تولد دوقلوها
مفاهیم:
چپ، راست؛ وسط، کنار، بین؛ ردیف، ستون؛ جلو، عقب؛ جلو، پشت؛ اول الی پنجم.
مهارتها:
تقسیم کردن کیک؛ بازکردن هدیهها؛ فوت کردن شمع؛ دعوت مهمانها.
نگرشها:
1- وقتی مردم توصیفهای متفاوتی از یک چیز میدهند بهتر است یک مشاهده انجام دهیم تا اینکه استدلال کنیم چه کسی درست میگوید.
2- مفهوم تساوی در ابعاد وسیع در زندگی روزمره مطرح است. مفاهیم ریاضی بسیاری از این مفهوم انتزاع میشوند که در زندگی روزمره کاربرد دارد.
تأثیرات بر ساختار شناختی:
1- حدس زدن.
2- بخشش.
3- تأثیر رفتار بر عادات.
تم شناختی:
هدیه: در مورد آداب هدیه دادن و هدیه گرفتن و تشکر از کسی که هدیه میدهد، نکاتی را که به نظرتان میرسد به دانشآموزان بگویید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- مصداقهای جمع و تفریق با حاصل کمتر از ۵ را با توجه به این تصویر مطرح کنید.
2- اشیایی را که تنها یک عدد از آن در تصویر وجود دارد نام ببرید و کنار آنها بنویسید 1.
3- اشیایی را که دقیقاً ۲ عدد از آنها در تصویر وجود دارد نام ببرید و کنار آنها بنویسید ۲.
4- با ردیف و ستون در کتابخانه آدرس بدهید.
5- تعداد برشهای کیک و هدیهها و شاخههای گل و شمعها و افراد حاضر را به صورت دو دسته پنجتایی تقسیم کنید.
6- چند نفر عینک دارند؟
7- پیراهن پدر چند دکمه دارد؟ پیراهن پسر کوچک چند دکمه دارد؟
صفحه 44 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
از هر کیک چند تکّه برداشته شده است؟ از هر کیک چند تکّه باقیمانده است؟ روی هم چند تکّه کیک مانده است؟ با چوب خط نشان بده.
مربّعهای شگفت انگیز را با رنگ مناسب کامل کن.
توصیه به معلم: با این فعّالیت مفاهیم مربوط به جمع و تفریق، مرور و آمادگی لازم برای شروع معرّفی نمادها ایجاد میشود.
توصیه به والدین: همین فعّالیت را هنگام صرف غذا به صورتهای مختلف میتوان تمرین کرد و موقعیت حلّ مسئله را برای آنها ایجاد کرد.
اهداف
1- مرور مفاهیم جمع و تفریق.
2- نمایش حاصل جمع یا تفریق با نماد چوب خط.
3- به کارگیری مفاهیم جمع و تفریق در محیط پیرامونی.
4- تمرین مهارت حل مسئله با حل مربع شگفت انگیز 4×4
روش تدریس
* میتوانید با برش دادن دو دایره کاغذی با رنگهای متفاوت به پنج قسمت مساوی و با دادن شکلها به دانشآموزان فعالیتی به صورت زیر انجام دهید.
- ابتدا ۳ قطعه از یک دایره کاغذی و ۲ قطعه از دایره کاغذی دیگر بردارند و از آنها بپرسید که از هر دایره چند قطعه برداشته شده است. سپس بخواهید ۲ قطعه باقیمانده از یک رنگ را به ۳ قطعهی دیگر وصل کنند. از آنها بپرسید روی هم چند قطعه شده است تا دانشآموزان درک مناسبی از مفهوم جمع کسب کنند. به این ترتیب میتوانید تمرینهایی برای مفهوم تفریق نیز طرح کنید.
* حال میتوانید سؤالاتی در مورد مفهوم اضافه کردن یا کم کردن کیکها با توجه به صفحه آغازین بخش بپرسید. به عنوان نمونه اگر دو قطعه از کیک سمت راست به ۲ دختری که روی مبل نشستهاند داده شود، چند قطعه از کیک میماند؟ با طرح سؤالهای مشابه از دانشآموزان، درک مناسبی از مفاهیم جمع و تفریق با توجه به تصویر مربوطه ایجاد کنید.
* حال به صفحه ۴۴ کتاب درسی برگشته و فعالیت مربوطه را انجام دهید. در این فعالیت ابتدا توضیح دهید که هر کیک به ۵ قسمت مساوی تقسیم شده است، سپس طبق دستورالعمل بالای صفحه سؤالات مربوطه را بپرسید.
برای حل مربع شگفت انگیز این صفحه راهحلهای مختلف دانشآموزان را سؤال کنید هر دانشآموز میتواند کار نفر کنار خود را کنترل و بررسی کند و در مورد صحت و سقم آن اظهارنظر کند.
توصیههای آموزشی
1- دیدن ۵ قطعه مساوی از یک گردی یا کیک از اهمیت خاصی برخوردار است. بنابراین از ابزارهایی که این تصویر را ایجاد میکند استفاده کنید.
2- ممکن است که دانشآموزان در هنگام انجام فعالیت مربوط به کیک و تشخیص تعداد قطعات با مشکل مواجه شوند. شما میتوانید آنها را به بشقابی که خطوط ناشی از برداشتن قطعهها در آن دیده میشود، هدایت کنید.
3- در حل مربع شگفت انگیز هم میتوان با کنترل ستونها و هم با بررسی ردیف و هم با نگاه کردن به ۴ مربع که در یک چهارم مربع اصلی کنار هم قرار گرفتهاند، به پاسخ مناسب دست یافت. بنابراین راهحلهای مختلف را در کلاس مورد بررسی و توجه قرار دهید.
صفحه 45 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
هر شکل چه عددی را نشان میدهد؟
توصیه به معلم: این فعّالیت مروری است بر آنچه دانشآموزان تا این صفحه انجام دادهاند تا با استفاده از آنها نماد عدد یک معرّفی شود.
توصیه به والدین: مصداقهای مختلف عدد یک را در زندگی روزمرّه با فرزند خود مرور کنید.
اهداف
1- برقراری ارتباط با نمایشهای مختلف عدد یک.
2- دیدن مصادیق مختلف عدد یک در محیط پیرامونی.
3- توانایی نوشتن درست نماد عدد یک.
روش تدریس
* نمایشهای مختلف عدد ۱ از قبیل انگشت دست، چینه، گردی، چهار گوش و… را نمایش دهید و از آنها بخواهید مصادیق عدد یک در محیط پیرامونی مانند ماه، خورشید، خانه کعبه و… را نام ببرند.
* به صفحه آغازین بخش برگردید و از آنها بپرسید چند پنجره و یا چند پسر در این تصویر دیده می شود؟ و سؤالات دیگری که عدد یک را تداعی میکند، از آنها بپرسید.
* حال به فعالیت این صفحه برگردید و اشکالی که در صفحه ۴۵ قرار دارد را با دانشآموزان مرور کرده و در هر قسمت تعداد آن یعنی عدد یک را تکرار کنید. سپس در مورد نحوه درست نوشتن عدد یک روی خط زمینه و حرکت از بالا به پایین دست تأکید کنید و آموزش دهید.
توصیههای آموزشی
1- یکی از این تصاویر مربوط به کوه دماوند میباشد. بیان کلمهٔ کوه ممکن است عدد بیشتر از یک را تداعی کند، اما کوه دماوند منحصر به فرد است.
2- به نحوه نوشتن نماد ۱ و حرکت قلم توجه کنید و به همان ترتیب درست نوشتن عدد یک را با توجه به خط زمینه، نقطه شروع، جهت حرکت قلم و نقطه پایانی توضیح دهید.
3- خوب است به صفحات ما قبل این صفحه رجوع کرده و مصادیق ذکر شده در این صفحهها از جمله شکل مثلث، چوب کبریت، چوب خط یک، شکل مربع، دایره، چینه یا مکعب، یک قطعه کیک، شکل شش ضلعی منتظم و نمادهای عدد یک با انگشتان دست را که در این صفحات مطرح شده بودند، مرور کنید.
صفحه 46 کتاب درسی
الگویابی کن:
در هر ردیف الگوها را به همان ترتیب ادامه بده و شکلی که در هر الگو تکرار میشود را بکش.
توصیه به معلم: توجّه کنید که در بعضی از الگوها بین شکلهای تکرار شونده فاصله وجود دارد و در بعضی موارد شکلها به هم متّصل است.
توصیه به والدین: اگر فرزند شما در ادامه دادن الگوها تسلّط دارد از او بخواهید در کاغذهای شطرنجی، الگوهای جدیدی طرّاحی کند.
اهداف
1- ادامه دادن الگوهای شطرنجی.
2- کشف قانون مربوط به الگو.
3- درک الگوهایی که به هم متصل هستند و الگوهایی که از هم فاصله دارند.
4- تشخیص شکل تکرارشونده در هر الگو و رسم آن.
روش تدریس
* از بچهها بخواهید با میله یا مداد و تراش که هر کدام به فاصله ۴ انگشت از یکدیگر قرار دارند. الگویی را طراحی و قانون مربوط به الگوی خود بیان کنند. به همین صورت فعالیتهای مشابه دیگر را که مربوط به الگوی شطرنجی خطی است، انجام دهند. سپس از دانشآموزان بخواهید که کاغذهای رنگی را به شکل مربع برش دهند و با استفاده از آن الگوهای متفاوت بسازند.
* حال از دانشآموزان بخواهید با رنگ کردن ریشههای فرش که در تصویر آغازین این بخش دیده میشود و (با استفاده از رنگهای متفاوت) الگوی مناسب بسازند.
* با برگشت به صفحه کتاب از دانشآموزان بخواهید فعالیتهای این صفحه را انجام دهند. در انجام فعالیتهای این صفحه تشخیص شکل تکرار شونده و رسم آن در قسمت سمت راست اهمیت زیادی دارد. لذا نباید به کنترل این قسمت پرداخته و در صورتی که دانشآموزی شکل تکرار شونده را تشخیص نمیدهد، بهتر است از او بخواهید الگو را به صورت کلامی بیان کند تا با توصیف خود متوجه تکرار شود و شکل را تشخیص دهد.
توصیههای آموزشی
1- در هر قسمت شکلها ابتدا به صورت مجزا هستند و سپس شکلهای متصل مطرح شده است. چرا که تشخیص شکل تکرار شونده در این موارد مشکل است.
2- برای دانشآموزانی که در انجام این فعالیت مشکل دارند می توان ابتدا شکل تکرار شونده را رسم کرد و سپس از آنها خواست که آن شکل را چندین مرتبه کنار هم روی کاغذ شطرنجی به صورت منفصل یا متصل رسم کنند تا یک الگو ساخته شود و به این ترتیب درک شکل تکرار شونده سادهتر خواهد بود.
3- تعدادی از دانشآموزان اگر ابتدا شکل تکرار شونده را ببینند و با کمک آن الگو بسازند درک الگو برایشان سادهتر و برای تعدادی دیگر بهتر است ابتدا درک الگو کامل شود و سپس تشخیص شکل تکرار شونده اتفاق میافتد. در کتاب درسی از هر دو صورت به قدر کفایت تمرین وجود دارد.
صفحه 47 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
هر شکل چه عددی را نشان میدهد؟
توصیه به معلم: خوب است به صفحات قبل که شکلهای بالا در آنها وجود دارد مراجعه کنید تا مفاهیم برای دانش آموزان تداعی شود.
توصیه به والدین: به چگونگی نوشتن نماد 2 و حرکت قلم توجّه و فرزند خود را تشویق کنید تا به همین ترتیب عدد 2 را بنویسد.
اهداف
1- برقراری ارتباط با نمایشهای مختلف عدد ۲
2- دیدن مصادیق مختلف عدد ۲ در محیط پیرامونی.
3- توانایی نوشتن درست نماد عدد دو.
روش تدریس
* کار را با ارائه مصادیق مختلف عدد ۲ در محیط اطراف و نمایشهای مختلف عدد ۲ با انگشتان دست شروع کنید. از دانشآموزان بخواهید مصادیق عدد ۲ را نقاشی کنند.
* با مراجعه به صفحه آغازین این بخش از دانشآموزان بخواهید چیزهای ۲تایی را در شکل نشان دهند.
* با رجوع به کتاب درسی مصادیق مختلف عدد ۲ را در هر شکل با شمردن تعداد آنها مرور کنید. سپس نحوه صحیح نوشتن نماد عدد ۲ را آموزش دهید.
توصیههای آموزشی
1- برای آموزش نحوه صحیح نوشتن نماد عدد ۲ به خط زمینه، نقطه شروع حرکت، جهت حرکت قلم و نوشتن بدون برداشتن قلم اشاره کنید.
2- صفحات قبل را مرور کرده و از دانشآموزان بخواهید شکلهایی که در این صفحه میبینند (از جمله چینه، چوب کبریت، شکلهای هندسی و…) را در صفحات قبلی کتاب پیدا کرده و هر کدام را که نشان دهنده عدد ۲ است، بیان کنند.
صفحه 48 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
دور عدد درست یک خط بکش.
الگو را با خط کش ادامه بده.
توصیه به معلم: از دانشآموز بخواهید دلیل انتخاب خود را بیان کند.
توصیه به والدین: از موقعیتهای مختلف برای مقایسهی عددهای یک و دو استفاده کنید. هر بار از فرزند خود بخواهید نماد مربوط به جواب را بنویسد.
اهداف
1- کسب توانایی تشخیص عددهای ۱ و ۲
2- درک عدد اصلی یک مجموعه.
3- توانایی ادامه دادن یک الگوی شطرنجی.
روش تدریس
* به دانشآموزان چیزهای مختلف نظیر ۲ لوبیا، ۱ کتاب، ۲ چینه و… بدهید و (به عنوان نمونه) از آنها بپرسید که این چند چینه است؟ با نوشتن نماد این عدد روی تخته تمرین کردن را ادامه دهید.
* به صفحه آغازین بخش ۷ برگردید و سؤالاتی در مورد تشخیص تعداد افراد یا اشیایی که دو تا یا یکی هستند، بپرسید و توجه دانش آموزان را به مقایسه عددهای ۱ و ۲ جلب کنید.
* حال به صفحه کتاب برگردید و فعالیت مربوط به این صفحه را انجام دهید و از دانشآموزان بخواهید دور پاسخ درست خط بکشند و سپس الگوی پایین صفحه را با شمردن مربعها و به کار بردن عددهای ۱ و ۲ ادامه دهند.
توصیههای آموزشی
1- ممکن است دانشآموزی تفسیری متفاوت از شکل داشته باشد و عدد دیگری را انتخاب کند. برای مثال دو مربع آبی رنگ را که تقریباً به هم چسبیده است، یک شکل مستطیل در نظر گرفته و عدد یک را انتخاب کند. در این مورد بهتر است ابتدا تفسیر و دلیل انتخاب او را با دقت گوش کنید و سپس درستی یا نادرستی عمل او را بررسی نمایید.
2- برای توصیف و ادامه دادن الگوی پایین صفحه میتوان از عددهای ۱ و ۲ استفاده کرد. برای مثال، از نقطه شروع یکی به سمت راست و ۲تا بالا میرویم و نقطه شروع را به این نقطه وصل میکنیم.
صفحه 49 کتاب درسی
با ابزار کار کن:
با دقّت به شکلها نگاه کن و شما هم در دو طرف خط با شابلون شکل بکش.
توصیه به معلم: این تمرین زمینه ساز فعّالیتهای بعدی برای ساختن شکلهای متقارن است.
توصیه به والدین: با توجّه به اینکه این عمل در فعّالیتهای بعدی مورد نیاز است از فرزند خود بخواهید در منزل چند بار تکرار کند تا به مهارت لازم دست یابد.
اهداف
1- درک مفهوم تقارن.
2- کار با ابزار شابلون برای رسم شکلهای متقارن.
3- شناخت اشکال هندسی.
روش تدریس
* توجه دانشآموزان را به شکلهای متقارن در کلاس درس جلب کنید. میتوانید چند شکل متقارن به کلاس ببرید و با تا کردن شکل از روی خط تقارن مشابه بودن دو طرف و تساوی شکلها را به آنها نشان دهید.
* در صفحه آغازین بخش با کمک دانشآموزان شکلهای متقارن را پیدا کنید.
* از دانشآموزان بخواهید ابتدا خوب به تصاویر صفحه ۴۹ نگاه کنند سپس توضیح دهند که در هر قسمت چه اتفاقی افتاده است. پس از آن با استفاده از شابلون خطی را ترسیم کنند و با قرار دادن لبه شابلون روی خط اقدام به رسم اشکال هندسی کرده و با برگرداندن شابلون در طرف دیگر خط همان شکل را بکشند و با تا کردن و روی هم قرار دادن شکلهای دو طرف خط به درک اشکال متقارن برسند.
توصیههای آموزشی
1- لازم نیست از واژه قرینه، متقارن، تقارن و خط تقارن استفاده کنید.
2- روش ارائه شده در این صفحه بسیار مهم است و تا پایان کتاب دانشآموزان به آن نیاز دارند به خصوص در طراحی فرش و رسم شکلهای متقارن در دو طرف آن با استفاده از شابلون این روش بسیار کاربرد دارد.
3- در شکلهای مربع، مستطیل و دایره قرینه شکل مانند خود شکل است و تشخیص تقارن سادهتر است، اما در مورد مثلث با توجه به تغییر جهت قرار گرفتن تشخیص و رسم شکل متقارن بدون استفاده از این روش برای دانشآموزان مشکل است.
4- به اندازه کافی روش مطرح شده را تمرین کنید تا همه دانشآموزان به مهارت دست یابند.
