بازی با دوستان

مفاهیم:
چپ، راست؛ وسط، کنار، بین؛ ردیف، ستون؛ جلو، پشت؛ اول الی پنجم.
مهارتها:
بازی با چینهها؛ الگوسازی؛ پازلهای دوبعدی و سه بعدی کاردستی.
نگرشها:
1- ریاضیات را باید از طبیعت و جهان اطرافمان بیاموزیم.
2- زبان اعداد در طبیعت وجود دارد و انسان آن را از طبیعت آموخته است.
تأثیرات بر ساختار شناختی:
1- تفکر هندسی و کار با اشکال هندسی.
2- مدلسازی.
3- تربیت دیگران با رفتار صحیح.
4- شناخت دوستان.
5- تأثیر بر رفتار.
تم شناختی:
دوست: در مورد آداب دوستیابی، نگهداری دوستان، تربیت دوستان و کمک به دوستان، نکاتی را که به ذهنتان میرسد با دانشآموزان در میان بگذارید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- برای لوحه یک داستان بسازید.
2- عددهای کمتر از ۵ مهره را روی دو چینه پایین صفحه بگذارید، سپس تعداد آنها را با انگشتان دو دست نشان دهید. انگشتان دو دست را به یک دست منتقل کنید. همین کار را با مهرهها انجام بدهید و همه را روی یک چینه منتقل کنید.
3- چند مهره را روی دو چینه پایین صفحه بگذارید و با دو دست نشان بدهید سپس از دستی که تعداد بیشتری دارد به تعداد دست دیگر انتقال دهید. همین کار را با مهرهها انجام بدهید و بگویید چقدر باقی میماند.
4- در مورد نکاتی که مربوط به اتاق شخصی دانش آموزان میشود، مانند تمیزی و مرتب کردن آن نکاتی را که به نظرتان میرسد به دانشآموزان بگویید.
5- در مورد کار گروهی با دانش آموزان صحبت کنید و آنها را به بازیهای گروهی تشویق کنید.
6- تعداد بچههای در حال بازی را با تعداد صندلیها مقایسه کنید.
صفحه 37 کتاب درسی

بشمار و رنگ کن:
تعداد شکلهای سمت چپ را با دست چپ، و تعداد شکلهای سمت راست را با دست راست نشان بده. این دو شکل روی هم چند تا چینه دارد؟ به همان تعداد چینههای سمت راست را رنگ کن.
توصیه به معلم: دانشآموزان میتوانند برای رنگ کردن چینهی 5 تایی از رنگ مورد علاقهی خود استفاده کنند. همچنین لازم است رنگ کردن را از پایین به بالا و به دنبال هم انجام دهند.
توصیه به والدین: در صورتی که در منزل وسایل مشابه چینه دارید، همین فعّالیت را با عددهای 5 و کمتر از 5 انجام دهید.
اهداف
1- درک مفهوم جمع با استفاده از ابزار چینه.
2- درک مفهوم ترکیبی با استفاده از ابزار چینه.
3- ارائه نمایشهای مختلف عدد و مفهوم جمع.
4- تمرین پیدا کردن حاصل جمع با انگشتان و چینه.
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید چینه با یک رنگ حداکثر تا ۵ را در سمت چپ خود قرار داده و تعداد آن را با انگشتان دست نشان دهند، سپس یک ستون از چینه که حداکثر تا ۵ تا است را در سمت راست خود قرار دهند و آن را با دست راست نشان دهند. (توجه داشته باشید که مجموع دو ستون بیشتر از ۵ تا نشود، از این رو برای آنها تعداد را مشخص کنید. به عنوان نمونه بگویید ۲ تا از چینهها را با رنگ قرمز در سمت چپ و ۳ تا از آنها را با رنگ دیگر در سمت راست قرار دهید) حال از آنها بخواهید که آنها را روی هم قرار دهند و بشمارند. همین عمل را با انتقال از یک دست به دست دیگر انجام دهند تا حاصل جمع به دست آید.
* حال به صفحه آغازین بخش برگردید و از آنها بخواهید مانند فعالیت بالا با قرار دادن اشیایی مثل مهره روی دو ردیف چینهی پایین صفحه، تمرینهای خود را انجام دهند. از شمردن مربعهای کنار پنجره یا در که به صورت ستونی قرار دارند نیز استفاده کنید.
* حال به صفحه ۳۷ کتاب برگشته و فعالیت مربوطه را انجام دهید. در هر تمرین دانش آموزان ابتدا جواب جمع را با انتقال انگشتان یک دست به دست دیگر انجام دهند. سپس همین عمل را با رنگ کردن چینههای سفید با دو رنگ مختلف انجام داده و حاصل جمع را به دست آورند.
توصیههای آموزشی
1- به دانشآموزان توصیه کنید تا رنگ کردن چینهها را از پایین به بالا انجام دهند و بین آنها فاصله ایجاد نکنند تا به این ترتیب پاسخ با ستونهای مختلف رنگی نمایش داده شود.
2- بهتر است برای رنگ کردن چینهها از ۲ رنگ استفاده کنند تا حالت جمع و ترکیب دو عدد دیده شود، اما با یک رنگ هم اشکالی ندارد.
3- انجام فعالیت عملی با چینهها برای دانشآموزان دستورز توصیه میشود.
صفحه 38 کتاب درسی

بشمار و بنویس:
در هر قسمت با انگشتان یک دست نشان بده چند شکل وجود دارد. به تعداد شکلهای مثل هم بشمار و انگشتان دست را ببند. با چوب خط نشان بده چند تا مانده است.
توصیه به معلم: هدف این صفحه، آماده کردن دانشآموز برای مفهوم تفریق و همچنین استفاده از نماد چوب خط برای نشان دادن حاصل تفریق است.
توصیه به والدین: دانشآموزان در این مرحله از نماد تفریق استفاده نمیکنند و عددهای به کار رفته کمتر از 6 است.
اهداف
1- درک عدد اصلی یک مجموعه و نمایش آن با انگشتان دست.
2- آماده شدن برای درک مفهوم تفریق.
3- درک اولیه مفهوم حاصل تفریق و نمایش آن با چوب خط.
روش تدریس
* ابتدا اشیاء مختلف تا 5 تا را در اختیار دانشآموز به گونهای قرار دهید که تعدادی از آنها مثل هم باشند و از آنها بخواهید که تعداد این اشیاء را با انگشتان دست نشان دهند. سپس از آنها بخواهید به تعداد اشیائی که مثل هم هستند انگشتان دست را ببندند و بگویند که چند تا شیء باقی میماند.
* حال به صفحه آغازین بخش برگردید و از آنها بپرسید که چند تا چینه روی میز سبز رنگ روی هم چیده شده است؟ از آنها بخواهید آن را با انگشتان دست نشان دهند. سپس از آنها بپرسید به تعداد چینههای هم رنگ (قرمز) و یا به تعداد چینههای سبز یا زرد انگشتان دست را ببندند و بگویند که چند تا چینه مانده
است. به همین ترتیب می توانید سؤالهای مشابه را بپرسید.
* حال به صفحه 38 کتاب برگشته و فعالیت مربوط به این صفحه را انجام دهید. قبل از شروع از دانش آموزان بخواهید شکلهای مثل هم را نشان دهند.
توصیههای آموزشی
1- هدف از انجام این فعالیت کم کردن اشیاء مثل هم از یک مجموعه و درک تعداد باقیماندهٔ اشیاء این مجموعه است.
2- دانشآموزان باید تعداد اعضای باقیمانده را با چوب خط نمایش دهند. بنابراین به ازای هر یک از اشیایی که مشابه بقیه نیستند یک چوب خط کشیده و به همین ترتیب ادامه دهند.
3- دانشآموزان از نماد تفریق استفاده نمیکنند بلکه هدف، درک مفهوم تفریق است.
4- در هنگام انجام فعالیت توجه داشته باشید که عددهای به کار رفته نباید بیشتر از 5 باشند.
صفحه 39 کتاب درسی

الگویابی کن:
الگوها را به همین ترتیب ادامه بده و شکلی را که تکرار میشود مانند نمونه در سمت راست بکش.
توصیه به معلم: برای تشخیص شکل تکرار شونده از دانشآموزان بخواهید الگو را به صورت کلامی برای یکدیگر توضیح دهند.
توصیه به والدین: از فرزند خود بخواهید الگو را برای شما توضیح دهد. در صورتی که تمام الگوها را به طور کامل درک میکند و توضیح میدهد، میتوانید او را تشویق کنید تا الگوی جدیدی بسازد.
اهداف
1- تشخیص الگوی شطرنجی و ادامه دادن الگو.
2- درک قانون مربوط به الگو و بیان آن به صورت کلامی.
3- تشخیص و رسم شکل تکرارشوندهٔ الگو.
4- تشخیص الگوهایی در محیط پیرامونی و کشف قانون مربوط به آن.
روش تدریس
* از بچهها بخواهید با استفاده از مدادهای رنگی و قرار دادن آنها با فاصله مناسب از یکدیگر الگو بسازند و بگویند چه الگویی در این چینش مدادها میبینند.سپس از آنها بخواهید با استفاده از مداد اشکال هندسی نظیر موارد زیر را با فاصلههای مناسب از یکدیگر قرار داده و الگو بسازند و بیان کنند در این الگو چه شکلی تکرار شده است.

* حال به صفحه آغازین بخش برگردید. توجه دانشآموزان را به ریشه فرش جلب کرده و از آنها بپرسید که آیا الگوی خاص در ریشههای این فرش میبینند؟ سپس از آنها بخواهید با استفاده از مداد رنگی الگوی مربوط به آن را بکشند.
* حال به صفحه ۳۹ کتاب برگشته و از بچهها بخواهید الگوی مورد نظر را ادامه دهند. هدف اصلی این صفحه تشخیص شکل تکرار شونده است. دانشآموزان با توصیف کلامی الگو میتوانند به شکل تکرار شونده پی ببرند و سپس آن را رسم کنند.
توصیههای آموزشی
1- توجه دانشآموزان را به الگوی شطرنجی و فاصله بین شکلهای تکرارشونده جلب کنید.
2- دلیل اینکه با یک فاصله شطرنجی ترسیم شکل شروع شده است، این است که دانشآموزان آن را از روی خط قرمز نبینند، بلکه الگو را در داخل کادر شطرنجی ادامه دهند. اما اگر دانشآموز الگو را ادامه داد به گونهای که خط کادر را نیز قطع کرد ایرادی ندارد.
3- از دانشآموزان بخواهید که با استفاده از کاغذ شطرنجی الگوهای جدیدی بسازند.
4- از بچهها بخواهید که الگوی شطرنجی را روی خط ادامه دهند تا دقت و ظرافت انجام کار آنها بالا برود.
5- کشف قانون مربوط به الگو و بیان آن به صورت کلامی در رشد ادراک کلامی دانشآموزان از اهمیت خاصی برخوردار است.
6- میتوانید این فعالیت را به صورتی دیگر نیز انجام دهید. ابتدا شکل تکرار شونده را رسم کنید. سپس دانشآموزان با استفاده از آن شکل یک الگو بسازند و آن شکل را چندین مرتبه به دنبال هم رسم کنند.
صفحه 40 کتاب درسی

بشمار و رنگ کن:
از چینههای سبز از بالا به تعداد چوب خطها خط بزن. به تعداد باقیمانده از چینههای سمت راست رنگ کن.
توصیه به معلم: دانش آموزان در این صفحه از بازنماییهای مختلف عدد مثل چوب خط و چینه برای تمرین مفهوم تفریق استفاده میکنند.
توصیه به والدین: همین فعّالیت را میتوانید با ابزارهای دیگر غیر از چینه انجام دهید. میتوانید از وسایل و اسباب بازیهای فرزند خود استفاده کنید.
اهداف
1- درک اولیه مفهوم تفریق.
2- رشد ادراک کلامی و غیرکلامی.
3- ارائه بازنماییهای مختلف عدد با چینه و چوب خط.
4- درک مفهوم حاصل تفریق و نمایش آن با رنگ کردن.
روش تدریس
* ابتدا از دانشآموزان بخواهید ستون چینههای تا پنجتایی بسازند. سپس روی تخته به تعداد کمتر از ۵ چوب خط رسم و از آنها بخواهید که به تعداد چوب خطها از چینهها بردارند و حاصل را با انگشتان دست نشان دهند.
* حال به صفحه آغازین بخش برگردید و از آنها بپرسید که این کمد چند تا کشو دارد؟ اگر ۲ تا از کشوهای کمد را باز کنیم چند تا کشو بسته میماند؟ آن را با انگشتان دست نشان دهید. به همین ترتیب با استفاده از این تصویر میتوانید مسائل مختلف تفریق طرح کنید و دانشآموزان به سؤالهای شما پاسخ دهند.
* حال از دانشآموزان بخواهید فعالیت صفحه ۴۰ را انجام دهند. ابتدا تعداد چینههای سبز را بگویند و با دست نشان دهند. سپس به تعداد چوب خطها انگشتان دست را ببندند تا حاصل به دست آید و به تعداد باقیمانده از چینههای سفید رنگ کنند.
توصیههای آموزشی
1- اگر دانشآموزان در حین انجام فعالیت صفحه ۴۰ چینهها را نامرتب خط زدند ایرادی ندارد. اما به آنها توصیه کنید که از بالا و به دنبال هم خط بزنند.
2- همچنین در رنگ کردن چینههای سفید بهتر است از پایین و به ترتیب رنگ کنند.
3- بدون به کار بردن واژه تفریق و یا نماد آن هر بار میتوانند یک عبارت تفریق مثل جمله زیر بیان کنند: از ۵ تا چینه سبز ۲ تا برداشتیم ۳ تا ماند.
4- در این صفحه نیز مفهوم افرازی تفریق مورد نظر است.
صفحه 41 کتاب درسی

بشمار و بگو:
به تصویرهای زیر دقّت کن و برای آن یک داستان بساز و بگو.
توصیه به معلم: دانشآموزان میتوانند داستانهای متفاوتی بیان کنند و یا برای بخشی از این اتّفاق یک داستان کوتاه بگویند.
توصیه به والدین: از فرزند خود بخواهید برای صحنههای شاد در زندگی داستان بگوید و در داستان خود از عددها و مفاهیم جمع و تفریق استفاده کند.
اهداف
1- داستان سازی و برقراری ارتباط کلامی.
2- به کارگیری مفاهیم اولیه مانند اضافه شدن یا کم شدن و به کارگیری مهارت شمارش در بیان داستان.
3- به کارگیری مفاهیم ریاضی در محیط پیرامونی.
4- رشد قدرت انتزاعی و تخیل دانش آموزان.
روش تدریس
* داستانی ساده برای دانشآموزان بیان کنید و از آنها بخواهید با استفاده از نقاشی و یا وسایل دیگر این داستان شما را عینی کنند. در بیان داستان از مفاهیم شمارش، کم کردن و اضافه کردن استفاده شود.
* حال به صفحه آغازین بخش برگردید و از دانشآموزان بخواهید با مفهوم تفریق یا اضافه کردن یا مفاهیم شمارش یک داستان مرتبط با آن تصویر بسازند.
* به فعالیت صفحه ۴۱ کتاب برگشته و از بچهها بخواهید داستانی در مورد اتفاقی که در تصویر این صفحه افتاده است، بسازند. برای مثال میتوانند بگویند بعد از پنچر شدن اتوبوس چند نفر پیاده شدهاند و ۲ نفر هنوز پیاده نشدهاند و یا ۳ نفر در تاکسی نشستهاند و یک نفر دیگر در حال سوار شدن به تاکسی دیگری
است.
بر اساس این اتفاقات برای دانشآموز مسئله طرح کنید. برای مثال اگر ٣ نفر سوار تاکسی شوند، چند نفر دیگر میتوانند سوار شوند.
توصیههای آموزشی
1- دانشآموزان را جهت دهید که در هنگام داستان سازی مفاهیم محاسباتی و شمارش را به کار برند.
2- حساسیتی روی نوع داستانی که بچهها میسازند نداشته باشید.
3- اگر دانشآموزان برای بخشی از این اتفاق داستان ساختند، ایرادی ندارد. اما به کارگیری عدد، مفاهیم جمع و تفریق از اهمیت خاصی برخوردار است.
4- از دانشآموزان بخواهید یک صفحه از اتفاق زندگی خود را تجسم و با به کارگیری مفاهیم ریاضی داستانی را برای والدین خود بسازند.
صفحه 42 کتاب درسی

با ابزار کار کن:
به تصاویر با دقّت نگاه کن. تو هم همین طوری شکل درست کن.
توصیه به معلم: توجّه دانشآموز را به تقارن شکل جلب کنید. هر شکل، دقیقاً در طرف دیگر هم وجود دارد.
توصیه به والدین: کار با ابزار به مهارت نیاز دارد. فرزند شما باید شکلها را با دقّت و مهارت با شابلون رسم کند. همچنین مداد پررنگ در اختیار فرزند خود قرار دهید.
اهداف
1- درک مفهوم تقارن.
2- به کارگیری ابزار شابلون جهت ترسیم اشکال هندسی.
3- درک خصوصیات و تفاوتهای اشکال هندسی.
4- کشیدن قرینه شکلهای هندسی با استفاده از کپی کردن.
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید با شابلون اشکال هندسی دلخواه رسم کنند. سپس از آنها بخواهید یک شکل مثلاً سه گوش را با شابلون و مداد رسم کنند و با تا زدن کاغذ و فشار آوردن به خطوط، شکل قرینه آن را پیدا کنند. سپس همین عمل را با شکلهای دیگر انجام دهند تا درک مفهوم تقارن کامل شود.
* از دانشآموزان بخواهید که اشکال متقارن و غیرمتقارن را در این تصویر تشخیص دهند. توجه آنها را به شیشههای درب و پنجره و شکلهای متقارن دیگر جلب کنید.
* حال به صفحه ۴۲ کتاب درسی برگشته و از بچهها بخواهید مراحل کار را توضیح دهند. در هر تصویر چه اتفاقی افتاده است؟ سپس از آنها بخواهید همین عمل را با شابلون انجام داده و با تا کردن و کپی کردن شکلها، قرینهی آنها را به دست آورند. توجه آنها را در پایان کار به قرینه بودن شکلهای دو طرف نسبت به خط تا جلب کنید.
توصیههای آموزشی
1- در این فعالیت از هر نوع شابلونی میتوانند استفاده کنند. چون هدف ترسیم اشکال هندسی و تشخیص تقارن این اشکال میباشد.
2- در تمام این کتاب از شابلون خاص که نمونه آن در آخر کتاب آورده شده، استفاده شده است.
3- استفاده از ابزار شابلون دقت دانشآموزان را در طراحی اشکال هندسی تقویت میکند.
4- دانشآموزان این روش را باید برای رسم شکلهای قرینه یاد بگیرند تا در ادامه کار هر وقت نیاز به رسم شکل قرینه بود و آنها در تشخیص شکل قرینه با مشکل مواجه شدند، با انجام عمل مشابه این فعالیت، شکل قرینه را پیدا کنند.
5- قرینه شکل مثلث بیشترین توجه و تمرین را نیاز دارد.