درسنامه آموزشی قرآن کلاس هشتم
درس 2: سوره فرقان، رسانههای قرآنی
جلسۀ اوّل: سورۀ فرقان
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذَا كَانُوا مَعَهُ عَلَى أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ أُولَئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ فَإِذَا اسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۶۲﴾ لَا تَجْعَلُوا دُعَاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعَاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضًا قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ لِوَاذًا فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۶۳﴾ أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ قَدْ يَعْلَمُ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ يَوْمَ يُرْجَعُونَ إِلَيْهِ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿۶۴﴾
تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا ﴿۱﴾ الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ لَمْ يَتَّخِذْ وَ لَدًا وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيرًا ﴿۲﴾
ترتیل صوتی آیات 62 تا 64 سوره نور و آیات 1 و 2 سوره فرقان
وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَ هُمْ يُخْلَقُونَ وَ لَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرًّا وَ لَا نَفْعًا وَ لَا يَمْلِكُونَ مَوْتًا وَ لَا حَيَاةً وَ لَا نُشُورًا ﴿۳﴾ وَ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا إِفْكٌ افْتَرَاهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جَاءُوا ظُلْمًا وَ زُورًا ﴿۴﴾ وَ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلَى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا ﴿۵﴾ قُلْ أَنْزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا ﴿۶﴾ وَ قَالُوا مَالِ هَذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ لَوْلَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيرًا ﴿۷﴾ أَوْ يُلْقَى إِلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ تَكُونُ لَهُ جَنَّةٌ يَأْكُلُ مِنْهَا وَ قَالَ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا ﴿۸﴾ انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثَالَ فَضَلُّوا فَلَا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلًا ﴿۹﴾ تَبَارَكَ الَّذِي إِنْ شَاءَ جَعَلَ لَكَ خَيْرًا مِنْ ذَلِكَ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَ يَجْعَلْ لَكَ قُصُورًا ﴿۱۰﴾ بَلْ كَذَّبُوا بِالسَّاعَةِ وَ أَعْتَدْنَا لِمَنْ كَذَّبَ بِالسَّاعَةِ سَعِيرًا ﴿۱۱﴾
ترتیل صوتی آیات 3 تا 11 سوره فرقان
آموزش مفاهیم
فعالیت اول (صفحه 23 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
قرآن، جهانیان، فرزند ، همتا ، فرو فرستاد
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | نَزَّلَ | نازل کرد، فرو فرستاد | 2 | فُرقان | وسیله تشخیص حق از باطل، یکی از نامهای قرآن |
| 3 | یَکونُ | میباشد | 4 | عالَمینَ | جهانیان، مردم |
| 5 | نَذیر | هشدار دهنده | 6 | وَلَد | فرزند |
| 7 | شَریك | شریک، همتا | 8 | قَدَّرَ | اندازهگیری کرد |
فعالیت دوم (صفحه 23 کتاب درسی)
معنای این ترکیب ها و عبارات را بنویسید.
1- نَزَّلَ الفُرقانَ: نازل کرد قرآن را
2- عَلیٰ عَبدِه: بر بندهاش
3- لِلعٰلَمینَ: برای جهانیان
4- شَریكُ فیِ المُلكِْ: شریکی در فرمانروایی
5- کُلَّ شَیءٍ: هر چیزی را
6- فَقَدَّرَه: پس اندازهگیری کرد آن را
فعالیت سوم (صفحه 23 کتاب درسی)
همانطور که میدانید «لِـ» یعنی «برای»؛ هرگاه این حرف قبل از فعل بیاید بهصورت «تا» معنا میشود و تغییر جزئی در معنای فعل ایجاد میشود؛ مانند:
لِـ + یَکونُ (میباشد) $\leftarrow $ لِیَکونَ: تا باشد
اینک ترجمهٔ این ترکیبها را کامل کنید.
1- لِـ + یَعلَمُ (میداند) $\leftarrow $ لیَعلَمَ: تا بداند
2- لِـ + یَعلَمونَ (میدانند) $\leftarrow $ لیَعلَموا: تا بدانند.
3- لِـ + تَعِقلونَ (اندیشه میکنید) $\leftarrow $ لتَعِقلوا: تا اندیشه کنید.
4- لِـ + تُؤمِنونَ (ایمان میآورید) $\leftarrow $ لتُؤمِنوا: تا ایمان بیاورید.
انس با قرآن در خانه (صفحه 24 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 356 تا 361 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ دو آیهٔ اول سورهٔ فرقان را کامل کنید.
1- تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ: پرخیز است کسی که نازل کرد قرآن را در بندهاش
2- لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا: تا باشد برای جهانیان هشدار دهندهای.
3- الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ: کسی که برای او فرمانروایی آسمانها و زمین است.
4- وَلَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ: و ندارد فرزندی و نیست برای او همتایی در فرمانروایی
5- وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيرًا: و آفرید هر چیزی را پس اندازهگیری کرد آن را بهطور دقیق.
ج) از صفحهٔ 356 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- صِراطٍ مُستقیم: راه راست
2- اِلی الله وَ رَسوله: به سوی خدا و پیامبرش
3- اُوِلئکَ هُم الظَّمِونَ: آنها همان ستمگرانند.
د) در صفحهٔ 356 قرآن کریم چند پیام کوتاه و پر معنای قرآن آمده است. در دورهٔ ابتدایی نیز با این پیامها آشنا شدهاید. یکی از آنها را همراه با معنا بنویسید.
جلسۀ دوم: ادامۀ سورۀ فرقان
أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا ﴿۴۴﴾ أَلَمْ تَرَ إِلَى رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَ لَوْ شَاءَ لَجَعَلَهُ سَاكِنًا ثُمَّ جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيلًا ﴿۴۵﴾ ثُمَّ قَبَضْنَاهُ إِلَيْنَا قَبْضًا يَسِيرًا ﴿۴۶﴾ وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِبَاسًا وَ النَّوْمَ سُبَاتًا وَ جَعَلَ النَّهَارَ نُشُورًا ﴿۴۷﴾ وَ هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ وَ أَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً طَهُورًا ﴿۴۸﴾ لِنُحْيِيَ بِهِ بَلْدَةً مَيْتًا وَ نُسْقِيَهُ مِمَّا خَلَقْنَا أَنْعَامًا وَ أَنَاسِيَّ كَثِيرًا ﴿۴۹﴾ وَ لَقَدْ صَرَّفْنَاهُ بَيْنَهُمْ لِيَذَّكَّرُوا فَأَبَى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلَّا كُفُورًا ﴿۵۰﴾ وَ لَوْ شِئْنَا لَبَعَثْنَا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ نَذِيرًا ﴿۵۱﴾ فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَ جَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا ﴿۵۲﴾ وَ هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَ هَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَ حِجْرًا مَحْجُورًا ﴿۵۳﴾ وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْمَاءِ بَشَرًا فَجَعَلَهُ نَسَبًا وَ صِهْرًا وَ كَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا ﴿۵۴﴾ وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُهُمْ وَ لَا يَضُرُّهُمْ وَ كَانَ الْكَافِرُ عَلَى رَبِّهِ ظَهِيرًا ﴿۵۵﴾
ترتیل صوتی ادامه آیات 44 تا 55 سوره فرقان
آموزش مفاهیم
فعالیت اول (صفحه 26 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
بشارت، آب، پوشش، قرارداد، خواب
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | جَعَلَ | قرارداد | 2 | لِباس | لباس، پوشش |
| 3 | نَوم | خواب | 4 | سُبات | آرامش و استراحت |
| 5 | اَرسَلَ | فرستاد | 6 | رِیاح | بادها، جمع ریح |
| 7 | بُشر، بُشریٰ | بشارت دهنده، بشارت | 8 | ماء | آب |
| 9 | طَهور | پاک، پاککننده |
فعالیت دوم (صفحه 26 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات را بنویسید.
1- وَ هُوَ الَّذی: و او کسی است که
2- جَعَلَ لَکُمُ: قرارداد برای شما
3- الَّیلَ لِباسًا: شب را لباسی
4- وَ النَّومَ سُباتًا: و خواب را (برای) آرامش و استراحت
5- وَ جَعَلَ النَّهارَ: و قرارداد روز را
6- اَرسَلَ الرِّيٰحَ بُشرًا: فرستاد باد را بشارت دهند
7- وَ اَنزَلنا مِنَ السَّمآءِ: و ناز کردیم از آسمان
8- مآءً طَهورًا: آبی پاک کننده
انس با قرآن در خانه (صفحه 27 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 362 تا 366 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این دو آیه شریفه از سورهٔ فرقان را کامل کنید.
1- وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِبَاسًا: و او کسی است که قرار داد برای شما شب را پوششی
2- وَ النَّوْمَ سُبَاتًا: و خواب را (برای) آرامش و استراحت
3- وَ جَعَلَ النَّهَارَ نُشُورًا: و قرار داد روز را (برای) تلاش و زندگی
4- وَ هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ: و او کسی است که فرستاد باد را بشارت دهنده، پیش از رحمت خود (باران).
5- وَ أَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً طَهُورًا: و نازل کردیم از آسمان آبی پاک کننده
ج) از صفحهٔ 366 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی را انتخاب و معنا کنید.
1- عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً: انجام دهد کار خوب و شایسته
2- وَ کانَ الله غَفورًا رَحیما: و خداوند آمرزنده مهربان است.
3- خالِدین فیها: جاودان در آن
د) در دو صفحهٔ آخر سورهٔ فرقان، خداوند ویژگیهای بندگان خوب خود را برشمرده است. آخرین ویژگی ایشان آن است که از خدا میخواهند تا آنها را نمونه، الگو، پیشوا و امام برای متقین قرار دهد. به نظر شما کسی که چنین درخواستی از خدا دارد، باید دوران نوجوانی خود را چگونه بگذراند؟
1- در مجالس باطل شرکت نکند.
2- هنگامی که کار لغو و بیهوده برخورد میکند بزرگوارانه از آن بگذرد.
3- به آیات خداوند اعتقاد داشته باشد.