درسنامه آموزشی سرویس و نگهداری خودروهای سواری کلاس دهم مکانیک خودرو

واحد یادگیری 9 (شایستگی باز کردن و بستن سیستم مولد قدرت روی خودرو)

آیا تا به حال پی‌برده‌اید؟

- چه نوع تعمیراتی نیاز به باز کردن موتور از روی خودرو دارد؟
- آیا تفاوتی برای بازکردن موتورهای محرک جلو با محرک عقب وجود دارد؟
- چه اقدامات اولیه‌ای پیش از باز کردن موتور نیاز است؟
- باز کردن و بستن درست و دقیق موتور چه تأثیری بر کاهش زمان و هزینه‌های تعمیرات دارد؟

استاندارد عملکرد

پس از پایان این واحد یادگیری هنرجو می‌تواند با استفاده از کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات، موتور خودروهای جلو محرک و عقب محرک را باز کرده و ببندد.

باز کردن و بستن موتور

باز کردن موتور از روی خودرو چه مواقعی نیاز است؟

به مجموعه اقداماتی که برای جداسازی سیستم مولد قدرت و متعلقات جانبی آن از روی خودرو انجام می‌شود، باز کردن موتور گویند.

1- تخلیه مایعات موتور، جعبه دنده و دیفرانسیل در خودروهای محرک جلو

ضرورت تخلیه مایعات موجود در موتور هنگام بازکردن چیست؟

برای حفظ ایمنی و بهداشت محیط کار برپایه کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات، لازم است قبل از بازکردن موتور، مایعات داخل موتور تخلیه شود.

برای نمونه در صورت عدم توجه به این موضوع، خالی شدن روغن جعبه دنده (خودروهای محرک جلو) و مایع سیستم خنک‌کننده، باعث لغزندگی و آلودگی سطح کارگاه می‌شود. همچنین تخلیه نکردن کامل مایع سیستم خنک‌کننده هنگام بازکردن موتور منجر به مخلوط شدن مایع خنک‌کاری با روغن موتور می‌شود.

برای تخلیه مایعات به کار رفته در موتور (روغن موتور و جعبه دنده، مایع خنک‌کننده موتور) به کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات خودرو مراجعه شود. یادآوری می‌شود که مراحل تخلیه مایعات فوق در پودمان‌های قبلی به‌طور کامل گفته شده است.

2- جداسازی تجهیزات جانبی و اتصالات موتور از روی خودرو

قبل از بازکردن موتور از روی خودرو، می‌بایست نسبت به جداسازی موارد زیر اقدام شود.

- اتصالات الکتریکی
- لوله‌های انتقال مایع خنک‌کننده، بنزین، اگزوز
- تجهیزات و متعلقات جانبی متصل به موتور مانند پمپ هیدرولیک فرمان، کمپرسور کولر

به‌طور کلی می‌توان بازکردن موتور را به دو بخش آماده‌سازی خودرو برای بازکردن موتور از روی آن و بازکردن موتور از روی خودرو تقسیم‌بندی کرد.

مراحل آماده‌سازی خودرو برای بازکردن موتور از روی آن شامل فعالیت‌های زیر است.

1- قرار دادن خودرو در جای مناسب، ثابت کردن آن برای جلوگیری از حرکت خودرو و بستن پوشش محافظ روی گلگیرها مانند شکل 3-9

2- جداسازی قطعات الکتریکی شامل باتری و نگهدارنده‌های آن، ECU، اتصالات، دسته سیم و کانکتورهای سیستم سوخت‌رسانی و جرقه مانند شکل 5-9. 

3- جداسازی شیلنگ‌های سیستم‌های خنک‌کاری، سوخت‌رسانی، تسمه تجهیزات جانبی موتور، فرمان هیدرولیک، تهویه مطبوع و خلأ بوستر ترمز و همچنین لوله‌های ورودی هوا به موتور مانند شکل 6-9.

4- جداسازی قطعاتی مانند پمپ فرمان هیدرولیک، کمپرسور کولر، سیم گاز، سیم کلاچ و مجموعه اگزوز. معمولاً این قطعات از روی خودرو جدا نمی‌شوند و فقط برای بازکردن آسان موتور از روی خودرو، از موتور جدا می‌کنند و به گونه‌ای روی بدنه خودرو و یا محفظه موتور بسته می‌شوند تا علاوه‌بر جلوگیری از آسیب دیدن آن‌ها، فرایند بازکردن موتور دچار پیچیدگی نشود.

روش‌های باز کردن موتور در خودروها متفاوت است. بعضی از موتورها همراه با جعبه دنده از روی خودرو باز می‌شوند و بعضی دیگر را پس از جداسازی جعبه دنده از موتور می‌توان باز کرد. همچنین برای باز کردن موتور برخی از خودروها، موتور و جعبه دنده از زیر خودرو باز می‌شود.

دسته موتور

دسته موتورها از مهم‌ترین مستهلک‌کننده‌های نوسانات و ضربه‌های موتور خودرو هستند که بین موتور و بدنه خودرو قرار می‌گیرند و از انتقال مستقیم لرزش‌ها و ضربه‌های موتور به بدنه خودرو جلوگیری می‌کنند. علاوه‌بر اینکه دسته موتور واسطه قرارگرفتن موتور روی بدنه خودرو است، عاملی برای کاهش و از بین بردن لرزش‌ها و ضربه‌های موتور به بدنه خودرو نیز است. این لرزش‌ها و ضربه‌ها عمدتاً ناشی از شرایط جاده، شتاب‌گیری سریع، ترمز ناگهانی، تعویض دنده و نیز لرزش‌ها و ضربه‌ها در زمان روشن بودن موتور است. در هر خودرو از چندین دسته موتور در طرح‌ها و جنس‌های متفاوت استفاده شده است. تعداد دسته موتورهای استفاده شده در هر خودرو به نوع قرارگرفتن موتور در محفظه موتور و طراحی و کاربرد آن خودرو بستگی دارد. در شکل 7-9 چند نمونه از انواع دسته موتور دیده می‌شود.

انواع دسته موتورهای متداول در دو نوع لاستیکی و هیدرولیکی وجود دارد.

وظایف دسته موتور

تخلیه مایع خنک‌کننده موتور، روغن موتور و روغن جعبه دنده و دیفرانسیل

ابزار و تجهیزات: جعبه ابزار مکانیکی-دستگاه تخلیه روغن (ساکشن)

3- باز کردن موتور از خودروی محرک جلو

آیا می‌توان موتورهای محرک جلو و محرک عقب را با یک روش از خودرو باز کرد؟

پس از انجام دادن مراحل جداسازی تجهیزات جانبی، برای بازکردن موتور خودروهای محرک جلو، عموماً اقدامات زیر انجام می‌شود.

1- جداسازی پلوس‌ها از روی چرخ و جعبه دنده (گیربکس) مانند مراحل زیر

1- چرخ باز شود.

2- مهره سر پلوس باز شود.

3- سیبک طبق باز شود.

4- سیبک فرمان باز شود.

5- طبق از سگدست جدا شود.

6- پلوس‌ها جدا شوند.

 

2- بازکردن اتصالات کلاچ و اهرم‌های تعویض دنده مانند مراحل زیر

1- کابل کلاچ باز شود.

2- اتصالات تعویض دنده باز شود.

 

3- استفاده از جک موتور درآر برای خارج کردن موتور مانند مراحل زیر

برای این کار زنجیر جک از قسمت‌های مشخص شده در دفترچه راهنمای سرویس و تعمیرات به موتور بسته شود.

1- موتور با بستن زنجیر جک موتور درآر در جای مناسب، مهار شود.

2- دسته موتور باز شود و موتور خارج شود.

4- جداسازی جعبه دنده و مجموعه کلاچ از موتور پس از بازکردن موتور مانند مراحل زیر

1- اتصالات جعبه دنده به موتور باز شود.

2- مجموعه کلاچ از موتور جدا شود.

باز کردن موتور از خودروی محرک عقب

برای بازکردن موتور خودروهای محرک عقب نیازی به بازکردن جعبه دنده همراه موتور نیست. ازاین رو عموماً ابتدا موتور از جعبه دنده جدا شده و سپس موتور باز می‌شود.

بازکردن موتور از روی خودرو

ابزار و تجهیزات: جعبه ابزار مکانیکی- جرثقیل یا جک موتور درآر- دستگاه تخلیه گاز مبرد کولر- مخزن مایع هیدرولیک فرمان

مشتری‌مداری و رضایت‌مندی مشتری

از مواردی که باعث جلب توجه مشتری می‌شود و نیز نشانه احترام به حقوق مشتری است می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

- هنگام تحویل گرفتن خودرو از مشتری لباس‌ها، دست‌ها و کفش کار تمیز باشد.
- روی صندلی، غربیلک فرمان و کف پوش، هنگام تحویل گرفتن خودرو از مشتری پوشش کشیده شود.

بستن موتور روی خودرو

برای بستن موتور روی خودرو به کتاب راهنمای سرویس و تعمیرات خودرو مراجعه شود.

بستن معمولاً عکس روند بازکردن است.

بستن موتور روی خودرو

ابزار و تجهیزات: جعبه ابزار مکانیکی- جرثقیل یا جک موتور درآر

مشتری‌مداری و رضایت‌مندی مشتری

- پس از راه‌اندازی موتور در صورت نیاز، به مشتری توصیه شود با مراجعه به تعمیرکار سیستم تعلیق یا جلوبندی، تنظیم زوایای چرخ را انجام دهد.

- برای جلب رضایت مشتری و نیز اطمینان از درستی بسته شدن موتور، می‌توان از مشتری خواست پس از طی مسافتی معین، برای انجام دادن آچارکشی اتصالات بازشده در فرایند بستن موتور، به تعمیرگاه مراجعه کند.