درسنامه آموزشی کار و فناوری کلاس نهم

حوزه عمران یکی از گسترده‌ترین حوزه‌های کاری کشور است، که از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد. در این پودمان مهارت‌هایی از جمله طراحی و ساخت دیوار آجری، کنده‌کاری روی گچ و رنگ‌آمیزی را کسب می‌کنید.

زمینه‌های حوزۀ عمران

حوزهٔ عمران یکی از گسترده‌ترین حوزه‌های کاری کشور است. دو زمینهٔ مهم از حوزهٔ عمران، سازه و حمل‌ و نقل می‌باشند، شکل‌های 1-8 و 2-8 بخش‌هایی از هر کدام از این زمینه‌ها را نشان می‌دهند.

شکل 1-8- بخش‌هایی از زمینۀ حمل‌ و نقل

شکل 2-8- بخش‌هایی از زمینۀ حمل‌ونقل

با توجه به محدودیت‌های مدارس برای اجرای کارهای مربوط به حوزهٔ عمران، در این پودمان فقط به برخی از بخش‌های این حوزه پرداخته شده است.

آجرچینی

آجر، خشت خامی است که در کوره حرارت داده می‌شود تا مقاومت لازم را به‌دست آورد. در شکل 3-8 نمونه‌هایی از آجر نشان داده شده است.

تقریباً در تمامی ساختمان‌ها از آجر استفاده می‌شود. آجر امروزه، عموماً در دیوار چینی کاربرد دارد. در گذشته، اکثر قسمت‌های ساختمان (شامل کف، سقف و دیوار) با آجر ساخته می‌شد، که با پیشرفت تکنولوژی ساختمان، کاربرد آن امروزه محدود شده است. شکل 4-8 استفاده از انواع آجر در بخش‌های مختلف ساختمان را، از زمان قدیم تاکنون، نشان می‌دهد.

شکل 4-8- استفاده از انواع آجر در بخش‌های مختلف ساختمان

ابعاد آجر: به‌طور کلی طول آجر باید دو برابر عرض آن به علاوه یک سانتی‌متر بند ملات باشد (شکل 5-8)

اجزای آجر: شکل 6-8 انواع اجزای آجر را نشان می‌دهد.

شکل 6-8- انواع اجزای آجر

پیوند در دیوارهای آجری: منظور از پیوند در دیوارهای آجری این است که درز بین آجرها (فاصلهٔ آجرها) در ارتفاع دیوار به‌صورت یک درمیان در یک راستا قرار گیرند.

نوع آرایش‌های پیوندی برای دیوارهایی که بارهای سنگینی را تحمل می‌کنند، امری اساسی است که می‌تواند تا حد امکان از تخریب دیوار جلوگیری کند (شکل 7-8).

شکل 7-8- تأثیر پیوند بر توزیع بار و استحکام دیوار

انواع دیوار از نظر ضخامت: دیوارها از نظر ضخامت تقریبی، به چهار دسته تقسیم می‌شوند، که در شکل 8-8 نشان داده شده است.

شکل 8-8- انواع دیوار از نظر ضخامت

انواع پیوند: در صفحات قبل، اهمیت پیوند در دیوار گفته شد. در شکل 9-8 چند نوع پیوند نشان داده شده است.

شکل 9-8- انواع پیوند دیوار آجری

ابزار و مواد مورد نیاز دیوار چینی

کمچه، تراز، شمشهٔ ملات، شاقول، تیشه، متر 3 تا 5 متری، ریسمان کار، شمشهٔ آهنی یا آلومینیومی، دستکش، آجر، ماسه، سیمان. در شکل 10-8 برخی از این ابزارها نشان داده شده است.

گچ‌کاری

گچ یکی از مصالح پرکاربرد در ساختمان‌سازی است، که از اهمیت خاصی برخوردار است و به علت ویژگی‌هایی که دارد از زمان‌های قدیم مورد استفاده بوده است. از جمله کاربردهای آن، اندودکاری و گچ‌بری‌های تزئینی را می‌توان نام برد. اندودکاری به‌منظور مسطح‌سازی سطوح، افزایش مقاومت و نیز یک‌پارچگی دیوارها و سقف، است. در شکل 18-8 گچ و برخی از کاربردهای آن نشان داده شده است.

نرم بودن و انعطاف‌پذیری گچ، کار کردن با این عنصر موجود در طبیعت را برای نیروهای فنی و همچنین هنرمندان بسیار آسان و لذت‌بخش نموده است. به‌طوری‌که با گچ می‌توان نقش‌ها و نگاره‌های مختلفی ایجاد کرد.

شکل 18-8- گچ و برخی از کاربردهای آن

ابزار و مواد مورد نیاز گچ‌کاری

استانبولی (تشت ملات)، سرند (الک)، مالهٔ اندودکاری، کاردک، دستکش. در شکل 19-8 برخی از این ابزارها نشان داده شده است.

شکل 19-8- برخی از ابزارهای مورد نیاز در گچ‌کاری