خانه
گاما

درسنامه آموزشی دانش فنی پایه مکانیک خودرو کلاس دهم مکانیک خودرو

پودمان ١: معرفی رشته، آیندۀ شغلی و الزامات موفقیت

بازدید19/3 K
تاریخ بروزرسانی1400/06/20

واحد یادگیری 1: معرفی رشته و آینده شغلی

معرفی رشته و آینده شغلی

در سال 1357 حدود 1/2 میلیون نفر در ایران تردد می‌کردند و این عدد در پایان سال 1392 به حدود 26 میلیون (16 میلیون خودرو و 10 میلیون موتور سیکلت) رسیده است. همان‌طور‌که در نمودار 1 ملاحظه می‌کنید روند رشد خودروهای موجود در آن به شدت افزایش یافته است.

نمودار 1- منحنی روند رشد خودروهای موجود

همچنین توسط خودرو سازهای داخلی به‌طور میانگین بیش از 1 میلیون خودرو در سال به ناوگان خودرو کشور اضافه می‌شود و اگر خودرو‌های وارداتی را نیز در نظر بگیریم این آمار به عدد تقریبی 1/1 میلیون خودرو در سال می‌رسد. این آمار به سادگی وسعت فعالیت در حوزهٔ خودرو را نشان می‌دهد.

شکل 1 برخی از مشاغل مرتبط با صنعت خودرو را نشان می‌دهد.

شکل 1- برخی مشاغل مرتبط با صنعت خودرو

همانطور که در شکل 1 ملاحظه شد، علاوه بر مشاغلی که در حوزهٔ خدمات تخصصی صنعت خودرو مطرح هستند، در بخش تولید نیز تقریباً تمامی مشاغل به نوعی با این صنعت در ارتباط اند. در کنار این دو شاخهٔ اصلی بخش دیگری که شاید بتوان مشاغل واسطه‌ای از آنها نام برد نیز وجود دارند که برخی از آنها در شکل 1 مشخص شده‌اند.

کسانی که وارد رشتهٔ مکانیک خودرو می‌شوند معمولاً در یکی از بخش‌های خدمات خودرو فعالیت خواهند کرد.

در ادامه مشاغل مربوط به حوزة خدمات ارائه می‌شود.

رشتهٔ خدمات خودرو:

هدف از این رشته تربیت نیروی انسانی متعهد و کارآمد است به‌طوری که بتواند علاوه بر وظایف شهروندی با استفاده از آموخته‌های خویش در حرفه‌های مربوط به مکانیک خودرو در سطح مقدماتی (تعمیرکار ماهر و کمک تکنسین) و در صورت ادامهٔ تحصیل در مقطع کاردانی در سطح متوسط (تکنسین ماهر) به کار اشتغال ورزد.

تاریخچهٔ صنعت خودرو در دنیا:

برخی از موارد پیشرفت تکنولوژی خودرو درطول زمان در شکل 2 ارائه شده است.

تاریخچه پیشرفت تکنولوژی خودرو
شکل 2- تاریخچه پیشرفت تکنولوژی خودرو

پژوهش (صفحه 9 کتاب درسی)

 

تکنولوژی (X-BY-WIRE) چیست و کاربرد آن در خودرو به چه صورت است.

تاریخچه آموزش مکانیک خودرو در دنیا

از تولد خودرو در نیمهٔ دوم قرن 18 تا ایجاد اولین خط تولید خودرو در اوایل قرن 19، اتومبیل محصول تجملاتی به شمار می‌رفت که تنها در اختیار تعداد محدودی قرار می‌گرفت. در آن زمان تعمیرگاه اتومبیل وجود نداشت معمولاً این افراد شخصی را به عنوان راننده استخدام می‌کردند که وظیفهٔ سرویس و نگهداری خودرو را هم بر عهده داشت. این افراد به صورت تجربی و با گذشت زمان و سعی و خطا در تعمیر آن اتومبیل خاص مهارت پیدا می‌کردند.

پس از ایجاد اولین خط تولید اتومبیل توسط هنری فورد و کاهش شدید قیمت خودرو سطوح متوسط جامعه نیز قادر به خرید خودرو شدند. در اواخر دهۀ دوم قرن 19 کم کم تعمیرگاه‌ها به صورت نمایندگی‌های مجاز با تعمیرگاه‌های آزاد شروع به فعالیت کردند. در همین دوره هنرستان‌های آموزش فنی تعمیرات خودرو نیز به وجود آمدند.

شکل 3- ایجاد مراکز آموزشی و تعمیراتی
شکل 4- نمونه مراکز آموزش فنی خودرو

امروزه مراکز مختلف آموزش خودرو به صورت آکادمیک وجود دارد. این مراکز معمولاً تحت پوشش سیستم‌های آموزش و پرورش، سازمان فنی و حرفه‌ای،آموزش عالی، شرکت‌های خودرو سازی و مؤسسات خصوصی فعالیت می‌کنند.

پژوهش (صفحه 10 کتاب درسی)

 

تاریخچهٔ ایجاد و توسعۀ صنعت خودرو در ایران را بررسی و گردآوری کنید. (ایران خودرو، سایپا، پارس خودرو، زامیاد)

تاریخچهٔ آموزش مکانیک خودرو در ایران

رشتهٔ مکانیک خودرو (اتومکانیک سابق) برای اولین بار در هنرستان فنی تهران در سال 1303 تأسیس شد. پس از آن در چند نقطۀ دیگر شهر تهران و شهرهای بزرگ این رشتهٔ هنرستانی راه‌اندازی گردید. آموزش دانشگاهی در ایران در رشتهٔ مکانیک خودرو برای اولین بار در دانشگاه علم و صنعت پایه گذاری شد. اولین دانشکدهٔ مهندسی خودرو نیز در همین دانشگاه در سال 1379 تأسیس شد.

آیندۀ شغلی در زمینهٔ خدمات خودرو

فارغ التحصیلان این رشته پس از دریافت دیپلم از هنرستان می‌توانند در مشاغلی که نام برخی از آنها در ادامه آمده است به عنوان تعمیرکار ماهر یا کمک تکنسین وارد بازار کار شوند.

سازماندهی مشاغل اصلی

تعمیرگاه‌های خودرو معمولاً به چهار صورت کلی وجود دارند.

- نمایندگی‌های مجاز تعمیرات
- تعمیرگاه‌های بزرگ
- عاملیت مجاز تعمیرات
- تعمیرگاه‌های کوچک شخصی

معمولاً نمایندگی‌های مجاز تعمیرات و تعمیرگاه‌های بزرگ از نظر سازماندهی مشابه هستند. شکل 5 ارتباط مشاغل در این مجموعه‌ها را نشان می‌دهد. شکل 6 نیز ارتباط مشاغل در تعمیرگاه‌های کوچک یا عاملیت مجاز تعمیر را نشان می‌دهد.

ارتباط مشاغل در نمایندگی مجاز یا تعمیرگاه بزرگ
شکل 5- ارتباط مشاغل در نمایندگی مجاز یا تعمیرگاه بزرگ

پژوهش (صفحه 12 کتاب درسی)

 

با مراجعه به یک نمایندگی مجاز تعمیرات خودرو، الگوی سازمانی ارتباط مشاغل در آن نمایندگی را رسم کنید.

ارتباط مشاغل در تعمیرگاه کوچک
شکل 6- ارتباط مشاغل در تعمیرگاه کوچک

مشاغل تخصصی مرتبط با خودرو در نمایندگی‌های مجاز

1- کارشناس پذیرش و تحویل (SERVICE CONSULTANT-SERVICE ADVISOR)

کارشناس پذیرش مسئول تحویل گرفتن خودرو از مشتری و ثبت مشخصات مالک و خودرو است. این افراد معمولاً از بین اشخاصی که مهارت ارتباط اجتماعی بالایی دارند انتخاب می‌شوند، علاوه بر مهارت فنی، دقت در شنیدن و تکمیل جدول اطلاعات اولیه و آشنایی با استانداردها و مراحل کار در تعمیرگاه از مهم‌ترین توانایی‌های مورد نیاز در این شغل است. دانش آموختگان مقطع کاردانی در صورت واجد شرایط بودن و پس از گذراندن دوره‌های تخصصی مورد نیاز توانایی کار در این شغل را دارا هستند.

عمده وظایف کارشناس پذیرش عبارت است از:

- تکمیل فرم مشخصات مالک و خودرو
- ثبت دقیق عیب از نظر مشتری و انجام آزمایش‌های لازم جهت تأیید نظر مشتری
- بررسی تاریخچۀ تعمیرات انجام شده
- بررسی عیب و تشخیص اولیه
- اطلاع رسانی به مشتری از فرایند تعمیر (در زمان پذیرش و حین تعمیرات)
- صدور برگۀ تعمیراتی
- توصیه‌های لازم به مشتری جهت سرویس و نگهداری در هنگام تحویل

شکل 7- کارشناس پذیرش

2- متصدی آماده‌سازی پذیرش و تحویل خودرو (NEW VEHICLE PREPARATION FORDELIVERY)

این شغل یکی از مشاغل موجود در برخی نمایندگی‌های مجاز است. افراد دارندهٔ دیپلم فنی که برای این کار آموزش خاص دیده‌اند، فارغ التحصیلان هنرستان یا سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای هستند، می‌توانند در این قسمت کار کنند.

برخی وظایف این شغل به‌طور کلی در زیر آمده است.

- نصب کاورهای حفاظتی صندلی، فرمان و کف پوش
- نصب تابلوی راهنمای حوزهٔ تعمیرات و برگه تعمیرات مورد نیاز
- بررسی فشار باد تایر
- بررسی مایعات مختلف موتور
- ارجاع به واحد شست و شوی خودرو
- آماده‌سازی تحویل خودرو به مشتری

3- تکنسین تعمیرات (GENERAL SERVICE TECHNICIAN)

این شغل دامنۀ وسیعی دارد و با توجه به تخصصی شدن تعمیرات، به زیر شغل‌های تعمیرات مکانیکی موتور؛ تعمیرات الکتریکی خودرو؛ تعمیرات ترمز، تعلیق و فرمان؛ تعمیرات جعبه دنده؛ بدنه و رنگ (صافکاری و نقاشی) تقسیم‌بندی می‌شود. فارغ التحصیلان هنرستان و دورهٔ کاردانی یا دوره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای در ابتدای فعالیت می‌توانند با توجه به استعداد و علاقه و مهارت اولیه، در واحد مناسب فعالیت کنند.

مهم‌ترین وظایف این شغل عبارت است از:

تعمیر، تعویض و تنظیم قطعات و اجزا و سیستم‌های مختلف

شکل 8- تکنسین تعمیرات

4- سر تکنسین (سرپرست تکنسین‌ها) (TECHNICIAN TEAM LEADER )

هنگامی‌که یک تکنسین مهارت کافی در اکثر فعالیت‌های یک تعمیرگاه پیدا کند، شایستهٔ کار در این شغل است. اطلاعات و توانایی‌های سر تکنسین معمولاً از سایر تکنسین‌های شاغل در تعمیرگاه بالاتر است. معمولاً فرایند تعمیر تکنسین، توسط سرتکنسین بررسی می‌شود و به‌صورت کلی وظایف این شغل عبارت است از:

- مسئولیت هدایت و کنترل فرایند تعمیرات توسط تکنسین‌ها
- انجام فرایند عیب‌یابی
- شناسایی قطعات و اجزای معیوب
- بررسی نیاز مشتری
- اطلاع رسانی در مورد تعمیرات ضروری پیش‌بینی نشده
- تکمیل برگهٔ تعمیرات خودرو

5- مدیر میانی (سوپروایزر) (SHOP FOREMAN)

یکی دیگر از مشاغلی که در برخی نمایندگی‌های بزرگ وجود دارد مدیر میانی (سوپروایزر) است. معمولاً فارغ التحصیلان دورهٔ کاردانی یا کارشناسی پس از کسب تجارب کافی می‌توانند در این شغل فعالیت کنند.

وظایف این شغل عبارت است از:

- راهنمایی تکنسین‌ها در فرایند عیب‌یابی و تعمیرات
- راهنمایی در بررسی عملکرد و سرویس و نگهداری تجهیزات کارگاهی
- کنترل نهایی فرایند تعمیر
- به‌روزرسانی تکنسین‌ها از نظر علمی و عملی و روش‌های جدید تعمیر

شکل 9- مدیرمیانی

کار کلاسی (صفحه 15 کتاب درسی)

 

عملکرد ضعیف سوپروایزر (مدیر میانی) چه تأثیراتی در فرایند تعمیر و رضایت‌مندی مشتریان و کارکنان نمایندگی‌های مجاز خودرو دارد؟

6- سرویس کار خودرو (سرویس سریع خودرو) (QUICK SERVICE TECHNICIAN)

سرویس‌های اولیه در حوزهٔ خودرو زیر مجموعهٔ این شغل هستند. فارغ التحصیلان هنرستان یا سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای می‌توانند در این شغل فعالیت کنند. برخی از وظایف این شغل به‌صورت کلی عبارت است از:

- تعویض مایعات مختلف خودرو
- تعویض فیلتر‌های مختلف خودرو
- تعمیرات لاستیک خودرو
- بررسی تسمه‌های موتور
- تعویض لنت‌های ترمز
- تعویض شمع و وایر شمع
- سرویس‌های اولیه سیستم سوخت رسانی

شکل 10- سرویس کار خودرو
شکل 11- تجهیزات اصلی سرویس سریع خودرو

7- مدیربخش تعمیر (SERVICE MANAGER)

معمولاً سرتکنسین‌ها یا سوپروایزرها در تعمیرگاه یا نمایندگی‌ها (بزرگ) پس از افزایش سابقه، واجد شرایط این پست می‌شوند. مدیر تعمیرات به ندرت فعالیت‌های تعمیرات را شخصاً انجام می‌دهد. وظیفهٔ اصلی مدیر بخش تعمیرات، هدایت فرایند تعمیر است. عمده وظایف مدیر بخش تعمیرات، عبارت است از:

- نوشتن دستور العمل برای تعیین فعالیت تکنسین‌ها
- بررسی عملکرد و کارایی تکنسین‌ها
- ارزیابی و بودجه‌بندی ابزار و تجهیزات
- تعیین برنامۀ ساعت‌های کاری
- بررسی موارد مربوط به گارانتی و خدمات پس از فروش

مشاغل تخصصی مرتبط با خودرو در تعمیرگاه خصوصی

بسیاری از واحدهای خصوصی تعمیرگاهی (در ایران) به صورت صنفی در یک حوزهٔ تعمیرات فعال هستند. این تعمیرگاه‌ها عموماً توسط تعداد محدودی از تکنسین‌ها اداره می‌شود. ارائه خدمات به گروه‌های تخصصی از قبیل زیر تقسیم‌بندی می‌شود:

کار کلاسی (صفحه 16 کتاب درسی)

 

فارغ التحصیلان هنرستان در چه مشاغل تعمیراتی تخصصی غیر از موارد ذکر شده (مرتبط با خودرو) می‌توانند  وارد بازار کار شوند.

مشاغل فرعی مرتبط با خودرو

1- فروشنده لوازم یدکی:

یکی از مهم‌ترین مشاغل وابسته به خودرو، فروشندهٔ لوازم یدکی خودرو است. در دید کلی شاید به نظر برسد این شغل نیاز به تخصصی در حوزهٔ خودرو ندارد، بلکه فقط مهارت‌های فروشندگی را لازم دارد، اما باید گفت با توجه به تنوع قطعات و لوازم یدکی بخش‌های مختلف خودرو، فارغ التحصیلان رشتهٔ مکانیک خودرو می‌توانند در این شغل موفق‌تر باشند. برخی وظایف این شغل عبارت است از:

- مهارت‌های ارتباط با مشتری
- تشخیص نیاز و هدایت صحیح مشتری
- تکمیل فرم‌های مورد نیاز در فرایند فروش
- پاسخ به سؤالات تخصصی مشتری
- شناخت گارانتی و ضمانت نامه‌های قطعات
- شناسایی قطعات اصلی

شکل 13- فروشگاه لوازم یدکی خودرو

2- فروشندۀ ابزار، تجهیزات تخصصی و کارگاهی خودرو

یکی از نیازمندی‌های اصلی انجام تعمیرات خودرو در اختیار داشتن ابزار و تجهیزات مورد نیاز آن کار است. با توجه به تنوع سیستم‌های مختلف در خودرو و تنوع ابزار و تجهیزات مورد نیاز، این حرفه را از شرایط ویژه‌ای برخوردار کرده است. چنانچه متصدیان این مشاغل از دانش مناسب فنی برخوردار باشند، موفقیت بیشتری را در کسب و کار خود خواهند داشت. برخی از نیازمندی‌های متصدیان این شغل عبارت است از:

- شناخت ابزار تخصصی، آموزش و راهنمایی مشتری
- شناخت گارانتی، وارانتی و ضمانت نامه های مربوط
- تشخیص ابزارها و تجهیزات اصلی از غیر آن

3- تعمیرکار تجهیزات کارگاهی، تعمیرگاهی و کارخانه‌ای

همان‌طورکه قبلاً ذکر شد، بعضی مشاغل به‌صورت مستقیم با خودرو در ارتباط نیستند، یکی از مشاغل بسیار مهم در این گروه تعمیرکار تجهیزات کارگاهی است. برخی ابزار و تجهیزات پس از مدتی استفاده، باید به‌روزرسانی، تنظیم و تعمیر شوند؛ که تعمیرکار تجهیزات کارگاهی این وظیفه را عهده‌دار است.

فکر کنید (صفحه 18 کتاب درسی)

 

با توجه به روند پیشرفت صنعت خودرو، آیندۀ مشاغل مرتبط چگونه خواهد بود؟

کار کلاسی (صفحه 18 کتاب درسی)

 

کدام یک از رشته‌های هنرستانی و دانشگاهی می‌توانند در بخش تعمیرکار تجهیزات کارگاهی، تعمیرگاهی و کارخانه‌ای فعالیت کنند؟

واحد یادگیری 2: الزامات تعمیرکار موفق (مکانیک خودرو)

الزامات تعمیرکار موفق

وجود دانش تا زمانی که از آن استفاده نشود، ارزش چندانی ندارد. کسب دانش و ایجاد مهارت به تنهایی کافی نیست؛ بلکه این موضوع زمانی کامل می‌شود که به مرحلهٔ کاربرد در دنیای کار (نه فقط در کارگاه‌های آموزشی) برسد. در آنجاست که در کنار دانش و مهارت فنی کسب شده، نیاز به مهارت‌های دیگری نیز احساس می‌شود تا از ترکیب تمامی این موارد، موفقیت حاصل شود. در این واحد یادگیری الزامات مورد نیاز برای موفق بودن یک تعمیرکار آمده است.

1. دانش و مهارت فنی در انجام سرویس و عیب‌یابی و تعمیرات

دانش افزایی و بالابردن مهارت مهم‌ترین گزینۀ رسیدن به مرحلهٔ تعمیرکار موفق است. به عنوان مثال دانش و اطلاعات در مورد تکنولوژی‌های به‌کار رفته در خودروهای مختلف باعث سهولت در روند عیب‌یابی و تعمیر خواهد شد و همچنین دانش فنی و مهارت لازم در مواردی از قبیل نقشه خوانی، به‌کارگیری ابزارهای مخصوص و ابزار دقیق در فرایند عیب‌یابی و تعمیر نقش بسزایی دارد. افزایش دانش و مهارت معمولا به دو صورت کلی انجام می‌شود.

 1-1- واحد آموزش شرکت‌های تولید‌کنندۀ خودرو (خدمات خودرویی)

بهترین راه افزایش مهارت، شرکت در کلاس‌های تخصصی شرکت‌های تولید‌کنندهٔ خودرو است. نقطۀ ضعف این روش آن است که دوره‌های تخصصی معمولاً برای تعمیرکاران فعال در نمایندگی‌های مجاز قابل دسترسی بوده و تعمیرکاران خصوصی نمی‌توانند در این دوره‌ها شرکت کنند.

شکل 14- نمونه‌ای ازکلاس‌های برگزار شدة شرکت‌های خودرو ساز

1-2- واحد‌های آموزش خصوصی

برخی شرکت‌ها یا آموزشگاه‌های معتبر اقدام به برگزاری دوره‌های تخصصی خودرویی می‌کنند. امکانات و تجهیزات این دوره‌ها اگر چه در حد دوره‌های شرکت‌های تولید‌کنندۀ خودرو نیست، اما با سهولت بیشتری در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد. باید توجه داشت قبل از انتخاب و شرکت در این دوره‌ها از اعتبار شرکت یا واحد آموزش مورد نظر مطمئن شد.

پژوهش (صفحه 20 کتاب درسی)

 

با تحقیق و جستجو در اینترنت قیمت دوره‌های تخصصی آموزشگاه‌های خصوصی را به دست آورده و نظر خود پژوهش را در مورد علل تفاوت قیمت‌های دوره‌ها با یکدیگر بیان کنید.

2. شناخت روش دسته‌بندی مستندات سرویس و تعمیر خودرو

با توجه به پیشرفت تکنولوژی در صنایع خودروسازی و تنوع محصولات مختلف خودرویی، امکان دانستن تمامی نکات و روش‌های سرویس، عیب‌یابی و تعمیر در خودروها غیر ممکن است. در کلاس‌های آموزش تخصصی به تمامی نکات و ریزکاری‌های تخصصی سرویس و تعمیرات خودرو پرداخته نمی‌شود. به همین دلیل در فرایندهای ذکر شده نیاز به استفاده از مستندات مربوط به آن کاملاً احساس می‌شود. این مستندات شامل کتاب‌های راهنمای سرویس و تعمیرات، اطلاعیه‌های فنی و نرم افزارهای تعمیراتی است، حتی گاهی لازم است مطالب را در اینترنت جستجو کرد. گستردگی منابع و مطالب باعث می‌شود که در هنگام جستجو نتوان با سهولت به آن مطالب دسترسی پیدا کرد به همین دلیل با اینکه دانش شناخت و نحوة استفاده از مستندات بسیار ساده است، اما به‌کارگیری آن باعث می‌شود کیفیت تعمیر یا سرویس خودرو افزایش یافته و زمان آن کاهش یابد.

شکل 15- نمونه راهنمای الکترونیکی و کاغذی

3. مستندسازی

یکی از مهم‌ترین موارد ضروری برای یک تعمیرکار موفق، مستند سازی فعالیت‌ها است.

کار کلاسی (صفحه 21 کتاب درسی)

 

چرا یک تعمیرکار باید فعالیت‌های خود را مستند‌سازی کند؟

چه مطالبی نیاز به مستند‌سازی دارد؟

1-3- ثبت اطلاعات خودروی ورودی (فرایند پذیرش خودرو)

یکی از نکات مهم در فرایند تعمیرات، ثبت و نگهداری اطلاعات خودروهای ورودی است. این کار باعث تسهیل در پیگیری فرایند و آسان سازی آن می‌شود همچنین در مراجعات بعدی خودرو می‌تواند مورد استناد قرار گیرد. اطلاعات ضروری برای ثبت می‌تواند مواردی از قبیل دریافت مشخصات ضروری خودرو، مالک خودرو، خدمات مورد درخواست مشتری باشد. جدول 1 نمونۀ چک لیست ثبت اطلاعات خودرو را نشان می‌دهد.

جدول 1- چک لیست ثبت اطلاعات خودرو

پژوهش (صفحه 23 کتاب درسی)

 

با مراجعه به یک تعمیرگاه مجاز و دو تعمیرگاه خصوصی، جدول زیر را کامل کنید.

جدول 2- بررسی ثبت اطلاعات ورودی در تعمیرگاه‌ها و نمایندگی مجاز

ردیف سوال تعمیرگاه مجاز تعمیرگاه خصوصی 1 تعمیرگاه خصوصی 2
1 آیا تعمیرگاه، جدول ثبت اطلاعات خودرو را دارد؟      
2 به نظر تعمیرکار آیا تکمیل جدول ثبت اطلاعات تأثیری در فرایند سرویس و تعمیر دارد؟      
3 در صورت استفاده نکردن از جدول ثبت اطلاعات یا مشابه آن، چگونه اطلاعات درج می‌شود؟      
4 چه مواردی در جداول ذکر نشده است که وجود آن ضروری است.      

2-3-  ثبت فرایند تعمیرات و قطعات تعویض شده

جدول 3- ثبت اطلاعات مشتری و فرایند تعمیر

فکر کنید (صفحه 25 کتاب درسی)

 

به جدول نگاه کنید. در بخش فرایند تعمیر چه قسمت‌هایی را مشاهده می‌کنید؟

ملاحظه می‌گردد در این بخش قطعات تعویضی و اجرت تعویض آن قطعه درج شده است. این بخش به مشتری کمک می‌کند تا به صورت تقریبی از هزینه‌های نهاییِ سرویس و تعمیر اطلاع داشته و با توجه به آن تصمیم بگیرد.

در فرایند خدمات پس از فروش (سرویس، تعمیر و تعویض) دو اصطلاح مهم گارانتی و وارانتی مطرح می‌شود.

پژوهش (صفحه 25 کتاب درسی)

 

جدول زیر را تکمیل کنید.

جدول 4- مفهوم گارانتی و وارانتی

ردیف اصطلاح مفهوم
1 گارانتی مدت زمان یا ............ است که شرکت‌های سازنده برای خودرو و قطعات آن که در این بازه قرار دارند، کلیۀ هزینه های اجرت تعمیرات و تعویض قطعات ذکر شده را بر عهده می‌گیرند.
2 وارانتی  

شاید به نظر برسد بحث گارانتی و وارانتی فقط مخصوص نمایندگی‌های مجاز شرکت‌های تولید‌کنندهٔ خودرو است. اما باید در نظر گرفت امروزه این کار به صورت ضمنی در تعمیرگاه‌های خصوصی نیز انجام می‌شود؛ به عنوان مثال تعمیرکار پس از تعمیر خودرو، مدت زمانی را برای مشتری تعیین می‌کند که اگر طی آن مدت همان عیب مجدداً بروز کرد بدون دریافت هزینه، تعمیر مجدد انجام شود. انجام این تعهد نشان‌دهندهٔ اطمینان تعمیرکار نسبت به فرایند سرویس و تعمیر انجام شده است.

3-3- اطلاع رسانی به مشتری در حین فرایند تعمیر و ثبت آن

در هنگام بررسی مقدماتی، امکان تشخیص تمامی معایب موجود (که مورد درخواست مشتری است) وجود ندارد. به علاوه در حین فرایند عیب‌یابی و تعمیر ممکن است به مواردی برخورد شود که توسط مشتری ذکر نشده است؛ اما تعمیرکار تشخیص می‌دهد که در آن بخش نیاز به تعمیر یا سرویس و یا تعویض وجود دارد. در این زمان باید قبل از اقدام به تعویض یا تعمیر مورد نظر با مشتری تماس گرفته و او را در روند کار قرار داد و پس از کسب اجازه فرایند تعمیر را ادامه داد. در چک لیست تعمیرات نظر مشتری (موافق یا مخالف) در آن مورد ثبت شود تا در مراجعات بعدی مورد استناد قرار گیرد.

شکل 16- تماس با مشتری حین فرایند سرویس و تعمیر

3-4- صدور فاکتور

پس از اتمام فرایند تعمیر لازم است به مشتری گزارش عملکرد و هزینهٔ فرایند تعمیر داده شود. این کار با ارائهٔ فاکتور امکان پذیر است. این فاکتور شامل مواردی از قبیل مشخصات خودرو، دستمزد، هزینه قطعات تعویضی است. به‌علاوه فاکتور تعمیرات سندی در دست مشتری برای پیگیری‌های بعدی است؛ یعنی اگر بعد از تعمیرات، خرابی مجدد در قطعة تعمیر شده ایجاد شود، تعمیرکار متعهد به پاسخگویی به مشتری است. جدول 5 نمونه‌ای از فاکتور قابل ارائه به مشتری است.

جدول 5- نمونۀ فاکتور فرایند تعمیر

3-5- بایگانی

آیا برای اقدامات انجام شده روی خودرو می‌توان فقط روی حافظه حساب کرد؟

قطعاً پاسخ سؤال بالا منفی است، چون تنوع و تعداد خودروهای مراجعه شده به حدی است که این امر میسر نخواهد بود؛ بنابراین لازم است تمام اسناد و مدارک مربوط به فعالیت‌های انجام شده روی خودروها یا اسناد راهنمای تعمیراتی، به روش اصولی در محلی نگهداری شود تا در زمانی که به آن نیاز است بتوان از آنها استفاده کرد.

اسناد را می‌توان به دو روش کاغذی و الکترونیکی بایگانی کرد که هر کدام از این روش‌ها نقاط قوت و ضعف خود را دارند.

کار کلاسی (صفحه 27 کتاب درسی)

 

در مورد نقاط قوت و ضعف بایگانی مدارک و اسناد به روش کاغذی و الکترونیکی بحث و تبادل نظر کنید و سپس جدول زیر را تکمیل کنید.

جدول 6- نقاط ضعف و قوت روش های مختلف بایگانی

ردیف نقاط ضعف نقاط قوت
بایگانی به روش کاغذی    
بایگانی به روش الکترونیکی    

- کدام روش را پیشنهاد می‌کنید؟

4. رعایت اخلاق حرفه‌ای و مشتری مداری

یکی از مهم‌ترین نکات در ایجاد کسب و کار موفق مشتری مداری و رعایت اخلاق حرفه‌ای است. مشتری مداری حتی پیش از اولین برخورد آغاز می‌شود. زمانی که مشتری تعمیرگاه را ملاحظه می‌کند، رعایت نظام آراستگی نقش بسزایی در ایجاد اطمینان ایفا می‌کند. پس از آن خوش رویی و برخورد مناسب باعث شروع یک رابطهٔ مناسب کاری می‌گردد. از موارد دیگر، پرهیز از برخورد عجولانه و دقت به توضیحات مشتری است. در طول فرایند سرویس و تعمیر باید با صداقت کامل با مشتری برخورد کرد. پایبندی به نکات اخلاقی و امانت داری از دیگر موارد اخلاق حرفه‌ای و مشتری مداری است.

تأثیر نگرش بر روابط حرفه‌ای
شکل 17- تأثیر نگرش بر روابط حرفه‌ای

5. آشنایی با قوانین کار

برای موفقیت در کار لازم است یک تعمیرکار از قوانین بیمه، مالیات، کار و بازنشستگی، حقوق و دستمزد، مرخصی و ساعت کار اطلاع کافی داشته باشد و در موارد ضروری از این قوانین استفاده کند. دسترسی به این قوانین معمولا به صورت مدون در یک کتاب برای عموم امکان پذیر است.

6. نگاه اقتصادی

یکی دیگر از ضروریات تعمیرکار موفق نگاه اقتصادی به کسب و کار است. جهت راه‌اندازی یک کسب و کار کوچک اما موفق، بهتر است نکات زیر را مد نظر داشت:

- از تعمیرکاران موفق که می‌شناسید پرس‌وجو کنید و رموز موفقیت آنها را بررسی نمایید.
- به جغرافیای محلی که برای کار مد نظر قرار داده‌اید توجه کنید، برخی مناطق استعداد ایجاد تعمیرگاه را ندارند (مثلاً دور از دسترس هستند).
- یک تعمیرکار خودرو همواره با چند شغل دیگر در ارتباط نزدیک است (مثلاً فروشندهٔ لوازم یدکی، تراشکار و...). تعمیرکاری موفق است که با شاغلان در این رشته‌ها ارتباط مناسبی برقرار کند.
- یکی از مهم‌ترین مسائل ایجاد خلاقیت در کار است. شاید پرسیدن اینکه «چگونه می‌توان در کاری مانند تعمیر خودرو خلاقیت به خرج داد؟»، سؤال خوبی برای اندیشیدن باشد.

کار کلاسی (صفحه 28 کتاب درسی)

 

یک تعمیرکار چگونه می‌تواند با استفاده از روش‌های ابتکاری و خلاقانه، درآمد خود- با در نظر گرفتن اخلاق حرفه‌ای- را افزایش دهد؟

 

پودمان ١: معرفی رشته، آیندۀ شغلی و الزامات موفقیت