقدام گردد. شکل 30-5 این رویه را نشان می‌دهد.

مراحل کلی باز کردن رادیاتور به شرح زیر است:

1- اجازه دهید موتور سرد شود.
2- کابل اتصال بدنه (منفی) باتری را جدا کنید. سپس کانکتورها و اتصالات ذکر شده در کتاب راهنمای تعمیرات را جدا کنید.
3- در صورت لزوم خودرو را روی جک قرار دهید و پس از بالا بردن خودرو، سینی زیر موتور را باز کنید.
4- مایع سیستم خنک‌کننده را تخلیه کنید. برای انجام این عمل ابتدا در رادیاتور (یا در منبع انبساطی) را باز کنید (برای سهولت تخلیه بهتر است پیچ هواگیری را باز کنید).
5- شیر تخلیه رادیاتور را که در قسمت پایین رادیاتور نصب شده است، باز کنید.

6- شیلنگ‌های رابط، کانال‌های ورودی هواکش و دیگر تجهیزاتی را که مانع از دسترسی آسان به رادیاتورند، باز کنید.
7- در خودروهایی که مجموعه فن الکتریکی بر روی رادیاتور نصب می‌شود، کانکتورهای سیم‌کشی فن را جدا کنید.
8- رادیاتور را پس از باز کردن جهت انجام اصلاحات به واحد رادیاتور‌سازی ارسال کنید.

باز کردن واتر پمپ

با توجه به اینکه محل نصب واتر پمپ در خودروهای مختلف متفاوت است حتماً باید به کتاب راهنمای تعمیرات خودرو مربوطه مراجعه کرد.

1- اجازه دهید موتور سرد شود.
2- مایع خنک‌کننده موتور تخلیه گردد.
3- در صورت لزوم تسمه تجهیزات جانبی باز شود و یا سینی جلو موتور باز شده و تسمه‌تایم جدا شود (باز کردن هر دو رویه در کتاب سرویس و نگهداری خودرو سواری اشاره شده است).
4- واتر پمپ جدا شده بررسی شود. در شکل 31-5 چند نمونه واتر پمپ‌های معیوب نشان داده شده است.

غیر از مشاهده معیوب بودن واشر آب‌بندی پمپ آب در سایر عیوب مشاهده شده تعویض مجموعه واتر پمپ توصیه می‌گردد.

یادآوری: روش بررسی عملکرد ترموستات چگونه است؟ از شکل 32-5 برای یادآوری کمک بگیرید.

تعویض پروانه فن

به دلایل زیر باید پروانه فن سیستم خنک‌کننده موتور تعویض گردد:

- ترک و شکستگی پروانه فن
- بالانس نبودن پروانه فن (ایجاد لرزش و صدا)

با توجه به کتاب راهنمای تعمیرات خودرو تجهیزات جانبی، جهت دسترسی به پروانه فن باز شود و مورد بررسی قرار گیرد و در صورت لزوم و با توجه به چک لیست تعمیرات تعویض گردد (شکل 33-5).

اگر فن مورد استفاده از نوع هیدرو مکانیکی می‌باشد حتماً به عملکرد مکانیزم کلاچ هیدرولیکی آن توجه کنید. با توجه به اهمیت روش کنترل قبل از انجام کار حتماً شیوه بررسی را با توجه به کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات خودرو مورد نظر بررسی کنید.

مهم‌ترین فاکتور زمان فعال و غیر فعال شدن کلاچ هیدرومکانیکی می‌باشد. سازنده خودرو عموماً روش دورسنجی یا گشتاورسنجی را توصیه می‌کند.

در تصاویر شکل 34-5 برخی نکات قابل توجه در هنگام بررسی راه‌انداز هیدرومکانیکی فن نشان داده شده است.

باز کردن موتور فن الکتریکی

در صورت شنیدن صدا و یا عملکرد غیر عادی موتور فن، مطابق مراحل زیر اقدام شود.

پس از مراجعه به کتاب راهنمای تعمیرات خودروی مربوطه مراحل اشاره شده انجام پذیرد.

1- کابل منفی باتری را برداشته و مجموعه جلوی پنجره را پیاده کنید.
2- در صورت لزوم رادیاتور از روی خودرو باز شود (مراحل باز کردن رادیاتور انجام پذیرد).
3- سوکت فن (کانکتور فن) را خارج کنید و پیچ اتصال فن پروانه به موتور فن را باز کرده و فن را به سمت جلو حرکت دهید.
4- پیچ‌های اتصال موتور فن به سینی یا دیاق فن را باز و آن را خارج کنید.

باز کردن رادیاتور بخاری

شاید بتوان گفت دشوارترین بخش تعمیرات در سیستم خنک‌کننده موتور تعمیرات مربوط به بخاری خودرو می‌باشد. برای دسترسی به رادیاتور بخاری شیوه‌های مختلفی وجود دارد که در هر خودرو باید به راهنمای تعمیراتی مربوط به همان خودرو مراجعه کرد اما به صورت کلی لازم است مجموعه جلو داشبورد باز گردد. شکل 36-5 چند نمونه از این روش دسترسی را نشان می‌دهد.

روش تعمیر یا تعویض، کنترل و بستن اجزای سیستم خنک‌کاری موتور:

قطعه	ابزار و روش	کنترل
رادیاتور	چشمی	سلامت پره‌ها- عدم وجود نشتی- سالم بودن شیر‌های تخلیه- تطبیق تعداد لوله‌های داخلی با شرایط محیطی
شیلنگ‌های اتصال	چشمی	عدم وجود ترک- عدم وجود پارگی- عدم وجود خوردگی داخلی (پوسته پوسته شدن)- کنترل تاریخ تولید و تاریخ مصرف

قطعه	ابزار و روش	کنترل
بست‌های اتصال	چشمی- گشتاور سنجی	تناسب قطر داخلی بست‌ها با شیلنگ‌ها- اعمال گشتاور مناسب به پیچ بست‌ها
ترموستات	چشمی	نصب مناسب (مطابق کتاب راهنما)- استفاده از واشرهای آب‌بندی مناسب- تختی و تمیز بودن سطوح نصب ترموستات
پمپ آب	چشمی- صدا سنجی	سالم بودن یاتاقان مربوطه- عدم وجود ترک روی پوسته- تختی و تمیز بودن سطوح نصب پمپ آب- خارج از محور نبودن شفت- سالم بودن واشر آب‌بندی- اطمینان از سلامت پولی پمپ آب
پروانه فن	چشمی- گشتاور سنجی	معکوس بسته نشدن پروانه- گشتاور مناسب پیچ‌ها- تعداد مناسب پره با توجه به شرایط محیطی
فن الکتریکی	چشمی و فعال کردن با باتری	نصب صحیح کانکتور (گردش صحیح فن)- صحت عملکرد در دورهای مختلف
فن هیدرومکانیکی	چشمی- گشتاور سنجی	عدم وجود نشتی روغن- گشتاور مناسب پیچ‌های اتصال- نسبت صحیح دوران فن متناسب با دمای کاری موتور
در رادیاتور یا مخزن تحت فشار	تست تحت فشار	تطبیق با میزان باز شدن یا بسته شدن سوپاپ‌های خلایی و فشاری
در مخزن ذخیره	چشمی	محکم شدن درپوش- عدم نشتی اطراف- باز بودن مجاری فشار جو- عدم نشتی لوله‌های انتقال مایع خنک‌کننده به رادیاتور
پولکی‌های موتور	چشمی	انتخاب و نصب صحیح
مایع خنک‌کننده موتور	چشمی- رفرلکتومتر- هیدرومتر اسیدسنجی- مولتی‌متر	درصد مناسب با توجه به شرایط محیطی با کمک رفلکتومتر و هیدرومتر- کیفیت مناسب با استفاده از اسیدسنجی و میزان رسانایی

تعمیرات و نصب اجزای سیستم خنک‌کاری موتور

کنترل نهایی مدار خنک‌کننده موتور