درسنامه آموزشی کار و فناوری کلاس نهم

بررسی سطح مایع خنک‌کنندۀ موتور: سطح مایع خنک کنندهٔ موتور را به‌صورت دوره‌ای و براساس دستورالعمل دفترچه راهنمای خودرو کنترل کنید. روش بررسی سطح مایع خنک‌کنندهٔ موتور در شکل 3-9 آمده است. در گروه خود، پس از ترسیم روندنمایِ فرایند بررسی سطح مایع خنک کنندهٔ موتورِ خودرو، تحت نظارت دبیر این کار را انجام دهید.

شکل 3-9- روش بررسی سطح مایع خنک کننده موتور

نکات ایمنی

- در هنگام گرم بودن موتور هرگز درِ رادیاتور را باز نکنید! زیرا خطر پاشیدن آب جوش و سوختگی شدید وجود دارد (شکل 4-9)

- درِ مخزن انبساط مانند درِ رادیاتور است و هرگز هنگام گرم بودن موتور نباید باز شود.
- بهتر است همیشه در خودرو یک ظرف حاوی آب وجود داشته باشد.

بررسی سطح مایع ترمز: جهت افزودن مایع ترمز لازم است به دستورالعمل کارخانهٔ سازنده در خصوص نوع مایع ترمز و خط ارتفاع مجاز مخزن، توجه شود.در اکثر خودروها، نوع مایع ترمز روی درِ مخزن نوشته شده است (شکل 5-9).

روش بررسی سطح مایع ترمز در شکل 6-9 آمده است. در گروه خود، پس از ترسیم روندنمایِ فرایند بررسی سطح مایع ترمز، تحت نظارت دبیر این کار را انجام دهید.

شکل 6-9- روش بررسی سطح مایع ترمز

بررسی سطح روغن موتور: لازم است روغن موتور خودرو به‌صورت دوره‌ای و براساس دستورالعمل دفترچه راهنمای خودرو بررسی شود. به‌ویژه قبل از هر سفر طولانی توصیه می‌شود این بررسی حتماً انجام شود.

روش بررسی سطح روغن موتور خودرو در شکل 7-9 آمده است. در گروه خود، پس از ترسیم روندنمایِ فرایند بررسی سطح روغن موتور، تحت نظارت دبیر این کار را انجام دهید.

شکل 7-9- روش بررسی سطح روغن موتور

حفظ محیط زیست

- روغن موتور خودرو یک مادهٔ شیمیایی و آلایندهٔ محیط زیست می‌باشد. باید پس از تعویض روغن موتور خودرو، روغن مستعمل را در ظروف مخصوص جمع‌آوری کنید (شکل 8-9).

- پارچه‌های تنظیف و قوطی روغن استفاده شده را پس از استفاده در محیط رها نکنید و آن‌ها را در سطل زباله بیندازید.

بررسی سطح مایع باتری: یکی از بازدیدهای مهم در خودرو، بررسی سطح مایع باتری در باتری‌های سربی - اسیدی است. طی بازدید ارتفاع مایع باتری، در صورت کم بودن مایع، فقط از آب مقطر استفاده کنید و آن را داخل خانه‌های باتری بریزید. باتری‌های موسوم به سیلد نیازی به افزودن مایع باتری ندارند و جهت اطلاع از سلامت باتری باید به رنگ چشمی آن توجه نمود. رنگ سبز نشانه سلامت باتری است. در شکل 9-9 یک باتری خودرو نشان داده شده است.

روش بررسی سطح مایع باتری خودرو در شکل 10-9 آمده است. در گروه خود، پس از ترسیم روندنمایِ فرایند بررسی سطح مایع باتری، تحت نظارت دبیر این کار را انجام دهید.

شکل 10-9- روش بررسی سطح مایع باتری

نکات ایمنی

- مایع باتری مادۀ بسیار خطرناکی است. قبل از تماس با باتری از عینک و دستکش محافظ استفاده کنید (شکل 11-9).

- مراقب باشید مایع درون باتری بر روی رنگ خودرو ریخته نشود، زیرا به دلیل اسیدی بودن، باعث خورده شدن رنگ خودرو می‌شود.
- هنگام کار با باتری، برای جلوگیری از ایجاد جرقه، از قراردادن قطعات فلزی روی باتری خودداری کنید.
- از قرار دادن باتری در مجاورت شعله خودداری نمایید.

سطح مایع مخزن شیشه‌شوی: در هر خودرو مخزن مایع جهت شست‌وشوی شیشه‌های جلو و بعضاً عقب خودرو وجود دارد که لازم است مقدار مایع آن طی بازدیدهای دوره‌ای کنترل شود (شکل 12-9).

مایع شست‌وشو فقط آب نیست چرا که در زمستان امکان یخ‌زدگی وجود دارد. روش بررسی سطح مایع مخزن شیشه‌شوی خودرو در شکل 13-9 آمده است. در گروه خود، پس از ترسیم روندنمایِ فرایند بررسی مایع مخزن شیشه‌شوی، تحت نظارت دبیر این کار را انجام دهید.

شکل 13-9- روش بررسی سطح مایع شیشه‌شوی

تعویض فیوز خودرو: اگر بوق و راهنمای خودرو شما از کار بیفتد یا بقیه سیستم‌های برقی خودرو شما کار نکند، در اکثر موارد دلیل آن می‌تواند سوختن فیوز باشد و شما به‌راحتی می‌توانید با کمترین هزینه، فیوز سوخته را تعویض کنید. برای آگاهی از محل جعبه فیوز خودرو باید به دفترچه راهنمای خودرویتان مراجعه کنید، اما به‌طور معمول جعبه فیوز خودروها در سمت چپ راننده و زیر داشبورد است.

روش تعویض فیوز خودرو در شکل 15-9 آمده است. در گروه خود، پس از ترسیم روندنمایِ فرایند تعویض فیوز خودرو، تحت نظارت دبیر این کار را انجام دهید.

شکل 15-9- روش تعویض فیوز خودرو

فشار باد تایرها: باد تایرهای خودرو باید هر ماه یک بار، زمانی که تایرها خنک هستند، بررسی شود. کم بودن باد تایر باعث کاهش عمر تایر و افزایش مصرف سوخت خواهد شد. مقدار فشار باد تایرها باید طبق دستورالعمل کارخانهٔ سازندهٔ خودرو، که در دفترچه راهنمای هر خودرو آمده است تنظیم شود.

روش بررسی و تنظیم فشار باد تایر خودرو در شکل 16-9 آمده است. در گروه خود، پس از ترسیم روندنمایِ فرایند تنظیم فشار باد تایر خودرو، تحت نظارت دبیر این کار را انجام دهید.

شکل 16-9- روش تنظیم فشار باد تایر

بررسی شکل ظاهری تایر خودرو نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. تایرها دارای علامت‌هایی هستند که در چندین نقطه روی محیط تایر بین آج‌ها قرار گرفته‌اند. هنگامی که عمق آج تایر از حد استاندارد کمتر باشد، باید جهت تعویض آن اقدام نمود (شکل 17-9).

نکات ایمنی

- هرگز با تایرهای ساییده شده، پاره و فرسوده رانندگی نکنید (شکل 18-9).

- تایرهای کم باد به‌سرعت ساییده می‌شوند که می‌تواند برای ایمنی سرنشینان خطرناک باشد (شکل 19-9).

- مواظب باشید میزان فشار باد تایرها از حد مجاز بالاتر نباشد زیرا خطرآفرین است.
- حتما تاریخ انقضای تایرها را مورد بررسی قرار دهید.

تعویض چرخ پنچر خودرو: یکی از مسائلی که ممکن است برای شما اتفاق بیفتد، پنچر شدن چرخ خودرو است. به همین منظور تمام خودروها دارای چرخ زاپاس‌اند تا در چنین مواقعی بتوان چرخ پنچر را تعویض نمود.

برای تعویض چرخ پنچر خودرو، طبق مراحل شکل 20-9 عمل کنید.

شکل 20-9- روش تعویض چرخ پنچر

نکات ایمنی

- در صورت توقف در کنار جاده، حتماً در فاصله مطمئن، از مثلث اعلام خطر برای هشدار به رانندگان مسیر استفاده شود (شکل 21-9).

- پس از تعویض چرخ پنچر، در اولین فرصت نسبت به رفع عیب آن اقدام شود.
- جهت اطمینان از عدم حرکت خودرو در هنگام تعویض چرخ پنچر از ابزار مهار چرخ استفاده کنید.

بستن زنجیر چرخ: یکی از مواردی که رانندگان خودرو معمولاً نسبت به آن بی‌توجه‌اند نحوهٔ استفاده از زنجیر چرخ است. در زمستان و به‌خصوص به هنگام بارش برف، وجود زنجیر چرخ در سفرهای برون شهری بسیار ضروری است. به‌دلیل کاربرِد کم زنجیر چرخ در طول سال، بسیاری از رانندگان خودرو نحوهٔ نصب زنجیر چرخ را نمی‌دانند.

روش نصب زنجیر چرخ خودرو در شکل 22-9 آمده است. در گروه خود، پس از ترسیم روندنمایِ فرایند بستن زنجیر چرخ، تحت نظارت دبیر این کار را انجام دهید.

شکل 22-9- روش بستن زنجیر چرخ

نکته ایمنی

- در جاده‌های برفی، به‌خصوص در کوهستان، حتماً از زنجیر چرخ استفاده نمایید، زیرا احتمال لغزش خودرو بسیار زیاد است (شکل 23-9).