درسنامه آموزشی کارگاه نوآوری و کارآفرینی کلاس یازدهم مشترک شاخۀ فنی و حرفه‌ای و کاردانش

ایجاد کسب‌وکار نوآورانه

جلسه اول

شایستگی تحلیل نوآورانه:
- تحلیل نوآوری در پنج‌بعد کلان و پنج‌سطحی فنی
- تعیین بعد نوآوری در موقعیت واقعی
- روش مقایسه سطوح نوآوری در دو بخش اقتصادی
- مقایسه سطوح نوآوری در دو بخش اقتصادی

خواندنی

در سطح کلان نوآوری در 5 بخش دسته‌بندی می‌گردد:
1- محصول یا خدمت جدید
2- روش‌های جدید تولید
3- گشایش بازارهای جدید
4- دستیابی به مواد اولیه یا تکنولوژی نوین
5- روش‌های سازماندهی جدید
محصول یا خدمت جدید: شما محصول یا خدمتی به بازار عرضه می‌کنید که پیش از این مشابه آن وجود نداشته است. مانند: درخواست اتومبیل از طریق نرم افزارهای قابل نصب بر روی گوشی
روش‌های جدید تولید: در بعد نوآوری شما همان محصول یا خدمت قبلی را به روش جدید تولید می‌کنید. مانند: برش لیزری کیف و کفش چرمی یا نمدی و …
گشایش بازار جدید: عرضه محصول یا خدمت به بازار محلی، منطقه‌ای یا جهانی که پیش از آن عرضه نمی‌شده است. مانند: بسته‌بندی و فروش زعفران به کشورهای دیگر
دستیابی به مواد اولیه یا فناوری نوین: مثلاً استفاده از پلاستیک و پلیمرها در بسیاری از محصولات. مانند: تولید در و پنجره‌های ساختمانی

خواندنی

فن بازار

ممکن است ایده‌ای داشته باشید که به هردلیل امکان ارائه آن را در قالب یک محصول یا خدمت برای مشتریان نداشته باشید. این دلیل هرچه می‌تواند باشد: نداشتن سرمایه کافی برای ارائه محصول یا خدمت، نداشتن تخصص فنی کافی و ....
این مشکل ممکن است برای هر شخصی یا شرکتی در هرسطحی اتفاق بیافتد. از طرفی ممکن است افرادی در جامعه وجود داشته باشند که حاضرند برای ایده‌هایی که امکان اجرا شدن در آن‌ها بالاست هزینه کنند و به‌نوعی در عملیاتی شدن ایده با شما شریک شوند یا در حرفه خود مشکلاتی دارند که حاضرند برای برطرف شدن آن رقمی بپردازند.
پس یکی عرضه کننده ایده و دیگری متقاضی ایده است. مثل بازار مسکن که یکی خریدار و دیگری فروشنده است. اما بنگاه محلی مناسب و قانونی برای این عرضه و تقاضا است.
این مکان برای عرضه و تقاضای ایده فن‌بازار Technomarket یا Technomart نام دارد.
در بازار فناوری نیز فن‌بازارها نقش واسطه‌ای، مشاوره‌ای برای رساندن اطلاعات فناوری به «عرضه‌کنندگان»، «متقاضیان»، «کارآفرینان» و «سرمایه‌گذاران» را دارند.

جلسه دوم

شایستگی تحلیل نوآورانه:
- اهمیت نگاه فرایندی در کسب‌وکار
- ارزش منابع موجود
- اهمیت توانمندسازی جوامع محلی
- ملاحضات زیست‌محیطی در راه‌اندازی کسب‌وکار

سطح نوآورانه بودن الزاماً ارتباط مستقیم با سطح دانش و فناوری در کسب‌وکار ندارد. یکی از ابعاد نوآوری، نوآوری در فرایندها است. بعضی اوقات این فرایند جدید منجر به چنان نوآوری تحول آفرینی می‌شود که صنعت جدیدی را به وجود می‌آورد.
صنعت غذای آماده، محصول پیشرفت‌های ابتدای قرن گذشته است. اما شروع شکوفایی و رشد انفجاری آن را باید در دهه 50 میلادی جست‌وجو کرد. تمام غذاهایی که در منوی این نوع رستوران‌ها می‌بینید، پیش از این نیز وجود داشتند. رستوران‌ها و فرهنگ غذا خوردن بیرون از خانه نیز پیش از آن وجود داشته است. چیزی که باعث تحول شده است این است که هر غذا را نه در 30 دقیقه بلکه در 30 ثانیه آماده و به مشتری تحویل می‌دادند. ایده این فرایند از خط تولید اتومبیل‌سازی الهام گرفته است.
یکی از ابعاد نوآوری گشایش بازارهای جدید و یکی از ابعاد فنی آن بازطراحی کسب‌وکار است.

خواندنی

زعفران یکی از ارزشمندترین و گران‌ترین مواد غذایی دنیا است. ممتازترین و بزرگ‌ترین تولیدکننده زعفران، کشور ماست. محصولی که مورد بی‌مهری قرار گرفته است و مزارع زعفران به دلیل مشکلات مختلف در حال نابودی است. ولی این موضوع باعث نشده است تا محمد برای تغییر این وضعیت تلاش نکند. محمد نوه یک کشاورز اهل شهرستان قائن است. شهری که از قطب‌های تولید زعفران ایران است اما این روزها با مشکل جدی آب روبه‌رو است. تمام قنات‌ها خشک شده است. محمد با راه‌اندازی یک بازار آنلاین زعفران سعی در افزایش درآمد زعفران‌کاران از طریق فروش مستقیم کرده است. از طرف دیگر این کسب‌وکار دغدغه بزرگ‌تری را دنبال می‌کند: احیای قنات‌ها و نجات آب!
دغدغه‌های محیط زیستی یکی از بخش‌های پررنگ این کسب‌وکار است. مصرف بهینه آب از طریق کنار گذاشتن روش‌های سنتی کشاورزی، کشاورزی کاملا طبیعی بدون استفاده از سموم (اُرگانیک)، مشاوره به کشاورزان برای استفاده درست از خاک و زمین در طول فصول مختلف، از جمله اهدافی است که برای این کسب‌وکار علاوه بر ایجاد درآمد پایدار وجود دارد. نتیجه نظارت بر کار کشاورزان و حذف واسطه‌ها، افزایش درآمد کشاورزان از یک طرف و امکان خرید زعفران سالم، با کیفیت و با قیمت مناسب برای مشتریان از طرف دیگر دارای اهمیت است.

جلسه سوم

شایستگی تحلیل نوآورانه:
- اهمیت و جایگاه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط در اقتصاد
- ویژگی و نیازهای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط
- نیازهای راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک و متوسط

خواندنی

کسب‌وکارهای کوچک به دلیل ماهیت فعالیت‌های خود به گونه‌ای عمل می‌کنند که عمدتاً به سرمایه مجریان یا به اعتبارات دریافتی اندک از بانک‌ها، با استفاده ازکالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای داخلی می‌توانند به فعالیت خود ادامه دهند. این امتیازی است که صنایع بزرگ به ندرت می‌توانند از آن بهره‌مند گردند. امروزه مؤسسات کوچک و متوسط علاوه بر کارکردهای پیشین خود، کانون اصلی توسعه فناوری و تامین نیازهای پیچیده و پیشرفته کشورها به حساب می‌آیند و مؤسسات دولتی و عمومی به طور گسترده‌ای از آن‌ها حمایت می‌کنند. این بنگاه‌ها به دلیل ویژگی‌های خاص خود، دارای اثرات منحصربه فردی هستند، از جمله:
1- اشتغال‌زایی
2- توزیع ثروت در جامعه
3- توسعه مناطق حاشیه‌ای
4- تامین تولیدات مورد نیاز کشورها
5- تربیت نیروی انسانی مورد نیاز صنایع و بنگاه‌های بزرگ و ...

خواندنی

یکی از مشکلات کشورهای در حال توسعه، محدودیت منابع سرمایه‌گذاری است. کسب‌وکارهای کوچک به دلایل کاربردی بودن فعالیت‌های تولیدی آن‌ها، با منابع محدود قادر به شکل‌گیری و گسترش هستند. تأسیس و توسعه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط به منابع اندکی نیاز دارد.
علاوه بر این کسب‌وکارهای کوچک و متوسط از درجه اشتغال‌زایی بالایی برخوردارند. بالا بودن درجه اشتغال‌زایی کسب‌وکارهای کوچک و متوسط به این معنی نیست که یک واحد از این دسته از کسب‌وکارها قادر به استخدام و پذیرش تعداد زیادی از نیروی کار باشد؛ بلکه با توسعه و گسترش تعداد کسب‌وکارها می‌توان مشاغل بیشتری ایجاد کرد.
همچنین کسب‌وکارهای کوچک و متوسط اغلب به منابع داخلی متکی هستند. در شرایطی که به لحاظ سیاسی یا به لحاظ اقتصادی امکان استفاده از منابع خارجی وجود نداشته باشد، اتکا به منابع داخلی امتیاز بزرگی به شمار می‌رود. کسب‌وکارهای کوچک و متوسط از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردارند. این کسب‌وکارها قادر هستند تا خود را با شرایط مختلف مطابقت دهند و سازوکارهای لازم را برای ادامه فعالیت خود فراهم کنند. این ویژگی موجب می‌گردد تا سیاست‌گذاران در اقدام به توسعه این کسب‌وکارها در مناطق مختلف کشور، برنامه دلخواه خود را طراحی و اجرا کنند.

خواندنی

وضعیت استفاده از سیستم‌های کدگذاری بین‌المللی در ایران

خلاصه‌ای از وضعیت به‌کارگیری سیستم‌های مختلف کدگذاری و طبقه‌بندی بین‌المللی در ایران در جدول زیر ارائه شده است. پس از ادغام دو وزارت صنایع و معادن و وزارت بازرگانی و ایجاد وزارت صنعت، معدن و تجارت دو مورد اول اشاره شده در جدول زیر، توسط این وزارت صورت می‌گیرد.

جدول سیستم‌های کدگذاری و طبقه‌بندی بین‌المللی در ایران

سازمان	وزارت صنایع	وزارت بازرگانی	گمرک	مرکز آمار ایران	...
سیستم بین‌المللی	ISIC	GSI	HS	CPC	...

منبع: عباس رائی، نخعی کمال‌آبادی، 1387

ذینفعان سیستم کدگذاری وزارت بازرگانی بر روی محصولات

همان‌طور که در این شکل مشاهده می‌شود، ذینفعان این سیستم، علاوه بر دولت، سازمان‌های بخش عمومی کشور، تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان و مصرف‌کنندگان، صادرکنندگان و واردکنندگان نیز می‌باشند. سیستم GSI با فراهم نمودن امکانات لازم موجب سهولت کسب‌و‌کار در سطح بین‌المللی می‌شود و از این طریق می‌تواند به صادرکنندگان و واردکنندگان کمک نماید.

تمرین آموخته‌های پودمان‌های پیشین جهت راه‌اندازی یک کسب‌وکار نوآورانه

تیم‌سازی و ایده‌پردازی

امکان‌سنجی براساس چرخه‌نوآوری

انتخاب ایده‌نهایی به عنوان پروژه

انجام تمام مراحل تجاری‌سازی

انجام تمامی مراحل طراحی کسب‌وکار

سنجش منابع مورد نیاز و تامین آن‌ها

کسب مجوزهای قانونی

تولید، توزیع و عرضه محصول نهایی