درسنامه آموزشی تعمیرات مکانیکی موتور کلاس دهم مکانیک خودرو

واحد یادگیری 4 (شایستگی تعمیر سیستم روغن‌کاری موتور)

مقدمه 

در بخش تعویض روغن موتور کتاب سرویس و نگهداری خودرو سواری برخی از نکات مربوط به سیستم روغن‌کاری موتور مطرح شد. در این بخش انواع سیستم‌های روغن‌کاری موتور و شیوه‌های عیب‌یابی و کنترل آن و همچنین ارتباط این سیستم با سایر سیستم‌ها مطرح خواهد شد.

استاندارد عملکرد

هنرجویان پس از آموزش این کار توانایی روش‌های عیب‌یابی و تعمیرات سیستم روغن‌کاری موتور انواع خودرو های موجود را پیدا می‌کنند.

وظیفه، ساختمان، انواع و عملکرد اجزای مدار روغن‌کاری موتور

همان‌گونه که در کتاب سرویس و نگهداری بیان شد روغن‌کاری صحیح موتور تأثیر فراوانی در عملکرد مناسب موتور و عمر مفید آن دارد. به‌طور کلی وظایف سیستم روغن‌کاری را به صورت مختصر می‌توان به شرح ذیل بیان نمود:

- روغن‌کاری قطعات در حال حرکت و چرخش 
- کمک به خنک‌کاری قطعات موتور 
- کمک به آب‌بندی رینگ‌های پیستون 
- کمک به خنثی نمودن اثر اسیدهای تولید شده در فرایند احتراق
- کاهش اصطکاک در موتور و بین اجزای متحرک آن 
- جلوگیری از زنگ‌زدگی و خوردگی قطعات موتور
- کمک به عملکرد برخی سیستم‌های مرتبط با موتور از جمله سیستم VVT، سفت‌کن‌ها و غیره اشاره کرد.

اجزای سیستم روغن‌کاری موتور

شکل 3-4 نمای کلی از سیستم روغن‌کاری رایج موتور و اجزای آن را نشان می‌دهد. در این بخش به بررسی این اجزا پرداخته می‌شود.

روغن موتور

روغن موتور اصلی‌ترین جزء سیستم روغن‌کاری می‌باشد که در کتاب تعمیر و نگهداری به‌صورت مفصل مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

کارتر روغن

کارتر روغن که در شکل 4-4 مشاهده می‌شود در قسمت زیرین موتور نصب می‌گردد و محل ذخیره روغن موتور می‌باشد. این قطعه علاوه‌بر محل ذخیره روغن موتور دارای وظایفی از جمله خنک‌کاری روغن موتور و ته‌نشین شدن ناخالصی‌های روغن را نیز برعهده دارد.

با توجه به این نکته که روغن موجود در داخل کارتر در اثر جابه‌جایی و تکان‌های پی‌در‌پی بدنه امکان کف کردن (نفوذ هوا به داخل روغن) را دارند و نیز علم به اینکه وجود هوا در مدارات هیدرولیک باعث بروز معایب فراوانی می‌شود بایستی مانع از حرکت بیش از حد روغن در داخل کارتر شد.

کارتر روغن را می‌توان به دو دسته تر و خشک تقسیم‌بندی نمود که در فیلم آموزشی قابل مشاهده می‌باشند.

با توجه به فیلم ملاحظه می‌شود که کارتر‌های روغن، سیستم‌های روغن‌کاری را می‌توان به دو نوع کارتر تر و کارتر خشک تقسیم نمود. در کارتر تر که رواج بیشتری در خودرو دارد اویل پمپ روغن را از داخل کارتر مکش نموده و به مدار روغن‌کاری ارسال می‌نماید و روغن پس از چرخش در مدار دوباره وارد کارتر می‌گردد.

سیستم‌های روغن‌کاری

شکل 3-4 نمای کلی از سیستم روغن‌کاری رایج موتور و اجزای آن را نشان می‌دهد. در این بخش به بررسی این اجزا پرداخته می‌شود.

از یک دیدگاه دیگر می‌توان سیستم‌های روغن‌کاری را به دو گروه به‌صورت زیر تقسیم‌بندی نمود:

- روغن‌کاری هیدرودینامیک 
- روغن‌کاری هیدرواستاتیک 

به‌طور کلی تفاوت این دو سیستم در فشار روغن ایجاد شده برای روغن‌کاری می‌باشد.

در سیستم هیدرواستاتیک برای روغن‌کاری نیاز به یک منبع خارجی ایجاد فشار مانند پمپ روغن ضروری می‌باشد تا روغن را تحت فشار و جریان خاصی به اجزای مدار ارسال نماید در صورتی که در سیستم هیدرودینامیک تولید فشار روغن‌کاری از طریق منبع بیرونی (پمپ) نبوده، چرخش و حرکت اجزا نسبت به یکدیگر باعث روغن‌کاری می‌شود.

مجموعه پمپ روغن

پمپ روغن در واقع قلب سیستم روغن‌کاری می‌باشد که وظیفه ارسال و گردش روغن در مجاری مختلف سیستم روغن‌کاری را به عهده دارد. پمپ روغن معمولاً دارای یک لوله واسط و صافی روغن مطابق شکل 5-4 در مجرای ورودی خود می‌باشد که در داخل کارتر قرار می‌گیرند تا روغن را از کارتر به ورودی پمپ هدایت کرده و نیز از ورود ناخالصی‌های داخل روغن به پمپ روغن جلوگیری نماید. به‌طور کلی وظیفه پمپ روغن را می‌توان ایجاد جریان روغن به منظور روغن‌کاری بخش‌های مختلف موتور و ایجاد و حفظ فشار در حد مجاز و مورد نیاز در مدار روغن‌کاری بیان نمود.

محرک‌های پمپ روغن

پمپ‌های روغن به منظور تولید جریان و فشار روغن نیازمند محرکی برای به حرکت در آوردن آن‌ها می‌باشند.

جدول 3-4 انواع روش‌های به حرکت در آوردن و چرخش پمپ روغن را نشان می‌دهد.

جدول 3-4

جدول 4-4 چند نمونه مختلف از پمپ‌های روغن مورد استفاده در سیستم روغن‌کاری را نشان می‌دهد.

جدول 4-4

نوع پمپ	شکل
نوع چرخ دنده خارجی
نوع چرخ دنده داخلی و خارجی
نوع روتوری
نوع جی روتوری

سوپاپ کنترل فشار روغن

از آنجایی که اکثر پمپ‌های روغن مورد استفاده در سیستم روغن‌کاری از نوع جابه‌جایی مثبت می‌باشند و در این نوع پمپ‌ها دبی خروجی فشار تولیدی رابطه مستقیم با سرعت دوران پمپ دارد که با افزایش سرعت دوران موتور میزان روغن ارسالی و در نتیجه فشار روغن ایجاد شده توسط آن‌ها نیز افزایش می‌یابد. از این رو میزان حداکثر فشار روغن مدار روغن‌کاری باید مشخص و فشار روغن در آن حد، محدود شود. که این وظیفه به عهده سوپاپ کنترل فشار روغن پمپ می‌باشد.

با توجه به فیلم‌های ارائه شده محل قرارگیری این سوپاپ در خروجی پمپ بر روی خود آن و یا بعد از آن و بر روی بلوک موتور می‌باشد که در شکل 6-4 نیز قابل مشاهده می‌باشد.

فیلتر روغن

فیلتر روغن وظیفه تصفیه روغن و جذب ناخالصی‌های روغن را به عهده دارد که در کتاب سرویس و نگهداری به طور مفصل مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

پایه فیلتر

در برخی از خودروها مطابق شکل 7-4 فیلتر به واسطه قطعه‌ای به نام پایه فیلتر به بدنه موتور وصل می‌شود.

خنک‌کن روغن

دمای کاری روغن موتور از موارد بسیار مهم در عملکرد مناسب موتور و سیستم روغن‌کاری می‌باشد که باید در حد مناسب کنترل شود. در برخی از خودروها به منظور کنترل بهتر دمای روغن از خنک‌کن روغن مطابق شکل 8-4 استفاده می‌شود. در این سیستم‌ها با به چرخش درآوردن مایع خنک‌کاری در یک رادیاتور و عبور روغن موتور از داخل این رادیاتور دو هدف زیر دنبال می‌شود:

1- خنک‌کاری بهتر روغن در زمان گرم بودن موتور
2- گرم نمودن سریع‌تر روغن در زمان سرد بودن موتور به منظور عملکرد بهتر

مجاری روغن‌کاری

با توجه به فیلم آموزشی مدار روغن‌کاری، روغن موتور ارسالی از پمپ روغن پس از عبور از فیلتر روغن وارد مجرای اصلی روغن (کانال اصلی روغن) می‌شود که در طول بلوک ایجاد شده است. روغن از داخل مجرای اصلی به سمت یاتاقان‌های ثابت و متحرک، مجاری روغن سرسیلندر، بوش‌های میل‌سوپاپ، تایپت‌های هیدرولیکی و شیر کنترل VVT و زنجیر سفت‌کن‌ها ارسال می‌شود.

حسگر فشار روغن (فشنگی روغن)

به منظور اطلاع از مناسب بودن فشار مدار روغن‌کاری در شرایط مختلف مطابق شکل 9-4 بر روی مجرای اصلی روغن از یک حسگر (فشنگی ساده) روغن استفاده می‌شود که با روشن شدن موتور و رسیدن فشار روغن مدار به حد مجاز، چراغ اخطار فشار روغن در نشان دهنده پشت آمپر را خاموش می‌نماید.

حسگرهای سطح و دمای روغن موتور

مطابق شکل 10-4 این حسگرها وظیفه نشان دادن سطح و دمای روغن موتور را در خودرو به عهده دارند که در برخی از خودروها مورد استفاده قرار می‌گیرند. از مزایای این حسگرها نیز می‌توان به قابل مشاهده بودن دمای روغن موتور در حالت‌های مختلف و نیز سطح روغن در شرایط مختلف اشاره نمود. دسترسی به این دو پارامتر نیز در آگاهی یافتن از عملکرد بهینه سیستم روغن‌کاری و موتور خودرو تأثیر فراوان دارد.

جت روغن

در برخی از خودرو ها به منظور روان‌کاری و خنک‌کاری زیر پیستون و دیواره سیلندرها به جای ایجاد سوراخ روغن بر روی شاتون که وظیفه انتقال روغن به زیر پیستون را دارد از قطعه‌ای به نام جت روغن استفاده می‌شود که روغن از کانال اصلی وارد آن شده تا از طریق این قطعه به زیر پیستون پاشش شود. شکل 11-4 ساختار داخلی جت روغن را نشان می‌دهد. باید توجه داشت داخل جت‌های روغن از یک سوپاپ یک طرفه استفاده شده است.

اوریفیس روغن

در مدارهای هیدرولیک به منظور ایجاد اختلاف و تأخیر در افزایش فشار بین بخش‌های مختلف مدار و نیز در برخی موارد به منظور کاهش فشار در مدار از اوریفیس‌ها استفاده می‌شود که در برخی از قسمت‌های مدار روغن‌کاری نیز قابل مشاهده می‌باشد. شکل 12-4 این مجرا را نشان می‌دهد.

گرفتگی این اوریفیس‌ها نیز از عوامل عدم ارسال روغن به بخش‌هایی از سیستم روغن‌کاری می‌باشد. از این رو در زمان تعمیرات باید به سالم و باز بودن این اجزا نیز دقت شود.

تایپت‌ها، شیر VVT و پولی‌های آن و نیز زنجیر سفت‌کن‌ها نیز از جمله قطعاتی از موتور می‌باشند که با روغن ارسالی از مدار روغن‌کاری عمل می‌کنند که شرح عملکرد آن‌ها در قسمت موتور آورده خواهد شد.

جدول 5-4

نام خودرو	نوع سیستم روغن‌کاری و کارتر	نوع پمپ روغن	فشار مجاز مدار روغن‌کاری	خنک‌کن روغن دارد یا نه	حسگر سطح روغن دارد یا نه	حسگر دما روغن دارد یا نه

اورینگ‌ها و کاسه نمدها

از اجزای بسیار مهم سیستم روغن‌کاری که نقش اساسی در عملکرد این سیستم را دارند کاسه نمدها و اورینگ‌ها می‌باشند که به‌طور کلی وظیفه آب‌بندی و جلوگیری از نشت روغن را در مدارات هیدرولیکی و مدار روغن‌کاری به عهده دارند. شکل 13-4 نمونه‌های از این کاسه نمدها و اورینگ‌ها را نشان می‌دهد.

در انتخاب کاسه نمدها علاوه‌بر توجه به جنس و نوع آن‌ها که باید مطابق با توصیه شرکت سازنده خودرو باشد باید به استانداردهای اندازه کاسه نمد نیز توجه کرد که معمولا توسط سه عدد مطابق شکل بر روی آن حک می‌شود. این اندازه‌ها به ترتیب نشان دهنده موارد ذیل می‌باشند:
- قطر داخلی A
- قطر خارجی B
- پهنا C 

انواع مدارهای روغن‌کاری موتور

مدارهای روغن‌کاری موتور خودروها معمولا بر اساس محل قرارگیری فیلتر روغن در مدار به دو نوع کلی سری و موازی دسته‌بندی می‌شود. شکل 15-4 این دو نوع را نشان می‌دهد.

ارتباط سیستم روغن‌کاری با سایر سیستم‌ها

سیستم روغن‌کاری به منظور انجام وظایف خود و نیز عملکرد بهتر با بخش‌ها و سیستم‌های مختلف در ارتباط می‌باشد که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
- مکانیزم سوپاپ‌ها و میل‌لنگ
- بخارگیر روغن (سایکلون) در صورت وجود
- سیستم خنک‌کاری (در صورت وجود خنک‌کن روغن)
- سیستم الکتریکی و الکترونیکی

نحوه ارتباط با مکانیزم سوپاپ‌ها و میل‌لنگ

با توجه به این نکته که مکانیزم میل‌سوپاپ و میل‌لنگ همواره در حال دوران می‌باشند از این رو بدون روغن‌کاری مناسب قادر به انجام وظیفه خود نمی‌باشند. سیستم روغن‌کاری وظیفه ارسال روغن به این مکانیزم‌ها را دارد تا عمل روغن‌کاری در این بخش‌ها به‌صورت کامل انجام شود.

شکل 16-4 مدار هیدرولیکی یا نمونه سیستم روغن‌کاری را نشان می‌دهد که در آن نحوه ارتباط، مجاری روغن‌کاری و مسیر انتقال روغن به اجزای این سیستم‌ها نشان داده می‌شود.

شکل 15-4 نحوه ارتباط و مدار روغن‌کاری را با اجزای مختلف موتور نشان می‌دهد.

سیستم خنک‌کاری

به دلیل عملکرد بهتر سیستم روغن‌کاری و کنترل بهتر دمای این سیستم در برخی از خودروها از خنک‌کن روغن که به سیستم خنک‌کاری متصل می‌باشد استفاده می‌کنند. در این خودروها سیستم روغن‌کاری در ارتباط با سیستم خنک‌کاری می‌باشد از این رو عملکرد هر یک از این سیستم‌ها و اجزای مشترک آن‌ها (خنک‌کن روغن) بر دیگری تأثیرگذار می‌باشد.

سیستم الکتریکی و الکترونیکی

با توجه به ضرورت نمایش فشار مدار روغن‌کاری و یا نمایش صحت عملکرد این سیستم از نظر فشار تولیدی مناسب، از سیستم‌های الکتریکی و الکترونیکی خودرو استفاده می‌شود. با استفاده از مدارهای الکتریکی اطلاعات حسگر فشار، دما و سطح روغن در صورت وجود برای کاربر خودرو نمایش داده می‌شود. شکل 18-4 مدار الکتریکی حسگر فشار روغن یک نمونه خودرو را نشان می‌دهد. بدیهی است که بروز عیب در سیستم‌های الکترونیکی و الکتریکی مدار فشار روغن باعث اختلال در بررسی صحت عملکرد سیستم روغن‌کاری شده و روند عیب‌یابی با مشکل روبه‌رو می‌شود.

بررسی سیستم روغن‌کاری

روش بررسی سیستم روغن‌کاری بدون باز کردن اجزای آن عبارت‌اند از:
- بازدید نشتی قسمت‌های مختلف مدار روغن‌کاری
- بررسی فشار روغن مدار روغن‌کاری که از طریق اندازه‌گیری و مقایسه مدت زمان مورد نیاز خاموش شدن چراغ اخطار فشار روغن
- بررسی صدای غیر عادی از قسمت‌های مختلف سیستم روغن‌کاری به ویژه پمپ، فیلتر روغن، شیر و پره‌های VVT و تایپت‌های هیدرولیکی 

کنترل نشتی سیستم روغن‌کاری

به کتاب سرویس و نگهداری مراجعه شود.

- نشتی روغن به مجاری مایع خنک‌کاری

این نشتی باعث نفوذ روغن به مدار خنک‌کاری و یا عکس آن می‌گردد. با توجه به این نکته که نشتی در مدار پر فشار روغن و یا مجاری کم فشار (مجاری برگشت روغن به کارتر) اتفاق می‌افتد می‌تواند باعث مشاهده آب در مجاری روغن و کارتر و شیری شدن روغن و یا نفوذ روغن به مدار خنک‌کاری و رادیاتور شود. علل اصلی این نشتی را می‌توان آسیب دیدن واشر سرسیلندر، ترک داشتن بلوک و سر سیلندر و یا معیوب بودن خنک‌کن روغن بیان نمود.

کنترل مدت زمان مورد نیاز خاموش شدن چراغ اخطار فشار روغن

یکی از موارد بسیار مهم در عملکرد سیستم روغن‌کاری فشار روغن و توجه به چراغ اخطار آن می‌باشد. طولانی شدن زمان خاموش شدن چراغ اخطار فشار روغن می‌تواند از علائم کاهش فشار مدار روغن‌کاری باشد. بررسی این زمان به ویژه بعد از تعمیرات اساسی موتور و نیز تعمیر پمپ روغن و سایر بخش‌های سیستم روغن‌کاری ضروری می‌باشد.

بررسی صدای غیرعادی از قسمت‌های مختلف سیستم روغن‌کاری

از موارد دیگر بررسی سیستم روغن‌کاری، صدای غیر عادی عملکرد این سیستم و اجزای آن می‌باشد که می‌توان برخی از دلایل صداهای غیر عادی را به شرح ذیل بیان نمود:

1- شل بودن پیچ‌های اتصال لوله‌های صافی روغن سر پمپ به پمپ (نشتی و فرار روغن در ورودی پمپ)
2- شل بودن پیچ‌های اتصال پمپ به بدنه در قسمت خروجی پمپ (نشتی و فرار روغن از مجرای خروجی پمپ)
3- وجود هوا در سیستم روغن‌کاری (کف کردن روغن)
4- پر نشدن تایپیت‌های هیدرولیکی (به دلیل نشتی روغن آن‌ها)
5- عمل نکردن صحیح VVT به دلیل فرار روغن از بین پره‌های آن‌ها و ساییدگی سطوح آب‌بندی آن‌ها و یا گرفتگی مجاری روغن شیر VVT
6- گرفتگی و عملکرد ضعیف فیلتر روغن

پس از بررسی، بدون باز کردن اجزا و مشاهده عیب در عملکرد سیستم روغن‌کاری باید به بررسی دقیق اجزا و عملکرد سیستم به منظور پیدا کردن علت اساسی عیب پرداخته شود.

روش فشارسنجی مدار سیستم روغن‌کاری

یکی از تست‌های مهم برای پی بردن به عملکرد سیستم روغن‌کاری تست فشار مدار می‌باشد. در صورت کم بودن فشار روغن مدار و دیر خاموش شدن چراغ اخطار فشار روغن می‌توان با انجام این تست به میزان فشار مدار پی برد و آن را با میزان مجاز بیان شده در کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات مقایسه نمود.

قابل ذکر است که فشار مدار روغن‌کاری را باید در دورهای مختلف (دور آرام، دور متوسط و دور حداکثر) باید اندازه‌گیری نمود و با مقدار مجاز آن که در کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات خودرو موجود می‌باشد مطابقت داد.

با اتصال ابزار فشارسنجی به جای فشنگی روغن مطابق شکل 19-4 فشار مدار به ترتیب ذیل بررسی می‌شود. 

- فشنگی روغن باز شود.
- ابزار فشارسنجی به جای فشنگی بسته شود.
- خودرو روشن شود.
- میزان فشار در دورهای آرام، متوسط و حداکثر اندازه‌گیری شود.

در صورت پایین بودن فشار از حد مجاز اجزای سیستم روغن‌کاری پس از باز شدن با توجه به کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات مورد بررسی، تعمیر و یا تعویض قرار گیرند.

از عوامل مهم در کاهش فشار مدار سیستم روغن‌کاری می‌توان به دو مورد خرابی پمپ روغن و فرسایش یاتاقان‌ها اشاره نمود که باعث نشتی زیاد مدار می‌گردند.

برای تفکیک بین این دو مورد می‌توان به موارد ذیل دقت نمود:

- در صورت فرسایش یاتاقان‌ها علاوه بر کاهش فشار روغن مدار به خصوص در دورهای پایین صدای غیر عادی از قسمت یاتاقان‌ها نیز به گوش می‌رسد و فشار روغن نیز با افزایش دور بالا می‌رود اما در ابتدای روشن شدن موتور و دورهای پایین فشار مدار پایین می‌باشد و چراغ اخطار فشار نیز در دورهای پایین روشن می‌ماند.
- در صورت خرابی پمپ فشار مدار بیش از حد پایین بوده و با افزایش دور صدای زوزه فرار روغن از قسمت پمپ نیز به گوش خواهد رسید.
- در صورت ضعیف شدن و یا آسیب دیدن سوپاپ کنترل فشار، فشار پمپ نیز از حد مجاز کاهش می‌یابد و با افزایش دور نیز هیچ افزایش فشاری در مدار اتفاق نمی‌افتد.

روش بررسی فیلتر روغن

موارد مهم در بررسی فیلتر روغن به شرح ذیل می‌باشد:

- همسان بودن فیلتر مورد استفاده با فیلتر توصیه شده در کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات
- سالم بودن فیزیکی پوسته فیلتر
- سالم بودن اورینگ دور فیلتر
- کنترل نشتی روغن فیلتر پس از بسته شدن
- اطمینان از قرارگیری صحیح فیلتر در محل خود در فیلترهای کارتریجی
- سالم بودن اورینگ و درپوش فیلترهای کارتریجی
- اطمینان از وجود اورینگ زیر فیلتر در فیلترهای کارتریجی مطابق شکل 20-4 

بررسی نداشتن نشتی خنک‌کن روغن

بررسی خنک‌کن نیز شامل دو بخش نشتی ظاهری و نشتی و نفوذ روغن به مجاری آب آن می‌باشد که نشتی ظاهری مربوط به بررسی‌های اولیه می‌باشد.

بررسی سیستم روغن‌کاری بدون باز کردن اجزا

روش باز کردن و شستشوی اجزای سیستم روغن‌کاری

پس از اتمام مراحل عیب‌یابی و بررسی عملکرد سیستم روغن‌کاری در صورتی که رفع عیب بدون باز نمودن اجزا امکان‌پذیر نباشد با توجه به کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات خودرو، اجزای سیستم روغن‌کاری باز و بررسی دقیق‌تر روی آن‌ها انجام شود. به‌طور کلی مراحل باز کردن اجزای سیستم روغن‌کاری به شرح ذیل می‌باشد.

روش تخلیه روغن موتور و باز کردن فیلتر روغن

این مرحله به صورت کامل در کتاب درسی سرویس و نگهداری پایه دهم شرح داده شده است. بهتر است پس از تخلیه، روغن موتور از نظر وجود ناخالصی و پلیسه و نیز کیفیت و رنگ به‌صورت دقیق بررسی گردد.

روش باز کردن پایه فیلتر و خنک‌کن روغن در صورت وجود

همان‌گونه که پیش‌تر بیان شد برخی از سیستم‌های روغن‌کاری دارای پایه فیلتر و خنک‌کن روغن می‌باشند که جداسازی آن‌ها به ترتیب ذیل صورت می‌پذیرد (شکل 22-4)

روش باز کردن کارتر روغن

روش باز کردن مجموعه پمپ روغن

برای جداسازی مجموعه پمپ با توجه به محل قرارگیری آن به ترتیب ذیل عمل می‌شود (شکل 24-4) اویل پمپ متصل به میل‌‌لنگ به‌صورت مستقیم:

اویل پمپ متحرک با میل‌لنگ توسط زنجیر

شکل 25-4 رویه بازکردن مجموعه اویل پمپ متصل به میل‌لنگ با زنجیر را نشان می‌دهد.

روش باز کردن زنجیر سفت‌کن، تایپیت‌های هیدرولیک، اجزای سیستم VVT و اوریفیس‌های مدار روغن‌کاری

به بخش تعمیرات نیم‌موتور و سرسیلندر مراجعه شود.

روش باز کردن (جت روغن) یا نازل‌های پاشش روغن و سوپاپ یک طرفه انتقال روغن به سر سیلندر

شکل 26-4 انواع نازل محل قرارگیری و توجه به نکات مهم در هنگام بازکردن نازل‌ها را نشان می‌دهد.

شست‌وشوی اجزا و مدار روغن‌کاری

پس از بررسی قطعات و اجزای سیستم روغن‌کاری می‌توان اقدام به شست‌وشوی اجزای مدار روغن‌کاری و نیز مجاری روغن‌کاری توسط دستگاه شست‌وشوی قطعات و یا به صورت دستی کرد.

پس از جدا سازی اجزای سیستم روغن‌کاری به منظور پیدا کردن منشأ عیب و رفع آن به کنترل دقیق اجزای داخلی مدار روغن‌کاری به شرح ذیل پرداخته می‌شود.

روش کنترل مجموعه پمپ روغن

صافی پمپ روغن و لوله‌های آن از نظر ترک، گرفتگی مجاری آن مورد بررسی قرار گیرد و در صورت لزوم تعویض شود. (شکل 27-4)

بررسی پمپ روغن

چنانچه در بررسی‌های اولیه فشار روغن مدار روغن‌کاری پایین بوده است پمپ روغن باید از نظر خوردگی سطوح آب‌بندی، روتور و چرخ‌دنده‌های آن، تغییر فرم و خوردگی چرخ‌زنجیر مطابق شکل 26-4 مورد بررسی قرار گیرد.

همچنین سوپاپ کنترل فشار پمپ روغن نیز از نظر شکستگی یا ضعیف شدن فنر آن، خوردگی ساچمه یا پیستون و سیلندر آن مورد بررسی قرار گیرد تا در صورت نیاز تعویض شود. (شکل 29-4)

بررسی نشتی مجاری روغن‌کاری و کورکن‌های مدار

در قسمت‌های مختلفی از بلوک سیلندر پیچ‌های کورکن مدار روغن مطابق شکل 30-4 مشاهده می‌شود که روغن‌ریزی از آنها باعث کاهش سطح و فشار روغن می‌شود از این رو بررسی کیفیت آب‌بندی این پیچ‌ها نیز لازم و ضروری است.همچنین امکان ترک داشتن بلوک از قسمت مدار روغن‌کاری نیز وجود داشته که در صورت این اتفاق عیوبی نظیر نفوذ روغن به داخل مایع خنک‌کاری و یا بالعکس وجود دارد. که با تست نشتی مدار روغن توسط فشار باد و یا فشار در مدار مایع خنک‌کاری قابل شناسایی می‌باشد.

بررسی مجموعه تایپیت‌های هیدرولیکی، سیستم VVT و زنجیر سفت‌کن

به بخش سرسیلندر و نیم‌موتور مراجعه گردد.

- بررسی فشنگی روغن
- بررسی خنک‌کن روغن
- بررسی سالم بودن خنک‌کن روغن از طریق تست نشتی با باد و یا مایع تحت فشار مطابق شکل 29-4 صورت می‌پذیرد. در صورت وجود نشتی باید اقدام به تعویض خنک‌کن و یا واشر آب‌بندی آن (در صورت داشتن واشر آب‌بندی) کرد.

بررسی نازل‌های روغن (اویل جت‌ها)

نازل‌های روغن در صورت وجود از نظر تغییر شکل ظاهری و نیز باز بودن مجاری آن‌ها بررسی شود.

تعویض و نصب اجزای مدار روغن‌کاری

پس از بررسی، عیب‌یابی، تعمیر و یا تعویض قطعات معیوب عکس روش باز نمودن اجزای سیستم و با توجه به کتاب راهنمای تعمیر و نگهداری خودرو اقدام به نصب آن‌ها بر روی موتور شود. این روش برای هر خودرو متفاوت می‌باشد که در شکل 31-4 به عنوان نمونه روش نصب اجزا مشاهده می‌شود.

به منظور نصب سایر اجزا از جمله سیستم VVT و زنجیر‌سفت‌کن به بخش نیم‌موتور و سرسیلندر مراجعه شود.