درسنامه آموزشی کار و فناوری کلاس هشتم
پودمان شهروند الکترونیکی 1

انسان در زندگی اجتماعی خود نقشهای متفاوت و متعددی مانند، فرزند، مادر، پدر، تاجر، کارمند و کارگر بودن را ایفا میکند. برای داشتن اجتماعی مناسب و پویا باید در هر نقشی که دارید، باید وظایف خود را به بهترین شکل ممکن انجام دهید. شهروند الکترونیک به کسی گفته میشود که با استفاده از ابزارهای الکترونیکی بتواند وظایف خود را سادهتر، سریعتر و ارزانتر انجام دهد. به این منظور لازم است در زمینههای کار با ابزار مرتبط و تجارت الکترونیکی دانش و مهارت کافی داشته باشد.
امروزه از امکانات فناوری اطلاعات و ارتباطات در سادهسازی کارها استفاده میشود. شما نیز میتوانید با استفاده از امکان ارتباط با اینترنت و بهرهمندی از امکانات پست الکترونیکی، از مزایای آن در زندگی خود بهرهمند شوید.
در زندگی روزمره یا در محیط کار همواره شرایطی پیش میآید که نیاز دارید پیام یا اسنادی را در زمانی بسیار کوتاه به فرد مورد نظر برسانید. خوشبختانه اینترنت بستری آماده کرده است که میتوانید بسیاری از این نوع کارها را با سرعت بیشتری انجام دهید. در این پودمان تعدادی از مهارتهای مورد نیاز را برای بهکار گرفتن این امکانات فرا میگیرید، ایجاد پست الکترونیکی و بهکارگیری آن نمونههایی از این مهارتهاست. هر دانشآموزی با مراجعه به یکی از شبکههای مجازی مانند شبکه رشد، میتواند پس از دریافت مجوز به نام خود پست الکترونیکی ثبت کند (شکل 1-3).
اتصال به شبکه
اینترنت شبکهای است که مجموعهای از شبکهها را دربر میگیرد. در نظر بگیرید که رایانههای مدرسه را بهوسیلهٔ سیم با هم شبکه کردهاند. علاوه بر این، رایانههای مدرسهٔ دوستتان را نیز شبکه کردهاند. اگر این دو شبکه را به هم متصل کنند یک شبکهٔ بزرگتر درست کردهاند. اگر همهٔ مدارس شهر به هم متصل شوند شبکه باز هم بزرگتر میشود. اگر همهٔ شبکههای موجود در دنیا به هم وصل شوند به آن «شبکهٔ بزرگ اینترنت» یا «شبکهٔ بینالمللی» میگویند. شکل 2-1 نمونهای از این نوع شبکه را نشان میدهد.
سرویس دهندۀ اینترنت
بارش فکری (صفحهٔ 5 کتاب درسی)
اگر اینترنت را شبکهای از شبکهها بدانید، به نظر شما کاربرهای خانگی که شبکه رایانهای ندارند، چگونه میتوانند به اینترنت متصل شوند؟ آنرا در جدول 1-1 بنویسید.
| پیشنهاد | مزایا |
| استفاده از شبکهٔ تلفن ثابت | |
| امکان جابهجایی در زمان استفاده از اینترنت | |
امروزه در هر کشوری تعدادی سرویس دهندهٔ اینترنت وجود دارد. این سرویسدهندگان با دریافت هزینهٔ اشتراک، امکان اتصال به اینترنت را برای کاربران فراهم میکنند.
پژوهش (صفحهٔ 5 کتاب درسی)
نام و مشخصات سرویس دهندههای اینترنت و انواع سرویسهای اشتراک اینترنت را که در شهرتان فعّالاند، در جدول 2-1 بنویسید.
| نام سرویس دهندهٔ اینترنت | نوع سرویس | هزینهٔ اشتراک |
این سرویس دهندهها نیز با استفاده از امکانات شرکت مخابرات، رایانهٔ شما را به اینترنت وصل میکنند. استفاده از سیمکشی تلفن ثابت موجود در خانه، همچنین استفاده از سرویس بیسیم تلفنهای همراه از راههای اتصال به اینترنت است.
برای استفاده از اینترنت، به کمک تجهیزات شبکهٔ مخابرات، از وسیلهای بهنام «مودم» استفاده میشود. انواع مودمهای رایج در بازار را برای کاربردهای خانگی و اداری در اینترنت جستوجو و مزیتها، عیبها و چگونگی کاربری هر کدام را بررسی کنید و آنها را در جدول 3-1 بنویسید.
| عنوان | نوع سرویس | محدودیتها |
| مودم ADSL | استفاده از شبکه تلفن ثابت، در دسترس و ... | امکان جابهجایی در هنگام استفاده ندارد. |
پست الکترونیکی
یکی از امکانات دسترسی به اینترنت، جستوجوی موضوعهای مورد نظر در شبکهٔ جهانی است، که در سال گذشته با آن آشنا شدهاید. در ادامهٔ این پودمان، با بهرهگیری از فیلم و نرمافزار آموزشی، با پست الکترونیکی که یکی دیگر از امکانات موجود در اینترنت و کاربری آن است، آشنا خواهید شد.
بارش فکری (صفحهٔ 6 کتاب درسی)
در گروه خود درباره مزیتها و عیبهای استفاده از پست الکترونیکی صحبت کنید و نتیجه را در جدول 4-1 بنویسید.
| مزایا و معایب | توضیح |
| کاهش زمان | صرفهجویی در وقت برای رساندن پیام |
| کاهش هزینه |
اگر بخواهید گزارش کار خود را که در قالب یک سند متنی تولید کردهاید، برای دبیرتان از طریق پست الکترونیکی بفرستید، نخست به یک پست الکترونیکی نیاز دارید.
ایجاد پست الکترونیکی: برای ایجاد پست الکترونیکی باید یک سرویس دهندهٔ پست الکترونیکی قابل اعتماد را شناسایی کنید.
بارش فکری (صفحهٔ 7 کتاب درسی)
با همگروهیهای خود در مورد ویژگیهای سرویس دهندهٔ پست الکترونیک قابل اعتماد گفتوگو کنید و نتیجهها را در جدول 5-1 بنویسید.
| سرویس دهندهٔ پست الکترونیکی | مزایا و معایب |
| سرویس دهندههای پست الکترونیکی خارج از ایران | |
| سرویس دهندههای پست الکترونیکی داخل ایران |
کار کلاسی (صفحهٔ 7 کتاب درسی)
با ورود به شبکه رشد، ویژگیهای پست الکترونیکی دانشآموزی رشد و روش ایجاد آن را مورد بررسی قرار دهید و یک پست الکترونیکی جدید ایجاد کنید.
جدول 6-1 برخی از مزیتها و عیبهای رمزهای عبور را نشان میدهد.
| رمز عبور | مزایا | معایب |
| 123456 | بهخاطرسپاری ساده | ناامن، بسیار ساده، عمومی، استفاده نکردن از حروف الفبا |
| kar123 | بهخاطرسپاری تا حدودی ساده، استفاده از حروف و اعداد | استفاده نکردن از حروف کوچک و بزرگ، ساده تا حدودی ناامن |
| kArOfAn123 | استفاده از حروف کوچک و بزرگ، تقریباً امن | بهخاطرسپاری تا حدودی مشکل |
| k@r123f@n | استفاده از سایر نویسهها مانند @، امن | بهخاطرسپاری سخت |
معمولاً امنیت رمز عبور پیشنهادی در تصویر منوی شبکهٔ ارائه دهندهٔ سرویس اینترنت با عبارتهایی مانند بسیار کوتاه، معمولی، خوب، سخت و بسیار سخت مشخص میشود.
کار کلاسی (صفحهٔ 8 کتاب درسی)
جدول 6-1 را با همگروهیهای خود بررسی کنید و با استفاده از سرواژهٔ نامها و شمارهٔ گروه خودتان دو رمز عبور مناسب بنویسید و در مورد امنیت آنها با دبیر خود گفتوگو کنید.
اخلاق اینترنتی: پست الکترونیکی هر فرد متعلق به اوست و نباید از همکلاسی خود انتظار داشته باشید که رمز عبور پست الکترونیکی خود را به شما بدهد یا هنگام کار با پست الکترونیکی در مدرسه، نامههایش را به شما نشان دهد. (مگر اینکه به درخواست خودش باشد.)
سرویسهای پست الکترونیکی امکاناتی را برای کاربران ایجاد کردهاند تا اگر رمز عبور خود را فراموش کردند بتوانند دوباره به پست الکترونیکی خود دسترسی پیدا کنند.
کار غیر کلاسی (صفحهٔ 9 کتاب درسی)
هنگامی که نشانی وبگاه سرویس دهندهٔ پست الکترونیکی را در مرورگر وب وارد کردید، پس از بارگذاری کامل صفحه، نشانی وبگاه را دوباره بررسی کنید. آیا نشانی سرویس دهنده اینگونه (//:https) شروع شده است؟ علت را بررسی کنید و در کلاس ارائه دهید. شکل 3-1 نمونهای از سرویس اینترنتی را نشان میدهد.
پرسش (صفحهٔ 9 کتاب درسی)
تفاوت میان وبگاههایی که با (//:https) شروع میشوند با سایر وبگاهها در چیست؟ این موضوع را از دبیر خود بپرسید.
در صورت تأیید شدن همهٔ اطلاعات نمون برگها توسط شما و پذیرش آنها توسط سرویس دهندهٔ پست الکترونیکی، نشانی پستالکترونیکی جدیدی ایجاد میشود که متعلق به شما خواهد بود. از این پس میتوانید با دادن این نشانی به سایر همکلاسیها و دبیر خود، اطلاعات مربوط به کارهای مدرسه را با یکدیگر به اشتراک بگذارید.
کار کلاسی (صفحهٔ 9 کتاب درسی)
فرض کنید رمز عبور خود را فراموش کردهاید. در این صورت بکوشید با یکی از روشهای پیشنهادی سرویس دهندهٔ پست الکترونیک، به پست الکترونیکی خود دست پیدا کنید. برای دسترسی به آن سعی کنید به سؤالهای زیر پاسخ دهید:
- روی صفحهٔ سرویس دهنده چه اخطاری ظاهر میشود؟
- مثلاً پیام «رنگ مورد علاقهٔ شما چیست؟» یا «نام بهترین دوست شما چیست؟» ظاهر میشود.
- اگر اخطار «رنگ مورد علاقهٔ شما چیست؟» بیاید، آیا شما به خاطر دارید که در پر کردن فرم دریافت نشانی چه نوشتهاید؟
کار کلاسی (صفحهٔ 9 کتاب درسی)
گزینههای موجود موجود در بخش نمایه را بررسی کنید و ببینید کدام اطلاعات میتواند در پیدا کردن شما به دیگران کمک کند.
کار کلاسی (صفحهٔ 10 کتاب درسی)
از دستگاهی که در پودمانهای قبل بهصورت گروهی ساختهاید، عکس بگیرید و آن را از طریق یک رایانامه برای دبیر خود ارسال کنید.
پژوهش (صفحهٔ 10 کتاب درسی)
در مورد کاربرد واژههایی مانند «رونوشت» و «رونوشت مخفی» در پستالکترونیکی، پژوهش کنید و از اعضای خانوادهٔ خود دربارهٔ این موضوع کمک بگیرید. بررسی کنید که آیا در سرویس پستالکترونیکی شما این امکان وجود دارد؟
کار کلاسی (صفحهٔ 10 کتاب درسی)
پیشنویس رایانامه جدیدی را که ایجاد کردهاید با استفاده از گزینهٔ «ذخیرهٔ پیشنویس» ذخیره کنید. آیا میدانید این پیشنویس کجا ذخیره شده است؟
کار غیر کلاسی (صفحه 10 تا 11 کتاب درسی)
در مورد هرزنامه در اینترنت جستوجو کنید و یافتههای خود را در کلاس ارائه دهید.
کار کلاسی (صفحهٔ 11 کتاب درسی)
به نشانی پست الکترونیکی خود مراجعه کنید و یک رایانامه برای چند نفر از دوستان خود بنویسید. از آنان بخواهید بهصورت یک رایانامه سفید پاسخ دهند. سپس رایانامههای دریافتی را ببینید و از بین آنها تعدادی را حذف کنید.
کار کلاسی (صفحهٔ 11 کتاب درسی)
میتوانید تعدادی پوشه، متناسب با پروژههایی که در درس کار و فناوری دارید، ایجاد کنید. مانند پروژهٔ قاب عکس، پروژهٔ جعبهٔ آهنگین، پروژهٔ ساخت ماکت مسجد و پروژهٔ پرورش بلدرچین و سپس اطلاعات خود را در هر پوشه بریزید.
برای جابهجایی نامهها بین پوشهها چند روش وجود دارد. به کمک دبیر خود آنها را پیدا کنید و از این روشها برای دستهبندی نامههایتان استفاده کنید.
کار کلاسی (صفحهٔ 11 کتاب درسی)
نام چند شغل و نقش و کاربرد پست الکترونیکی در این شغلها را بررسی کنید و آنها را در جدول 7-1 بنویسید.
| نام شغل | نقش و کاربرد |
| دبیر | علمآموزی و ارتباط مؤثر و همیشگی با دانشآموزان |
| خیاط | |
| تعمیرکار لوازم برقی | ارسال نامه مبنی بر اتمام کار تعمیر و برآورد هزینهها به مشتری |