درسنامه آموزشی قرآن کلاس هفتم

جلسۀ اوّل: سوره یونُس

الر تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْحَکِیمِ ﴿1﴾ أَکَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَیْنَا إِلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ أَنْ أَنْذِرِ النَّاسَ وَ بَشِّرِ الَّذِینَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ قَالَ الْکَافِرُونَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ مُبِینٌ ﴿2﴾ إِنَّ رَبَّکُمُ اللَّهُ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ فِی سِتَّةِ أَیَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ یُدَبِّرُ الْأَمْرَ مَا مِنْ شَفِیعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ ذَلِکُمُ اللَّهُ رَبُّکُمْ فَاعْبُدُوهُ أَفَلَا تَذَکَّرُونَ ﴿3﴾ إِلَیْهِ مَرْجِعُکُمْ جَمِیعًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا إِنَّهُ یَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیدُهُ لِیَجْزِیَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِ وَ الَّذِینَ کَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِیمٍ وَ عَذَابٌ أَلِیمٌ بِمَا کَانُوا یَکْفُرُونَ ﴿4﴾ هُوَ الَّذِی جَعَلَ الشَّمْسَ ضِیَاءً وَ الْقَمَرَ نُورًا وَ قَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِینَ وَ الْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَلِکَ إِلَّا بِالْحَقِّ یُفَصِّلُ الْآیَاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ ﴿5﴾ إِنَّ فِی اخْتِلَافِ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ مَا خَلَقَ اللَّهُ فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ لَآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَتَّقُونَ ﴿6﴾

ترتیل صوتی آیات 1 تا 6 سوره یونُس

إِنَّ الَّذِینَ لَا یَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَ رَضُوا بِالْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ اطْمَأَنُّوا بِهَا وَ الَّذِینَ هُمْ عَنْ آیَاتِنَا غَافِلُونَ ﴿7﴾ أُولَئِکَ مَأْوَاهُمُ النَّارُ بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ ﴿8﴾ إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ یَهْدِیهِمْ رَبُّهُمْ بِإِیمَانِهِمْ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ فِی جَنَّاتِ النَّعِیمِ ﴿9﴾ دَعْوَا هُمْ فِیهَا سُبْحَانَکَ اللَّهُمَّ وَ تَحِیَّتُهُمْ فِیهَا سَلَامٌ وَ آخِرُ دَعْوَا هُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ ﴿10﴾ وَلَوْ یُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجَالَهُمْ بِالْخَیْرِ لَقُضِیَ إِلَیْهِمْ أَجَلُهُمْ فَنَذَرُ الَّذِینَ لَا یَرْجُونَ لِقَاءَنَا فِی طُغْیَانِهِمْ یَعْمَهُونَ ﴿11﴾ وَ إِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْبِهِ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا فَلَمَّا کَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ کَأَنْ لَمْ یَدْعُنَا إِلَى ضُرٍّ مَسَّهُ کَذَلِکَ زُیِّنَ لِلْمُسْرِفِینَ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿12﴾ وَ لَقَدْ أَهْلَکْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّنَاتِ وَ مَا کَانُوا لِیُؤْمِنُوا کَذَلِکَ نَجْزِی الْقَوْمَ الْمُجْرِمِینَ ﴿13﴾ ثُمَّ جَعَلْنَاکُمْ خَلَائِفَ فِی الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ کَیْفَ تَعْمَلُونَ ﴿14﴾

ترتیل صوتی آیات 7 تا 14 سوره یونُس

آموزش مفاهیم

دانش‌آموزان عزیز!

همیشه در این فکر بوده‌ایم که چه خوب است وقتی قرآن می‌خوانیم معنای سخن خدا را بفهمیم. همانطور که می‌دانید این آموزش ارزشمند را در دورهٔ ابتدایی آغاز کردیم و با انجام فعالیت «کار در کلاس» در هر درس از کتاب آموزش قرآن پایهٔ چهارم به بعد، گام کوچکی در این راه برداشتیم.

یکی از مهم‌ترین اهداف آموزش قرآن در دورهٔ متوسطه کسب توانایی درک معنای عبارات و آیات ساده و پرکاربرد قرآن کریم است.
در هر درس با انجام فعالیت‌های آموزش مفاهیم، گامی دیگر در این سیر نورانی بر می‌داریم.

آیا می دانید هیچ زبانی در دنیا به اندازهٔ زبان فارسی به زبان عربی نزدیک نیست. از این رو، هرچند زبان ما زبان عربی نیست، اما بسیاری از کلمات مانند «الله، نور، کتاب و ...» بین این دو زبان زنده و زیبای جهان، مشترک است. این ویژگی به ما کمک می‌کند تا بتوانیم به سرعت و به سادگی معنای بسیاری از عبارات و آیات قرآن کریم را درک کنیم.

اینک با استفاده از آموخته‌های قبلی خود در دورهٔ ابتدایی، از میان کلمات داده شده، معنای هر کلمهٔ آشنا را یافته و مقابل آن بنویسید. این کار را ابتدا به تنهایی انجام دهید و سپس معنای هر کلمه را با هم گروه خود مقایسه کنید.

جلسۀ دوم: حروف ناخوانا

در دورهٔ ابتدایی با حروف ناخوانا آشنا شده‌ایم. این حروف در آیات قرآن کریم و نیز در متون فارسی به کار می‌روند. در کتاب‌های آموزش قرآن دورهٔ ابتدایی، این حروف به رنگ آبی نوشته شده است و قواعد آن را نیز آموخته‌اید و آنها را می‌شناسید.

در دورهٔ متوسطه، در کتاب‌های آموزش قرآن، این حروف به رنگ مشکی و معمولی نوشته می‌شود. گرچه شما با قواعد این حروف آشنا هستید، ولی ممکن است پس از مشکی شدن، در برخی موارد اشتباه پیش آید. از این‌رو، در این درس و درس بعد، قواعد حروف ناخوانا به‌طور خلاصه یادآوری می‌شود.

خوب است بدانید که مهم‌ترین حروف ناخوانا حروفی هستند که هنگام وصل دو کلمه خوانده نمی‌شوند. در این حالت باید حرکت قبل از این حروف، به تشدید یا حرف ساکن بعدشان، وصل شود.

اکنون این عبارات قرآنی را با دقت در حروف ناخوانا و اتصال کلمات بخوانید:

1- اَن اَنذِرِ النّاسَ وَ بَشِّرِ الَّذینَ ءامَنوا
2- تَجری مِن تَحتِهِمُ الاَنهارُ فی جَنّٰتِ النَّعیمِ
3- وَ اَسَرُّوا النَّدامَةَ لَمّا رَاَوُا العَذابَ
4- وَ لَو یُعَجِّلُ اللهُ لِلنّاسِ الشَّرَّ استِعجالَهُم بِالخَیرِ
5- لَهُمُ البُشریٰ فِی الحَیوٰةِ الدُّنیا وَ فِی الْاخِرَةِ

جزء 11: سوره یونُس

وَلَوْ أَنَّ لِکُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مَا فِی الْأَرْضِ لَافْتَدَتْ بِهِ وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَقُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا یُظْلَمُونَ ﴿54﴾ أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَلَا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَلَکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لَا یَعْلَمُونَ ﴿55﴾ هُوَ یُحْیِی وَیُمِیتُ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ ﴿56﴾ یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْکُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِی الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِینَ ﴿57﴾ قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِکَ فَلْیَفْرَحُوا هُوَ خَیْرٌ مِمَّا یَجْمَعُونَ ﴿58﴾ قُلْ أَرَأَیْتُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ لَکُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَرَامًا وَحَلَالًا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَکُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ ﴿59﴾ وَمَا ظَنُّ الَّذِینَ یَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْکَذِبَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لَا یَشْکُرُونَ ﴿60﴾ وَمَا تَکُونُ فِی شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا کُنَّا عَلَیْکُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِیضُونَ فِیهِ وَمَا یَعْزُبُ عَنْ رَبِّکَ مِنْ مِثْقَالِ ذَرَّةٍ فِی الْأَرْضِ وَلَا فِی السَّمَاءِ وَلَا أَصْغَرَ مِنْ ذَلِکَ وَلَا أَکْبَرَ إِلَّا فِی کِتَابٍ مُبِینٍ ﴿61﴾

ترتیل صوتی آیات سوره یونُس / آیه 54 تا 61

آموزش مفاهیم

آداب تلاوت قرآن

برای خواندن قرآن باید آدابی را رعایت کنیم تا از خواندن قرآن بیشترین بهره را ببریم. به برخی از این آداب توجه کنید.

آداب ظاهری تلاوت قرآن کریم

1- وضو می‌گیریم.
2- هنگام قرائت، در مقابل قرآن مؤدب می‌نشینیم.
3- در صورت امکان هنگام تلاوت قرآن به‌سوی قبله می‌نشینیم.
4- در شروع تلاوت با عبارت «اعوذ باللّٰه من الشیطان الرجیم» از شر شیطان به خدا پناه ببریم و با گفتن «بسم اللّٰه الرحمن الرحیم» قرائت را آغاز می‌کنیم.
5- بهتر است، قرآن را قدری بلند بخوانیم.
6- سعی می‌کنیم قرآن را با صوت زیبا بخوانیم.
7- سعی می‌کنیم قرآن را با ترتیل و شمرده بخوانیم.

آداب باطنی تلاوت قرآن کریم

1- با نیّت «قربة الی اللّٰه» و کسب رضای خدا قرآن می‌خوانیم.
2- سعی می‌کنیم هنگام قرائت به معنای آیات نیز توجه کنیم.
3- در مقابل سخنان خدا خاضع و خاشع می‌باشیم.
4- سعی می‌کنیم در معنای آیات قرآن اندیشه و تدبر کنیم.
5- به هنگام تلاوت، قلب ما متوجّه خدا و آیات او باشد.
6- با خواندن آیاتی که مؤمنان را به بهشت بشارت می‌دهد، نسبت به انجام کارهای خوب و پیروی از دستورات الهی، توجه بیشتری پیدا می‌کنیم.
7- با خواندن آیاتی که دربارهٔ عذاب الهی هشدار داده است نسبت به دوری از گناهان توجه بیشتری پیدا می‌کنیم.