رفتن به مهمانی
مفاهیم:
وسط، بین، کنار؛ چپ، راست؛ اول الی پنجم، ردیف؛ اشکال ساده هندسی؛ جلو، پشت.
مهارتها:
مهارتهای استقبال از مهمانها؛ پذیرایی از مهمانها؛ شام خوردن در مقابل مهمان؛ بدرقه مهمانها.
نگرشها
1- مردم معمولاً در مورد چیزهای اطرافشان با مشاهده دقیق، یاد میگیرند.
2- توصیف با دقت چیزها در علم بسیار مهم است، چون به مردم کمک میکند مشاهداتشان را مقایسه کنند.
تأثیرات بر ساختار شناختی:
1- اخلاق فرزند در برابر پدر و مادر.
2- اخلاق در برابر مهمان.
3- رفتار تربیتی با کوچکترها، همسالان و بزرگترها.
تم شناختی:
مهمان و ارتباطات مهم: در مورد آداب مهمانی رفتن و پذیرایی از مهمان و آداب رفتار با همسالان، کوچکترها و بزرگترها برای دانشآموزان توضیح دهید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- روی ردیف صندلیها از چپ یا راست آدرس دهید.
2- به دستههای پنج تایی صندلیها توجه دانشآموز را جلب کنید.
3- به تناظر صندلیها و مبلها با تعداد مهمانها توجه کنید.
4- به تناظر صندلیهای میز و بشقابهای روی میز با قاشقها و چنگالها توجه کنید.
5- به تناظر پیشدستیهای روی میز میوه و دو پیشدستی در دست دوقلوها با تعداد مهمانها توجه کنید.
6- دو خانواده را به عنوان ۲ دسته پنج تایی در نظر بگیرید.
7- در هر خانواده تعداد دخترها را با دست راست و تعداد پسرها را با دست چپ نشان دهید، سپس انگشتان را به یک دست منتقل کنید.
8- در کتابخانه کنار تلویزیون با کمک ردیف و ستون و چپ و راست و بالا و پایین اول و دوم به اشیاء مختلف آدرس دهید.
9- به اشکال هندسی ساده اشاره کنید.
10- در اطراف فرش الگویی هندسی نقاشی کنید. مثلاً یک دایره و یک مثلث و تکرار آنها.
صفحه 23 کتاب درسی
بشمار و بگو:
هر شکل چند گوشه دارد؟ با چند میله درست شده است؟ چند تا قرمز چند تا آبی؟
الگو را با رنگ کردن ادامه بده.
توصیه به معلم: لزومی ندارد که از واژههای ضلع یا رأس استفاده شود. دانشآموزان در این صفحه با شکلهای هندسی آشنا میشوند.
توصیه به والدین: توجّه فرزندتان را به شکلهای هندسی اطراف خود جلب کنید.
اهداف
1- آشنایی اولیه با مفاهیم ضلع و زاویه و چندضلعی.
2- آشنایی اولیه با خصوصیات اشکال هندسی.
3- توانایی ساخت اشکال هندسی با استفاده از ابزارهای مختلف.
4- رشد تفکر هندسی و ارتباط آن با تفکر عددی.
5- ارتقای مهارت الگویابی و ارتباط آن با تفکر عددی با شمردن اجزاء و اشکال الگو.
6- درک اولیه مفهوم جمع.
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید با میلههای آموزشی اشکال هندسی متفاوت بسازند و گوشههای این اشکال را بشمارند. به عنوان نمونه از آنها بپرسید که چند شکل ۳ گوش ساختهاید؟ سپس از آنها بخواهید به اشکال هندسی اطرافشان توجه کرده و تعداد گوشههای شکلها از آنها پرسیده شود. از آنها بپرسید که اگر بخواهید نظیر شکلهای کتاب را با میلهها بسازید به چند میله نیاز دارند. سپس از دانشآموزان بخواهید حدسشان را با انجام دادن، آزمایش کنند.
* حال از دانشآموزان بخواهید به صفحه آغازین بخش برگردند و اشکال هندسی مشاهده شده را به آنها یادآوری کرده و از آنها در مورد تعداد گوشههایشان سؤال کنید.
* از دانشآموزان بخواهید فعالیت مورد نظر را انجام دهند. وقتی تعداد میلهها (همان ضلع شکلها) را بیان میکنند از آنها بپرسید: شکل با چند میله آبی و چند میله قرمز درست شده است؟ به این ترتیب کم کم وارد مفهوم جمع شوید. وقتی یک شکل با ۴ میله درست شده و یکی از آنها آبی و ۳ تا قرمز است میتوان نتیجه گرفت که ۱ با ۳ میشود ۴ تا
پس از اینکه با شکلهای هندسی آشنایی اولیه ایجاد شد، الگویابیهای پایین صفحه را انجام دهید. توجه دانشآموزان را به ۲ الگویی که در هر ردیف وجود دارد جلب کنید. در ردیف اول هم برگ گلدانها و هم رنگ گلها دارای یک نظم و الگو هستند که دانشآموزان پس از کشف این الگو میتوانند با رنگ کردن شکلها را کامل کنند.
توصیههای آموزشی
1- از واژههای ضلع و رأس استفاده نکنید. کلمه گوشه برای دانشآموزان قابل فهمتر است.
2- از مجموعه آهنربا و کیت مغناطیسی برای ساختن اشکال هندسی استفاده کنید.
3- از واژه یا نماد جمع استفاده نکنید ولی مفهوم جمع را با شمردن تعداد میلههای آبی و قرمز تمرین کنید.
صفحه 24 کتاب درسی
بشمار و رنگ کن:
از هر شکل چند تا در تصویر دیده میشود؟
مانند نمونه برای هر یک، یک چوب خط بگذار و یک خانه رنگ کن.
توصیه به معلم: از این صفحه دانشآموزان با نمودار چوب خطی آشنا میشوند و دستههای 5 تایی آن را تا انتهای کتاب به کار میبرند.
توصیه به والدین: برای فرزند خود داستان استفاده از چوب خط برای شمردن را توسّط انسانهای غارنشین تعریف کنید. همچنین به کاربردها و ضرب المثلهای مرتبط با آن اشاره کنید.
اهداف
1- توانایی سرشماری اشیاء و سازمان دادن به اطلاعات با رسم نمودار ستونی.
2- استفاده از ابزار چوب خط جهت سرشماری اشیاء.
3- توانایی دیدن اجزاء یک کل.
روش تدریس
* تعدادی شیء کنار هم قرار دهید. برای مثال میتوانید از تعدادی مداد، پاک کن، مداد رنگی، کتاب و دفترچه استفاده کنید. سپس تعدادی میله شمارش در اختیار دانش آموزان قرار دهید و از آنها بخواهید به تعداد هر یک از اشیاء یک میله کنار بگذارند. تعداد اشیاء را حداکثر تا ۵ در نظر بگیرید. بعد از آنکه دانشآموزان به تعداد اشیاء مورد نظر شما میلههای شمارش را کنار گذاشتند از دانشآموزان در مورد تعداد اشیاء سؤال کنید.
آنها را هدایت کنید تا برای پاسخ دادن به شما میلهها را بشمارند. سپس به جای هر میله روی تخته یک چوب خط رسم کنید تا دانشآموزان با نماد چوب خطی برای سرشماری تعدادی شیء آشنا شوند.
* حال از دانشآموزان بخواهید همین عمل را با توجه به صفحه آغازین بخش انجام دهند و بر اساس سؤالات پرسیده شده اقدام به قرار دادن میلهها شمارش نمایند. برای مثال میتوانید تعداد صندلیها، بشقاب، قاشق، چنگالهای یک طرف میز را بشمارند. به تناظر یک به یک بین این اجزا نیز توجه کنید.
* حال از دانشآموزان بخواهید فعالیت مربوط به صفحه ۲۴ را انجام دهند. شکل جوراب نیاز به ۵ چوب خط دارند. در مورد مورب قرار دادن چوب خط پنجم برای آنها توضیح دهید.
توصیههای آموزشی
1- در این تصویر جوراب و کفشها به صورت جفت شمرده نمیشوند. تعداد تک آنها مورد نظر است.
2- توجه دانشآموزان را به مقایسه بین ستونهایی که با رنگ کردن خانههای جدول ایجاد میشود، جلب کنید.
3- انسانها در زمانهای خیلی دور از چوب خط برای سرشماری اشیاء مورد نظر خود استفاده میکردند در این مورد میتوانید برای دانشآموزان توضیح دهید. اثرات این موضوع در ضربالمثلها نیز دیده میشود. برای مثال ضرب المثل چوب خط شما پر شده است، برای این موضوع به کار میرفته است که در مکانهایی مثل نانوایی برای نگهداری حساب و کتاب مشتریان از چوب خط استفاده میکردند و به تعداد نانهای خریداری شده چوب خط میکشیدند. چوب خط پر شده است یعنی آن مشتری باید پول نانهایی را که در این مدت خریداری کرده است، بپردازد. نانوایی دیگر به آن فرد نان نمیدهد تا حسابهای قبلی خود را تسویه کند.
صفحه 25 کتاب درسی
بشمار و بگو:
عددی را که هر دست نشان میدهد، بگو؛ سپس با انگشتان دست خود شکلها را نشان بده. حالا انگشتان باز یک دست را ببند و به همان اندازه انگشتان دست دیگر را باز کن.
الگوی شطرنجی را به همان ترتیب ادامه بده.
توصیه به معلم: دانشآموزان با انتقال انگشتان دست چپ به دست راست عبارت ……… و ……… میشود ……… را بیان کنند.
توصیه به والدین: فرزند شما در این صفحه از علامت جمع و نماد عدد استفاده نمیکند؛ فقط مفهوم آن را بیان میکند.
اهداف
1- ارائه نمایشهای مختلف یک عدد با انگشتان هر دو دست.
2- توانایی انتقال انگشتان باز یک دست به دست دیگر.
3- زمینه سازی برای درک مفهوم جمع.
4- توانایی کشف و ادامه دادن یک الگوی شطرنجی.
روش تدریس
* ابتدا از دانشآموزان بخواهید با استفاده از انگشتان هر دو دست خود عدد مورد نظر شما را نشان دهند، سپس از آنها بخواهید انگشتان یک دست را ببندند و معادل آن انگشتان دست دیگر را باز کنند و عدد مربوطه را بگویند. این عمل را آن قدر تکرار کنید که همه دانشآموزان قادر به انجام آن باشند.
* به صفحه آغازین بخش توجه کنید. به عنوان نمونه از دانشآموزان بخواهید تعداد مهمانها و یا بچههای مهمانها را با انگشتان دو دست نشان دهند دوباره از آنها بخواهید با بستن انگشتان یک دست و باز کردن انگشتان دست دیگر همه را با یک دست نشان دهند.
* فعالیت مربوط به این صفحه را با دانشآموزان انجام دهید. هر بار از آنها بخواهید که عمل خود را با جملهای بیان کنند در واقع با انتقال انگشتان یک دست به دست دیگر عمل جمع کردن را انجام میدهند بدون آنکه نامی از جمع برده شود. سپس الگوی شطرنجی پایین صفحه را انجام دهید. توجه دانشآموزان را به شکلی که تکرار میشود جلب کنید. همچنین آنها میتوانند از شمردن خانههای رنگ شده برای کشف و بیان الگو استفاده کنند.
توصیههای آموزشی
1- در صورتیکه دانشآموزان یاد گرفتهاند که به جای بستن یک به یک انگشتان یک دست و باز کردن یک به یک انگشتان دست دیگر یک مرتبه ۲ انگشت یک دست را ببندند و به جای آن ۲ انگشت دست دیگر را باز کنند، آنها را تشویق کنید.
2- هر بار از عبارت جمع بدون بردن واژهی جمع و نشان دادن نماد آن استفاده کنید.
3- تعداد اشیاء مورد نظر برای شمردن را به گونهای انتخاب کنید که جمع آن از ۵ تا بیشتر نشود تا امکان نمایش آن با یک دست وجود داشته باشد.
4- دانشآموزان را در موقعیت تصمیم گیری قرار دهید. در صورتی که عدد ۳ را با دست راست و عدد ۲ را با دست چپ نشان دادهاند، بهتر است انگشتان دست چپ را به دست راست منتقل کنند. اما اگر عدد ۴ را با دست چپ و عدد یک را با دست راست نشان دادهاند، بهتر است انگشتان دست راست را به چپ منتقل کنند.
صفحه 26 کتاب درسی
با ابزار کار کن
مانند نمونه با شابلون شکل بکش.
توصیه به معلم: هدف این صفحه کسب مهارت استفاده از شابلون است. استفاده از شابلون و چگونگی در دست گرفتن آن را به دانشآموزان آموزش دهید.
توصیه به والدین: فرزند شما نیاز دارد از ابزار شابلون با مهارت استفاده کند؛ لذا در صورت لزوم زمینهی تمرین کردن را در منزل فراهم کنید.
اهداف
1- کسب مهارت استفاده از شابلون در رسم شکلهای هندسی.
2- رسم اشکال هندسی با استفاده از شابلون.
3- آشنایی اولیه با ویژگیهای اشکال هندسی.
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید که شکلهای یک شابلون را ببینند و در مورد تعداد گوشههای هر شکل از آنها سؤال کنید. از آنها بخواهید مانند نمونه روی کاغذ شکلهای شابلون را رسم کنند، سپس از آنها بخواهید در یک سطر یک شکل را تکرار کنند، روی تخته نحوه در دست گرفتن شابلون را به آنها نشان دهید.
* حال به شکلهای هندسی صفحه آغازین توجه کنید، سپس از آنها بپرسید که این اشکال چند گوشه دارند، و آن شکلها را در شابلون نشان دهند.
* حال به نحوه در دست گرفتن شابلون توسط دانشآموزان توجه کنید و از آنها بخواهید فعالیت این صفحه را انجام دهند.
توصیههای آموزشی
1- در صورتی که دانشآموزان شما شابلون ندارند، میتوانید از انتهای کتاب درسی تصویر شابلون را بریده و روی مقوا بچسبانید و با بریدن دور آن یک شابلون مقوایی درست کنید.
2- نحوه در دست گرفتن شابلون و قرار دادن انگشتان دست روی آن و رسم شکل با دست دیگر را به دانشآموزان آموزش دهید.
3- برای کسب مهارت در استفاده از شابلون نیاز به تمرین و ممارست وجود دارد. زمانی که هر دانشآموز برای کسب مهارت احتیاج دارد با دانشآموزان دیگر متفاوت است. برای کسب مهارت به آنها فرصت کافی بدهید و از کاغذهای پیش نویس برای انجام تمرینهای زیاد استفاده کنید.
صفحه 27 کتاب درسی
بشمار و بنویس
به تعداد هر حیوان چوب خط بکش.
توصیه به معلم: دانشآموزان در این تمرین باید بدون رنگ کردن مربّعها چوب خط رسم کنند.
توصیه به والدین: مشابه این تمرین را در منزل با چیزهای دیگر با فرزند خود انجام دهید.
اهداف
1- تشخیص اجزاء یک کل.
2- توانایی سرشماری اشیاء و اشکال به کمک چوب خط.
3- سازماندهی اطلاعات داده شده با استفاده از جدول.
روش تدریس
* تعدادی اشیاء کنار یکدیگر قرار دهید. به عنوان نمونه از تعدادی مداد، پاک کن، مداد رنگی، کتاب و دفترچه استفاده کنید. سپس تعدادی میله شمارش در اختیار دانشآموزان قرار دهید و از آنها بخواهید به تعداد هر یک از اشیاء یک میله کنار بگذارند. این فعالیت را دو نفره انجام دهند یک دانشآموز نام شیء را ببرد و دانشآموز دیگر معادل آن یک میله شمارش کنار بگذارد. این کار را تا پایان سرشماری اشیاء ادامه دهند.
* حال از دانشآموزان بخواهید همین عمل را با توجه به صفحه آغازین بخش انجام دهند و اشیاء مثل هم را سرشماری کنند.
* از دانشآموزان بخواهید فعالیت مربوط به این صفحه را به صورت ۲ نفره انجام دهند. یک نفر از دانشآموزان نام حیوان را میبرد و دانشآموز دیگر برای آن حیوان یک چوب خط در محل مربوطه رسم میکند. سپس جای این دو نفر عوض میشود تا به این ترتیب هر ۲ نفر فعالیت این صفحه را کامل کنند.
توصیههای آموزشی
1- مهمترین توصیه برای انجام سرشماری با چوب خط این است که دانشآموزان اقدام به شمردن شکلها و یا اشیاء (بدون چوب خط) نکنند. یعنی ابتدا شکلها را نشمارند و سپس معادل آن چوب خط بکشند. بلکه این کار باید با تناظر یک به یک انجام شود. به همین دلیل در انجام این فعالیت توصیه شده است که از کار گروهی ۲ نفره استفاده شود.
2- وقتی دانشآموز چوب خط رسم میکند، باید به این نکته توجه داشته باشد که چوب خط پنجم را به صورت مورب روی 4 چوب خط قبلی رسم کند تا دستههای 4 تایی درست شود.
صفحه 28 کتاب درسی
بشمار و بگو:
هر شکل از چند تا «مکعب» ساخته شده است؟ چند تا زرد، چند تا سبز؟
مربّعهای شگفت انگیز را با شکل مناسب کامل کن.
توصیه به معلم: توجّه دانشآموزان را به طول دستهی مکعّبها و تعداد آنها جلب کنید. لازم است این فعّالیت را به صورت عملی انجام دهید.
توصیه به والدین: اگر از وسایل بالا یا شبیه آن در منزل دارید، تمرینهای مشابه را با فرزند خود انجام دهید.
اهداف
1- آشنایی با عدد به عنوان طول.
2- درک اجزاء یک کل.
3- آشنایی اولیه با مفهوم واحد.
4- آشنایی اولیه با مفهوم جمعهای ترکیبی به کمک چینههای رنگی.
5- استفاده از مربع شگفت انگیز جهت رشد مهارت حل مسئله.
روش تدریس
* این فعالیت را به صورت عملی با استفاده از چینههای رنگی انجام دهید. چینهها، مکعبهای رنگی یک اندازه هستند که با کنار هم قرار دادن آنها میتوان طولهای مختلف ایجاد کرد. در صورتی که این ابزار را در اختیار ندارید میتوانید با مقوا مکعبها را بسازید و یا از وسایل مشابه مثل مکعبهای کوئیزنر استفاده کنید. به هر حال انجام عملی این فعالیت توصیه میشود.
از 2 رنگ استفاده کنید و ترکیبهای حداکثر تا ۵ را بسازید. ۲ رنگ به شما کمک میکند تا مفهوم جمعهای ترکیبی را تمرین کنید. طول مکعبها را با هم مقایسه کنید برای مثال ۵ مکعب طول بیشتری نسبت به ۴ مکعب دارد. یعنی با دیدن طول مکعبهای ساخته شده میتوان عددها را مقایسه کرد.
* به صفحه آغازین بخش مراجعه کنید. برای شمردن اشکال و یا اشیاء و ترکیب آنها از چینههای رنگی استفاده کنید. برای مثال تعداد بچههای پسر را با چینههای سبز و تعداد بچههای دختر را با چینههای زرد نشان داده و مجموع آنها را با کنار هم قرار دادن چینهها به دست آورید.
* در انجام فعالیت کتاب نیز توجه دانشآموزان را به طول چینههای ساخته شده جلب کنید. هر بار تعداد چینههای یک ردیف و تعداد سبز و زرد را بپرسید و از دانشآموزان بخواهید برای هر ردیف عبارت ...... و ...... میشود ....... را بیان کنند. در مربعهای شگفتانگیز پایین صفحه توجه بچهها را به این نکته جلب کنید که علاوه بر کنترل ردیفها و ستونها میتوانند ۴ مربع کنار هم را نیز بررسی کنند و شکل مورد نظر را بیابند.
توصیههای آموزشی
1- بدون استفاده از واژه جمع و نماد آن به مفهوم جمع به کمک چینهها اشاره کنید.
2- مقایسه طول چینههای هر ردیف آغاز مفهوم مقایسه عددهاست.
3- چینهها کمک میکنند تا دانشآموزان با مفهوم عدد به عنوان طول آشنا شوند و این موضوع در آینده به آنها کمک میکند تا پیوسته بودن عددهای حقیقی را بهتر درک کنند و عددها را روی محور اعداد نشان دهند. همچنین درک بهتری از عددهای کسری و اعشاری برای آنها ایجاد میکند
