درسنامه آموزشی طراحی و سیم کشی برق ساختمان‌های مسکونی کلاس دهم الکتروتکنیک

برای اولین کار عملی، ابتدا جزییات مربوط به کارعملی مورد نظر گفته شده و بعد از آن کار عملی شروع می‌شود و بقیه کارها مستقیماً مراحل کار گفته می‌شود. کارهای عملی در اینجا نیز به دو دسته خرده کاری و اعلانی تقسیم می‌شود.

الف) کارهای عملی خرده‌کاری شامل: 1- افزودن پریز به یک مدار 2- افزودن یک نقطه روشنایی به یک مدار 3- پس کش کردن سیم قبلی و افزودن سیم
ب) افزودن پریز به یک مدار: ابتدا مراحل کار تشریح شده و در ادامه کارعملی تعریف می‌شود.

1- محل نصب قوطی را مشخص کرده و گردبُر متناسب با اندازه قوطی را بر سر دریل بسته، محل قوطی را به اندازه عمق قوطی سوراخ‌کاری کنید (شکل 5).

2- توسط قلم یا اسکنه به مرکز سوراخ جای قوطی ضربه بزنید و مصالح خرد شده را بیرون بریزید (شکل 6).

3- پس از تمیز کاری داخل کار، قوطی باید مطابق شکل و به صورت مناسب، در محل جای گیرد (شکل 7).

4- قوطی را برداشته و شیاری نیز در زیر محل ایجاد کنید. (به دلیل کمی طول شیار این کار می‌توانید با قلم و چکش نیز انجام دهید.) (شکل 8)

5- محل ورود لوله یا سیم به قوطی را به کمک تیغ موکت بری و فشار دست از قوطی جدا کنید (شکل 9).

6- با یک برس مویی خیس محل نصب قوطی را مرطوب نمایید (شکل 10).

7- با استفاده از کاردک سر باریک، با مقدار کمی گچ آماده شده دیواره‌های داخل مرطوب شده محل نصب قوطی را آغشته کنید (شکل 11).

8- قوطی را در محل خود قرار داده آن را به داخل فشار دهید تا گچ‌های اضافی بیرون زده شود. مسیر ورود لوله و سیم به قوطی، به سمت پایین باشد (شکل 12).

9- لبه قوطی باید با سطح دیوار هم سطح شود سعی کنید باز با کاردک گچ را وارد فضای بین قوطی و دیوار کنید (شکل 13).

10- با کمچه سر گرد، گچ اضافی را از قوطی بردارید (شکل 14).

11- توسط یک کاردک سر پهن گچ اضافی دور قوطی را با ظرافت بتراشید (شکل 15).

12- اکنون این قوطی محکم نصب و پرداخت‌کاری (برداشتن زایده‌های گچ اطراف قوطی) شده است (شکل 16).

افزودن یک پریز به مدار (فیدر) موجود در سیم‌کشی واحد

مرحله اول: اندازه‌گیری و کندن دیوار:

1- دور قوطی و شیار مربوط به لوله را علامت‌گذاری کنید (شکل 17).

2- گرد بر را به سر دریل ببندید و محل علامت‌گذاری شده قوطی را به عمق مناسب سوراخ‌کاری کنید (شکل 18).

3- در محل علامت‌گذاری شده شیار، دو خط به عمق مناسب توسط فرز دیوار کردن ایجاد نمایید (شکل 19).

4- با استفاده از قلم و چکش داخل شیار را خالی کنید (شکل 20).

مرحله دوم: نصب قوطی و لوله

1 پولک دایره‌ای شکل مسیر ورود لوله و سیم به قوطی جدا کنید (شکل 21).

2- قوطی و لوله به همراه سیم را در محل‌های خود قرار دهید و آنها را در محل خود محکم کنید (شکل 22).

3- با استفاده از گچ آماده شده، قوطی و لوله را گچ‌کاری کنید (شکل 23).

4- مطابق مراحل گفته شده شیار لوله و دور قوطی را پرداخت‌کاری کنید (شکل 24).

مرحله سوم: سیم‌کشی و نصب پریز

1- سیم‌های مربوط به پریز را به ترمینال‌های مربوط اتصال دهید (شکل 25). (اگر سیم‌های استفاده شده افشان باشد استفاده از سر سیم یا قلع اندود ضروری است).

2- پریز را در داخل قوطی قرار دهید و پس از بررسی تراز بودن پیچ‌های آن را محکم کنید (شکل 26).

3- با توجه به نوع پریز، قاب و رویۀ آن را نصب کرده و پیچ‌های آن را ببندید (شکل 27).

افزودن یک نقطه روشنایی به مدار موجود در سیم‌کشی واحد (سقف بدون گچ‌بری و آویز)

مرحله اول: اندازه‌گیری و کندن دیوار

1- محل نصب قوطی کلید و شیار مربوط به لوله تا چراغ سقفی را علامت‌گذاری کنید. برای چراغ سقفی هم قوطی در نظر بگیرید (شکل 28).

2- توسط گردبُر، محل نصب قوطی کلید و قوطی چراغ علامت‌گذاری شده را به عمق مناسب سوراخ‌کاری کنید (شکل 29)

3- توسط چکش و قلم (سر پهن)، شیاری به عمق مناسب محل (متناسب با قطر لوله) علامت‌گذاری شده ایجاد نمایید (شکل 30).

4- به کمک چکش و چند میخ، لوله را نصب موقت نموده و مطابق مراحل قبل، مراحل لازم قبل از نصب قوطی را دنبال کنید (شکل 31).

مرحله دوم: نصب قوطی و لوله

1- پولک دایره‌ای شکل مسیر ورود لوله و سیم به قوطی کلید و قوطی روشنایی (شکل 33).

2- قوطی‌ها و لوله به همراه سیم را در محل‌های خود قرار دهید و آنها را محکم کنید (شکل 34).

3- مطابق مراحل قبل، قوطی‌ها و لوله را گچ‌کاری کنید (شکل 35).

4- در این مرحله شیار لوله و دور قوطی را پرداخت‌کاری و زایده‌های گچ را تمیز کنید (شکل 36).

مرحله سوم: سیم کشی و نصب کلید

1- سیم‌های مربوط به کلید را به ترمینال‌های مربوط اتصال دهید و سیم‌ها را از آویز رد کنید.

2- آویز را در داخل قوطی جا بزنید و پیچ‌های گوشواره‌های آن را محکم کرده و روکش سیم‌ها را بردارید (شکل 37).

3- ترمینال بلوکی مناسب جهت اتصال به سیم‌های چراغ روشنایی استفاده کنید (شکل 38).

4- سیم‌کشی کلید را انجام داده با توجه به نوع کلید، قاب و رویۀ آن را در جای خود نصب و پیچ آن را محکم کنید (شکل 39).

در این کار عملی از آویزی که به قوطی محکم می‌شود استفاده شده است. شما می‌توانید به جای آن از رول بولت جهت نصب روشنایی به سقف استفاده کنید. (مطابق شکل 40)

در مورد افزودن یک نقطه روشنایی به سقف، فرض بر این بوده که برق‌رسانی از انتهایی مدار روشنایی صورت گرفته است و تعداد نقاط روشنایی از حد مجاز بیشتر نشده است. ممکن است این مدار در قالب یک کلید به همراه چراغ دیواری (به‌جای سقفی) در ارتفاع دو متراز کف تعریف شود که از کار بالا ساده‌تر خواهد بود.

در مورد ارزشیابی این کار عملی، بیشترین تأکید بر محصول کار به لحاظ محکم بودن، تراز بودن، عدم ایجاد شکستگی قطعات هنگام نصب و روشن شدن لامپ روشنایی است.

پس کش کردن سیم قبلی و افزودن سیم (اضافه کردن سیم سوم)

سیم‌کشی مجدد ساختمان یا بخشی از آن، ممکن است در اثر اتصال کوتاه و آسیب دیدگی سیم‌کشی‌ها اتفاق بیفتد. البته این اتفاق چندان شایع نیست. در بعضی از ساختمان‌های قدیمی فاقد سیم ارت با قرار دادن کلید محافظ جان، سعی کرده‌اند از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری کنند اما باید توجه داشت که استفاده از کلیدهای محافظ جان در واقع یک حفاظت تکمیلی در کنار سیستم زمین است و بدون حضور سیستم زمین (ارت) استفاده از این محافظ‌ها چندان کارساز نیست! بنابراین در سیستم برق‌رسانی این ساختمان‌ها باید سیم سومی افزوده شود تا این مشکل حل شود. مراحل این کار را می‌توان به قسمت‌های زیر تقسیم کرد:

1- پس کش کردن و افزودن سیم سوم

2- احداث الکترود زمین (این قسمت در انتهای فصل قبل آمده) البته استفاده از الکترود میله‌ای در باغچه می‌تواند گزینه خوبی باشد. باید توجه داشت در رساندن سیم سوم تا تابلو فیوز به زیبایی محیط اطراف توجه داشته باشید البته در این بین ممکن است کندن و پرداخت‌کارهایی اتفاق بیفتد و یا آنکه بخشی از این سیم‌کشی روکار صورت گیرد.

باید توجه داشت در برخی از ساختمان‌های قدیمی جنس لوله‌های آب فلزی بوده از اتصال آنها به الکترود و سیم زمین نباید غافل بود این هم‌بندی کمک زیادی به هم پتانسیل کردن و بهبود سیستم زمین خواهد کرد.

3- جایگزینی تابلو فیوز و به‌روز‌رسانی مدل قدیمی آن با توجه به تکراری بودن موارد 2 و 3 تمرکز بر آموزش افزودن سیم یعنی مورد 1 قرار داده می‌شود. در ابتدا باید به این نکته اشاره کرد که فنرزدن در کنار سیم‌های موجود برای افزودن سیم سوم کار کاملاً اشتباهی است چون باعث زخمی شدن عایق سیم‌های موجود در لوله می‌شود در ادامه، مراحل پس کش کردن برای افزودن سیم سوم را یاد خواهید گرفت که در قالب کار عملی آمده است.

1- ابتدا مدار را بی‌‌برق کرده و جداسازی ایمن را انجام هر دو سیم دهید، سپس از یک طرف مثلاً طرف (A) متصل به مثلاً پریز را جدا کنید.

2- در ادامه حدود 6 سانتی‌متر از روکش سر سیم‌ها را برداشته و دو سیم را به انتهای فنر سیم‌کشی ببندید.

3- محل دو سیم را با نوار چسب بپوشانید سیم‌ها را به کمی مایع ظرفشویی آغشته کنید. اکنون از سمت دیگر لوله (B)، ته سیم‌ها را از داخل لوله بکشید.

4- به کمک شخص دیگری سر سیم‌ها، سمت (A) و بعد فنر به داخل لوله هدایت شود و با اعمال نیرو به حرکت سیم در لوله کمک شود.

5- زمانی که فنر از سمت دیگر (B) بیرون آمد سیم سوم را در کنار دو سیم دیگر به انتهای فنر ببندید و نوار چسب بزنید.

6- در این مرحله از همکار خود کمک بگیرید تا در سمت (A) فنر را به سمت خود بکشد. با این کار سه سیم هم زمان وارد لوله می‌شود در نهایت سرسیم‌ها در سمت (A) ظاهر می‌شود.

تعویض تابلو فیوز قدیمی با تابلو فیوز جدید

مرحله اول: سیم‌کشی

1- مطابق آنچه قبلاً در مونتاژکاری تابلو گفته شد قطعات را جا بزنید و سیم‌کشی نول اصلی را انجام دهید (شکل 48).

2- شینه فاز مینیاتوری و سیم‌کشی فاز خروجی از کلید اصلی به کلیدهای محافظ جان را انجام دهید (شکل 49).

3- سیم‌کشی‌های فاز و نول و ارت را برای هر مدار به ترمینال‌های مرتبط در تابلو متصل کنید.

4- برای هر مدار برچسب زده و مشخص کنید این مدار کدام بخش مدار یا مصرف کننده را تغذیه خواهد کرد (شکل 50).