خانه
گاما

درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس هفتم

درس 10: ایران، خانهٔ ما

بازدید102/0 K
تاریخ بروزرسانی1401/08/16

ایران عزیز ما، دارای فرهنگ و تمدن چند هزار ساله و بسیار عمیق و ارزشمندی است. ایران دارای منابع طبیعی و انسان‌های هوشیار و پرتوان فراوانی است. علت اصلی طمع برخی کشورهای استعمارگر به کشور ما نیز، همین منابع و استعدادهای فراوان و همچنین مقاومت مردم این سرزمین در مقابل زورگویی‌های دیگران است.

شهر و روستایی که ما در آن زندگی می‌کنیم، جزئی از کشور عزیز ما، ایران است. کشور ما یکی از کشورهای نسبتاً وسیع جهان است و اکنون 1,648,195 کیلومتر مربع وسعت دارد. در طول تاریخ، بخش‌هایی از این سرزمین، به علت‌های مختلفی جدا گردید. اما پس از انقلاب اسلامی و با وجود تهاجم دشمنان، حتی یک مترمربع از آن نیز به دست بیگانگان نیفتاده است.

جمعیت ایران در سال 1395 ، نزدیک به 80 میلیون بوده است. عدّهٔ زیادی از مردم ایران در شهرهای کوچک و بزرگ زندگی می‌کنند و تعدادی از مردم نیز در روستاها به سر می‌برند. عدّهٔ کمی از هم وطنان ما نیز زندگی عشایری دارند.

به نقشه نگاه کنید. برای ادارهٔ بهتر کشور، آن را به بخش‌هایی تقسیم کرده‌اند که به هریک استان می‌گویند. استان به وسیلهٔ استانداری اداره می‌شود.

هر استان نیز به چند شهرستان تقسیم می‌شود. در هر شهرستان تعدادی شهر و روستا وجود دارد.

شهر یا روستای محل زندگی شما جزء کدام شهرستان است؟

نقشه ایران

فعّالیت (صفحهٔ 50 کتاب درسی)

 
1- کاربرگۀ شمارۀ (3) را برای آشنایی بیشتر با تقسیمات کشوری در کلاس کامل کنید.

شهرداری برای انجام این خدمات باید پول زیادی هزینه کند. شهرداری بخشی از درآمد خود را از مردم و بخشی را از بودجهٔ عمومی کشور دریافت می‌کند. برای مثال شهرنشینان باید هرسال مبلغی به عنوان عوارض نوسازی به شهرداری بپردازند.

فعّالیت (صفحهٔ 52 کتاب درسی)

 
2- به تصویر قبض عوارض نوسازی توجه کنید. از پدر و مادرتان دربارهٔ آن پرس و جو کنید و اگر می‌توانید یک نمونه آن را به کلاس بیاورید و به هم‌کلاسی‌هایتان نشان دهید.
3- مردم چگونه می‌توانند با مشارکت خود، مسئولان اداره شهر یا روستا را، برای حفاظت شهر یا روستا یا وظایف دیگر شهرداری‌ها یا دهیاری‌ها، یاری رسانند؟

اَشکال زمین در ایران

به نقشه نگاه کنید. همان‌طور که می‌بینید همه جای ایران از نظر پستی و بلندی یکسان نیست. بخش‌هایی از ایران مرتفع و بلند و بخش‌های دیگر پست و هموار هستند.

نقشهٔ ناهمواری‌های ایران

نواحی مرتفع و بلند

شمال
- کوه‌های آذربایجان در شمال غربی ایران قرار گرفته‌اند. قلّه‌های آتشفشانی این کوه‌ها کدام‌اند؟
- رشته کوه البرز در شمال ایران واقع است و مانند دیواری دریای خزر را از قسمت‌های داخلی کشور جدا می‌کند. قلّه‌های مهمّ این رشته کوه را پیدا کنید و نام ببرید.
- کوه‌های خراسان در شمال شرقی ایران قرار دارند.
- در دامنه‌های شمالی رشته کوه البرز که رو به دریا قرار دارد، برف و باران فراوان می‌بارد. این دامنه‌ها پوشیده از جنگل‌های انبوه است؛ به عکس، دامنه‌های جنوبی البرز کم رطوبت مانده و فقط در فصل زمستان برف و باران دریافت می‌کنند و در نتیجه پوشش گیاهی کمتری دارند.

رشته کوه البرز
وقتی خورشید به آب‌های دریای خزر می‌تابد، آب‌ها تبخیر می‌شوند و این بخارها در امتداد کوه‌های البرز بالا می‌روند و در ارتفاعات سرد می‌شوند و دوباره به صورت باران فرو می‌ریزند.

غرب
- رشته کوه زاگرس در غرب ایران کشیده شده است و جهت آن شمال غربی - جنوب شرقی است.

در دامنه‌های شمال غربی برف و باران فراوانی می‌بارد اما هر چه به سمت جنوب زاگرس پیش می‌رویم از میزان برف و باران کاسته می‌شود. به نقشه نگاه کنید. قلّه‌های بلند زاگرس کدام‌اند؟

قلهٔ دنا
دنا (در استان کهگیلویه و بویر احمد) یکی از قلّه‌های مرتفع زاگرس است که 4409 متر ارتفاع دارد.
کوهپایه
کوهپایه‌ها در فاصلۀ بین شیب تند کوه و دشت قرار دارند.

مرکز و جنوب شرقی
- در نواحی مرکزی و جنوب شرقی ایران نیز کوه‌های بلند و پراکنده‌ای وجود دارد. آیا می‌توانید چند قلّهٔ بلند را در نواحی مرکزی ایران پیدا کنید و نام ببرید؟

فعّالیت (صفحهٔ 54 کتاب درسی)

 
4- کاربرگۀ شمارۀ (4) قله‌های مهمّ ایران را در کلاس کامل کنید.
پاسخ در لینک زیر
https://gama.ir/test/detail/4042

نواحی پست و هموار
- نواحی پست و هموار ایران شامل دشت‌ها و جلگه‌ها است.

به نقشهٔ صفحهٔ 53 توجه کنید. دو دشت وسیع ایران کدام‌اند؟
برخی از دشت‌ها به دلیل داشتن خاک مساعد و آب و هوای مناسب حاصلخیزند. جلگه‌ها نیز زمین‌های حاصلخیز و مناسبی برای کشاورزی هستند.
آیا می‌توانید با توجه به آنچه در سال‌های قبل خواندید بگویید جلگه چگونه تشکیل می‌شود؟

- در کوهپایه‌ها یعنی زمین‌هایی که از یک‌سو به کوه‌ها و از سوی دیگر به دشت‌ها مربوط می‌شود، علفزارهایی روییده است که از آنها به عنوان چراگاه استفاده می‌شود.

دشت لار
دشت لار، تهران

فعّالیت (صفحهٔ 55 کتاب درسی)

 
5- کاربرگۀ شمارۀ (5) اشکال ناهمواری‌ها و دشت‌ها و جلگه‌های ایران را در کلاس انجام دهید.
پاسخ در لینک زیر
https://gama.ir/test/detail/4043
6- کاربرگۀ شمارۀ (6) ایران در جهان را در کلاس انجام دهید.
پاسخ در لینک زیر
https://gama.ir/test/detail/4044

زمین، خانۀ ما

همهٔ مردم در خانهٔ بزرگ‌تری زندگی می‌کنند. این خانهٔ بزرگ، سیّارهٔ زمین نام دارد. کشور ما ایران، یکی از کشورهای سیّارهٔ زمین است. سیّارهٔ زمین قارّه‌ها و اقیانوس‌های پهناور دارد. ایران در جنوب غربی قارّهٔ آسیا واقع شده است.

دشت لار

به کار ببندیم (صفحهٔ 56 کتاب درسی)

 
یکی از فعالیت‌های زیر را به دلخواه انتخاب کنید و انجام دهید.
1- به طور گروهی و با راهنمایی معلم درباره محل زندگی خودتان تحقیق کنید و گزارشی در این باره بنویسید. در این گزارش مهم‌ترین ویژگی‌های طبیعی (موقعیت، آب وهوا، ناهمواری، رودها و…) و مهم‌ترین ویژگی‌های انسانی (جمعیت، زبان، دین، فعّالیت‌های اقتصادی و… ) را ذکر کنید. اگر توانستید نقشه و چند عکس به گزارش خودتان ضمیمه کنید.
2- مدلی از رشته کوه البرز مرطوب و خشک بسازید.
به‌طور گروهی با استفاده از خمیر یا مقوّا، گچ و… مدلی بسازید و روی آن دامنه‌های شمالی و جنوبی البرز و دریای خزر را نمایش دهید.
3- اگر به اینترنت دسترسی دارید با راهنمایی معلم به پایگاه استانداریِ استان محل زندگی خودتان بروید و اطلاعاتی درباره شهرستان‌های استان و محلّ زندگی خودتان به دست بیاورید.
درس 10: ایران، خانهٔ ما