پیک نیک
مفاهیم:
چپ، راست؛ وسط، کنار، بین؛ جلو، پشت.
مهارتها:
نحوهی ماشین سوار شدن؛ پیاده شدن از ماشین؛ آداب گردش، تفریح و پیک نیک.
نگرشها
1- تفکر نمادین اولین مرحله برخورد دانشآموز با تفکر مجرد است. دانشآموز باید به زبان نمادین بتواند با دیگران ارتباط برقرار کند.
2- نیاز به اعداد از نیازهای طبیعی بشر است.
3- رسیدن به چیزی که یک نفر میخواهد ممکن است به معنی از دست دادن چیز دیگری باشد.
تأثیرات بر ساختار شناختی:
1- تشخیص کار دینالیتی تا ۵ بدون شمردن.
2- تقویت تخیل با اشکال هندسی.
3- تأثیر افکار بر گفتار.
تم شناختی:
طبیعت: در مورد آداب مراقبت از طبیعت و بازی کردن در طبیعت و ارتباط با طبیعت نکاتی را که به نظرتان میرسد با دانش آموزان مطرح کنید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- اعضای دو خانواده را به عنوان دو دسته پنج تایی با سرنشینهای ماشینها متناظر کنید.
2- تعداد بچههایی را که بازی میکنند با یک دست نشان دهید و به اندازه آنهایی که با هم بازی میکنند، انگشتان دست را ببندید.
3- تعداد بچههایی را که بازی نمیکنند با یک دست نشان دهید و به اندازه آنهایی که نشستهاند، انگشتان دست را ببندید.
4- کمتر از ۵ مهره را روی هر یک از صندلیهای ماشینها قرار دهید و با انگشتان دو دست نمایش دهید و بعد به تعداد یکی از دیگری انگشتان را ببندید.
5- تعداد کمتر از ۵ مهره را در یک ماشین قرار دهید و با دست عدد ۵ را نمایش دهید و سپس به تعداد سرنشینها انگشتان دست را ببندید و بگویید چند جای خالی در ماشین باقی مانده است.
6- برای تصویر آغازین این بخش یک داستان تعریف کنید.
صفحه 30 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
با کشیدن چوب خط بگو شکلهای سمت چپ و راست با هم چند تا است؟
توصیه به معلم: قبل از فعّالیت این صفحه، همین کار را با چیزهای ملموس انجام دهید.
توصیه به والدین: از فرزند خود بخواهید چیزهای با تعداد 5 یا کمتر از 5 تا را با استفاده از چوب خط شمارش کند.
اهداف
1- استفاده از چوب خط جهت سرشماری اشیاء.
2- آشنایی با مفهوم جمع.
3- درک جمع دو عدد و نمایش آن با استفاده از چوب خط.
روش تدریس
* با استفاده از اشیاء ملموس مانند چینه، لوبیا و… میتوانید به صورت عملی فعالیت را انجام دهید. ابتدا اشیاء با رنگهای متفاوت را کنار هم قرار دهید و از دانشآموزان بپرسید تعداد اشیاء مربوط به یک رنگ چند تا است؟ سپس از آنها بپرسید که مجموع اشیاء با دو رنگ چندتا است؟ از آنها بخواهید تعداد مجموع آنها را با چوب خط نشان دهند. باید توجه کنید که نمایش چوب خطها به صورت پنج تاییهای متفاوت است و این نمایش را به دانشآموزان آموزش دهید.
* حال به صفحه آغازین بخش توجه کنید و به عنوان مثال از آنها بخواهید تعداد صندلیهای جلوی هر ماشین را با استفاده از چوبخطها نمایش داده و مجموع آن را با چوب خط پیدا کنند. میتوانید به دانشآموزان ۲ دسته ۵ تایی مهرههای رنگی یا دکمه یا اشیاء دیگر بدهید و از آنها بخواهید جمعهای مختلف را با قرار دادن آن اشیاء روی صندلی ماشینها بسازند. برای مثال ۲ مهره آبی روی صندلیهای جلو و ۳ مهره قرمز روی صندلیهای عقب قرار دهند و بپرسید چند مهره داریم؟ آن را با چوب خط نمایش دهند.
* با توجه به فعالیت کتاب، دانشآموزان میتوانند تعداد مجموع اشیاء را با استفاده از چوبخطها نمایش دهند. برای این کار از دسته اول شروع کرده و متناظر با آن چوب خط رسم میکنند سپس به تعداد اشیاء دسته دوم کشیدن چوب خط را ادامه دهند تا تعداد مجموع به دست آید.
توصیههای آموزشی
1- تعداد مجموع دو دسته تا این قسمت کتاب، حداکثر ۵ تا میشود.
2- دانشآموزان باید تعداد چوب خطهای هر دو دسته را پشت سر هم رسم کنند نه اینکه برای هر دسته به صورت جداگانه چوب خط بکشند.
3- دانشآموزان نباید تعداد اشیاء دو دسته را پشت سر هم بشمارند و برای تعداد مجموع آنها چوب خط بکشند. هدف پیدا کردن مجموع با رسم چوب خط است.
صفحه 31 کتاب درسی
بشمار و بگو:
تعداد شکلهای سمت چپ را بگو و با انگشتان یک دست نشان بده. به تعداد شکلهای سمت راست، انگشتان خود را ببند و توضیح بده چند تا مانده است.
توصیه به معلم: دانشآموزان میتوانند هر انگشتی را که خواستند، ببندند. با بیان داستان برای شکلها مفهوم تفریق مطرح شود.
توصیه به والدین: فرزند شما در این قسمت از نماد تفریق استفاده نمیکند و فقط مفهوم تفریق را تمرین میکند.
اهداف
1- آشنایی با مفهوم تفریق با استفاده از انگشتان دست.
2- مهارت برقراری ارتباط کلامی برای تعریف عمل تفریق.
3- ارتباط برقرار کردن بین نمایشهای مختلف یک عدد.
روش تدریس
* با استفاده از اشیاء ملموس میتوانید فعالیت مربوط به این صفحه را انجام دهید برای این کار به دانشآموزان شکلهایی به صورت زیر بدهید.
و از آنها بخواهید برای مثال ۲ تا سه گوش را از آن جدا کنند و سپس بپرسید که چند تا ۳ گوش باقیمانده است؟ حال میتوانید از آنها بخواهید همین فرایند را با انگشتان دست نشان دهند. یعنی تعداد سه گوشهای اولیه را با انگشتان یک دست نشان دهند و به تعدادی که جدا کرده از انگشتان دست ببندند.
تعداد باقیمانده با تعداد انگشتان باز آنها برابر است. همین فعالیت را میتوانید با اشیاء دیگر مثل چینهها، مهرهها و… تکرار کنید.
* به صفحه آغازین بخش مراجعه کنید و به دانشآموزان چند مهره یا دکمه رنگی بدهید تا روی صندلیهای ماشینها قرار دهند. برای مثال ۴ مهره روی صندلی یک ماشین قرار دهند. به آنها بگویید ماشین شما ۴ سرنشین دارد آن را با انگشتان دست نمایش دهید. سپس ۳ مهره را بردارید (یعنی ۳ نفر پیاده شدند). به همان تعداد باید از انگشتان دست بسته شود. حال ماشین چند نفر دارد؟ تعداد انگشتان باز دست این عدد را نشان میدهد.
* در هنگام انجام فعالیت این صفحه از دانشآموزان در مورد تعداد هر یک از شکلها بپرسید و از آنها بخواهید با انگشتان دست آن عدد را نشان دهند اگر نمایش بعضی از دانشآموزان متفاوت بود، آنها را جلوی کلاس بیاورید و درستی و نادرستی نمایش ارائه شده را از دانشآموزان دیگر بپرسید. سپس عملیات مربوط به این صفحه را انجام دهید.
توصیههای آموزشی
1- از به کار بردن واژه تفریق و یا نمایش نماد تفریق خودداری کنید. در این قسمت کتاب دانشآموزان فقط مفهوم تفریق را تمرین میکنند.
2- دانشآموزان برای نمایش عدد دسته سمت چپ میتوانند نمایشهای مختلف عدد را با انگشتان ارائه کنند. برای مثال ۳ یا ۴های مختلفی را نشان دهند.
3- شکلهای کتاب نمایش از حرکت و جدا شدن تعدادی جاندار از یک دسته را نشان میدهند.
4- هر بار پس از بستن انگشتان دست عبارت .... تا از .... میشود .... را بیان کنند.
5- برای بستن انگشتان دست میتوانند با تناظر یک به یک انگشتان را یکی یکی ببندند و میتوانند یک مرتبه به تعداد اشیاء دسته سمت راست، انگشتان را ببندند.
صفحه 32 کتاب درسی
الگویابی کن:
در هر ردیف الگوها را به همین ترتیب ادامه بده.
توصیه به معلم: دانشآموزان میتوانند همین الگوها را ابتدا با کمک مدادهای خود یا چوب کبریت بسازند.
توصیه به والدین: توجّه فرزند خود را به الگوهای تکرار شونده مثل نرده و کاشی کاری جلب کنید.
اهداف
دانشی:
1- توانایی کشف و ادامه دادن الگوهای تکرار شونده.
2- تشخیص الگوهای تکرار شونده در محیط اطراف.
روش تدریس
* میتوانید از میلههای شمارش جهت ساخت الگوهای تکرار شونده استفاده کنید. از دانشآموزان بخواهید الگویی را که شما ساختهاید ادامه دهند و از آنها در مورد رابطه بین شکلهای الگو سؤال کنید.
میتوانید از خط ما بین موزائیکها یا کاشیهای داخل کلاس نیز استفاده کنید و با پر رنگ کردن این خطوط با استفاده از گچهای رنگی این الگوها را به دانش آموزان نشان دهید.
* به صفحه آغازین بخش برگردید و از دانشآموزان بخواهید به کمک مهرههای رنگی در این تصویر الگوهای تکرار شونده بسازند و از آنها بخواهید که به شما این الگوها را نشان دهند و در مورد رابطه بین شکلهای الگوها نیز صحبت کنند.
* از دانشآموزان در مورد رابطه بین شکلهای الگوها بپرسید و از آنها بخواهید الگویی که تکرار میشود را بیان کنند، سپس کشیدن شکلهای الگو را انجام دهند.
توصیههای آموزشی
1- توجه دانشآموزان را به الگوهایی که در اطراف خود میبینند، جلب کنید.
2- با زدن ضربههای متناوب روی میز و یا دست زدنهای متناوب، الگوهایی با صدا ایجاد کنید و از دانشآموزان بخواهید آن الگو را کشف کرده و توضیح دهند.
3- بیان کلامی رابطه بین شکلهای هر الگو اهمیت زیادی دارد.
صفحه 33 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
انگشتان یک دست را باز کن. به تعداد شکلها انگشتان خود را ببند و به تعداد انگشتهای باقیمانده چوب خط بکش.
توصیه به معلم: دانشآموزان میتوانند به هر شکلی که میخواهند انگشتان خود را ببندند.
توصیه به والدین: اگر با فرزند خود تمرین میکنید فقط از عددهای کمتر از 5 استفاده کنید.
اهداف
1- تمرین مفهوم تفریق با کمک انگشتان دست.
2- نمایش حاصل تفریق با استفاده از چوب خط.
3- برقراری ارتباط بین نمایشهای مختلف یک عدد.
روش تدریس
∗ از دانشآموزان بخواهید پنج لوبیا یا اشیاء دیگر را روی میز قرار دهند و انگشتان دست خود را برای نمایش آن عدد باز کنند. سپس از آنها بخواهید ۳ لوبیا را از آنها جدا کنند و همزمان ۳ تا از انگشتان دست خود را ببندند. حال از آنها بپرسید که چند تا لوبیا مانده و چند تا انگشت دست باز مانده است. همین فعالیت را با عددهای مختلف تکرار کنید.
* با کمک ماشینهایی که در صفحه آغازین بخش است و قرار دادن اشیاء مختلف روی صندلیها به جای سرنشینهای ماشین عمل تفریق کردن را تمرین کنید.
* در حین انجام فعالیت این صفحه دانشآموزان را هدایت کنید تا ابتدا پنج انگشت دست خود را باز کنند و به تعدادی شکل که در تصویر میبینند انگشتان را ببندند و به تعداد باقیمانده چوب خط بکشند. سپس بیان کنند که از ۵ تا شکل .... تا برداشتیم و ... تا شکل باقیمانده است.
توصیههای آموزشی
1- نحوه بستن انگشتان دست، یکی یکی و یا یک مرتبه بستن تفاوتی نمیکند.
2- با توجه به اینکه دانشآموزان تا این صفحه نماد عدد را یاد نگرفتهاند. حاصل را با نماد چوب خط نمایش میدهند.
3- در این صفحه مفهوم افرازی تفریق مورد نظر میباشد. در واقع 5 شیئ به دو قسمت افراز میشود آنچه برداشته شده و آنچه باقیمانده است.
صفحه 34 کتاب درسی
الگویابی کن:
در هر ردیف، الگوها را پیدا کن و ادامه بده. الگویی را که پیدا کردهای در سمت راست بکش.
مربّعهای شگفتانگیز را با رنگ مناسب کامل کن.
توصیه به معلم: دانشآموزان را تشویق کنید، برای تشخیص شکلی که تکرار میشود، الگو را به صورت کلامی بیان کنند و سپس شکل تکرار شونده را در قسمت سمت راست بکشند.
توصیه به والدین: تشخیص شکلی که تکرار میشود، دشوار است. برای اینکه فرزند شما به این مرحله برسد، باید صبور باشید.
اهداف
1- پیدا کردن قانون مربوط به یک الگو و ادامه دادن آن.
2- بیان کلامی رابطه بین شکلهای یک الگوی شطرنجی.
3- پیدا کردن شکل تکرار شوندهی یک الگو و رسم شکل تکرار شونده.
روش تدریس
* در محیط اطراف خود توجه دانشآموزان را به الگوهای هندسی موجود جلب کنید. از آنها بخواهید الگو را توصیف کنند. برای مثال میتوانند به الگویی که در ساختن نردههای راه پله مدرسه وجود دارد، اشاره کنند. به شکلی که در این الگوها تکرار میشوند دقت کنید و از دانشآموزان بخواهید شکل تکرارشونده را به شما نشان دهند.
* حال از دانشآموزان بخواهید به صفحه آغازین بخش برگردند و در مورد الگوهایی که در شکل میبینند، توضیح دهند.
برای مثال در ماشین ۲ صندلی در جلو و ۳ جای نشستن در عقب وجود دارد.
* ابتدا از دانشآموزان بخواهید که الگوی مربوطه را به صورت کلامی بیان و توصیف کنند، سپس از آنها بخواهید الگوی شطرنجی را ادامه دهند. پس از رسم شکل تکرار شوندهٔ الگوها، مربعهای شگفت انگیز پایین صفحه را مرور کنید.
توصیههای آموزشی
1- از این صفحه تشخیص و رسم شکل تکرار شوندهٔ الگو شروع می شود. قسمت سمت راست برای کشیدن شکل تکرارشونده در نظر گرفته شده است. این کار کمک میکند تا دانشآموزان الگو را بهتر دنبال کنند.
2- در توصیف الگو از دانشآموزان بخواهید تا از عددها و شمردن استفاده کنند. برای مثال ۳ تا سبز، ۲ تا نارنجی، ۳ تا سبز، ۲ تا نارنجی. به این ترتیب شکل تکرارشونده نیز مشخص میشود.
3- در تکمیل مربعهای شگفت انگیز راه حلهای دانشآموزان را بپرسید. اگر آنها با کنترل ردیف رنگ مورد نظر را پیدا کردند شما با بررسی ستونها و یا ۴ مربع کنار هم درستی یا نادرستی پاسخ آنها را وارسی کنید.
صفحه 35 کتاب درسی
با ابزار کار کن
شکلهای زیر را با خط کش روی کاغذ بکش و دور آنها را با قیچی ببر. لبهها را با مداد رنگی رنگ کن. هر شکل چند گوشه و چند لبه دارد؟
توصیه به معلم: در اینجا فقط شباهت شکل از نظر تعداد لبه و گوشه کافی است. نیازی به معرّفی شکلهای هندسی نیست.
توصیه به والدین: فرزند شما باید مهارت لازم را در استفاده از ابزاری مثل قیچی داشته باشد. قیچیهای کمخطر و مخصوص این کار را در اختیار او قرار دهید.
اهداف
1- آشنایی اولیه با مفهوم ضلع و رأس.
2- تشخیص اشکال هندسی براساس تعداد اضلاع و رئوس.
3- توانایی رسم اشکال هندسی با ابزار خط کش.
4- توانایی استفاده از ابزار قیچی جهت ساخت اشکال هندسی با کاغذ.
روش تدریس
* ابتدا به دانشآموزان کاغذی را که در آن اشکال هندسی نظیر مربع، مستطیل و… وجود دارد، بدهید تا با استفاده از قیچی آنها را ببرند و توانایی کار با قیچی را کسب کنند. سپس از آنها بخواهید لبههای این اشکال را با یک رنگ مشخص کنند و از آنها در مورد تعداد لبههای هر شکل سؤال کنید. از آنها بخواهید گوشهها را لمس کنند و تعداد گوشهها را از آنها بپرسید. از دانشآموزان بخواهید با استفاده از خط کش شروع به رسم اشکال هندسی کرده و فرایند گفته شده در بالا را تکرار کنند.
* از دانشآموزان بخواهید به صفحه آغازین بخش برگردند و اشکال هندسی را که در آن صفحه میبینند، بیان کنند.
* در انجام فعالیت این صفحه در مورد تعداد لبه ها و تعداد گوشهها و نیز تفاوت اشکال هندسی براساس تعداد لبهها و گوشهها از دانشآموزان بپرسید.
توصیههای آموزشی
1- به دانش آموزان فرصت دهید تا با نگاه کردن به این صفحه و تصویر داده شده فرایند کار را کشف و برای شما توضیح دهند.
2- در استفاده از قیچی و آسیبهای احتمالی ناشی از آن به نکات ایمنی توجه کافی داشته باشید.
3- بردن نام شکلها ضروری نیست. صرفاً کار با ابزارهای خط کش و قیچی و همچنین تشخیص لبهها و گوشهها کفایت میکند.
