درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس هفتم
درس 5: همدلی و همیاری در حوادث
انسانها در زندگی با خطرها و حوادث ناگواری چون سیل، زلزله، آتش سوزی، خشکسالی و تصادف روبهرو میشوند.
حتماً تاکنون شنیدهاید که در منطقهای سیل یا زلزله خسارات زیادی به مردم وارد کرده و عدهای را بیخانمان نموده است و این حس در شما به وجود آمده که بخواهید به یاری آسیبدیدگان بشتابید و به آنها کمک کنید.
این حس زیبای شما همدلی و همدردی است. همدلی و کمک به دیگران از گذشته تا به امروز در جوامع مختلف وجود داشته است. اما علاوه بر کمکهای فردی، امروزه مؤسسات اجتماعی مختلفی نیز به وجود آمدهاند که به کمک آسیبدیدگان حوادث میشتابند و بخشی از نیازهای آنها را برطرف میکنند.
در این فصل شما با دو مورد از این مؤسسات آشنا میشوید.
حادثه هیچگاه خبر نمیکند!
|
|
|
فعّالیت (صفحهٔ 22 کتاب درسی)
با وقوع حوادثی مثل سیل، زلزله، طوفان و... مشکلات بسیاری برای مردمی که در این مناطق هستند به وجود میآید. مثلاً در زمان وقوع سیلابهای عظیم، خطوط ارتباطی به حداقل کارایی خود میرسند و امکان حمل و نقل از بین میرود. به علت آلوده شدن آبهای آشامیدنی و قطع کمکهای پزشکی و مردمی، بیماریهای واگیردار نظیر وبا و یرقان بیش از خود سیل قربانی میگیرند. در زمان زلزله، آتش سوزی، انفجار لولههای گاز، لغزش زمین، ریختن آوار بر سر مردم و اتصال برق در پی پس لرزهها تلفات زیادی به بار میآورد.
مشکلات مردم: از بین رفتن وضعیت بهداشتی جامعه و سلامتی روحی و جسمی مردم، وجود بیماریهای عفونی، ایجاد آب آلوده، رعایت نکردن نکات بهداشت
نیازهای مردم در این زمان: میتواند شامل: سرویسهای بهداشتی صحرایی، لوازم گرمایشی، تأمین آب و غذای سالم، بهسازی محیط و ایجاد پناهگاه مناسب و انجام اقدامات مربوط به بهداشت عمومی، هوای سالم، اسکان موقت، دفع بهداشتی فاضلابها و جلوگیری از افزایش انتقال بیماریها، وسایل پزشکی، لباس، دارو، پتو، زیرانداز و... از جمله نیازهای اساسی است.
همهٔ ما گاهی از طریق اخبار روزنامهها یا صدا و سیما مطلع میشویم که در منطقهای، تعدادی از هم وطنان ما و خانههایشان در اثر وقوع زلزله، سیل یا بیماریهای واگیردار از بین رفتهاند یا در برخی از مناطق جهان، جنگهایی روی داده و تعدادی از مردم غیرنظامی و زنان و کودکان مجروح شدهاند. مردم کشور ما در حوادث مختلف مانند جنگ تحمیلی رژیم بعث در عراق علیه ایران، زلزلهٔ بم، زلزلهٔ آذربایجان و سیل استان گلستان نشان دادند که روحیّهٔ همدلی و همیاری بسیار خوبی دارند.
همدلی یعنی اینکه خود را به جای فردی که دچار حادثه شده بگذاریم و احساسات و شرایط او را درک کنیم. همیاری یعنی پس از درک احساسِ فرِد حادثه دیده به کمک او بشتابیم.
خداوند همدلی و انسان دوستی را در سرشت ما انسانها قرار داده است. البته لازم نیست که حتماً حوادث بزرگی پیش بیاید. گاهی ممکن است در همسایگی ما، خانوادهای دچار یک حادثه بشود و نتواند هزینههای زندگی خود را تأمین کند. گاه ممکن است همکلاسی ما در اثر یک حادثه یا بیماری ناتوانی جسمی پیدا کند. در هر یک از این موارد ما چه وظیفهای داریم؟
|
|
ما در هنگام حوادث فقط به یاری هموطنان خود نمیشتابیم، بلکه نسبت به همهٔ انسان های مظلوم و آسیب دیده در هر جای جهان که باشند احساس مسئولیت میکنیم.
برای مثال هر روزه شاهد هستیم که مردم فلسطین در اثر حملات ناجوانمردانهٔ رژیم اشغالگر قدس، زخمی میشوند و یا به شهادت میرسند یا در خبرها میشنویم مردم برخی کشورها در آسیا و آفریقا به خاطر خشکسالی یا فقر و جنگ که گاهی ناشی از دخالت کشورهای زورگو است، کشته شده یا میشوند. با شنیدن این خبرها میگوییم: ای کاش آنجا بودیم و به انسانهای خسارتدیده و مظلوم، کمک میکردیم.
کدام مؤسسات اجتماعی در حوادث به ما کمک میکنند؟
امروزه با گسترش وسایل ارتباطی و حمل و نقل همه به سرعت میتوانند از اخبار حوادث در مناطق مختلف آگاه شوند و خود را به محل حادثه برسانند. به علاوه در جامعهٔ امروز همیاری و همدلی شکلهای جدیدی نیز پیدا کرده و مؤسسات مختلفی برای این امور پدید آمدهاند. برای مثال، وقتی در یک منطقه زلزله رخ میدهد ممکن است مؤسسات مختلف مانند سازمان مدیریت بحران کشور، جمعیت هلال احمر، سازمان آتشنشانی، فوریتهای پزشکی (اورژانس)، نیروی انتظامی، بسیج، گروههای داوطلب جهادی و... به یاری مردم بشتابند و هریک وظیفهٔ خاصی را انجام دهند.
فعّالیت (صفحهٔ 25 کتاب درسی)
2- خاطرهای از همدلی و یاری رساندن به انسانهای دیگر در کلاس تعریف کنید.
3- فرض کنید از شما خواستهاند دو گروه جهادی برای کمک به آسیبدیدگان زلزله تشکیل دهید. یک گروه به منطقه اعزام میشوند و گروه دیگر باید از همان محل زندگی خود به زلزله زدگان کمک کنند.
گروه اول بگویند قبل از رفتن چه آموزشهایی باید ببینند.
مراحل مربوط به امداد رسانی در بلایای طبیعی: آموزش افراد جامعه، تربیت نیروی انسانی متخصص، ساخت بناها در منطقه مناسب و به صورت استاندارد، تقویت مهارتهای اجتماعی بازماندگان، کمک جامعه برای ساماندهی مجدد و خودیاری و بازسازی جامعه، افزایش مهارت و دانش امدادگران در راستای کمک به دیگران، نوع پاسخگویی به سوانح بسته به مهارتهاست، در عملیات امداد و نجات سه عامل سرعت، دقت و مهارت بسیار مهم است.
گروه دوم بگویند برای یاری آسیبدیدگان چه کارهایی میتوانند انجام دهند.
جمع آوری مواد غذایی، آب سالم، پوشاک گرم، پتو، چادر، وسایل بهداشتی، لوازم گرمایشی، وسایل پزشکی و دارو و لوازم مورد نیاز آسیب دیدگان و رساندن آن به منطقه حادثه دیده.
4- آیا شما یا دوستانتان عضو جمعیت جوانان هلال احمر هستید؟ از مسئولین مدرسه درباره شرایط همکاری با طرح «دادرس» «دانش آموز آماده در روزهای سخت» پرسوجو کنید و با این طرح هلال احمر همکاری کنید.
5- این شعر از کیست؟ معنای شعر را توضیح دهید.
بنی آدم اعضای یک پیکرند
که در آفرینش ز یک گوهرند
چو عضوی به درد آورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار
تو کز محنت دیگران بی غمی
نشاید که نامت نهند آدمی
سعدی - انسانها مانند اعضای یک بدن هستند که خلقت آنها از یک گوهر واحد است، اگر انسان در سختی و مشکل باشد گویی همه انسانها دچار مشکل شدهاند و اگر ما از غم و درد دیگران ناراحت نشویم، شایسته نیست که ما را در زمرهٔ انسانها به حساب آورند.





