درسنامه آموزشی دانش فنی پایه معماری داخلی کلاس دهم معماری داخلی

مواد و عناصر

مواد و مصالح مبنای کارهای اجرایی طراحی داخلی است و بر کلیه تصمیم‌گیری‌های اخذ شده در فرایند طراحی داخلی تأثیرگذار است. مجری طراحی داخلی باید در هر پروژه‌ای متناسب با شرایط و ویژگی‌های آن به انتخاب درست و هوشمندانه مصالح بپردازد. برای اخذ تصمیم درست باید ویژگی‌های ذاتی مصالح، شامل عملکرد، زیبایی‌شناسی و پایداری آنها را بررسی نماید.

دامنه حدود مصالح مورد استفاده در کارهای اجرایی معماری داخلی بسیار گسترده می‌باشد. در اینجا تنها بخشی از آنها را مورد بررسی اجمالی قرار می‌دهیم تا با عملکرد هریک از آنها در روی سطوح مختلف فضاهای داخلی و شرایط محیطی اجرا آشنا شوید. توانایی یک مجری معماری داخلی در انتخاب بهترین مصالح برای یک فضای داخلی، باید در فرایندی مستمر باشد. همچنین برای به‌روز بودن با تحقیق و بررسی در خصوص محصولات و مصالح ساختمانی مورد استفاده در سطوح مختلف فضای داخل و گردآوری آن به صورت آلبوم بسیار حائز اهمیت است.

با توجه به تأثیر مواد و مصالح و فراورده‌های ساختمانی در کیفیت اجرای ساختمان و پیشرفت‌هایی که در تولید این فراورده‌ها روی داده است انتخاب مناسب مصالح ساختمانی و محل استفادۀ آنها اهمیت زیادی دارد.

عناصر سازندۀ فضای معماری

ستون و دیوارها

عناصر فضای داخلی هستند که محدوده یک فضا را مشخص می‌کنند و به واسطه آنها فضا شکل می‌گیرد. این عناصر به دلیل قرارگیری در مقابل دید ما بر احساس و ادراک ما از فضا تأثیر زیادی دارند. پوشش نهایی این سطوح از اهمیت به‌سزایی برخوردار است و دارای دامنه متفاوتی از مصالح می‌باشد. انتخاب درست پوشش دیوارها نیازمند لحاظ کردن موارد زیبایی‌شناسی، عملکردی، ایمنی و اقتصاد در تصمیم‌گیری است. مصالح مورد استفاده در دیوارها دو نوع سنتی و مدرن است. دیوارها محل مناسبی برای اجرا و نصب عایق‌های صوتی، رطوبتی و حرارتی ساختمان هستند.

سقف‌ها

سقف علاوه بر مصون نگه‌داشتن فضاهای داخلی از برف و باران و تابش خورشید بر فرم بیرونی ساختمان و کیفیت فضاهای داخلی نیز تأثیرگذار است. ارتفاع سقف و عناصر سازه‌ای و تزیینات آن از مواد اثرگذار بر درک ما از فضاهای داخلی هستند. سقف‌ها اگر چه دور از دسترس هستند و مانند دیوارها و کف‌ها از آنها استفاده زیادی نمی‌شود اما نقش دیداری مهمی در معماری داخلی ایفا می‌کنند. نورپردازی فضای داخلی به واسطۀ نصب تجهیزات روشنایی بر روی سقف امکان‌پذیر می‌گردد.

شکل 2

سقف‌کاذب: سقفی است که تمام یا بخشی از سقف اصلی را به منظور کاهش مقیاس فضا، تفکیک عرصه‌ای یا مخفی نگه‌داشتن سیستم‌های تأسیساتی پوشش می‌دهد.

در معماری گذشته ایران متناسب‌سازی فضاهای بلند معماری با اجرای خوانچه‌پوش، قطاربندی یا کاربندی انجام می‌گرفت.

کف‌ها

کف‌ها، سطوح افقی هستند که حد تحتانی فضا را مشخص کرده و محیط را برای حرکت و فعالیت انسانی و قرار دادن مبلمان و لوازم زندگی در فضاهای باز و بسته فراهم می‌آورند، کف‌ها معمولاً به صورت صاف، شیب‌دار یا پلکانی اجرا می‌شوند. یک مجری معماری داخلی باید با انواع مختلف کف‌پوش‌ها و الگوی کف‌سازی آنها آشنایی داشته باشد تا بتواند خصوصیات و جزئیات مناسب کف‌سازی را تعیین کند. توجه به عوامل زیبایی، رنگ، دوام، فرسودگی، کثیف‌شدن، هزینه نگه‌داری و تعمیر، قابلیت انعطاف، امکان اشتعال، هزینه نصب و تعویض، موقع انتخاب کف‌پوش اهمیت فراوانی دارد.

شکل 5

پنجره

گشودگی است که سطح دیوار را قطع کرده و باعث ارتباط دیداری با مناظر بیرون شده و نور، هوا و منظره را برای فضای داخلی تأمین می‌نماید. در هر منطقه‌ای از کشور جهت استقرار پنجره، ابعاد و تناسبات و ارتفاع دست‌انداز آنها با یکدیگر متفاوت است.

مصالح رایج برای ساخت قاب پنجره عبارت‌اند از فلزات، چوب و پلاستیک.

شکل 6

عوامل مؤثر بر ساختار و کیفیت‌های پنجره‌ها:
- شکل
- اندازه
- موقعیت

درها

به جزئی از ساختمان گفته می‌شود که با باز و بسته شدن، فضاهای مختلف خارجی و داخلی را به یکدیگر مرتبط و یا مجزا می‌کند و امکان دسترسی و در بعضی موارد عبور نور و تبادل هوا را ممکن یا ناممکن می‌نماید.

در را می‌توان دیوار موقتی خواند که در درگاهی قرار می‌گیرد و آن را می‌توان برای ایجاد دسترسی، باز کرد و برای حفظ حریم خصوصی و ایمنی بسته نگاه داشت.

رایج‌ترین مصالح مورد استفاده در درها عبارت‌اند از: چوب، فولاد، آلومینیوم، شیشه و پلاستیک.

شکل 7

مشخصات و ویژگی‌های مواد و مصالح

هدف آشنایی با مشخصات فنی مواد، مصالح و فراورده‌های ساختمانی حفظ ایمنی، بهداشت، محیط زیست، دوام مناسب و صرفه اقتصادی در ساختمان است. این مصالح و فراورده‌های ساختمانی باید جوابگوی نیازهای طراحی نیز باشد. مجری معماری داخلی باید با توجه به مشخصات ساختمان و تأسیسات، مواد و مصالح فراورده‌های ساختمانی مناسب را انتخاب و حداقل مشخصات آنها را مطابق طرح ارائه کند.

مصالح ساختمانی

شناخت عمیق از مصالح، منجر به توانا شدن طراحان و مجریان ساختمان در انتخاب صحیح مصالح می‌شود. یکی از عوامل تعیین‌کننده در انتخاب مواد و مصالح، اقلیم منطقه است. استفاده از مصالح بوم‌آورد و سازگار با شرایط اقلیمی علاوه بر کاهش مصرف انرژی در ساختمان باعث شکل‌گیری ساختمان‌هایی با هویت خاص هر منطقه می‌شود.

تمام مواد و مصالح ساختمانی به طور مستقیم از بخش‌های مختلف پوسته زمین به دست می‌آیند. پوسته زمین از سنگ‌ها و خاک‌هایی تشکیل شده است که در گذشته مواد مذاب بوده‌اند؛ پس همان عناصری که در مواد مذاب موجود بوده‌اند در پوستۀ زمین نیز یافت می‌شوند. به طور کلی 75% از پوسته زمین را ترکیباتی چون: کربنات‌ها، سولفات‌ها، نیترات‌ها و فسفات‌ها تشکیل می‌دهند و 25% آن از سیلیکات‌ها تشکیل می‌شود. مصالح ساختمانی گاهی به همان صورت که در طبیعت یافت می‌شوند، تنها با اندکی تغییر شکل استفاده می‌شوند. و گاهی هم از ترکیب آنها با یکدیگر مصالح جدیدی تولید می‌شود.

چند سالی است که مواد و مصالح از ترکیبات شیمیایی و با روش صنعتی تولید می‌شوند. برای شناخت ویژگی‌های مصالح لازم است از خواص فیزیکی، مکانیکی و شیمیایی مصالح آگاهی داشته باشیم.

خواص و ویژگی‌های مواد

خواص فیزیکی

خواص فیزیکی شامل ویژگی‌هایی چون جرم، وزن، حجم، رنگ، بافت، فشردگی و تخلخل مواد، سختی اجسام و... است. با انجام آزمایش‌های فیزیکی بر روی مواد و مصالح ساختمانی می‌توان خواص فیزیکی آنها را شناخت. خصوصیات فیزیکی مصالح بر استحکام، پایداری، تنظیم شرایط محیطی و استفادۀ بهینه از انرژی‌های طبیعی و مصنوعی مؤثر است.

خواص فیزیکی: جرم، وزن، حجم، رنگ، بافت، شکل، فشردگی، تخلخل، سختی اجسام، است. برای بررسی خواص فیزیکی مواد میزان نفوذ آب، اثر حرارت، مقاومت در برابر آتش و جذب و انعکاس نور در آنها بررسی می‌شود.
میزان نفوذ آب: قابلیت نفوذ آب در جسم، قابلیت جذب آب، میزان رطوبت، ضریب نرمی، مقاومت در برابر یخبندان
اثر حرارت: ظرفیت حرارتی ، ضریب انبساط و انقباض
مقاومت در برابر آتش: اجسام نسوز ، اجسام دیر سوز ، اجسام سوزا
قابلیت جذب و انعکاس نور: اثر الکتریسیته، قابلیت میزان جذب و انعکاس صدا

خواص مکانیکی

پایداری مواد و مصالح در برابر نیروها متفاوت است. به مرز این پایداری قبل از گسسته‌شدن، تاب یا مقاومت آنها گفته می‌شود. با توجه به میزان مقاومتی که این مواد در مقابل نیروها از خود نشان می‌دهند، به سه دسته صلب، ارتجاعی و پلاستیک تقسیم می‌شوند.

اجسام صلب: در برابر میزان خاصی از نیرو هیچ گونه تغییر شکلی نمی‌پذیرند. (مانند چدن، سنگ، آجر و شیشه).
اجسام ارتجاعی: گروهی از مواد مانند فولاد هستند که در برابر نیرو تغییر شکل می‌دهند اما پس از برداشتن نیرو به حالت اول خود برمی‌گردند.
اجسام پلاستیک: به مصالحی گفته می‌شود که در برابر نیرو تغییر شکل می‌دهند اما پس از برداشتن نیرو به حالت اولیۀ خود برنمی‌گردند.

خواص شیمیایی

چگونگی پایداری مصالح ساختمانی در برابر عوامل شیمیایی، تعیین کنندۀ خواص شیمیایی و کاربرد آنها است. به عنوان مثال اسیدها و بازها در ترکیب با آب و گازهای موجود در هوا می‌توانند بر مواد تشکیل‌دهندۀ مصالح اثر کرده و به آنها آسیب برسانند، نمک‌های موجود در مصالح یا در کنار آنها نیز باعث ترکیدن مصالح ساختمانی می‌شوند.

خاک

مصالح سنگی که قطر آنها کمتر از 0/002 میلی‌متر باشد، خاک نامیده می‌شود. خاک؛ محصول نهایی هوازدگی و نتیجه تخریب فیزیکی و شیمیایی سنگ‌ها، همراه با تجمع باقی‌مانده‌های در حال فساد جانداران توسط طبیعت است.

انواع خاک

خاک‌رس: از فرسوده شدن سنگ‌های آذرین و دگرگونی حاصل می‌شود. به همین دلیل غیر از رس، ماسه و لای هم در خاک وجود دارد. خاک‌رس از ارزان‌ترین و فراوان‌ترین مواد چسباننده برای مصارف ساختمانی بوده است. در زمان گذشته به صورت گسترده برای پوشش داخلی ساختمان‌ها از ترکیب کاه‌وگل ساخته شده از خاک‌رس استفاده می‌شده است. امروزه نیز در بسیاری از مناطق با معماری بومی هنوز از این پوشش استفاده می‌شود. از مهم‌ترین خواص خاک‌رس می‌توان به خاصیت چسبندگی، شکل‌پذیری و عایق‌بندی رطوبتی آن اشاره کرد.

خاصیت چسبندگی: ریزی دانه‌ها و پولکی‌شکل بودن آنها باعث می‌شود با ترکیب آب با خاک‌رس، خاک‌رس چسبنده شود. البته با سیراب شدن کامل خاک‌رس خاصیت چسبندگی آن از بین می‌رود.
خاصیت شکل‌پذیری: وجود آب در میان دانه‌های خاک‌رس باعث لغزنده‌شدن آنها روی هم شده و خاصیت خمیری و شکل‌پذیری زیادی در خاک‌رس ایجاد می‌کند که پس از خشک و پخته شدن به همان شکل باقی می‌ماند.
خاصیت عایق رطوبتی: خاک‌رس پس از مکیدن آب و اشباع‌شدن، کاملاً منبسط می‌شود و منافذ آن پر می‌شود. در این حالت خاک‌رس به طور کامل غیر قابل نفوذ می‌شود و از نفوذ آب به سطوح پایین‌تر جلوگیری می‌کند به همین دلیل قبل از رواج قیر به عنوان عایق رطوبتی از اندود خاک‌رس و کاه برای عایق‌بندی بام‌ها استفاده می‌شد. از خاک‌رس برای تهیه ملات گل، ملات کاه‌گل و ملات فل گل خشت و آجر و... استفاده می‌شود.

خاک‌چینی: خاک‌رس خالص سفید رنگ است و در صنعت سفال‌سازی به نام خاک‌چینی معروف است.

خاک مخلوط (دج): خاکی که دارای انواع دانه‌های ریز و درشت و درصدی نیز خاک‌رس باشد مخلوط یا دج نامیده می‌شود. در زمان دفاع مقدس یکی از اقدامات مهم در جبهه ساخت جاده بود که با توجه به جنس خاک در شرایط اقلیمی منطقه این کار صورت می‌گرفت جهادگران برای جاده‌ای که پس از ساخت سیدالشهدا نام گرفت از خاصیت خاک ساحل حور در قسمت ایران که رُس بود استفاده کردند. نی‌زارهای کنار جاده کمک زیادی به جلوگیری از نفوذ آب به جاده می‌کردند، با ریختن خاک در کناره‌ها مانع نفوذ آب به جاده شده و هم‌چنین باعث رشد ریشه‌های نی شدند.

سنگ

سنگ‌های ساختمانی از نظر منشأ شکل‌گیری به سه دسته آذرین، ته‌نشینی و دگرگون تقسیم می‌شوند. منشأ و نحوه تشکیل سنگ‌ها بر کیفیت و ویژگی آنها بسیار تأثیرگذار است. سنگ‌های ساختمانی از نظر محل کاربرد به دو دستۀ باربر و تزیینی تقسیم می‌شوند.

شکل 12

سنگ‌های باربر: این سنگ‌ها برای کارهای بنایی کاربرد دارند و باید دارای ویژگی‌های زیر باشند:
- تاب فشاری حداقل 10 کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع
- در صورت استفاده در مناطق سردسیر در برابر یخبندان پایدار باشد.
- مقاوم در برابر اسیدها، قلیاها و هوازدگی.
- حداقل ضریب نرم‌شدن سنگ در آب در خصوص سنگ‌های باربر و نما حداقل 70% است.

سنگ‌هایی که در کف‌ها و پله‌ها به کار می‌روند باید در برابر سایش و ضربه متناسب با میزان رفت‌وآمد و کاربری فضا انتخاب شوند. در مورد سنگ‌های نما ضریب انبساط حرارتی سنگ و ملات آن باید حدوداً یکسان باشند تا از خرد شدن سنگ و جدا شدن آن از ملات جلوگیری شود. در جدول زیر سنگ‌های مناسب برای مصرف در فضاهای داخلی و پله آمده است.

پوشش سطوح داخلی دیوارها	سنگ‌های آهکی مرمرین، شبه‌مرمر، سنگ‌های گچی، توف‌ها، کنگلومراهای کربناتی و سنگ‌های مشابه
پله‌ها، کف‌ها و دست‌اندازهای داخلی	مرمر، گرانیت و لابرادوریت

نصب سنگ به دو روش تر (با استفاده از ملات) و خشک (اتصالات و بندوبست‌های فلزی) صورت می‌گیرد. در تصاویر زیر نمونه‌هایی از روش‌های نصب سنگ آورده شده است.

شکل 13

حمل و نگه‌داری قطعات سنگ

سنگ‌هایی که در فضاهای داخلی استفاده می‌شوند در دستۀ سنگ‌های تزیینی هستند و حفاظت از آنها موقع بارگیری، حمل و انبارکردن ضرورت دارد. قطعات سنگی با توجه به اندازه مورد نیاز در قطعات مختلف برش داده می‌شوند و با توجه به مکان و طرح استفاده دارای اندازه‌های مختلف هستند. مصالح سنگی باید در مکان‌های تمیز و حتی‌المقدور سرپوشیده نگه‌داری شوند و از آلودگی آنها با خاک، مواد مضر، یخ و برف جلوگیری شود و به صورت عمودی و در ردیف‌های منظم کنار هم چیده شوند.

نام‌گذاری سنگ‌ها براساس نوع کار روی آنها

در کارگاه‌های ساختمانی، سنگ را براساس نوع کاری که روی آنها انجام می‌شود به دو دسته خام و کار شده تقسیم می‌کنند.

سنگ‌ خام: سنگی است که پس از استخراج از معدن یا جمع‌آوری از بستر رودخانه با کمترین تغییر در ساختمان‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انواع سنگ‌های خام: 
- سنگ قله یا کوهی: این نوع سنگ مستقیماً از معدن استخراج می‌‌شود. به این قطعات سنگ بزرگ کوب (مکعبی) نیز گفته می‌شود.
- سنگ لاشه: این سنگ‌ها معمولاً حاصل انفجار معادن سنگ هستند یا پس از خرد کردن قطعات بزرگ‌تر به دست می‌آیند و شکل‌های ناصاف و غیرهندسی دارند.
- قلوه سنگ رودخانه‌ای: از بستر رودخانه‌ها جمع‌آوری می‌شود و به دلیل جریان مداوم دارای لبه‌های صاف‌وگرد هستند.

سنگ‌های کارشده: این سنگ‌ها در نتیجه تیشه‌کاری و پرداخت‌هایی که روی سنگ انجام می‌گیرد دارای انواع مختلفی است.

انواع سنگ‌های کار شده:

- سنگ‌قواره (شکل‌گرفته): ‌اگر گوشه‌های تیز سنگ‌لاشه حذف شود به آن سنگ‌قواره می‌گویند. معمولا این نوع سنگ دارای اشکال مشخصی نیست.

- سنگ‌بادبُر (رگه‌ای): سنگی که تقریباً به شکل مکعب درآمده است و سطح نمای آن نیز حدوداً به شکل مربع یا مستطیل است.

- سنگ‌بادبر سرتراش: دارای ابعادی مانند سنگ بادبر هستند، با این تفاوت که حداکثر بار سنگ 1/5 سانتی‌متر و حداقل ارتفاع 18 سانتی‌متر است، سطح فوقانی و تحتانی باید حداقل 12 سانتی‌متر و سطوح جانبی آن حداقل 8 سانتی‌متر با قلم صاف و بدون بار شوند.

- سنگ دست‌تراش (تمام‌تراش): اگر کلیه سطوح قائم و افقی سنگ را با دست تراش دهند به آن سنگ دست‌تراش می‌گویند.

- سنگ‌ بادکوبه‌ای (فتیله‌ای): دارای ابعادی مانند سنگ‌های بادبر است با این تفاوت که حاشیه سنگ‌ها در نما با قلم تراش داده می‌شوند.

- سنگ پلاک: این نوع سنگ از برش سنگ‌های بزرگ به ضخامت‌های 3-2 سانتی‌متر، معمولاً به عرض 40 سانتی‌متر و به طول آزاد (طول قله) تهیه می‌شود. این سنگ‌ها مستطیل‌شکل بوده و دارای لبه‌های قائم است.

- سنگ تیشه‌ای: این سنگ نیز شبیه سنگ‌های بادبر است، اما سطوح این سنگ‌ها باید به وسیله قلم تراشیده، صاف‌وبدون بار شوند. سطح نمای این سنگ‌ها نیز باید تیشه‌داری گردد.

گاهی سنگ دقیقا بر اساس ابعاد و اندازه‌های مشخصی که در نقشه منظور شده به کارخانه سفارش داده می‌شود که به آن سنگ حکمی یا اندازه می‌گویند.

آجر

آجر، سنگ سخت مصنوعی است که از پختن خاک‌رس در ابعاد و اندازه‌های مختلف تهیه می‌شود. آجر اولین عنصر پیش‌ساختۀ دست بشر با تولید انبوه بوده است. خاک آجر معمولاً مخلوطی است از خاک‌رس، ماسه، فلدسپات، سنگ آهک، سولفات‌ها و کانی‌های آهن

شکل 14

خاک مناسب برای آجر نباید درصد زیادی آهک داشته باشد. زیرا باعث کاهش کیفیت آجر پخته‌شده می‌شود.

آجرهای متداول ساختمانی

آجر فشاری: به ابعاد $22 \times 10 \times 5/5$ یا با همین طول و عرض ولی به ضخامت‌های 3 یا 4 سانتی‌متر تهیه می‌شود. در گذشته برای تهیه آجر موقع خشت‌زدن با دست، گوشه‌های قالب را با انگشت فشار می‌دادند، به همین دلیل به آن آجر فشاری گفته می‌شود. از این آجرها برای گری‌چینی (سفت‌کاری) طاق ضربی و ساخت دیوارهای حمال استفاده می‌شود.

شکل 15

آجر نسوز: برای تهیه این آجر از خاک‌های نسوز استفاده می‌شود. این آجر علاوه بر داشتن مشخصات سایر آجرهای معمولی باید گرمای 1580 درجه سیلسیوس را بدون خمیری‌شدن تحمل کند.

آجرهای ماسه‌آهکی: با ترکیب ماسۀ شسته، آهک و آب تهیه شده و پس از قالب‌خوردن به اشکال مختلف تولید و سپس پخته می‌شود. این آجرها معمولاً به رنگ سفید هستند. البته با افزودن مواد رنگی به ترکیبات اولیه می‌توان آجر را با رنگ دلخواه تهیه کرد.

آجر سفالی: این آجرها برای دیوار چینی و پوشش اجزای تیرچه بلوک در سقف‌ها استفاده می‌شود و دارای ابعاد مختلفی است.

آجر رسی توپر یا سوراخ‌دار: دارای ابعاد $22 \times 10 \times 5/5$ است. در دو نوع توپر و سوراخ‌دار تولید می‌شوند. در نماهای داخل، خارج یا تیغه‌چینی‌ها استفاده می‌شوند.

آجر مناسب برای مصارف گوناگون

ردیف	محل مصرف	آجر مناسب
1	زیر لایه نم‌بندی دیوار یا مکان‌های مجاور با آب. الف) محل پرآب با امکان یخ‌زدگی ب) محل کم آب	آجر ماسه‌آهکی ممتاز، آجرماشینی پرمقاومت آجر ماسه‌آهکی پرمقاومت، آجررسی ماشینی پرمقاومت
2	بالای لایه نم‌بندی دیوار، کارهای عمومی، طاق‌زنی و تیغه‌سازی	انواع آجر ماسه‌آهکی و رسی مشروط بر رعایت سایر شرایط و انطباق با مشخصات پروژه
3	نمای ساختمان‌ها	انواع آجر رسی، آجر ماسه آهکی
4	فرش کف و پله‌های داخلی ساختمان‌ها	آجر ماسه‌آهکی پرمقاومت و ممتاز و آجررسی ماشینی و دستی‌نما مشروط بر انطباق با مشخصات پروژه
5	دست‌اندازها، پله‌ها، فرش کف، نقاط واقع در فضای باز، آب‌روها، طوقه چاه‌ها و دودکش‌ها	آجر ماسه‌آهکی از نوع ممتاز و آجررسی ماشینی پرمقاومت

برای نصب آجرهای نازک در دیواره‌های دوجداره در صورت استفاده از اتصالات و بست‌های فلزی باید از نوع زنگ‌نزن آنها استفاده کرد و تمام یا قسمت‌هایی از آن در داخل ملات یا دوغاب قرار بگیرد.

حمل و نگه‎داری: در صورتی که بارگیری، حمل و نگه‌داری آجر با دقت انجام شود، ضایعات آن به حداقل ممکن خواهد رسید. آجرها باید به صورت دسته‌بندی شده و بدون تماس با خاک، مواد مضر، رطوبت، یخ و برف در محلی تمیز و سرپوشیده نگه‌داری شوند.

کاشی و سرامیک

سرامیک: در گذشته آجرهایی که موقع پختن، بیش از اندازه حرارت می‌دیدند، ذوب شده و به آجرجوش به عبارتی به آجرهای ضدآب تبدیل می‌شدند. بدین ترتیب اولین سرامیک‌ها هم‌زمان با آجر به این صورت تهیه شدند. محصولات سرامیکی بسیار زیاد است، یکی از دسته این محصولات سرامیک‌های ساختمانی هستند.

کاشی: یکی از فراورده‌های سرامیکی است که در درجه حرارت معینی (900 تا 2000 درجه سانتی‌گراد) پخته می‌شود. کاشی، ورق‌های خشتی و کم‌ضخامت است که سطح آن لعاب داده می‌شود تا بعد از پخت جلا یابد. کاشی خاصیت جذب بسیار کمی داشته و مقاومت آن در برابر ساییدگی، فشار و ضربه بالاست.

شکل 17

سرامیک و کاشی ماهیت یکسانی دارند، اما سرامیک‌ها به دلیل فشردگی بیشتر ذراتشان سخت‌تر و خش‌ناپذیرتر از کاشی‌ها هستند. مقاومت سرامیک در برابر اسیدها از کاشی بیشتر بوده و مقدار جذب آب در آنها تقریباً صفر است. از سرامیک‌ها برای پوشش کف فضاهای خیس و پوشش دیوارهای داخلی و خارجی استفاده می‌شود. کاشی‌ها غالباً برای پوشش دیوارها کاربرد دارند. کاشی‌های ضد اسید محصولاتی هستند که دارای استحکام بالا و مقاومت در برابر اسیدها می‌باشند و در مکان‌های ویژه کاربرد دارند.

ابعاد سرامیک

سرامیک‌ها در اشکال مربع، مستطیل و چند ضلعی یا اشکال دیگر تولید می‌شوند. ابعاد سرامیک‌های 75، 100، 150، 200، 250 میلی‌متر بوده و اندازۀ سرامیک‌های مستطیل $75 \times 150$ یا $100 \times 200$ یا $125 \times 250$ یا $150 \times 300$ میلی‌متر است. ضخامت سرامیک‌ها بین 12 تا 20 میلی‌متر است.

ابعاد کاشی

ضخامت کاشی‌ها بسته به نوع استفادۀ آنها متفاوت بود و از 4 تا 12 میلی‌متر است. ابعاد کاشی‌ها از 75 میلی‌متر تا 300 میلی‌متر متغیر است. معمولاً در اشکال مربع یا مستطیل تولید می‌شود.

درجه‌بندی کاشی و سرامیک

کاشی‌ها و سرامیک‌ها از نظر مرغوبیت به سه دسته درجه 1، 2 و 3 تقسیم می‌شوند. این دسته‌بندی براساس تعداد نقاطی از سطح کاشی یا سرامیک است که لعاب نگرفته باشد. قطر این نقاط و میزان لب‌پریدگی گوشه‌ها یا کناره‌های آنها نیز در این دسته‌بندی مؤثر است.

آهک

آهک مورد استفاده در کارهای ساختمانی از پختن سنگ آهک به دست می‌آید. آهک در بیشتر موارد به عنوان چسباننده (ملات) استفاده می‌شود. ملات‌های آهکی تقریباً همگی آبی هستند. نوع آهک از نظر هوایی و آبی بودن به درجه پخت سنگ آهک و میزان ناخالصی‌های آن بستگی دارد. آهک خالص دارای رنگ سفید است اما ناخالصی‌ها باعث تغییر رنگ آن می‌شود.

انواع سنگ آهک

ردیف	نام سنگ آهکی	نوع ناخالصی یا نحوه تشکیل
1	آهکی معمولی	از ته‌نشین شدن مواد آهکی محلول در آب دریاها تشکیل شده است.
2	آهکی مرجانی	از باقیمانده پوسته حیوانات دریایی در کف دریاها و اقیانوس‌ها به وجود آمده‌اند.
3	آراگونیت و تراورتن	از ته‌نشین شدن مواد آهکی محلول در آب گرم چشمه‌های اطراف آتش‌فشان‌ها تشکیل شده‌اند.
4	آهکی دولومیتی	از ترکیب طبیعی کربنات‌منیزیم و کربنات‌کلسیم تشکیل می‌شود.
5	مارن یا گل	ترکیبی از خاک‌رس و سنگ آهک است. در تهیه آهک آبی (ساروج) مصرف می‌شود.
6	سنگ آهک قیری	از نفوذ نفت خام در سنگ‌های آهکی و جدا شدن روغن‌های سبک آن حاصل می‌شود. برای روسازی آسفالتی به کار می‌رود.
7	سنگ مرمر	سنگ آهکی دگرگون شده است. در پوشش فضاهای داخلی و نماهای خارجی ساختمان کاربرد دارد.

با پختن سنگ آهک، آهک زنده یا نشکفته به جای می‌ماند که بعد از ترکیب با آب می‌تواند با مصالح دیگر ترکیب شود. وقتی که آهک زنده با آب ترکیب می‌شود حجم آن از 1/25 تا 3 برابر شده، شکفته می‌شود و گرمایی حدود 400 درجه سانتی‌گراد از خود متصاعد می‌کند. وزن مخصوص آهک شکفته نسبت به آهک زنده کاهش می‌یابد.

ملات‌های آهکی	نوع ملات	ترکیبات	ویژگی‌ها و برخی از محل‌های کارکرد
ملات گل آهک	آبی	آهک شکفته شده، خاک، آب	تهیه ملات و اندود
شفته	آبی	آهک شکفته، خاک، آب، قلوه‌های سنگ	پی‌سازی یا زیرسازی راه‌ها (مناسب استفاده برای هوای گرم و مرطوب، آهک‌بری دیوار، سقف، ستون، حمام‌ها)
ملات ماسه آهک	هوایی	آهک شکفته، ماسه کفی، آب	مرغوب‌تر و مقاوم‌تر از ملات گل آهک
ملات باتارد	آبی	آهک شکفته، ماسه کفی، سیمان، آب	پس از 48 ساعت پس از مصرف سفت و سخت می‌شود
ملات ساروج	آبی	گرد آهک شکفته، خاک‌رس، خاکستر، مغزنی، (لویی) یا موی بز، آب	آب انبارها، پی‌ها و بند (سد)های آبی
ملات گچ آهک	آبی	گچ، آهک، آب	اندودهای داخلی و نماسازی در مناطق مرطوب

حمل‌ونقل و نگه‌داری: آهک زنده را باید در ظروف مخصوص یا کیسه‌های آب‌بندی شده نگه‌داری کرد و آن را از آب و دی‌اکسید کربن دور نگه‌داشت. آهک شکفته نیز باید از اثر دی‌اکسید کربن هوا و تابش آفتاب دور باشد تا از خشک شدن آن جلوگیری شود. کارکردن با آهک و جابه‌جا کردن آن نیاز به رعایت نکات ایمنی دارد.

گچ ساختمانی

گچ نوعی چسبانندۀ هوایی است و از پختن سنگ گچ در دمای $180^\circ $ سانتی‌گراد به دست می‌آید. دمای پخت سنگ گچ عاملی مهم در تعیین نوع و کیفیت گچ تولید شده دارد.

گچ ساختمانی = تهیه ملات گچ و خاک، گچ و ماسه، تولید قطعات پیش‌ساخته

گچ‌اندود = سفیدکاری داخل ساختمان، گچ کشته (رویه سفید کاری) با ورز دادنش از اندازه گچ‌اندود

از انواع دیگر گچ‌های مورد استفاده در ساختمان، گچ مخصوص سطوح بتنی و گچ درزگیری است که آن را در ایران به نام گیپتون می‌شناسند.

شکل 21

نوع کوره‌ای که سنگ گچ در آن پخته می‌شود، نیز در کیفیت گچ تولید شده مؤثر است. در کوره‌های سنتی بخش‌هایی از گچ به دست آمده سوخته و یا نیم‌پخته است اما در کوره‌های با فناوری جدید گچ به دست آمده با کیفیت بالا و کاملاً یکدست خواهد بود.

زمان گرفتن گچ کارخانه‌ای معمولاً 9 تا 10 دقیقه است اما با افزودن کانی‌ها، مواد گیاهی و دامی به گرد گچ می‌توان زمان گیرش آن را کم یا زیاد کرد.

شکل 22- قطعات گچی پیش‌ساخته

ویژگی‌های گچ ساختمانی

- عایق گرما بوده و صدا را نیز پخش نمی‌کند.
- در برابر آتش‌سوزی مقاوم است.
- در مجاورت فلزات، سولفات درست می‌کند. فلزات باید پیش از مصرف اندود یا ملات‌های گچی با ضد رنگ پوشش داده شوند.
- به دلیل نبودن حفره روی سطوح اندودهای گچی قارچ نمی‌زند و حشرات در آن لانه نمی‌کنند.
- وزن مخصوص گچ کیسه‌ای $1/2\frac{T}{{{M_3}}}$ است.
- بعد از خشک شدن ترک برنمی‌دارد چون موقع گرفتن حجمش زیاد می‌شود و منافذ سطح را می‌پوشاند.
- ملات گچ یخ نمی‌زند و تا دمای زیر ده درجه سانتی‌گراد می‌توان در کار بنایی از آن استفاده کرد.
- در برابر رطوبت ضعیف بوده، طبله می‌کند.
- رنگ آن سفید بوده و سطوح گچی را می‌توان با رنگ روغنی یا پلاستیکی پوشش داد.
- با افزودن نمک، گرد آهک و سریش می‌توان زمان گیرایی آن را کنترل کرد.

انواع ملات‌های گچ

ردیف	ترکیبات	ترکیبات	مواد مصرف	ویژگی‌ها
1	گچ	گچ، آب	سفیدکاری داخل فضاها، اجرای کاشی معرق، نگهدارنده موقت سنگ پلاک	زودگیرتر از ملات گچ و خاک است
2	گچ و خاک	گچ، خاک، آب	اندود فضاهای داخلی	شکل‌پذیر، دیرگیر و ارزان با کاهش مقدار خاک آن، زودگیرتر می‌شود.
3	گچ مرمری	گچ، خاک، آب	اندودکاری مکان‌های مرطوب و استفاده در نماسازی	پس از گرفتن، سخت‌تر و مقاوم‌تر از گچ ساختمانی است.
4	گچ و ماسه	گچ، ماسه، آب	می‌توان از آن به جای ملات گچ و خاک برای زیرسازی اندودها در نقاطی که ماسۀ ساحلی یا رودخانه‌ای زیاد است استفاده کرد.	دیرگیر است اندازه قطربزرگترین ماسه در آن باید 200mm باشد
5	گچ‌ کشته	گچ، آب	صیقلی‌کردن سطوح اندود شده	زودگیر

حمل‌ونقل و نگه‌داری گچ

گچ میل ترکیبی زیادی با آب دارد به همین دلیل باید آن را از هرگونه رطوبت دور نگه‌داشت و در ظروف یا کیسه‌های آب‌بندی شده نگه‌داشت. مراکز تهیه و بسته‌بندی گچ مشخصات نوع گچ را روی کیسه آن درج می‌کنند.

سیمان

در این قسمت راجع به سیمان‌های آبی طبیعی و مصنوعی که در ساختن ملات‌های سیمانی و بتن مصرف می‌شوند توضیحاتی ارائه خواهد شد. سیمان هیدرولیکی (آبی) مادۀ چسباننده‌ای است که در هوا و در مجاورت آب و جایی که هوا نیست سخت می‌شود و جسمی یکپارچه را تشکیل می‌دهد.

مواد اصلی تشکیل‌دهنده سیمان ساختمانی
- آهک
- سیلیس
- آلومین
- اکسیدآهن

سیمان‌های آبی
- سیمان‌های مصنوعی پرتلند
- سیمان‌‎های آمیخته
- سیمان سفید
- سیمان پرتلند رنگی

انواع سیمان‌های پرتلند مصنوعی:
- پرتلند نوع 1: درتمام کارهای ساختمانی مانند پل، تونل، ساختمان‌های بتنی و... استفاده می‌شود.
- پرتلند نوع 2: مناسب برای مکان‌هایی که در برابر حمله ضعیف سولفات‌هاست. حرارت هیدراسیون آن از نوع 1 کمتر است.
- پرتلند نوع 3 یا زودگیر: مناسب برای مکان‌هایی است که نیاز به سرعت اجرای کار وجود دارد. البته به دلیل گرمای زیاد ایجاد شده به‌کارگیری آن باید در مکان‌های سرد صورت بگیرد.
- پرتلند نوع 4 یا کم‌حرارت: مناسب برای استفاده در بتن‌ریزی‌های حجیم یا مناطق گرم
- پرتلند نوع 5، ضد سولفات یا آهنی: مقاوم در برابر سولفات‌ها (در بنادر، اسکله‌ها، پایۀ پل‌ها مصرف می‌شود.)

انواع سیمان‌های آمیخته: 
- سیمان پرتلند پوزولانی: گرد سیمان پرتلند، یا کلینکر سیمان پوزولان طبیعی، مقدار کمی گچ، آب
- سیمان پرتلند سرباره‌ای: کلینکر سیمان پرتلند، سرباره کوره آهن‌گدازی، کمی سنگ گچ، آب
- سیمان پرتلند آهکی: سنگ آهک ویژه، سنگ گچ،کلینکرسیمان پرتلند
- سیمان بنایی: کلینکر سیمان پرتلند، گرد سنگ آهک مرغوب، کمی سنگ گچ
- سیمان پرتلند مرکب: کلینکر سیمان، حداقل 2 نوع مواد افزودنی

سیمان سفید: ترکیب شیمیایی آن همانند سیمان پرتلند معمولی است اما با انتخاب مواد اولیه مناسب، از ورود مواد رنگی نظیر اکسید آهن و... به فرایند ساخت جلوگیری می‌شود. این نوع سیمان بیشتر در نماسازی، بندکشی و کارهای تزیینی کاربرد دارد.

شکل 24

سیمان پرتلند رنگی: با افزودن مواد رنگی بی‌اثر شیمیایی به سیمان تهیه می‌شود. با استفاده از سیمان پرتلند معمولی می‌توان سیمان‌های قرمز، قهوه‌ای و سیاه ساخت. این نوع سیمان برای کارهای تزیینی و بندکشی مصرف می‌شود.

سیمان طبیعی: این دسته از سیمان‌ها از دو طریق به دست می‌آیند.
1- پختن سنگ‌های سیمانی موجود در طبیعت
2- ترکیب گردۀ باقیماندۀ آتشفشانی با آهک در مجاورت آب.

بتن

بتن، سنگ دج مصنوعی است که از مخلوط کردن دانه‌های سنگی درشت‌دانه و ریزدانه (ماسه)، سیمان و آب تهیه می‌شود. بتن حدود 1/5 تا 2 ساعت پس از ترکیب با آب واکنش‌های گیرایی را آغاز کرده و در هفته اول بتن‌ریزی به 60 % مقاومت نهایی خود رسیده و پس از 28 روز مقاومت آن به 90 % مقاومت نهایی آن می‌رسد. درجه حرارت مناسب بتن‌ریزی 5 تا 38 درجه سانتی‌گراد است در صورتی که دما کمتر از 5 درجه یا بیشتر از 38 درجه باشد باید بتن‌ریزی با اتخاذ تدابیر لازم انجام شود. بتن دارای مزایایی چون شکل‌پذیری، مقاومت فشاری خوب، مقاومت خوب در برابر آتش‌سوزی،دوام زیاد و هزینه نگه‌داری کم است.

انواع بتن:
- بتن پرمقاومت
- بتن سنگ
- بتن پاششی (شاتکریت)
- بتن اصلاح شده با پلیر
- بتن خود متراکم
- بتن الیافی

بلوک‌های سیمانی و بتنی

انواع بلوک‌های سیمانی و بتنی:
بلوک‌های سیمانی ساده: در دو نوع باربر و غیرباربر تولید می‌شوند.
بلوک‌های سیمانی سبک‌دانه: از اختلاط سیمان‌های آبی، آب و دانه‌های سبک معدنی طبیعی یا مصنوعی ساخته می‌شود.
بلوک‌های بتنی هوادار اتوکلاو شده: با ایجاد تخلخل در آنها سبک‌سازی می‌شوند، قابلیت استفاده در دیوارهای غیر باربر داخلی و خارجی را دارند.
بلوک‌های بتنی سبک اسفنجی: بدون فرایند اتوکلاو با کمک مواد شیمیایی سبک‌سازی آنها انجام می‌شود. از نظر مقاومتی در 4 نوع تولید می‌شوند.

موزاییک سیمانی

کف‌پوش متراکم شده‌ای است که از مصالح سنگی، سیمان و آب با شکل و ضخامت یکنواخت ساخته می‌شود و دارای شکل هنری خاصی است. در سطح رویه موزاییک سیمانی ساده، مصالح سنگی تزیینی وجود ندارد. اما در سطح رویۀ موزاییک سنگ‌دار مصالح سنگی سخت صیقل‌پذیر تزیینی به کار رفته است.

انواع موزاییک سیمانی:
- موزاییک سیمانی ساده
- موزاییک سیمانی سنگ‌دار

ملات‌های سیمانی

به نسبت حجمی 1 به 5 یعنی یک واحد حجمی سیمان و پنج واحد حجمی، ماسه و آب، ملات ماسه‌سیمان تهیه می‌شود. در حال حاضر مرغوب‌ترین نوع ملات ساختمانی محسوب می‌شود. این ملات باید به مقدار کم، ساخته و مصرف شود. لازم است که از زمان مخلوط کردن آن با آب تا پایان مصرف حداکثر بیش از 2 ساعت نگذرد.

ورق سیمانی الیاف‌دار (تخته‌های سیمانی)

این ورق‌ها از ترکیب یک چسباننده هیدرولیکی مانند سیمان و الیاف آلی یا سنتزی معدنی ساخته می‌شود. استفاده از الیاف آزبست برای ساخت این ورق‌ها مجاز نیست. براساس روکش‌هایی که روی آنها قرار می‌گیرند قابل استفاده در فضاهای داخلی و خارجی هستند.

چوب

چوب از زمان‌های بسیار دور در ایران و بسیاری از نقاط جهان در ساختمان کاخ‌ها، خانه‌ها، پل‌ها و.... کاربرد بسیار گسترده‌ای داشته است. پوشش سقف کاخ باستانی مادها در هگمتانه و تخت‌جمشید از چوب بوده است.

در ساختمان‌های چهل ستون، عالی‌قاپو و مسجد بناب به مقدار زیادی از چوب استفاده شده است. تا پیش از انقلاب صنعتی تولید و استفاده از چوب به صورت سنتی بوده اما امروزه این بخش نیز از امکانات فناوری برخوردار شده است. امروزه چوب به عنوان قطعات سازه‌ای، عناصر معماری مانند در و پنجره، دیوارپوش، سنگ‌پوش، مبلمان و وسایل تزیینی و ... در ساختمان به‌ کار می‌رود. به طور کلی چوب‌ها به دو دستۀ طبیعی و مصنوعی تقسیم می‌شوند.

چوب‌های طبیعی

این چوب‌ها به طور مستقیم از درختان تهیه می‌شوند.

انواع چوب‌های طبیعی از نظر مقاومت:
1- چوب درختان پهن‌برگ: چوب بیشتر درختان این گروه دارای تراکم زیادی است. برای ساخت مبلمان، در و پنجره‌ها، نازک‌کاری (کف، قرنیز و دیوار و...) از چوب درختان پهن‌برگ استفاده می‌شود.
2- چوب درختان سوزنی‌برگ: شامل درختان سوزنی‌برگ مانند سرو، کاج و سرخدار هستند، نسبت به چوب درختان پهن‌برگ از تراکم پایین‌تری برخوردار هستند.

چوب به دلیل ساختار طبیعی خود در جهات مختلف دارای خواص متفاوتی است. تاب کششی چوب از تاب فشاری آن بیشتر است. چوب به دلیل ماهیت طبیعی خود در فضا حسِ خوبی به ساکنین می‌دهد.

شکل 29

چوب مصنوعی

در انواع تخته لایی، تخته فیبر، روکش و تخته خرده چوب (نئوپان) تولید می‌شود.

شکل 30

اشکال گوناگون چوب از نظر مصرف:
- گرد
- بریده‌شده
- چوب‌های روکش‌دار
- گلولام

فراورده‌های چوبی در معماری داخلی:
- پارکت: از تکه‌های سخت چوب در اندازه‌ها و نقش‌های مختلف تولید می‌شود. معمولاً دارای ضخامت 6 تا 18 طول 75 تا 450 و عرض 20 تا 56 میلی‌متر است.
- درب و پنجره چوبی: درب‌های چوبی به شکل یک لنگه، چند لنگه، قابلمه‌ای، بدون قابلمه و شیشه‌دار تولید می‌شوند.
- مواد و مصالح اتصال‌دهنده: اتصال قطعات چوبی به یکدیگر با استفاده از میخ، پیچ، چسب و انواع برش‌هایی که در چوب ایجاد می‌شود صورت می‌گیرد.
- کف‌پوش‌های چوب‌پنبه‌ای: الف) لینولیوم: مواد اولیه آن روغن بزرک، گردچوب‌پنبه، رزین و گرد چوب است و به صورت‌های ورقه‌ای، توپی، کاشی تولید می‌شود. ب) کاشی چوب‌پنبه‌ای: از مخلوط تراشه‌ها و خرده‌های چوب‌پنبه با رزین و فشردن مخلوط خمیری در قالب ساخته می‌شود.

شکل 31- کاربرد چوب در معماری و معماری داخلی

معایب چوب

گره، ترک، پیچ‌خوردگی، یک طرفه روییدن، پر شاخ‌وبرگ بودن از مهم‌ترین معایب چوب‌ها به شمار می‌آیند.

ویژگی‌ها و حدود قابل قبول

چوب‌های مصرفی باید از نظر بافت و ظاهر یکنواخت، تمیز و عاری از ترک و صمغ، فاقد تابیدگی، پیچیدگی و سایر معایب باشد. رطوبت الوارهای مصرفی باید با شرایط اقلیمی و محل مورد مصرف تناسب داشته باشد.

بعضی گونه‌های درخت و کاربرد آنها (سخت‌چوب‌ها)

نام چوب	وزن	رنگ و بافت	مقاومت	کاربرد
توسکا	سبک	توسکای قرمز از سفید به صورتی کم رنگ مایل به قهوه‌ای تغییر می‌کند.	مقاومت کم و نرمی متوسط	اثاثیه رنگ شده و کابینت سازی
زبان گنجشک	سنگین	رنگ روشن- رگه‌های آشکار	مقاومت بالا	مناسب برای نازک‌کاری، دستۀ کالا و لوازم ورزشی، پانل‌ها و تزیینات داخلی
زیرفون	متوسط	مغز آن قهوه‌ای روشن و چوب آن تقریباً سفید- بافت ساده و نرم	نرم است	ایده آل برای تخته‌های نقاشی و کابینت سازی
راش	متوسط	رنگ چوب مایل به قرمز است	سخت، محکم و بادوام	اثاثیه، کف سازی، نازک‌کاری‌های داخلی
غان (توس)	سنگین	زرد و قرمز بافت مناسب	سختی، استحکام و مقاومت مناسب	کابینت و درسازی
گیلاس	سنگین	قهوه‌ای قرمز- دارای بافت مناسب با نقش‌های زیبا و باشکوه	محکم، چگال و قوی	مبلمان
نارون قرمز	سنگین	زرد عسلی- بافت ملایم	متوسط	نازک‌کاری‌های رنگی طبیعی را به خوبی به خود می‌گیرد.
افرا	سنگین	قرمز و سفید	سخت، چگال و بادوام با مقاومت بسیار بالا	اثاثیه، کف پوش‌ها، پله‌های عبوری و درها و نرده‌ها
بلوط	سنگین	قرمز و سفید	سخت، قوی و محکم	تیرها و ستون‌های ساختمان، پارکت، نرده، پانل، اثاثیه
سپیدار	سنگین	مرکز آن قهوه‌ای مایل به زرد- چوب آن سفید تیره است. بافت نرم	نرم است	پانل‌های چسبنده، تزیینات داخلی، کابینت سازی
گردو	سنگین	مغز آن قهوه‌ای تیره با کنتراست زیاد است و چوب آن روشن‌تر است، گردو با برش مسطح و شیوه‌های دیگر، نقش‌های بسیار زیبایی می‌آفریند.	سخت و بادوام	انواع مختلفی دارد و به خاطر زیبایی بافت و رگه‌های آن برای خلق و اجرای آثار معماری بی‌نظیر است. اثاثیه، پارکت، نرده، در و پنجره و روکش

حمل‌ونقل و نگه‌داری چوب

در صورتی که حمل‌ونقل و نگه‌داری چوب به دقت انجام شود ضایعات به حداقل خواهد رسید. مصالح چوبی باید در محلی تمیز و سرپوشیده، جدا از هم و دور از خاک، مواد مضر، رطوبت، یخ و برف نگه‌داری شوند. انبار مصالح چوبی باید از مواد آتش‌زا دور بوده و برای اعلام اطفای حریق تدابیر لازم در آن اندیشیده شود. در صورتی که چوب‌ها به صورت خام انبار شده باشند باید با تهویۀ مناسب و استفاده از سم‌پاشی ضد حشرات و ضد حیوانات موذی از حمله‌ور شدن موجودات و حشرات به آنها جلوگیری کرد.

عمل‌آوری چوب

چوب‌ها را می‌توان با مواد شیمیایی مانند رنگ، ترکیب لاک و الکل، کیلر و پلی‌استر اشباع کرد یا با سوزاندن سطح آن، و قیراندود کردن، آن را در برابر آفات، حشرات، تغییرات آب و هوایی، اسیدها و قارچ‌ها محافظت کرد.

حفاظت از چوب در برابر آتش

از مهم‌ترین راه‌های حفاظت از چوب در برابر آتش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 
اندود کردن توسط پوشش‌های گچی، استفاده از آب شیشه، استفاده از رنگ‌های ضداشتعال و ضدآتش.

از آنجایی که میزان رطوبت چوب بر حجم و فرم و همچنین مقاومت مکانیکی آن اثر گذاشته و خطر حملۀ آفات و حشرات را افزایش می‌دهد باید علاوه بر توجه به مقدار رطوبت آن، به محل کاربردش نیز توجه کرد.

ردیف	انواع چوب از نظر میزان رطوبت	میزان رطوبت
1	چوب‌تر یا خیس	تا 200% وزن چوب
2	چوب نم‌دار	حدود 30% وزن چوب
3	چوب خشک	18% تا 14%
4	چوب خشک مطلق	%4

از چوب خشک برای برخی کارها در قسمت‌های داخلی یا بیرونی ساختمان استفاده می‌شود. چوب خشک بیشترین میزان مصرف در ساختمان را دارا می‌باشد.

رنگ

پوشش دیوارها و عناصر با رنگ، علاوه بر ایجاد یک فام رنگی، دوام و زیبایی آنها را افزایش می‌دهد. رنگ‌ها از نظر ساختار شیمیایی به چهار دسته کلی تقسیم می‌شوند:
1- رنگ‌های حلالی
2- رنگ‌های بدون حلّال
3- رنگ‌های با پایه آب
4- رنگ‌های پودری

با استفاده از رنگ می‌توان انواع سطوح (گلی، آهکی، گچی، سیمانی و...) را به شرط آماده‌سازی و زیرسازی رنگ‌آمیزی کرد.

شکل 32- نمونه‌هایی از استفاده از رنگ در معماری داخلی

توجه به موارد زیر موقع رنگ‌آمیزی ضروری است:

1- ویژگی رنگ‌ها باید مطابق استاندارد ملی ایران باشد.
2- رنگ‌های تزیینی مورد استفاده در ساختمان باید بر پایه آب باشد.
3- دو لایه از رنگ باید سطح را کاملاً بپوشاند.
4- قبل از رنگ‌آمیزی تمام عیوب سطح برطرف شود.
5- لوازم چوبی معمولاً در کارگاه‌ها پس از نصب پوشش داده می‌شوند، باید لاک‌های چوبی مصرفی در ساختمان بر پایه آب باشند.
6- مشخصات رنگ برای استخرهای شنا و سایر سطوح بتنی باید مطابق استاندارد ملی ایران باشد.
7- رنگ‌های ساختمانی باید قابلیت کاربرد با قلم‌مو، غلتک و پاشش را داشته باشند.
8- قلم‌مو یا غلتک مورد استفاده باید متناسب با سطح رنگ‌آمیزی باشد.
9- هنگام رنگ‌آمیزی دمای محیط حداقل 5 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی نباید بیش از 80% باشد.
10- از رنگ‌آمیزی روی سطوح یخ‌زده، زیر باران و در زیر آفتاب شدید باید خودداری شود.

شکل 33- رنگ در فضاهای داخلی

رنگ‌های ساختمانی رایج

رنگ پلاستیک:
- برای پوشش سقف مناسب است.
- قابل استفاده روی فلزات نیست.
- قابل شستشو نیست.

رنگ‌‍‍‌های روغنی
- مات: به علت مات بودن نور را کامل منعکس نکرده و عیوب گچ‌کاری را تا حدودی نشان نمی‌دهد. مانند رنگ روغنی براق صد درصد قابل شستشو نیست و پوشش کمتری نسبت به آن داشته و بوی آن نیز بیشتر است.
- نیمه‌مات: ویژگی‌های آن حد متوسط دو نوع رنگ براق و مات است.
- براق: مقاومت بالا، ماندگاری، پوشش بالای سطوح از ویژگی‌های این نوع رنگ است. به دلیل براق بودن نور را منعکس کرده، روشنایی فضا را زیاد می‌کند. اما موج و ایرادهای گچ‌کاری را مشخص می‌کند، این نوع رنگ قابل شستشو است.

رنگ مولتی‌کالر
بافت این رنگ مات و کم‌جلا بوده به همین دلیل موج‌های گچ‌کاری را پنهان می‌کند. ذرات معلق هوا و دودها را به خود جذب نمی‌کنند. به راحتی قابل ترمیم است. سریع خشک می‌شود، بدون بو بوده و ضخامت کمی دارد.

رنگ اکرلیک
براق، نیمه‌مات، مات: به دلیل غلظت بالا برای ایجاد بافت مناسب‌اند، به سرعت خشک می‌شوند، روی تمام سطوح قابل هستند. این رنگ‌ها دارای پایه آب هستند به همین دلیل به رنگ‌های روغنی ارجحیت دارند. پوشش خیلی خوبی دارند، فاقد حلال‌های مضر هستند، بدون بو هستند، قابل شستشو هستند، در رنگ‌بندی محدودیت دارند و برای رنگ‌آمیزی درب‌ها و چهارچوب‌ها مناسب نیستند.

انواع رنگ و اثرات روانی آنها

رنگ گرم:
- نظیر زرد، نارنجی و قرمز که به دلیل شباهت با عناصری چون نور آفتاب، آتش، گرما و خون هیجان‌زا هستند.
- رنگ‌های گرم در فضا باعث کوچک به نظر رسیدن فضا می‌شوند.
- استفاده از این نوع رنگ در اتاق‌هایی که در سمت شرق یا شمال ساختمان واقع شده‌اند مناسب است. زیرا رنگ گرم و نور سرد مکمل یکدیگر هستند و موجب می‌شود اتاق گرم‌تر و صمیمی‌تر به نظر آید.

رنگ سرد:
- رنگ‌های این گروه را می‌توان با عناصری مثل آب، سبزه و آسمان که به رنگ‌های آبی، سبز و بنفش هستند مقایسه کرد.
- این رنگ‌ها فضا را بزرگ‌تر از اندازۀ واقعی نشان می‌دهد.
- این رنگ‌آمیزی برای اتاق‌های سمت جنوب و غرب که نور گرم دارند مناسب می‌باشد. زیرا این فضاها در تمام سال از نور زیاد آفتاب برخوردار هستند.
- رنگ‌های سرد و نور گرم مکمل یکدیگر در فضاهای داخلی هستند.

رنگ‌های خنثی:
- رنگ‌های سفید، خاکستری، قهوه‌ای و سیاه در گروه رنگ‌های خنثی قرار می‌گیرند. رنگ‌هایی مانند بژ و خاکستری مایل به بژ که از تر یکب دو رنگ اصلی به دست می‌آیند نیز در این گروه قرار دارند.
- این رنگ‌ها تأثیرات رنگی ندارند، بلکه برای تغییر یا ایجاد تضاد در رنگ‌های دیگر به‌کار می‌روند.

پوشش‌های سلولزی

بیشتر با نام‌ها و عناوین تجاری در جامعه شناخته شده‌اند اما مواد تشکیل‌دهنده آن الیاف سلولزی به همراه چسب‌های پودری است، موقعی که با آب مخلوط می‌شود چسب آن فعال شده و آمادۀ استفاده روی دیوارها می‌شود. مهم‌ترین ویژگی‌های پوشش‌‍‌های سلولزی عبارتند از: عایق‌بودن در برابر حرارت، برودت و صدا، عدم نیاز به زیرسازی و پوشش کامل ترک‌ها، نداشتن بو و موادِ فرّار، قابلیت ترمیم، مقاومت در برابر ضربه و کاهش بازتاب نور، سرعت اجرا، عدم جذب گرد وغبار و قابلیت نظافت با دستمال نمناک و شامپو فرش.

شکل 35

شیشه ساختمانی

پیش از استفادۀ شیشه در ساختمان این ماده برای ساخت زیورآلات به کار می‌رفت. شیشه ماده‌ای است بی‌رنگ، شفاف، نورگذران، سخت و شکننده که علاوه بر کاربرد در ساخت ظروف و زیورآلات در معماری و فضاهای داخلی نیز کاربرد فراوانی دارد. شیشه جسمی سخت است که فقط الماس بر آن خش می‌اندازد و در برابر مواد شیمیایی پایدار است. تنها فلوئوریک اسید (HF) باعث خوردگی آن می‌شود.

شکل 36

مهم‌ترین شیشه‌های مورد استفاده در ساختمان

شیشه جام، شیشه تنیده (سکوریت یا جام نشکن حرارتی) شیشه مشجر، شیشه ریختگی، شیشه جام مات، شیشه رفلکس انعکاسی، شیشه سیلیسی (کوارتزی)، شیشه مسلح، شیشه خم، شیشه‌های لایه‌دار، لمینت، شیشه ضد گلوله، بلوک شیشه‌ای، شیشه شیری، شیشه‌های رنگی.

تولید شیشه

در ابتدا سنگ‌های سیلیسی ریز شده را در کوره حرارت می‌دهند و با افزودن گدازآور و کمی شیشه خرده باعث سرعت بخشیدن به کار می‌شوند. براساس ویژگی‌های مورد نظر شیشه تولیدی کنترل عناصر آن اهمیت زیادی دارد. با توجه به نوع شیشه، شکل‌دهی و نحوۀ تولید آنها با یکدیگر متفاوت است.

انواع شیشه

شیشه جام: با بررسی آثار معماری ایران می‌توان نتیجه گرفت که اولین کاربرد شیشه در ساختمان برای پوشاندن نورگیرهای سقفی بوده و چون آن را به شکل جام وارونه می‌ساختند از اصطلاح شیشه جام استفاده می‌شده که بعدها در نام‌گذاری شیشه‌های تولیدی که مسطح بودند نیز استفاده شد. این شیشه دارای سطحی صاف است و با عبور خمیر شیشه از بین دو غلتک یا با عبور از روی قلع مذاب تولید می‌شود.

شیشه تنیده یا سکوریت ایمنی: اگر شیشه تولید شده را تا 700 درجه سانتی‌گراد سرخ کرده و سپس دو طرف شیشه را با هوا سرد کنند دو روی شیشه منقبض شده و این انقباض باعث افزایش مقاومت شیشه در برابر فشار و ضربه می‌شود.

شیشه ضد گلوله: این شیشه از چهار لایۀ شش میلی‌متری شیشه و 2 لایه تلق ضخیم تشکیل شده است.

شیشه مشجر: برای تهیۀ شیشه مشجر از غلتک‌های برجسته و نقش‌دار در مرحلۀ شکل‌دهی به شیشه استفاده می‌کنند.

بلوک شیشه‌ای: بلوک‌های شیشه‌ای در انواع ساده و طرح‌دار (تزیینی) ساخته می‌شوند. این قطعات ضمن عبور نور، عایق حرارت و صوت نیز هستند. ابعاد آنها معمولاً $20 \times 20cm$ یا $30 \times 30cm$ و با ضخامت 10 سانتی‌متر است. این بلوک‌ها را از طریق دمش، مانند بطری‌سازی به شکل توخالی قالب می‌زنند یا با جوش‌ دادن لبه‌های دو قطعه نیم بلوکِ توگرد و پرس کردن آنها به یکدیگر ساخته می‌شود.

شکل 38 - بلوک‌های شیشه‌ای

کاشی یا آجر شیشه‌ای: نوعی بلوک شیشه‌ای توپر است که به روش پرس کردن خمیر شیشه به شکل ساده یا گلدار به ابعاد $20 \times 20$ یا $12/5 \times 12$ به ضخامت $7/5cm$ ساخته می‌شود.

شیشه‌های مات رنگی: از تنیدن شیشه جام و پختن یک لایه رنگ مات برروی آن با رنگ‌های متنوع تولید می‌شود. این شیشه‌ها برای ساختن دیوارهای جداکننده و در نماسازی ساختمان استفاده می‌شود.

شیشه مسلح: برای جلوگیری از خرد شدن شیشه موقع شکستن، داخل آن شبکه‌ای از سیم‌های فولادی قرار می‌دهند. این شبکه در میان دو لایه خمیر شیشه قرار می‌گیرد.

شیشه رنگی: برای رنگی کردن شیشه می‌توان به مواد اولیه آن مواد شیمیایی اضافه کرد یا اینکه پس از ساخت شیشه آن را در شیشه مذاب رنگی فرو برد.

شکل 40

شیشه لمینت (لایه‌دار): برای تهیه این نوع شیشه، شیشه‌های جام را با استفاده از چسب‌های رزینی با فشار زیاد به هم می‌چسبانند. برای نقش‌دار کردن این شیشه‌ها می‌توان در میان دو قطعۀ شیشۀ جام یک لایه پلاستیکی گل‌دار قرار داد.

شیشه شیری: این شیشه به رنگ شیری تولید می‌شود به همین دلیل به مواد اولیه آن اکسید قلع یا کلسیم‌فسفات اضافه می‌کنند.

شیشه رفلکس: برای بازتاباندن نور توسط سطح شیشه، روی آن را با پوششی از فلز یا اکسید فلزی مانند جیوه که خاصیت انعکاس نور دارد می‌پوشانند.

حمل‌ونقل و نگه‌داری: بارگیری، حمل و باراندازی انواع شیشه باید با دقّت صورت گیرد. جام‌های شیشه باید با پوشال محکم بسته‌بندی شده و در جعبه‌های چوبی مقاوم قرار داده شوند. بین هر دو جام باید کاغذهایی قرار داده شود تا از تماس شیشه‌ها با هم جلوگیری شود. روی جعبه شیشه باید مشخصات شیشه شامل کارخانه سازنده، ضخامت، ابعاد، تعداد و سایر ویژگی‌های آن نوشته شود.

فلزات

خاستگاه اولیه استفاده از فلزات سرزمین‌های خاورمیانه بوده است. انسان ابتدا از فلز برای ساخت وسایل شکار و ابزار دفاعی استفاده کرد. ساخت اشیای تزیینی و مجسمه‌ها نیز از دیگر کاربرد‌های فلز بود که انسان‌ها قبل از استفادۀ آن در ساختمان با آن آشنا شدند.

فلزات به دو گروه فلزات آهنی و غیرآهنی تقسیم می‌شوند.

فلزات آهنی

در این دسته آهن و آلیاژهای آنها قرار دارند.

آهن: آهن خالص به ندرت و فقط در موارد خاص کاربرد دارد و بیشتر به صورت فولاد و چدن (آلیاژهای آهن) مصرف می‌شود. استفاده از آهن در ساختمان‌های اروپا در ابتدا برای ساخت شیروانی متداول شد، زیرا بام‌های چوبی ساختمان‌ها دائماً طعمۀ حریق می‌شدند. پس از آن با روش‌های صنعتی چدن تهیه شد و برای ساخت ستون‌های ساختمانی به کار گرفته شد. کریستال پالاس و برج ایفل از نمونه‌‎های بارز استفادۀ فراوان از این فلز در ساختمان محسوب می‌شود.

فولاد: فولادها آلیاژهای آهن و کربن هستند. مقدار کربن در فولاد کمتر از 2 درصد است. علاوه بر آهن و کربن عناصر آلیاژی دیگری در فولاد وجود دارند که بر خاصیت فولاد اثرگذار است و با کنترل این عناصر می‌توان فولادهایی با ویژگی‌های مختلف تولید کرد. به عنوان مثال برای تولید فولاد ساختمانی زنگ‌نزن حداقل 12% وزنی فولاد به آن کروم اضافه می‌کنند.

گاهی پس از تولید ورق‌های فولادی با ایجاد پوشش دیگری روی آن می‌توان به محصولات دیگری با خاصیت مقاومت در برابر زنگ زدن دست یافت. مثلاً برای تولید حلبی، ورق‌های فولادی نازک را با قلع پوشش می‌دهند یا آهن سفید را با پوشاندن ورق فولادی نازک با روی تولید می‌کنند.

عنصر آلیاژی	تأثیری که بر خاصیت فولاد به جای می‌گذارد.
کربن و سیلیسیم	تردی، تاب کششی
منگنز و سیلیسیم	سختی
گوگرد	روانی و تاب ضربه‌ای
فسفر	شکنندگی
کروم و مس	پیشگیری از زنگ‌زدگی

فلزات غیرآهنی

به جز آهن، چدن و فولاد، همۀ فلزات دیگر در گروه فلزات غیرآهنی قرار دارند. مهم‌ترین فلزات این گروه آلومینیوم، مس، سرب، روی، قلع و تیتانیوم هستند که به صورت مستقیم یا به صورت بخشی از آلیاژ در ساختمان استفاده می‌شوند.

آلومینیوم: این فلز پس از آهن پرمصرف‌ترین فلز دنیا است. مهم‌ترین خواص آلومینیوم عبارتند از:
1- وزن مخصوص کم،
2- مقاومت در برابر اکسید شدن و خوردگی،
3- قابلیت ریخته‌گری.

به منظور اصلاح و بهبود خواص آلومینیوم آن را با فلزات یا مواد دیگر مخلوط کرده و آلیاژ آلومینیومی می‌سازند، که از نظر خواص ریخته‌گری و مقاومت در برابر پدیدۀ جوی بسیار پایدار هستند و زنگ نمی‌زنند. از آلومینیوم برای ساخت در و پنجره در ساختمان‌ها استفاده می‌شود.

سرب: این فلز دارای وزن مخصوص و بالایی است. از آن برای آب‌بندی محل اتّصال لوله‌های چدنی و پوشش دیوارها و کف اتاق‌های رادیولوژی استفاده می‌شود. در استودیوهای صدابرداری از ورق‌های سربی برای پیشگیری از انتقال صدای بیرون به داخل استفاده می‌شود.

روی: برای جلوگیری از زنگ زدن قطعات فولادی از فلز روی استفاده می‌شود. فلز روی در خشکی و در دریا مقاوم است اما در محیط‌‌های آلوده به اسیدهای گوگردی سطح آن خورده می‌شود. روکش‌های گچی نیز در محیط مرطوب باعث خوردگی این فلز می‌شود. از ترکیب دو فلز روی و مس آلیاژ برنز و از ترکیب مس و روی و قلع آلیاژ دیگری به نام برنج ساخته می‌شود.

مس: مس قدیمی‌ترین و هادی‌ترین فلز صنعتی (پس از نقره) است. امروزه در ساخت سیم و کابل کاربرد زیادی دارد. از آلیاژهای مس می‌توان به برنز (مس و قلع)، آلومینیوم برنز (مس، آلومینیوم) اشاره کرد.

قلع: از قلع برای پوشش قطعات فولادی و تهیه آلیاژ استفاده می‌شود. اتصال برخی قطعات فلزی با مفتول قلع و هویه انجام می‌شود.

تیتانیوم: فلزی است، با مقاومت مکانیکی خوب که دربرابر اکسیداسیون و خوردگی نیز بسیار مقاوم است. آب دریا و نمک‌ها اثر سویی بر آن ندارد، اما شکل‌پذیری خوبی ندارد و ورق آن میل به جمع‌شدن دارد.

عایق‌ها

برای فراهم‌کردن آسایش در ساختمان توجه به انتخاب مکان قرارگیری و اجرای سه نوع عایق رطوبتی، حرارتی و صوتی الزامی است.

انواع عایق‌ها

1- عایق‌های رطوبتی: مواد و مصالحی هستند که برای جلوگیری از نفوذ آب و رطوبت در ساختمان استفاده می‌شوند. از خاک‌رس، فلزات و آلیاژهای آنها، شیشه، چوب، ملات‌های ویژه، فرآورده‌های پنبه‌کوهی و سیمان، کاشی‌های سفالی و سیمانی، مواد قیری، مواد پلاستیکی و غیره به عنوان عایق رطوبتی استفاده می‌شود.

2- عایق‌های حرارتی: مواد و مصالحی هستند که برای کاهش انتقال حرارت به کار می‌روند. میزان عایق بودن این مواد یا مصالح بستگی به ترکیب شیمیایی یا ساختار فیزیکی آنها دارد.

مهم‌ترین عایق‌های حرارتی عبارت‌اند از:

پشم معدنی: ظاهری پشم‌گونه دارد و از سنگ، سرباره یا شیشه مذاب ساخته می‌شود. انواع آن عبارتند از: پشم شیشه، پشم سنگ و پشم سرباره.
پلاستیک‌های سلولی: فرآوردهای پلاستیکی هستند که به دلیل وجود حفره‌های کوچک در آنها جرم مخصوص کمی دارند. انواع آن عبارتند از پلی‌استایرن منبسط شده، اسفنج پلی‌استایرن بیرون رانده‌ شده (اکسترود شده)، اسفنج پلی‌یورتان، اسفنج الاستومری خم شده، اسفنج پلی‌اتیلن و پلی وینیل کلراید منبسط.
رس منبسط: مادۀ دانه‌ای که از کانی‌های رسی منبسط بر اثر حرارت ساخته شده است.
پرلیت منبسط: مادۀ دانه‌ای که معمولاً از سنگ طبیعی آتشفشانی منبسط شده بر اثر حرارت ساخته شده است.
ور میکولیت ورقه‌ای: مادۀ عایقی که از انبساط و ورقه‌ای کردن کانی طبیعی میکا در اثر حرارت به دست می‌آید.
عایق سلولزی: عایق الیافی ساخته شده از چوب، کاغذ یا مواد خام کاغذ با چسباننده‌ها و کندسوز کننده‌ها.
الیاف سرامیکی: الیاف غیرآلی غیرفلزی ساخته شده از اکسیدهای فلزی یا رسی.
بتن سلولی: بتن حاوی شمار زیادی سلول‌های کوچک هوا یا گاز.
سنگدانه سرباره اسفنجی: سرباره کوره آهن‌گدازی که برای تولید سنگدانه سبک فرآوری می‌شود.
بتن سرباره اسفنجی: بتن عایق حرارتی با سرباره اسفنجی به عنوان سنگدانه

هنگام عایق‌کاری باید به پدیدۀ میعان و تعرق جداره‌ها توجه کرد. اختلاف دمای میان هوای گرم و مرطوب با هوای سرد باعث ایجاد تعرق و پوسیدگی مواد عایق‌بندی می‌شود. با نصب لایۀ بخاربند میان هوای گرم و سرد می‌توان مانع این پدیده شد.

ضخامت عایق‌کاری: ضخامت عایق‌کاری متناسب با اقلیم و دمای محیط خارج ساختمان و مصرف سالیانۀ انرژی ساختمان و محل قرارگیری عایق (سقف، دیوار، کف) انتخاب می‌شود.

3- عایق‌های صوتی: مواد و مصالحی هستند که برای کنترل انتقال صوت در ساختمان استفاده می‌شوند. با استفاده از مصالح ساختمانی و عایق‌های صوتی مناسب و روش‌های اجرای درست می‌توان به حل مشکل مقابله با صداهای مزاحم در ساختمان کمک کرد. برای انتخاب مصالح به منظور کنترل صدا باید به دو جنبۀ جذب و انتقال صدا در آنها توجه کرد.

انواع مصالح مورد استفاده در ساختمان با هدف عایق‌بندی صوتی:
مصالح جذب‌کنندۀ صدا: این مصالح با جذب صدا باعث کاهش انتقال صوت از فضایی به فضای دیگر و جلوگیری از انعکاس صدا می‌شوند. این مصالح شامل سه دستۀ کلی مصالح متخلخل، پانل‌ها و کاوکی هستند.

مصالح صدا بند: این مصالح دارای وزن مخصوص بالا بوده و به همین دلیل باعث کاهش ارتعاشات می‌شوند. مصالح صدابند به دو دسته تقسیم می‌شوند:
1- مصالح صدابند در مقابل صدای هوابرد: از مصالحی با چگالی سطحی بالا و بدون خلل و فرج ساخته می‌شوند. این نوع مصالح به عنوان عایق در مقابل صداهای هوابرد مناسب هستند.
2- مصالح صدابند در مقابل صدای کوبه‌ای: صدای کوبه‌ای ضربات پا، برای ساکنین طبقات زیرین در ساختمان‌ها آزاردهنده است. انتقال صدای کوبه‌ای در اجسامی که دارای سختی و مقاومت بیشتری هستند، از اهمیت بالاتری برخوردار است. (مانند ساختمان‌های ساخته شده از تیرآهن یا بتن مسلح). مؤثرترین راه حل برای کنترل انتشار صداهای کوبه‌ای پوشانیدن کف با مواد الیافی مانند موکت، اجرای سقف کاذب با استفاده از یک لایۀ جاذب صدا و اجرای کف شناور است.

پلاستیک‌ها

پلاستیک واژه‌ای یونانی و به معنای شکل‌پذیر است. اساس آن بر شیمی کربن استوار است. پلاستیک‌ها از پلیمر کردن ترکیبات کربن به‌دست می‌آیند. همه پلاستیک‌ها پلیمرند و به همین علت نام بسیاری از آنها با پیشوند «پلی» آغاز می‌شود. پلیمرها به دو صورت طبیعی (نشاسته و سلولز) و مصنوعی که از ترکیبات نفت مشتق می‌شوند به دست می‌آیند.

انواع پلاستیک

پلاستیک‌ها از نظر رفتار در برابر گرما به دو دسته تقسیم می‌شوند: 
1- ترموپلاستیک‌ها (گرمانرم): این پلاستیک‌ها در اثر گرما نرم و در اثر سرما سفت می‌شوند. این ویژگی سبب شده است تا به دلیل قالب‌گیری آسان بتوان وسایل زیادی را از آنها ساخت. گرما باعث نرمی این پلاستیک‌ها می‌شود، اما هنگاهی که سرد باشند به اندازه کافی محکم و مقاوم هستند.

2- ترموست‌ها (گرما سخت): این پلاستیک‌ها بر خلاف ترموپلاستیک‌ها پس از سفت شدن در اثر حرارت مجدد نرم می‌شوند، به عبارتی در برابر گرما سختی خود را از دست نمی‌دهند. ترموپلاستیک‌ها به دلیل شکنندگی‌شان کمتر برای ساخت اشیاء به کار می‌روند و غالباً برای خودگیری رزین‌های (صمغ) مورد استفاده در چسب‌ها، روغن‌های جلا و رنگ‌ها کاربرد دارند.

الاستومرها نوع دیگری از پلاستیک‌های نرم و کشسان هستند که در صورت کشیدن یا بارگذاری، تغییر شکل می‌دهند و پس از حذف نیرو مجدداً به شکل اولیه بر می‌گردند

خواص پلاستیک‌ها

مهم‌ترین ویژگی‌های پلاستیک‌ها که باعث افزایش استفاده از آنها در ساختمان‌سازی شده است، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- استحکام بالایی دارند.
- سبک وزن هستند.
- عایق الکتریکی مناسبی هستند.
- در برابر نور خورشید پایدار بوده و تغییر رنگ نمی‌دهند.
- عایق گرما و صوت هستند.
- میزان جذب آب و رطوبت آنها کم است.
- در برابر حلّال‌های آلی و مواد شیمیایی پایدارند.
- به دلیل اثر نکردن فلزات در آنها برای قالب‌گیری فلزات از آنها استفاده می‌شود.
- در برابر سرما و گرما و سایش مقاوم هستند.
- در صورتی که به صورت بی‌رنگ تهیه شوند، نور از آنها عبور می‌کند.

مصارف پلاستیک در ساختمان

امروزه مواد پلاستیکی در قسمت‌های مختلف ساختمان مصارف زیادی دارد که مهم‌ترین آنها عبارتند از: کف‌پوش‌ها و پله‌ها، دیوارپوش‌ها و سقف‌پوش‌ها، در و پنجره، ورقه‌های موجدار مسلح، پوشش دیوارهای خارجی و بام با اتصالات مربوط، نورگیر، عایق حرارتی، جاذب‌های صوت، لوله‌های فاضلاب، لوله‌های آب، لوله‌های برق، کلید، پریز، مصالح درزبندی و ....

شکل 53

کف‌پوش‌های پلاستیکی

موزائیک پلاستیکی: این کف‌پوش مانند موزاییک است، با این تفاوت که به جای خمیر سیمان از خمیر رزین اپوکسی برای چسباندن خرده سنگ‌ها استفاده می‌شود.

روکش پلاستیکی: رزین مایع به همراه رنگینه و مادۀ سخت‌کننده مخلوط شده و به ضخامت 6 تا 12 میلی‌متر روی سطح بتنی، چوبی یا موزائیک ریخته می‌شود. این مواد ممکن است ماله‌کشی شده و صاف شوند یا به صورت چین‌دار رها شوند.

کاشی وینیلی: این پوشش به شکل مربع یا مستطیل تولید می‌شود و از یک لایه وینیل که به آستری قابل انعطاف چسبیده ، تشکیل شده است. مقاومت این کاشی‌ها در برابر چربی‌ها، روغن‌ها، بسیاری از اسیدها و بازها و مشتقات نفتی بسیار بالاست. در صورتی که در حین ساخت مواد فلزی به این کاشی‌ها افزوده شود می‌توان کاشی هادی الکتریسیته که ضدجرقه است تولید کرد.

کف‌پوش وینیلی فوم‌دار: این نوع کف‌پوش لاستیکی به صورت رول تولید می‌شود، نرم و قابل انعطاف هستند. 

کف‌پوش‌های لاستیکی: این کف‌پوش‌ها به صورت کاشی‌هایی مربع یا مستطیل شکل بوده، معمولاً از لاستیک مصنوعی که خطر اکسیده‌شدن آن کمتر از لاستیک طبیعی است ساخته می‌شود.

شکل 55

نکات مهم ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست‌محیطی پلاستیک‌ها
- هنگام کار با پلیمرهای مایع به دستورالعمل نحوه کار به آنها دقت کنید و در صورت ضرورت استفاده از دستکش و ماسک‌های تنفسی به توصیه‌ها عمل نمایید.
- از آنجایی که برخی از پلیمرها بر اثر حرارت بالا یا آتش‌سوزی تجزیه شده و گازهای سمی از خود متصاعد می‌کنند، باید موقع استفاده از آنها به رفتارشان در برابر آتش توجه کرد و استفاده از آنها با رعایت کامل ضوابط ایمنی صورت گیرد. مثلاً در صورتی که در راه‌های خروجی یا فضاهای تجمعی استفاده شوند نیاز به پوشش‌های محافظت کننده دارند.
- در صورتی که مواد پلاستیکی به نور، رطوبت یا حرارت حساس باشد، در هنگام بسته‌بندی و حمل، باید از ورقه‌های پلاستیکی مات یا ظرف‌های مات و یا بسته‌بندی کامل استفاده شود.

حمل‌ونقل و نگه‌داری

- مواد پلاستیکی باید در انبارهای تمیز و سرپوشیده نگه‌داری شوند و از آلودگی آنها با خاک، مواد مضر، آب، یخ و برف جلوگیری شود.
- انبارهای بسته باید همواره تهویه شده و از تجمع گازهای قابل اشتعال در آنها جلوگیری شود.
- انبارهای مواد پلاستیکی باید دور از آتش و مواد قابل اشتعال بوده و برای اعلام و اطفای حریق احتمالی تدابیر لازم در آن اندیشیده شود.
- درجه حرارت محیط انبار باید مطابق دستورالعمل کارخانۀ تولید کننده آن باشد.
- موقع کنترل و بازرسی انبار از چراغ شعله‌ای و مشعل استفاده نشود.
- برای جلوگیری از هجوم موجودات زنده به مواد پلاستیکی به صورت مستمر سم‌پاشی انجام شود.
- نحوۀ انبار مواد و مصالح طوری باشد که مانع از وارد شدن نیروی بیش از حد به آنها شود.

دیوارپوش‌های پلاستیکی

کاشی‌های دیواری: این دیوارپوش‌ها ممکن است به صورت کاشی‌های دیواری مربع یا مستطیل شکل تولید شوند.

شکل 56

پنل‌های دیواری پلاستیکی: این قطعات همراه با قطعات اتصال مربوطه در طرح‌ها و رنگ‌های گوناگون ساخته می‌شوند.

ورقه‌های نازک وینیلی: همانند کاغذ دیواری تولید و بر روی دیوارها نصب می‌شوند.

پنل‌ها و تایل‌های آکوستیکی سقف: این قطعات پلاستیکی در سقف کاذب به کار می‌رود.

برخی از پنل‌ها و تایل‌های پلاستیکی با تار شیشه تقویت می‌شوند. از پنل‌هایی با طرح چوب، سنگ و آجر برای مصرف در داخل ساختمان یا نمای خارجی ساختمان استفاده می‌شود.

شکل 58

معرفی مهم‌ترین وسایل، ابزار و تجهیزات رشته

با توجه به مهارت‌های مورد نیاز رشته، وسایل ابزار و تجهیزات مختلفی در رشته معماری داخلی برای مهارت‌های ترسیمی و اجرایی در طول دوره آموزش داده می‌شود. آشنایی با کلیت این وسایل و تجهیزات می‌تواند به شما در استفادۀ مناسب‌تر و انتخاب دقیق‌تر آنها کمک کند. در این قسمت تعدادی از پرکاربردترین ابزار و تجهیزات به صورت اجمالی معرفی شده‌اند.

متر: وسیله‌ای است که به منظور اندازه‌گیری فضا و پیاده کردن ابعاد کار مورد استفاده قرار می‌گیرد. مترها معمولاً در انواع پارچه‌ای و فلزی تولید می‌شوند. امروزه شاهد استفادۀ فراگیرتر از مترهای لیزری در مشاغل حرفه‌ای هستیم که به دلیل راحتی کاربرد و دقت در اندازه‌گیری در حال جایگزینی مترهای سنتی است.

شکل 59

خط‌ کش فلزی: کاربرد خط کش فلزی دامنۀ وسیعی دارد. گاهی در قسمت‌هایی استفاده می‌شود که امکان اندازه‌گیری دقیق آن با مترهای رایج وجود ندارد یا به عنوان ابزاری برای کنترل حرکت تیغه‌های وسایل برش به کار می‌رود. خط‌کش فلزی با اندازه‌های میلی‌متر و سانتی‌متر و به ابعاد مختلف از 10 تا 50 سانتی‌متر در بازار موجود هستند.

زاویه‌سنج: برای اندازه‌گیری کنج‌ها و زوایای غیرقائمه مورد استفاده قرار می‌گیرد، برای این منظور می‌توان از انواع زاویه‌سنج دستی یا دیجیتال استفاده کرد.

شکل 61

ابزار و تجهیزات ترسیم

تخته‌شاسی: تخته‌شاسی به منظور راحتی کارهای ترسیمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. معمولاً در ابعاد A4 و A3 بوده وجنس تختۀ آن از انواع چوبی، پلاستیکی و... می‌باشد که با توجه به نیازها و راحتی کاربرد تهیه و استفاده می‌شود. گیرۀ فلزی تخته‌شاسی برای نگهداری کاغذها روی آن تعبیه شده است.

انواع کاغذ (پوستی یا معمولی سفید): برای ترسیم و یا درج اطلاعات، از کاغذ در انواع معمولی و یا پوستی استفاده می‌شود. ابعاد کاغذ مورد استفاده باید متناسب با ابعاد ترسیم و همچنین میز ترسیم یا تخته‌شاسی باشد.

قلم (انواع مداد ، قلم، ماژیک و سایر وسایل ترسیمی): ابزار ترسیمی مورد استفاده با توجه به نوع کار و کیفیت مورد نظر متفاوت است. مثلا برای ترسیم کروکی، انواع مداد یا برای ارائۀ نهایی کار از ماژیک یا آبرنگ و... استفاده می‌شود. در تصاویر زیر نمونه‌هایی از این وسایل ارائه شده است.

ابزار و تجهیزات عملیات اجرایی

بیل: طول دستۀ آن حدود 100 تا 1400 سانتی‌متر و جام آن در اندازه‌های کوچک، متوسط و بزرگ $25 \times 35$ و $20 \times 30$ و $20 \times 15$ سانتی‌متر ساخته می‌شود. دستۀ بیل باید یک الی دو سانتی‌متر خمیده باشد تا در کار راحت‌تر استفاده شود. بیل‌ها در دو نوع کشاورزی و صنعتی تولید می‌شوند. حتی‌الامکان باید در کارهای ساختمانی از بیل‌های صنعتی استفاده کرد و باید دقت کرد تا نوک بیل به جای سخت فلزی و یا سنگ برخورد نکند تا کج و دندانه‌دار نشود.

استانبولی: از این وسیله برای حمل ملات در کارهای اجرایی و همچنین تهیه و آماده کردن بعضی از ملات‌ها استفاده می‌شود. استانبولی یک ظرف فلزی به شکل مخروط ناقص است که در اندازه‌های مختلف تولید می‌شود. استانبولی با ارتفاع 15 سانتی‌متر، قطر قاعده 25 سانتی‌متر و قطر دهانه 50 سانتی از اندازه‌های پرکاربرد است.

فرغون: وسیله‌ای برای جابه‌جایی مصالح ساختمانی، بتن، ملات و... است که یکی از پرکاربردترین وسایل حمل بار به شمار می‌رود. در کارگاه‌ها با آن می‌توان مقدار قابل توجهی از مصالح را حمل و جابه‌جا نمود. دارای دو دستگیره در انتهای جام و یک چرخ لاستیکی تیوب‌دار در جلو بوده و توسط یک نفر قابل حمل می‌باشد. جام فرغون که مصالح داخل آن قرار می‌گیرد دارای عمق 10 الی 25 سانتی‌متر می‌باشد.

الَکَ: ابزاری مهم در ساخت انواع ملات به شمار می‌رود. برای ساخت ملات مناسب باید سنگ‌دانه‌های مورد استفاده در ساخت ملات از الک عبور داده شود کف الک از توری سیمی ساخته می‌شود و جنس بدنۀ آن چوبی یا فلزی است. الک‌ها را برحسب درشتی و ریزی سوراخ توری با نام‌های مختلفی نام‌گذاری کرده‌اند، مانند الک چشم‌بلبلی، الک دانه‌بادامی و الک چشم‌گاوی. الک‌ها در دو نوع پایی (پایه‌دار) و دستی نیز تقسیم‌بندی می‌شوند.

کمچه: ابزاری است که به منظور پخش کردن و یکنواخت‌سازی سطح ملات و نیز پاشیدن ملات روی سطح کار یا سایر کارهای بنایی به‌ کار می‌رود. کمچه از یک صفحه فولادی به شکل مثلث (سه‌گوش) یا ذوزنقه و یک دسته پلاستیکی یا چوبی تشکیل شده است که به وسیلۀ میله‌ای به صفحه متصل است. دستۀ کمچه در شکل‌های ساده و خمیده برای راحتی کار کردن با آن ساخته می‎شود، تا بتوان با آن روی ملات با انعطاف بیشتری کار کرد. ابعاد صفحۀ فلزی کمچه در قسمت نوک حدود 10 سانتی‌متر و طول آن 20 سانتی‌متر است. نوک صفحه فلزی به شکل‌های تخت، گرد و تیز ساخته می‌شود.

تراز: ابزاری است که برای کنترل تراز بودن سطوح و نیز تنظیمِ تراز سطوح عمودی، افقی و شیب‌دار به کار می‌رود. ترازها در دو نوع دستی و دیجیتال مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شکل 70

ریسمانِ‌کار: جنس آن از نخ‌پنبه و ابریشم و یا پلاستیکی (نایلون) به قطر حدود 0/5 میلی‌متر می‌باشد. در فرش کف به منظور یکسان نمودن (همباد کردن) ردیف‌های سنگ، سرامیکی یا موزایکی به کار می‌رود.

تیشه: تیشۀ بنایی، ابزاری است که برای شکستن آجر یا بریدن موزائیک و تبدیل آن به اجزاء کوچک‌تر مانند سه‌قدی، نیمه، کلوک و همچنین بعضی از کنده‌کاری‌های ساده و ضربه‌زدن به محل مورد نظر به کار می‌رود.

چکش لاستیکی: این چکش برای تنظیم ارتفاع سنگ، سرامیک و موزائیک، در زمان اجرای فرش کف استفاده می‌شود.

شمشه: ابزاری جهت کنترل راستای کار اجرا شده است. با این وسیله می‌توان از جهت افقی و از جهت عمودی راستای کار را کنترل نمود. شمشه‌های مورد استفاده در ساختمان‌سازی دارای طول حداقل 70 سانتی‌متر و حداکثر 3 متر و حداقل ابعاد مقطع $3 \times 3$ سانتی‌متر و حداکثر $5 \times 5$ سانتی‌متر هستند. شمشه‌ها از نظر جنس به سه دسته چوبی، آهنی و آلومینیومی تقسیم‌بندی می‌شوند. به دلیل استحکام بالای آهن در اجرا بیشتر از شمشۀ آهنی استفاده می‌شود.

قلم‌مو: قلم‌مو، ابزاری است که به منظور اجرای رنگ و چسب بر روی سطوح مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. قلم‌موها با توجه به شرایط کار، محل مورد استفاده و موادی که بر روی آن استعمال می‌شود، دارای تنوع زیادی هستند. جنس موی قلم‌موها از موی حیوانات، پلاستیک، اسفنج، پلی‌استر یا نایلون است.

قلم‌موی دیوار: این نوع قلم‌مو دارای عرض 7/5 تا 15 سانتی‌متر است و موهای بسیار کلفتی دارد.
قلم‌موی تخت مخصوص رنگ‌آمیزی قاب پنجره و زهوار: این نوع قلم‌مو مناسب برای رنگ زدن اطراف درگاه‌ها و پنجره‌ها می‌باشد. بلندی موهای آن معمولاً بین 5 تا 10 سانتی‌متر است و عرض آن 2/5 تا 9 سانتی‌متر است.
قلم‌موی زاویه‌دار مخصوص قاب پنجره: نوک این نوع قلم‌مو به تدریج باریک می‌شود تا نقاش بتواند گوشه‌ها را رنگ کند. دستۀ این نوع قلم‌مو باریک و طول آن بین 3/5 تا 7/5 سانتی‌متر و عرض آن بین 2/5 تا 5 سانتی‌متر می‌باشد.
قلم‌موی بیضی: این نوع قلم‌مو نیز مخصوص قاب پنجره و زهوارها می‌باشد. قطر آن معمولا بین 1 تا 5 سانتی‌متر است.

انواع قلم‌مو از نظر جنس مو

قلم‌موی مویی:
از موی برخی از حیوانات ساخته می‌شود. موی آنها دارای نوک‌های چند شاخه می‌باشد (یعنی هر تار آن به دو یا سه شاخه تقسیم می‌شود) که به پخش یکنواخت و صاف رنگ کمک می‌کند و رنگ بیشتری را در خود نگه‌می‌دارد. در قلم‌های نقاشی از موی دم یا یال اسب استفاده می‌شود. موهای قلم در طوقه‌ای نیکلی قرار می‌گیرد و با چسب اپوکسی در جای خود محکم می‌شود. این نوع قلم مناسب برای رنگ‎‌‌های روغنی می‌باشد.
قلم‌موی پلی‌استری یا نایلونی:
جانشین خوبی برای قلم‌موهای مویی می‌باشد. از نایلون و برخی از پلی‌استرها در ساخت موهای قلم استفاده می‌شود. قلم‌موهای نایلونی نباید در حلال‌هایی به کار روند که می‌توانند به آسانی باعث از شکل افتادن و حل شدن موهای قلم است. استفاده از این قلم‌مو مناسب برای رنگ پلاستیک و چسب‌های با پایه آب می‌باشد.

غلتک: امروزه حتی نقاشان حرفه‌ای نیز برای رنگ‌آمیزی سطوح گسترده از غلتک استفاده می‌کنند. تقریباً تمام انواع رنگ‌ها و پرداخت‌ها را می‌توان با غلتک روی همه سطوح به کار برد. غلتک‌ها برای سطوح صاف و بزرگ ایده‌آل هستند و اجرای کار با آنها سریع‌تر و آسان‌تر از قلم‌موها است. روکش‌های غلتک از الیاف طبیعی یا مصنوعی ساخته می‌شوند. روکش‌های الیاف طبیعی (پشم یا موهر) برای رنگ‌های روغنی، آلکیدی، ورنی‌ها و از این قبیل کاربرد دارد. روکش‌های الیاف مصنوعی برای رنگ‌های پلاستیک و آکریلیک محلول در آب مناسب‌ترین نوع می‌باشند. غلتک برای دسترسی آسان به نقاط مرتفع دارای دسته‌ای لوله‌ای شکل است. که به آن پیچ می‌شود.

بهترین پرز غلتک متناسب با بافت سطح

بافت سطح	کاربرد	ضخامت پرز غلتک
صاف	دیوارها، کف‌ها، پرداخت‌های ظریف	0/5-0/6 سانتی‌متر
نسبتاً صاف	سطوح نسبتاً بافت‌دار مانند دیوارهای شنی	1-1/3 سانتی‌متر
زبر	دیوارهای سیمانی نسبتاً صاف، کف‌های سنگی	2-2/5 سانتی‌متر
بسیار زبر	آجر، مصالح سنگی، سیمانی	3 سانتی‌متر

برای رنگ کردن قسمت‌هایی مانند زهوار، قاب پنجره‌ها، نرده‌ها از غلتک‌هایی با ابعاد کوچک استفاده می‌شود. طول غلتک‌های زهوار معمولا حدود 7/5 سانتی‌متر است.

سینی غلتک: سینی غلتک امکان رنگ‌برداری مناسب غلتک‌ها را فراهم می‌کند. اکثر سینی‌های غلتک از پلاستیک ساخته می‌شوند. سطح آنها دارای شیبی ملایم به سمت قسمت رنگ‌برداری است رویۀ این سطح دارای بافتی برجسته است. که باعث خارج شدن رنگ‌های اضافی از سطح غلتک می‌شود.

ماله: ماله ابزاری است دستی که برای کشیدن، پخش کردن یا صاف کردن مصالح خمیری مانند بتن، ملات، گچ، پوشش سلولزی و مانند آنها به کار می‌رود. ماله دارای تیغه‌ای تخت از جنس فلز یا پلاستیک (متناسب با سطح کاری) و دسته‌ای پلاستیکی یا چوبی است.

کاردک: کاردک ابزاری فلزی با دسته چوبی است. این ابزار به منظور برداشتن لایه‌های قدیمی رویه سطوح، باز کردن ترک‌های سطح دیوار و بتونه‌کاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای پاک کردن و تراشیدن رنگ‌های قدیمی روی دیوار (پوسته کرده یا طبله کرده) و باز کردن ترک‌ها از کاردک 7/5 سانتی‌متری می‌توان استفاده نمود.

تیغۀ دو لبه: تیغۀ دو لبه به منظور تراشیدن رنگ پوسته کرده و صاف کردن سطوحی مانند اطراف پنجره‌ها و دیگر نواحی دور از دسترس به کار می‌رود. تیغه دو لبۀ 4 سانتی‌متری نسبت به بقیه اندازه‌ها کاربرد بیشتری دارد.

لیسۀ بنایی: ابزاری است که برای برداشتن لایۀ قدیمی روی سطح کار و تهیۀ بتونه و اجرای آن به کار گرفته می‌شود. جنس آن فلزی بوده و دارای دستۀ چوبی و موازی با سطح تیغه می‌باشد. سری لیسه بنایی باید دارای مقاومت مناسبی در برابر فشار باشد.

کاردک کاغذ دیواری: این نوع کاردک از نوع پلاستیکی و دارای لبه‌ای صاف و هموار است. کاردک کاغذ دیواری به منظور پرداخت سطح کاغذ دیواری و خارج نمودن حباب‌های هوا از زیر کاغذ مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تیغ موکت‌بُری: تیغ موکت‌بُری برای برش موکت در قطعات مورد نظر و نقاط همپوشانی و محل‌های اتصال به لبه‌ها (دیوار، پله، مبلمان و تجهیزات) در فضا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پارچۀ مخصوص نظافت سطوح (تنظیف): این پارچه به منظور پاک کردن سطوحی به کار گرفته می‌شود که رنگ‌ها، چسب‌ها و حلال‌ها می‌تواند به آنها آسیب وارد نمایند (مانند دیوار پوش‌ها، کف‌پوش‌ها، مبلمان و تجهیزات). جنس این پارچه‌ها معمولا از کرباس است.

داربست: در شرایطی که انجام فعالیت‌های ساختمانی در ارتفاع زیاد صورت می‌گیرد، طول محدود نردبان‌ها جواب‌گو نبوده و باید از داربست مناسب استفاده کرد. داربست‌ها می‌توانند کامل جابه‌جا شوند و یا با قلاب‌های دائمی در جای خود محکم شوند. داربست دارای دو جزء اصلی شامل اسکلت جانبی و مهارهای صلیبی می‌باشد. نردبان از دیگر وسایل مورد نیاز کارگاه‌های ساختمانی است که در پودمان بعد توضیح داده خواهد شد.

میز کاغذ دیواری: وسیله‌ای است که به منظور برش رول‌های کاغذ دیواری به قطعات مورد نظر به کار گرفته می‌شود. میز کاغذ و روکش پلاستیک (MDF) دیواری دارای رویه‌ای از چوب ام‌دی‌اف است. پایه‌های این میز آلومینیومی و بسیار سبک است. سطح میز برای راحتی کاربرد و کنترل دقیق اندازه‌ها مدرج می‌باشد. میز کاغذ دیواری تاشو بوده و حمل و جابه‌جایی آن به راحتی امکان‌پذیر است.