کاشی کاری مساجد
مفاهیم:
مفاهیم: چپ / راست، ستون / ردیف، شمارش چندتا چندتا، اول تا بیستم
مهارتها:
الگویابی کاشی کاریهای مناره مساجد، الگویابی کاشی کاریهای محراب مساجد، الگویابی کاشی کاریهای سقف مساجد
نگرشها:
1- مسجد محل عبادت خدا است.
2- درس خواندن هم عبادت خدا است.
تأثیرات بر ساختار شناختی:
1- حرکت اشکال هندسی و تبدیل آنها به یکدیگر
2- فرهنگ جستوجوگری و تحقیق
3- شهود ساختارهای هندسی
تم شناختی:
معماری: در مورد تأثیرات معماری بر زندگی روزمرهٔ ما و خصوصیات معماری اسلامی نکاتی را که میدانید به دانشآموزان گوشزد کنید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- طول و عرض حوض هر یک با چند کاشی پوشیده شده است؟ با شمارش ۲تا ۲تا الی ۷تا ۷تا پاسخ دهید.
2- درازا و پهنای حیاط مسجد با چند کاشی پوشیده شده است؟ با شمارش ۲تا ۲تا الی ۷تا ۷تا پاسخ دهید.
3- دستههای ۱۰ تایی کاشیها را روی سر در مسجد بشمارید.
4- به تقارن عمودی تصویر توجه کنید.
5- تعداد پنجرههای کوچک هر پنجره مسجد را با شمارش چندتا چندتا محاسبه کنید.
6- تعداد پنجرههای کوچک در پنجرههای بزرگ تر مسجد را با نوشتن یک جمع دو تایی محاسبه کنید.
صفحه 149 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
جاهای خالی را پر کن.
جدول عددها را با شمردن 6 تا 6 تا رنگ کن و سپس الگوی عددی را با کمک جدول کامل کن.
توصیه به معلم: هدف این صفحه، شمردن و ادامه دادن الگوهای 6 تایی به صورت ذهنی نیست. دانشآموزان در اینجا فقط به کمک شکل یا چیزهای ملموس، عدد بعدی را مشخّص میکنند.
توصیه به والدین: از فرزند خود بخواهید الگوی شمارش 6 تایی را توضیح دهد. روی جدول بین عددهای رنگ شده، الگویی را کشف کند.
اهداف
1- شمردن ۶تا ۶تا با استفاده از شکل
2- ادامه دادن شمارش ۶تا ۶تا یا جدول اعداد ۱ تا ۱۰۰
3- کشف الگوی شمارش ۶تا ۶تا یا جدول
روش تدریس
* دانشآموزان با استفاده از اشیاء ملموس، دستههای ۶تایی و با استفاده از دستههای ۶تایی یک الگو بسازند. بدین ترتیب که با قرار دادن یک دسته ۶تایی، سپس ۲ دسته ۶تایی و اضافه کردن دستههای ۶تایی بعدی یک الگو از دستههای ۶تایی بسازند و شکلهای هر قسمت را بشمارند تا یک الگوی عددی ساخته شود.
* از دانشآموزان بخواهید مربعهای کوچک کنار ایوان مسجد که در تصویر آغازین بخش دیده میشود را بشمارند و هر ۶تا را با یک رنگ پر کنند. سپس شروع به شمارش کنند و عدد بعد از هر ۶تایی را کنار آن بنویسند.
* با توجه به این که هدف این صفحه شمردن و ادامه دادن الگوهای ۶تایی به صورت ذهنی نیست، فعالیت مربوط به این صفحه را با شمردن شکلهای هر قسمت شروع کنید. پس از آن از دانشآموزان بخواهید رنگ کردن جدول اعداد را با شمارش ۶تایی ادامه دهند و به کمک آن الگوی عددی پایین صفحه را ادامه دهند.
توصیههای آموزشی
1- از دانشآموزان بخواهید پس از رنگ کردن جدول اعداد، الگویی را که در این عددهای رنگ شده میبینند، بیان کنند.
2- در این صفحه شمردن ۶تا ۶تا فقط رنگ شکلها، چوبخط و محور و در نهایت رنگ کردن خانههای جدول اعداد مورد نظر است و لازم نیست دانشآموزان این کار را به صورت ذهنی انجام دهند.
3- از دانشآموزان بخواهید روش کار خود را در شمردن چوبخطهای ۶تایی توضیح دهند و ببینند که چگونه دستههای ۱۰ تایی میسازند و عددهای باقیمانده را با ۱۰ تاییها جمع میکنند.
صفحه 150 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
جاهای خالی را با عدد مناسب پر کن.
توصیه به معلم: قبل از ورود به این صفحه، تفریق 10 تایی یا 5 تایی را با چیزهای ملموس انجام دهید.
توصیه به والدین: فرزند شما تفریقهای مضرب 10 را به صورت ذهنی انجام دهد تا به مهارت دست یابد.
اهداف
1- انجام تفریق مضارب ۱۰ با کمک شکل
2- تفریق مضارب ١٠ به صورت ذهنی
روش تدریس
* ابتدا چینههایی به دانشآموز داده و از آنها بخواهید دستههای ۱۰ تایی با استفاده از چینهها بسازند. همچنین میتوانید از مکعبهای کوئیزنر که دستههای دوتایی و یکی آماده دارد استفاده کنید. سپس یک عملیات تفریق ساده مثل ۱۰ - ۴۰ را روی تخته نوشته و از آنها بخواهید از ۴ دسته دهتایی چینهها، ۱ دسته ده تایی را کم کنند. سپس از آنها بخواهید حاصل تفریق را بیان کنند.
* به تصویر آغازین بخش برگردید و از دانشآموزان بخواهید که تعداد دستههای ۱۰ تایی کاشیهای ایوان را بشمارند و بپرسید اگر یک یا دو دسته از دستههای ده تایی را برداریم، چند دسته ده تایی از این مربعها میماند؟ سؤالهایی مشابه این سؤال میتوانید طرح کنید.
* حال از دانش آموزان بخواهید فعالیت صفحه ۱۵۰ را انجام دهند. پس از آنکه با استفاده از شکل به تسلط رسیدند و عبارت تفریق را به درستی نوشته و کامل کردند از آنها بخواهید تمرینهای ذهنی و بدون شکل را انجام دهند.
توصیههای آموزشی
1- دانش آموزان باید به این توانایی برسند که تفریقهای مضرب ۱۰ را به صورت ذهنی انجام دهند.
2- در شمارش رو به جلو یا رو به عقب به جز مضارب ۵ و ۱۰، بقیه را یا با استفاده از اشکال و یا محور اعداد انجام دهند.
3- در تفریق مضارب ۱۰ در واقع تفریق یکیها انجام میشود. برای مثال ۱۰ - ۴۰ ؛ از ۴ بستهٔ ۱۰ تایی یک بسته را بر میداریم، پس ۳ دستهٔ دهتایی میماند، یعنی ۳۰ تا.
4- در صورتیکه دانشآموزی در انجام تفریقهای ذهنی با مشکل مواجه شد فرآیند تدریس از جمله دستورزی و نمونههای تصویری را مجدد انجام دهید.
صفحه 151 کتاب درسی
مسئله حل کن:
الگو را ادامه بده.
مسئلهها را با محور حل کن.
توصیه به معلم: هدف این فعّالیتها حلّ مسئلههای 2 مرحلهای به کمک محور اعداد است.
توصیه به والدین: لازم نیست فرزند شما برای حلّ این مسئلهها عبارت جمع یا تفریق بنویسد. پیدا کردن جواب به کمک محور کافی است.
اهداف
1- حل مسائل ۲ مرحله ای با استفاده از محور اعداد
2- شمارش ۲تا ۲تا رو به جلو به صورت معکوس به کمک محور اعداد
روش تدریس
* ابتدا با استفاده از اشیاء ملموس الگوهای عددی ۲تا ۲تا رو به جلو را با دانشآموزان تمرین کنید. میتوانید در حیاط مدرسه یک محور روی زمین رسم کنید و دانشآموزان با پرشهای ۲تا ۲تا رو به جلو عددهای مربوط را بیان کنند.
* در صفحهٔ آغازین بخش با استفاده از کاشیهای کف حیاط مسجد میتوانید شمارش ۲تا ۲تا را تمرین کنید. دانشآموزان میتوانند روی کاشیهای کم رنگ عددها را بنویسند و شمارشهای رو به جلو ۲تا ۲تا را تمرین کنند.
* از دانشآموزان بخواهید فعالیتهای بالای صفحه را انجام دهند، سپس مسئلهها را بخوانند و در یک فعالیت گروهی هر کدام صورت مسئله را برای دیگری بیان کنند. برای حل مسائل میتوانند از ابزارهایی مثل چینه یا اشیاء دیگر استفاده و یا مسئله را با کمک محور اعداد حل کنند.
توصیههای آموزشی
1- لازم نیست برای حل این مسئلهها عبارات جمع یا تفریق بنویسیند، تنها پیدا کردن جواب با استفاده از محور اعداد کافی است. یادآوری کنید که جلونویسی مسئله را توجه کنند و عدد پاسخ را در جای خود بنویسند.
2- دانشآموزان تا میتوانند بر روی صورت مسئله متمرکز شوند به گونهای که خود بتوانند عددهای مسئله را تغییر دهند و مسائل جدیدی طرح و حل کنند.
3- کامل کردن الگوهای عددی فقط به کمک محور اعداد انجام شود. در صورتی که دانشآموزان میتوانند به صورت ذهنی الگوها را ادامه دهند آنها را تشویق کنید.
4- در این صفحه برای اولین بار مسائل ۲ مرحلهای مطرح شده است. رسم فلشهای پشت سرهم روی محور را آموزش دهید.
5- میتوانید از دانش آموزان بخواهید در منزل مسئلههایی مانند مسئله فوق بسازند و حل کنند.
6- خواندن صورت مسئلهها را فقط به دانشآموزان واگذار کنید. تنها در صورتی که کلمه یا حرفی را هنوز در فارسی آموزش ندیدهاند، میتوانید دانشآموزان را یاری دهید. فراموش نکنید در این سطح، خواندن درست و درک صورت مسئله نقش بسیار زیادی در فرایند حل مسئله دارد.
صفحه 152 کتاب درسی
با ابزار کار کن:
با توجّه به توضیحات داده شده، نقطهها را روی دایره با خط کش به هم وصل کن.
توصیه به معلم: هدف این فعّالیت، علاوه بر استفاده از ابزار، تمرین شمردن چند تا چند تا و همچنین دنبال کردن دستورالعمل نیز هست.
توصیه به والدین: فرزند شما همین فعّالیت را با شروع از عددهای مختلف نیز می تواند در منزل انجام دهد.
اهداف
1- مهارت در استفاده از ابزار خط کش
2- درک شمردن چندتا چندتا در یک نمایش دایرهای
3- توانایی دنبال کردن یک الگوریتم یا دستورالعمل
روش تدریس
* در صورت نیاز قبل از ورود به این صفحه شمارش ذهنی ۵تا ۵تا و همچنین کار با خط کش را با دانشآموزان تمرین کنید.
همچنین میتوانید یک فعالیت عملی در کلاس انجام دهید تا دانشآموزان مفهوم دنبال کردن الگوریتم یا دستورالعمل یا دستورات داده شده را درک کنند. برای مثال شما میتوانید نقش یک آدم آهنی را بازی کنید. دانشآموزان به شما دستوراتی مثل ۲ قدم به جلو، بچرخ به سمت راست، ۳ قدم به عقب و... را بدهند و شما انجام دهید تا کم کم به مفهوم دستور و اجرای آن دست یابند.
* در تصویر صفحهٔ آغازین بخش کاشیهای کف حیاط مسجد را ۵تا ۵تا بشمارید. برای این کار به دانشآموزان بگویید، 5 تا خانه رنگ کن، 5 تا رها کن، 5 تا رنگ کن و....
* در صورت لزوم شما مرحله به مرحله دستورالعمل را بخوانید و دانشآموزان انجام دهند. در پایان با یادآوری شمارش ۵تا ۵تا عددهای دور ساعت را کامل کنید.
توصیههای آموزشی
1- انجام الگوی عددی در نمایش دایرهای از اهداف این فعالیت است، لذا توجه دانشآموزان را به این مسئله جلب کنید.
2- خوب است هر مرحله را با یک مداد رنگی انجام دهید تا شکل زیباتر شود و خطوط با هم مخلوط نشوند.
3- توجه دانشآموزان را به ۳ شکل هندسی شش ضلعی منتظم، مربع و مثلث متساوی الاضلاع که در این فعالیت به دست میآید جلب کنید.
4- کامل کردن عددهای دور ساعت در واقع مقدمه چینی برای خواندن دقیقههای یک ساعت است که سال دوم دبستان فرا میگیرند.
صفحه 153 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
جاهای خالی را با عدد مناسب پر کن.
٧ تا ٧ تا بشمار و رنگ کردن را ادامه بده.
توصیه به معلم: هدف، شمردن و ادامه دادن الگوی 7 تا 7 تا بیشتر از عددهای داده شده در جدول و یا به صورت ذهنی نیست.
توصیه به والدین: شمردن 7 تا 7 تا با کمک چیزها و مهرهها یا رسم شکل توصیه میشود. یکی از این نمونهها تقویم ماهانه است که روزهای هفته 7 تا 7 تا مشخّص میشود.
اهداف
1- شمردن و ادامه دادن الگوی ۷تا ۷تا با استفاده از جدول و یا اشکال
2- آشنایی با تقویم و هفت روز هفته
روش تدریس
* با اشیاء ملموس مثل چوب کبریت یا چینه از دانشآموزان بخواهید دستههای ۷تایی درست کنند و سپس دستههای 7تایی را پشت سرهم بشمارند تا الگوی شمارش ۷تا ۷تا شکل بگیرد.
یک تقویم به کلاس برده و روزهای هفته را روی آن نمایش دهید و برای دانشآموزان توضیح دهید که هفته 7 روز است و هر ماه ۴ هفته دارد.
* به تصویر صفحهٔ آغازین بخش مراجعه کرده و کاشیهای کف حوض را ۷تا ۷تا بشمارید و روی مضارب 7 را علامت بزنید یا عدد مربوطه را بنویسید.
* در انجام فعالیتهای این صفحه ابتدا با کمک شکلها و چوب خطهای رسم شده عددهای الگو را مشخص کرده، سپس در جدول اعداد مضارب 7 را با شمارش 7تا 7تا پیدا کرده و رنگ کنند. در پایان از دانشآموزان بخواهید با کمک جدول الگوی عددی را کامل کنند.
توصیههای آموزشی
1- از جمله مصادیق مربوط به الگوی ۷تا ۷تا میتوان به تقویم ماهانه اشاره کرد که روزهای هفته را ۷تا ۷تا مشخص میکند تا پایان سال تحصیلی یک تقویم در کلاس داشته باشید و روزهای هفته و شمارش ۷تا ۷تا را تمرین کنید.
2- شمردن 7تا 7تا با کمک اشیاء و مهرهها و یا رسم شکل توصیه میشود.
3- در جدول اعداد بعضی از اعداد با رنگ زرد مشخص شدهاند که تشکیل یک الگوی عددی میدهند. دانشآموزان الگوی مربوط به این خانهها را بیان کنند.
4- تقویم رسم شده در این صفحه یک ویژگی مهم دارد. روز اول ماه که با عدد یک مشخص شده است روز شنبه است و به همین دلیل مضارب 7 در روز جمعه قرار گرفته و در یک ستون مرتب شدهاند. در صورتیکه اولین روز ماه شنبه نباشد این الگو به هم میخورد. در هنگام توضیح تقویم به این مسئله توجه کنید.
صفحه 154 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
جاهای خالی را پر کن.
توصیه به معلم: هدف، تفریق عددهای بزرگ تر از عددهای نوشته شده در این صفحه نیست. دانشآموزان در این محدودهی عددها به کمک محور یا تفریق با انگشتان میتوانند عددهای قبلی را پیدا کنند.
توصیه به والدین: فرزند شما باید بتواند عددهای مضرب 5 را به صورت معکوس به کمک شکل، چوب خط یا محور بشمارد و بیان کند.
اهداف
1- شمارش معکوس ۵تا ۵تا به کمک محور
2- آموزش نوشتن عددهای مضرب ۱۰ به حروف
روش تدریس
* به دانشآموزان تعدادی اشیاء که مضربی از ۵ باشد بدهید و از آنها بخواهید، آنها را 5 تا 5 تا برداشته دستهبندی کرده و عدد را بیان کنند تا یک الگوی عددی ساخته شود.
* به تصویر آغازین بخش برگردید و همین فعالیت را برای مربعهای کوچک کنار ایوان انجام دهید به این صورت که هنگام برگشت ۵تا ۵تا، مربعها را خط بزنند.
* از دانش آموزان بخواهید با کمک محور اعداد یا چوب خط فعالیت صفحه ۱۵۴ را انجام دهند و با خواندن عددهایی که با حروف نوشته شده، عدد مربوط به هر کدام را بنویسند.
توصیههای آموزشی
1- به دانشآموزان عددهای بزرگ ندهید و از آنها نخواهید که برای پیدا کردن عددهای الگو، تفریقها را انجام دهند، بلکه تمام این فعالیتها به کمک شکل یا چوبخط یا محور انجام شود.
2- دانشآموزان با استفاده از محور اعداد و در حدود اعداد مشخص شده در این صفحه به فعالیت میپردازند.
3- نوشتن مضارب عدد ۱۰ به حروف، میتواند آغازگر نوشتن تمام عددهای ۱۰ تا ۱۰۰ به حروف باشد. لذا از این صفحه نوشتن به حروف را برای عددها تمرین کنید.
4- برای تمرین نوشتن عددها به حروف میتوانید از پاصفحهها استفاده کنید. یک بار از ابتدای کتاب شروع کرده و توجه دانشآموزان را به پایین صفحه و نحوهٔ نوشتن عددهای هر صفحه به حروف جلب کنید. بهتر است این کار را به مرور انجام داده و تا عدد ۱۰۰ پیش روید.
5- غیر از چوب خط میتوانید از بستههای دهتایی دیگر برای معرفی و نمایش مضربهای عدد ۱۰ استفاده کنید.
