درسنامه آموزشی کار و فناوری کلاس ششم

جلسه‌ی اوّل: شناخت مسئله

مسئله

ما در زندگی همواره با مسئله‌های مختلفی روبه‌رو می‌شویم. مانند مطالعه‌ی کتاب، خرید کردن، خوردن غذا، ساخت کاردستی، بازی کردن، رفتن به مهمانی و... که باید آن‌ها را به‌خوبی بشناسیم، سپس با فکر کردن و استفاده از تجربیات دیگران، پاسخ مناسبی به آن‌ها ارائه دهیم.

برای شناخت مسئله، فیلم زیر را مشاهده کنید:

مسئله‌های پیچیده

بعضی از مسئله‌ها ممکن است ساده باشند، مانند رفتن به مدرسه، خوردن صبحانه و شستن فرش. ولی گاهی اوقات مسئله‌ها پیچیده هستند، مانند ساخت دوچرخه که برای حل کردن، باید به مسئله‌های کوچک‌تر و ساده‌تر تقسیم شوند. با این کار، می‌توانیم بهتر به بررسی و حلّ مسئله بپردازیم. برای مثال، می‌توان مسئله‌ی ساخت دوچرخه را به مسئله‌های کوچک زیر تقسیم کرد:

1- طراحی کلی اجزای دوچرخه
2- ترسیم نقشه‌ی اجزای دوچرخه
3- ساخت اجزای دوچرخه (شاسی یا بدنه، چرخ‌ها، میله فرمان، صندلی و دیگر اجزا)
4- رنگ‌آمیزی شاسی (بدنه)
5- نصب و اتصال قطعات به یکدیگر
6- آزمایش عملکرد دوچرخه
7- رفع عیوب احتمالی دوچرخه و بهبود عملکرد آن
باید هر یک از این مسئله‌ها حل شود تا دوچرخه به‌طور کامل ساخته شود و به‌درستی کار کند.

برای آشنایی با مسئله‌های پیچیده، فیلم زیر را مشاهده کنید:

جلسه‌ی دوم: روش حل مسئله (الگوریتم)

بعد از اینکه ساده و پیچیده بودن مسئله را مشخص کردیم و تعداد راه حل‌های آن‌را شناختیم، لازم است با چگونگی حل مسئله و ویژگی‌های مربوط به آن آشنا شویم.
چگونگی حل یک مسئله را می‌توان به‌صورت چندین مرحله نشان داد. برای مثال، مسئله‌ی رفتن به مهمانی شامل مراحل زیر است:
1- شروع
2- دوش گرفتن
3- مسواک زدن
4- پوشیدن لباس
5- برداشتن وسایل مورد نیاز
6- خروج از منزل
7- رفتن به مهمانی
8- پایان

برای آشنایی با روش حل مسئله، فیلم زیر را مشاهده کنید:

جلسه‌ی سوم: نمایش مراحل حلّ مسئله (روندنما)

ما می‌توانیم مراحل چگونگی حلّ یک مسئله را به‌صورت یک دیاگرام نمایش دهیم.
برای این کار از شکل‌های زیر استفاده می‌کنیم:
- مرحله‌ی شروع و پایان با شکل  نمایش داده می‌شود.
- مرحله‌ی دریافت کردن (گرفتن) ورودی‌های اوّلیه و مرحله‌ی خروجی (نتیجه)، با شکل  نمایش داده می‌شود.
- مراحل چگونگی حلّ مسئله با شکل  نمایش داده می‌شود.

دیاگرام مراحل چگونگی حلّ مسئله‌ی رفتن به مهمانی که در جلسه‌ی دوم با آن آشنا شدید، به‌صورت شکل زیر نمایش داده می‌شود:

فیلم زیر را مشاهده کنید و سپس فعّالیت‌های کلاسی را انجام دهید: