درسنامه آموزشی کارگاه نوآوری و کارآفرینی کلاس یازدهم مشترک شاخۀ فنی و حرفهای و کاردانش
پودمان 3: طراحی کسبوکار
طراحی کسبوکار
جلسه اول
شایستگی تیمسازی کاری - تامین منابع:
- ویژگیهای تیم کاری
- ایفای نقش به عنوان عضو موثر در تیم
- تحلیل نقش و وابستگی فعالیت در تیم
- باور به کار تیمی (کار جمعی)
- تحمل شکست و ابهام
خواندنی
تیم، متشکل از افرادی با مهارتها، دانش و تجربیات گوناگون است که متکی به یکدیگرند و دارای تعهدی دستهجمعی در رسیدن به اهداف تیم هستند. درجه اعتماد، اطمینان، تعهد، انسجام و هماهنگی یک تیم بیشتر از یک گروه است. رشتهای که تمام اعضای یک تیم را به هم متصل میکند، آرمان مشترکی است که همه اعضای تیم به آن اعتقاد و ایمان قلبی دارند.
در یک تیم به دلیل اینکه هدفنهایی شفاف است و افراد مصمم به دستیابی به آن هستند، اعضا با خودانگیختی کارها را به پیش میبرند.
| ویژگی | گروه | تیم |
| ماهیت | علاقهمندی و قراردادی یا هماهنگ و فاقد پیوستگی | با انگیزه، پیوند محکم و اداره شده |
| چهارچوب زمانی | مستمر | مقیاس زمانی مشخص |
| کارکرد | کلی یا متعدد | تکلیف ویژه و مشخص |
| اهداف | کلی، متعدد یا مبهم | مشخص، واحد و تعریف شده |
| مسئولیتها | کلی یا مشترک | تخصیص درونی نقشها و مسئولیتها |
| پاسخگویی | مبهم و توزیع شده | در راستای اهداف عملکرد |
| ارتباط | ضعیف | میزان بالای کنش متقابل و وابستگی متقابل |
| پیوندها | علایق مشترک | اهداف و تعهد مشترک |
| انگیزش | ضعیف | قوی |
| عضویت | متنوع، کنشهای متعدد و نسبتاً آزاد | انتخاب شده و یکدست یا مکمل |
| اندازه | بزرگ یا کوچک | نسبتاً کوچک |
| جای دادن عضو جدید | اختصاصی | سازماندهی شده |
| رهبری | ضعیف | شفاف و واضح |
فعالیت عملی 1 صفحه 82 کتاب درسی
الف- یک تیم ورزشی موفق جهان را نام ببرید. دلیل موفقیت و شهرت آنها را بگویید.
| نقش اعضای تیم | دلیل موفقیت | شهرت |
| مربی: ارنستو والورده | برنامهریزی، شناخت بازیکنان، تجربه زیاد | چینگوری |
| کاپیتان: لیونل مسی | باهوشی، چابکی، پشتکار، اهل رقابت، خلاقیت | لئو |
| مهاجم: لوییس سوارز | سریع، غیرقابل پیشبینی، پشتکار، توانایی شوتزنی با دو پا | آدمخوار آژاکس، مِمه |
ب- یک تیم ورزشی را در نظر بگیرید. این تیم را با یک گروه از دانشآموزان که در زمین بازی مشغول تمرین هستند، مقایسه کنید و به سؤالات زیر پاسخ دهید.
- چرا اگر بهترین بازیکنهای تیمها جمع شوند، نمیتوان بهترین تیم ورزشی را تشیکل داد؟
برای ایجاد یک تیم ورزشی علاوه بر داشتن بهتر بازیکنها نیاز به یک رهبر داریم تا آرایش تیم را مشخص کند و به هر کدام از بازیکنها وظایف خاصی محول کند، تا تیم به سمت موفقیت پیش رود.
- آیا بازیکنهای یک تیم میتوانند مستقل از هم کار کنند؟ چرا؟
خیر، زیرا اگر مستقل کار کنند دیگر کار تیمی معنی پیدا نمیکند و هیچ نتیجه مطلوبی حاصل نمیشود.
- آیا تیم، یک هدف مشخص دارد و همه اجزا باید برای رسیدن به آن هدف کمک کنند؟ چرا؟
بله، در هر تیم یک هدف مشخصی وجود دارد که تمامی افراد تیم برای رسیدن به آن هدف در تلاشاند. اگر هدف نباشد فعالیتها جهت ندارد و هیچ موفقیتی حاصل نمیشود.
- آیا اگر یکی از اعضای تیم وظیفه خود را به خوبی انجام ندهد، تیم به هدف خود میرسد؟ چرا؟
به سختی و در بعضی از مواقع هدف تیم برآورده نمیشود. زیرا اعضای تیم مکمل یکدیگرند و اگر یکی از اعضای تیم وظیفه خود را به درستی انجام ندهد، ممکن است سایر اعضای تیم نتوانند کار او را انجام دهند.
- در یک تیم ورزشی، آیا همه اعضا سلایق و مهارتهای یکسان دارند؟ اگر بین اعضای یک تیم مشکلی پیش بیاید، چه کسی آن را حل میکند؟ این مشکل چطور حل میشود؟
خیر، به عنوان مثال در یک تیم فوتبال بازیکنان با مهارتهای مختلف شامل دروازهبان، مدافع، هافبک و مهاجم وجود دارد. در صورت بهوجود آمدن مشکل کاپیتان، مربی و سرپرست میتوانند مشکل را حل کنند. برای حل مشکل میتوان از خر جمعی و انتخاب بهترین راهحل استفاده کرد.
فعالیت عملی 2 صفحه 83 کتاب درسی
در جدول زیر نقشهای تیم مدرسه را یادداشت کنید. (مدرسه را در قالب یک تیم در نظر بگیرید و نقشها و وظیفه هر فرد را در این تیم و در مدرسه ذکر کنید)
| اعضای تیم | وظیفه در تیم | افراد حاضر در زمین مدرسه | وظیفه در مدرسه |
| مربی | .... | ||
| کاپیتان | .... | ||
| مدافع | .... | ||
| فوروارد | .... | ||
| هافبک | .... | ||
| دروازهبان | .... | ||
| تدارکات | .... |
فعالیت عملی 3 صفحه 84 کتاب درسی
یک کارآفرین که متولد دیار خود شما هست را شناسایی کنید. مصاحبهها و مطالبی از ایشان را جستجو کنید.
بررسی کنید که اولین بار در زندگی کاری خود، کی و چطور شکست خورده است؟
چند بار دیگر شکست را تجربه کرده است؟
چطور دوباره توانسته است از نو شروع کند یا ادامه دهد؟
بررسی کنید که چطور با شرایط ابهام و شناختههای کار خود روبهرو شده است و میشود؟
بهترین حالت این است که با خود کارآفرین صحبت کنید. اگر به او دسترسی نداشتید، میتوانید از مصاحبههای چاپی، یا روی وب سایتها یا ویدئو یا برنامههای تلویزیونی استفاده کنید.
- متن مصاحبه با محمد بهمن برگرفته از سایت مدیر اینفو
ایجاد شغل و کسب درآمد همیشه یکی از موضوعات و البته چالشهای پیش روی افراد به حساب میآید. تعدادی از افراد جویای کار توسط دولت بر سر کار میروند و برخی دیگر نیز کسبوکار جداگانهای برای خود راهاندازی میکنند. محمد بهمن از آن دسته افرادی است که کسبوکار خود را به صورت جداگانه آغاز کرده و در میانه راه به فکر گسترش شغل خود افتاده است. وی معتقد است که هر شکست یک تجربه برای موفقیتهای بعدی محسوب میشود و انسانهای موفق کسانی هستند که شکست را قبول میکنند و از آن درس میگیرند. بهمن در بخش شیلات فعالیت خود را کلید زده و اکنون چند نفر را با همین سرمایه اندک سر کار برده است. در ادامه گفتوگویی صمیمانه با این کارآفرین موفق را میخوانید.
- ابتدا از شغلتان برایمان بگویید. از چه سالی فعالیت خود را آغاز کردهاید؟
من سال 88 وارد دانشگاه و سال 91 فارغالتحصیل شدم. تحصیلات من در رشته شیلات، گرایش تکثیر و پرورش بود. از آنجایی که علاقه زیادی به این رشته داشتم تصمیم گرفتم در همین زمینه کسبوکاری برای خود راه بیندازم. در ابتدای فعالیت 1000 دانه بچه ماهی پرورش دادم اما تعداد این بچهها اکنون به 500 هزار دانه رسیده است.
- سرمایه اولیه تان برای شروع فعالیت چقدر بود؟
120 هزار تومان.
- اکنون ارزش دارایی هایتان چقدر است؟
حدود 700 میلیون تومان.
- چگونه توانستید در مدت سه سال سرمایه خود را به این مقدار برسانید؟ 120 هزار تومان با 700 میلیون تومان فاصله زیادی دارد. سرمایه اولیه شما را بسیاری از افراد دارا هستند اما نمیدانند که چطور باید از آن بهره ببرند؟
ببینید پشتکار و ایمان به هدفی که دنبال میشود یکی از رمزهای موفقیت به حساب میآید، اما این برای همه مشاغل مشترک است. به نظر من کسانی که قصد دارند در کارشان موفق شوند باید از شکست هراس نداشته باشند. شکست در هر شغلی بخشی از کار است اما همه از آن میترسند و مواجه شدن با این موضوع را در حاشیه قرار میدهند. اما من این گونه نبودم و هر بار شکست را برای خود تجربهای بزرگ تلقی میکردم. البته از این موضوع شاد نبودم اما زمانی که موفق شدم همه چیز فراموش شد و کار خود را بیشتر پیش بردم. من در طول مدت فعالیت سه ساله خود بیشتر از 30 بار در بخشهای مختلف شکست خوردم و وقتی به خانه باز میگشتم بسیار مایوس و ناراحت بودم، اما از فردای آن روز همه چیز برایم نو بود و دوباره تلاش خود را کلید میزدم. من مخترع دستگاه حذف ذرات معلق، دستگاه تهویه هوا در حوضچه و دستگاه پروتیینگیر و دستگاه اکسیژنساز هستم. برای ساخت هر کدام از این محصولات بارها تلاش کردم تا بالاخره موفق شدم. کار خود را تنهایی آغاز کردم اما اکنون بیشتر از 10 نفر در استخر پرورش ماهی مشغول به کار هستند. مهمترین موضوعی که برای ایجاد یک کسبوکار حائز اهمیت است توجه به کار و ایمان به هدف است. ممکن است افرادی دارای ایدههای خوب باشند اما جرات ورود به یک شغل را نداشته باشند و این موضوع همه از ترس شکست نشات میگیرد.
- چه شد که این شغل را انتخاب کردید؟
من از همان ابتدا علاقه داشتم تا در حوزه تحصیلی خود فعالیتی داشته باشم به همین دلیل با سرمایه اولیه 120 هزار تومان در یک فضای کوچک 1000 بچه ماهی خریداری کردم تا کار خود را کلید بزنم. روزی که تصمیم به شروع کار گرفتم مطمئن بودم که یک روزی موفق خواهم شد اما از زمان دقیق آن اطلاع نداشتم. برای اینکه این زمان را کوتاه کنم و درآمد خودم را افزایش بدهم تلاش بیشتری انجام دادم و علاوه بر پرورشماهی به ساخت دستگاه پروتئینگیر نیز روی آوردم تا بتوانم در رشته خود کارم را گسترش دهم. از سوی دیگر با افزایش روزافزون جمعیت و نیاز به غذا و مواد پروتئینی، جایگاه تولید و پرورشماهی در آبهای داخلی و بهرهبرداری بهینه از منابع آبی در دسترس روزبهروز آشکارتر میشود. اهمیت این موضوع با توجه به نقش مصرف گوشتماهی در تامین سلامت افراد و همچنین مقایسه سرانه اندک مصرف آن در قیاس با ممالک توسعه یافته عیانتر خواهد شد. توسعه این حرفه به عوامل مختلفی بستگی دارد و در نتیجه هر کدام از این عوامل موجب بروز تنگناهایی در راه توسعه شده است. فاکتورهای عدم سهولت دسترسی به آب، زمین مناسب، شرایط اقلیمی مساعد و تغییرات فصلی در کمیت یا کیفیت آب در دسترس، در بسیاری از مناطق باعث ایجاد مشکلاتی در توسعه مزارع پرورشماهی شده است. اما هیچ کدام از این مشکلات نباید روی تصمیم افراد برای ادامه کار تاثیر گذار باشد.
- فرض کنید اکنون قصد مشاوره و راهنمایی یک فرد را برای راهاندازی کسبوکار دارید. چه پیشنهادی به وی برای موفقیت در کارش میدهید؟
مهمترین بخشی که باید به آن توجه کرد بزرگ نگاه کردن کار است. شما هیچ کاری را نباید دستکم بگیرید و باید برای کسب مقام بهتر تلاش مضاعف داشته باشید. زمانی که فردی قرار است یک کسبوکاری برای خود راه بیندازد بهترین راه این است که از زیروبم کار آگاه باشد. همه کارها سخت اما برخی مشاغل سختتر و تحقیق در این زمینه قبل از شروع فعالیت باید به صورت کامل انجام شود. از سوی دیگر میزان درآمدی که قصد دارد کسب کند باید مورد توجه باشد. ممکن است یک فرد در ذهنش بپروراند که با راهاندازی یک شغل ماهانه 5 میلیون تومان سود کسب کند اما درآمد واقعی آن شغل به زحمت به این رقم برسد که با کسر هزینهها مبلغ باقی مانده بسیار با مبلغ در نظر گرفته شده فاصله خواهد داشت. همچنین توقعات خود در شغل را باید مورد توجه قرار دهد. ممکن است برخی افراد تصورشان از شغلی که قرار است وارد آن شوند با آن کاری که انجام میدهند تفاوت اساسی داشته باشد. البته این بخش نیز در درون همان تحقیقات خلاصه میشود.
- اگر شما به گذشته برگردید باز هم وارد همین شغل میشدید؟
من در کارم موفق بودم و دلیلی نمیبینم که بخواهم شغل دیگری را انتخاب کنم. البته برای این موفقیت زحمتها و مشقتهای زیادی کشیدم اما برای من نتیجه اهمیت دارد.
خواندنی
تحمل ابهام عبارت است از تمایل به آغاز فعالیتی مستقل، بیآنکه شخص دقیقاً بداند موفق خواهد شد یا خیر. به نظر میرسد کارآفرینان به مراتب بیشتر از افراد دیگر تحمل ابهام را داشته باشند. کارآفرینان بدون این که احساس تهدید یا ناراحتی کنند، قادرند بهطور اثربخش با شرایط و اطلاعات مبهم، ناقص، غیرقطعی، سازمان نیافته و غیرشفاف روبهرو شوند و ضمن رفع ابهامات، آنها را به نفع خود تغییر دهند. در واقع، ابهام، سبب انگیزش آنان میشود.

جلسه دوم
شایستگی تیمسازی کاری و تامین منابعمالی:
- تفکیک تفاوتهای شخصی
- تعیین شخصیتهای مکمل
- تشکیل تیم کاری
- تعیین آثار تعارض در تیم کاری
خواندنی
طوفان فکری یا بارش فکری: یک تکنیک خلاقیت فردی یا گروهی است که در طی آن، با جمعآوری فهرستی از ایدهها که خودبهخود توسط اعضا تولید میشود، برای رسیدن به یک جمعبندی در مورد یک مسئله تلاش میشود.
در حقیقت روش طوفان فکری ابزار شناخته شده است که به شما در ایجاد راهحلهای خلاقانه برای یک مسئله کمک میکند. روش طوفان فکری بهویژه هنگامی بسیار مفید است که شما بخواهید سنتشکنی کنید و الگوهای تفکر تثبیت شده را تغییر دهید طوری که بتوانید به روشی نو به همه چیز بنگرید.
اگر تیم شما از این روش استفاده کند میتوانید از انواع تجارب اعضای تیم بهره بگیرید و در حل مسئله از آن استفاده نمایید. با این کار، ایدههای بسیاری به دست میآید یعنی شما میتوانید راهحلهای بهتری برای مسئلهای که با آن روبهرو هستید بهدست آورید.
همچنین روش طوفان فکری به شما کمک میکند از اعضای تیم برای راهحلی که در نهایت انتخاب میشود نظر بخواهید (راهحلهایی که آنها خود ارائه دادهاند.) دیگر اینکه از آنجا که روش طوفان فکری جالب است به اعضای تیم کمک میکند با یکدیگر متحد شوند و در محیطی مثبت و پرثمر مشکلات را حل کنند.

فعالیت عملی 4 صفحه 86 کتاب درسی
آقای قربانی مالک تولیدی محصولات لبنی است او در نظر دارد در محصولات تولیدی خود تغییراتی ایجاد کند. با استفاده از روش طوفان فکری، راهحلهایی در تولید محصول بهتر، ارائه دهید.
فعالیت عملی 5 صفحه 87 کتاب درسی
آیا تجربهای از میانجیگری در بین اعضای گروه دوستانتان دارید؟ اگر بلی، این تجربه را چگونه توصیف میکنید؟ آیا فکر میکنید موفق بودید؟ اگر خیر، تجربه میانجیگری دوستانتان را در گروه خود بررسی کنید.
بله - تصمیم داشتیم در روز معلم به همراه دوستانمان یک مراسم اجرا کنیم. در این مراسم قرار شد گروه سرود مدرسه سرودی را اجرا کند. بر سر انتخاب سرود با هم اختلاف داشتیم و کار به بحث بین اعضای گروه کشید. بحث بالا گرفت و من با دیدن این اوضاع نقش میانجی را بر عهده گرفتم و با نظر سنجی از همه اعضای گروه یکی از سرودها را انتخاب کردیم.
با رأیگیری در کلاس، 3 میانجی برای کلاس خود انتخاب کنید. در طول هفته آینده تمام تعارضاتی را که برای دانشآموزان کلاس به وجود میآید، به این افراد ارجاع دهید. نتایج و تجربه این اتفاق را در قالب یک فعالیت گروهی به کلاس ارائه دهید.
به احتمال خیلی زیاد این فعالیت باعث میشود بسیاری از مشکلات در بین خود دانشآموزان و از طریق میانجی حل شود و دیگری نیازی به ارجاع به دفتر مدرسه نباشد.
جلسه سوم
شایستگی تیمسازی کاری و تامین منابعمالی:
- تعیین هزینه و درآمد
- ثبت هزینه و درآمد
- روشهای تامین منابعمالی کسبوکار
- تامین منابعمالی در موقعیتهای مختلف
خواندنی
عموماً کسبوکارهای نوپا از آغاز، بیش از همه بر امور فنی و بازاریابی کار خود تمرکز میکنند و تنها به پیشبینی سود مالی خود میپردازند. در حالی که عملاً با گذشت زمان از اجرای امور حسابداری غافلاند و بعد از رشد کردن، متوجه خطا در انتخاب روشهای حسابداری و جدی نگرفتن آن میشوند. آنها با پیچیده شدن فعالیتها با نابسامانیهای مالی بسیاری روبهرو میگردند. برای مدیریت این بحرانهای مالی، لازم است تمام فعالیتهای مالی ثبت گردند.
هزینه: بهای کالاها و خدماتی است که در عملیات یک کسبوکار برای کسب درآمد به مصرف میرسد. ما برای عرضه محصول خود متحمل هزینههایی از قبیل حقوق، دستمزد، آب، برق مصرفی، اجاره محل، تلفن و سایر هزینهها میشویم.
درآمد: درآمد پولی است که از عرضه محصولاتمان به مشتریان بهدست میآوریم.
حاصل تفریق این دو، سود ما را نشان میدهد:
سود = هزینه ـ درآمد
فعالیت عملی 6 صفحه 89 کتاب درسی
یک تعمیرکار، درآمد حاصل از تعمیرات ماهانه او 335000 ریال و هزینه اجاره 90000 ریال، هزینه دستمزد کارگران 75000 ریال هزینه خرید قطعات 25000 ریال و هزینه آب و برق ماهانه 10000 ریال میباشد. سود یا زیان ماهانه این تعمیرکار را محاسبه نمایید.
فعالیت عملی 7 صفحه 90 تا 91 کتاب درسی
الف- با توجه به روشهای درآمدزایی که در جدول میبینید، یک نوع کسبوکار مثال بزنید.
| ردیف | روش | نمونه | مثال |
| 1 | حق استفاده | هتلداری | فروش بسته اینترنت حجمی |
| 2 | فروش دارایی | فروش لوازم خانگی | فروشگاه فرش |
| 3 | حق عضویت | باشگاه ورزشی | کتابخانه |
| 4 | انجام تبلیغات | صنعت رسانه | تبلیغات در کانال تلگرامی |
| 5 | دستمزد کارگزاری | آژانس املاک | وکالت |
| 6 | طعمه و شکار | ارائه سیمکارت رایگان | اپلیکیشن با پرداخت درون برنامهای |
| 7 | تمایل به پرداخت | به اشتراکگذاری پوشهها در رایانه | فروش محتوای آموزشی |
ب- در صورتی که به غیر از موارد ذکر شده در جدول، روش درآمدزایی دیگری را میشناسید، دو مورد را با ذکر مثال نام ببرید.
1- همکاری/ ارجاع: در این روش نیازهای کاربران را شناسایی کنید و سپس آنها را برای خرید از کسبوکارهای دیگر ارجاع دهید. به ازای هر خرید ارجاع داده شده یک دستمزد میگیرید.
2- لیزینگ: کالاهایی (عمدتاً گران قیمت، کمیاب و یا کم استفاده) را از کسبوکارهای دیگر بخرید و آن را به دیگران به ازای تعداد دفعات استفاده و یا مدت زمان اجاره دهید. مشتریان به جای خرید کالا آن را اجاره میکنند پول کمتری میپردازند.
پ- حال با توجه به روشهای درآمدزایی شما چه روشی را برای کسبوکار خود انتخاب میکنید؟
- هنر: انجام تبلیغات، تمایل به پرداخت.
- خدمات: حق استفاده، حق عضویت، پرداخت به ازای انجام کار.
- صنعت: فروش دارایی.
- کشاورزی: فروش دارایی.
ت- برای محصول چگونه میتوانید قیمتگذاری کنید؟
1- بر اساس قیمت تمام شده.
2- براساس ویژگیهای محصول.
3- براساس عرضه و تقاضا.
4- قیمتگذاری براساس قیمت رقابت با رقبا.
ث- در این مرحله با توجه به کسبوکار انتخابی خود و چند نمونه از کسبوکارهای موجود در محل زندگی و یا اقوام خود، جدول را کامل کنید.
| نام کسبوکار | حوزه فعالیت کسبوکار | الگوی درآمد کسبوکار | روشهای قیمتگذاری |
| کافینت | خدمات | حق استفاده | براساس قیمت تمام شده |
| گلخانه | کشاورزی | فروش دارایی | براساس مقدار |
| تراشکاری | صنعت | دستمزد | براساس زمان |
| آموزشگاه خیاطی | هنر (خدمات) | حق عضویت | براساس زمان و قیمت رقبا |
ج- به نظر شما چه موارد دیگری بر افزایش درآمد و موفقیت کسبوکار تأثیرگذار است؟ آنها را نام ببرید و با مثال توضیح دهید.
1- جلب رضایت مشتری از طریق افزایش کیفیت محصول.
2- داشتن قیمت مناسب نسبت به رقبا.
3- خرید آسان و بیواسطه محصول مانند خرید اینترنتی.
چ- به نظر شما چه مواردی جزو نبایدهای درآمدزایی و قیمتگذاری است و باعث کاهش درآمد خواهد شد؟
1- داشتن قیمت بالا نسبت به رقبا.
2- عدم ارائه کامل خدمات به مشتری.
3- افزایش ناگهانی قیمت محصول بدون تغییر خاصی در محصول.
خواندنی
منابع مالی یکی از حیاتیترین منابع مورد نیاز برای شروع هر کسبوکاری است. فرقی ندارد کوچک یا بزرگ، نوآورانه یا سنتی، شما به سرمایه اولیه برای راهاندازی کسبوکارتان نیاز دارید. برخی از این روشها عبارتاند از:
سرمایه شخصی خودتان، قرض گرفتن از افراد، گرفتن وام، بهرهمندی از حمایت موسسات، سرمایهگذاران و شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر، ورود به بورس اوراق بهادار.

فعالیت عملی 8 صفحه 92 کتاب درسی
الف- تحقیق کنید در استان و جایی که شما زندگی میکنید، چه موسساتی نظیر پژوهش سرا، مراکز رشد و پارکهای علم و فناوری وجود دارند؟ این موسسات چه حمایتهایی از کسبوکارها میکنند؟
پارکهای علمی و فناوری با هدف ایجاد شرایط مناسب برای رشد و ظهور نوآوریها و کارآفرینیهای مبتنی بر فناوری فعالیت میکنند. قسمتی از اهداف و وظایف پارکها در قالب مراکز رشد واحدهای فناور انجام میشود. مرکز رشد محلی برای استقرار شرکتهای دانشبنیان نوپا و تازه تاسیس است که مراحل پیشرشد (دورهای 6 ماهه که با تصویب مدیر مرکز رشد تا 9 ماه قابل افزایش است) و دوره رشد (دورهای حداکثر 3 ساله که با تصویب هیات امناء تا 5 سال قابل افزایش است) را پشت سر میگذارند. در طراحی اجزای مراکز رشد ویژگیهای عمومی فضای تسهیلکننده کسبوکار همچون انعطافپذیری، دسترسی آسان و سریع به زیرساختهای اطلاعاتی و ارتباطی، خدمات و مشاورههای عمومی با نرخ دسترسی بالا، همافزایی و... مدنظر قرار گرفته است.
این مراکز به مدت چند سال امکاناتی نظیر اینترنت، تلفن، فضای اداری، پارکینگ، تجهیزات اداری و دفتری، منابع آزمایشگاهی، اطلاعات و مشاورههای ضروری را به کسبوکارهای نوپا ارائه میدهند. استارتآپها در این مراکز میتوانند از خدماتی نظیر: دریافت وام، کمکهای مالیاتی و...، خدمات فنی - تخصصی مانند: مشاورهمالی و بازاریابی، مشاورهحقوقی و مدیریتی، دورههای آموزشی و... بهرهمند شوند تا برای حضور مستقل و موثر در صحنه فناوری کشور آمادگی لازم را پیدا کنند.
ب- درباره شرایط اخذ وام بانکی تحقیق کنید. چه مراحلی وجود دارد؟ چه مدارکی لازم است؟
یکی از نکات مهمی که هر کسی قبل از اینکه راهی یکی از شعبههای بانکها برای دریافت تسهیلات در هر سطحی شود باید بداند این است که کدام بانک، چه میزان تسهیلات و با چه شرایطى اعطا میکند و اساساً تسهیلات درخواستی او یا طرحی که میخواهد برای اجرای آن از بانک وام بگیرد، در حوزه کدام بانک است. اما به طور کلی برای دریافت وام مراحل زیر باید طی شود.
الف- مراجعه به بانک مورد نظر و ارائه درخواست وام
ب- در صورت موافقت با اعطای وام مدارک زیر باید تهیه شود:
1- کپی و اصل شناسنامه
2- گواهی اشتغال به کار برای وام گیرنده و ضامن
3- گواهی کسر از حقوق برای وام گیرنده و ضامن (در صورتی که شاغل کارمند دولتی نباشد، جواز کسب مورد نیاز است)
4- قبض آب و برق وام گیرنده و ضامن
5- کپی دفترچه بیمه برای شاغلین بخش خصوصی
فعالیت عملی 9 صفحه 93 کتاب درسی
فردی کارآفرین، مالک یا مدیر یک واحد تولیدی، صنعتی، صنفی یا کسبوکار را شناسایی کنید. کار او باید به گونهای باشد که کالا یا خدمتی را به مردم عرضه نماید و در نهایت مشتری آن را بخرد و استفاده کند (یعنی کارمند اداری یک اداره دولتی یا شرکت خصوصی نباشد). او میتواند از اعضای خانواده خودتان، یکی از بستگان، همسایگان، پدر یکی از هنرجویان یا در محل زندگی یا نزدیکی هنرستان شما باشد.
الف- از او بپرسید که کارش را با چقدر پول آغاز کرده است؟ آن پول را از کجا تهیه کرده؟ چند وقت بعد برای چه چیزی دوباره به منابع مالی نیاز پیدا کرده؟ این نیاز را چطور و از کجا تهیه کرده؟ تا به امروز چند بار دیگر برای چه موارد کاری به منابع مالی نیاز پیدا کرده و چطور آن را تامین کرده است؟ سعی کنید بفهمید که چه زمانهایی و برای چه کارهایی منابع مالی نیاز داشته و نتوانسته است آن را تامین کند؟ چه اسناد و مدارکی در هر بار تهیه منابع مالی، باید به چه افرادی ارائه میکرده است؟ بپرسید که الان بابت چه مواردی چقدر باید بدهی بپردازد؟ این بدهی را به چه کسانی دارد؟
ب- اگر او بخواهد الان کارش را گسترش بدهد و فروشش را دو برابر کند، به چقدر منابع مالی بابت چه چیزهایی نیاز دارد؟ این منابع مالی را از چه روشهایی میتواند تهیه کند؟ ترجیح میدهد این منابع مالی، چطور در اختیارش قرار گیرد؟ اگر چند روش تهیه منابع مالی داشته باشد، کدامش را ترجیح میدهد؟ چرا؟
سعید نوروزی گلخانهدار موفق و جوان 25 ساله است که با سرمایه 5 میلیون کار خود را شروع کرده و با همت و تلاش امروز سرمایه خود را به 200 میلیون تومان رسانده است. نوروزی امروز برای 4 نفر به صورت مستقیم و چندین نفر به صورت غیرمستقیم کار ایجاد کرده است. نوروزی قصه زندگیاش را از سالها قبل آغاز میکند، از زمان نوجوانی «شغل پدرم کشاورزی» بود. از نظر اقتصادی وضعیت مناسبی نداشتیم برای همین از اول راهنمایی تا دانشگاه هم درس میخواندم و هم کار میکردم. این روال تا زمان دانشگاه آقای نوروزی ادامه داشته تا اینکه به این فکر میافتد، زندگی خود را تغییر دهد «به این فکر افتادم تا کاری داشته باشم که هم درآمد خوبی داشته باشد و هم برای کسانی مانند خودم شغل ایجاد شود» گلخانهای را با سرمایه 5-6 میلیون اجاره میکند اما سال اول با ضرر روبهرو میشود. ناامیدی واژهای است که برای کارآفرین معنا ندارد. آقای نوروزی نیز به دنبال راهی برای جبران ضرر و ادامه راه است تا اینکه ایدهای به ذهنش میرسد «تصمیم که کشت زیر پلاستیک را در گلخانه امتحان کنم. ابتدا همه من را مسخره میکردند چون این کار در فضای باز جواب میدهد اما در گلخانه که خودش یک محفظه پلاستیکی است معلوم نبود جواب بدهد یا نه». با این کار 3 برابر سال اول سود میکند به گونهای که ضرر سال گذشته را نیز جبران میکند، به عنوان کارآفرین برتر شناخته میشود و راه را ادامه میدهد تا امروزی که از هر هزار متر گلخانهاش 25 تا 30 تن محصول تولید میشود.
تولید نیاز به حمایت دارد محصولاتش را به پایانه صادراتی میفرستد اما اعتقاد دارد این روش فقط به نفع واسطه است و تولیدکننده به دلیل عدم شناخته شدن و عدم تبلیغ مناسب سود چندانی نمیبرد. این موضوع سبب شده که این جوان خوش آتیه با همکاری شرکتتعاونی گلخانهسازان که در زمینه صادرات محصولات فعالیت میکند، به فکر زمینهای برای صادرات مستقیم باشد تا سود حاصله به جیب تولیدکننده برود نه واسطهها چیزی امثال آقای نوروزی را به حرکت درآورده همت و غیرت خودشان است اما این مسئله مانع از حمایت مسئولان از آنان نیست در این میان بسیج سازندگی نیز با کمکهای هرچند کوچک تلاش میکند عرصه را برای فعالان اقتصاد مقاومتی باز کند. به گفته نوروزی بسیج سازندگی هر جا هر کمکی میتوانسته انجام داده که از جمله آنها ارائه تسهیلات 20 میلیون تومانی در قالب تسهیلات اقتصاد مقاومتی است. تسهیلات اقتصاد مقاومتی بنا به درخواست متقاضیان و اعتبارات بسیج سازندگی هر شهرستان ارائه میشود. نمونههای موفق اقتصاد مقاومتی نشان میدهد که بیش از هر چیز همت و تلاش است که میتواند از یک جوان یک کارآفرین موفق بسازد هرچند در این میان نقش حمایت و سرمایه را نیز نمیتوان نادیده گرفت اما آنچه پایه و اساس است، تلاش و همت است.
بازخورد صفحه 94 کتاب درسی
- مشکلاتی که در یادگیری داشتم، چه بود؟
- کدام بخش از یادگیری در این جلسه جالب بود؟
- برای بهبود یادگیری باید به چه فعالیتهایی بیشتر توجه کنم؟
- از یادگیری در این جلسه، در رشته خود چه کاربردهایی میتوانم داشته باشم؟
جلسه چهارم
شایستگی تحلیل و تهیه مدل کسبوکار:
- مدلسازی محیطخارجی صنعت (فرصت و تهدید)
- مدلسازی محیطداخلی (قوت و ضعف)
- تحلیل محیطخارجی به روش تحلیل موقعیت
خواندنی
محیط سازمان:
عوامل محیطی داخلی کسبوکار شامل عوامل درونی سازمان است که بر رویکرد و موفقیت عملیات پروژههای درون سازمانی تاثیر دارد. عوامل محیطی خارجی نیز شامل تمامی عواملی است که در خارج از شرکت وجود دارند. ماهیت قوت و ضعف به درون سازمان و فرصت و تهدید به برون سازمان مربوط میشود.
قوتها: قوتهای سازمان همان منابع و تواناییهایی است که در اختیار دارد و میتواند از آنها به منظور ایجاد یک مزیت رقابتی استفاده کند.
ضعفها: نبودن بعضی از تواناییهای کلیدی در سازمان میتواند به عنوان نقاط ضعف در سازمان تلقی شود.
فرصت: شناسایی و بررسی دقیق محیط خارجی میتواند فرصتهای جدیدی را برای مدیران شرکت نمایان سازد و این فرصتها، آغازگر مسیر جدیدی برای توسعه و رشد باشند.
تهدید: تغییر در متغیرهای خارجی و محیطی میتواند تهدیدهایی را برای شرکت درپی داشته باشد. تحلیل swot ابزاری کارآمد برای شناسایی شرایط محیطی و تواناییهای درونی سازمان است.
خواندنی
SWOT سرواژه عبارات قوتها (Strengths)، ضعفها (Weaknesses)، فرصتها (Opportunities) و تهدیدات (Threats) است.
گام اول در مراحل برنامهریزی استراتژیک تعیین رسالت، اهداف و ماموریتهای و ماموریتهای سازمان است و پس از آن میتوان از طریق تحلیل SWOT که یکی از ابزارهای تدوین استراتژی است، برای سازمان استراتژی طراحی کرد که متناسب با محیط آن باشد. با استفاده از این تحلیل، این امکان حاصل میشود که اولاً به تجزیه و تحلیل محیطهای داخلی و خارجی پرداخت و ثانیاً تصمیمات استراتژیکی اتخاذ کرد که قوتهای سازمان را با فرصتهای محیطی متوازن سازد.

- چگونه میتوان با بهرهگیری از نقاط قوت حداکثر بهرهبرداری را از فرصتها انجام (SO).
- چگونه با استفاده از نقاط قوت میتوان اثر تهدیدات را حذف کرد یا کاهش داد (ST).
- چگونه باید با بهرهگیری از فرصتها نقاط ضعف را تبدیل به نقطه قوت کرد یا از شدت نقاط ضعف کاست (WO).
- چگونه باید با کاهش دادن نقاط ضعف تاثیر تهدیدات را کاهش داد یا تاثیرشان را حذف کرد (WT).
فعالیت عملی 10 صفحه 97 کتاب درسی
رشته تحصیلی خودتان را در نظر بگیرید. با کسب دانش کافی و مهارتورزی در این رشته، چه شغلهایی میتوانید داشته باشید؟ تعدادی از آنها را بنویسید. یکی از این شغلها که به آن علاقه بیشتری دارید را انتخاب کنید. فرصتها و تهدیدهای محیط خارجی را در ارتباط با آن شغل، به تفکیک فرصت یا تهدید، فهرست نمایید. در کارگاه، با دیگر هنرجویان درباره اینکه چرا آنچه نوشتهاید، فرصت هستند یا تهدید، بحث کنید. فکر کنید و بنویسید که چطور میشود بر آن تهدید غلبه کرد و آن را خنثی نمود. همین طور بنویسید که چطور از آن فرصت میشود بهترین بهرهبرداری را کرد.
رشته شبکه و نرمافزا، در این رشته با کسب دانش و مهارت کافی میتوان صاحب مشاغلی همچون طراحی صفحات وب، برنامهنویسی برنامههای کاربردی، طراحی امور گرافیکی و نصاب شبکه شد. با توجه به علاقه اینجانب به طراحی صفحات وب این شغل را انتخاب و فرصتها و تهدیدهای آن را با استفاده از تحلیل راهبردی SWOT در ادامه آوردهام.
| تحلیل و راهبردهای SWOT | نقاط قوت: - بهروز بودن این شغل. - تخصصی بودن این شغل. - وجود دورههای آزاد دروس. - درآمد بالا. |
نقاط ضعف: - همیشه باید بهروز باشیم. - نیاز به تخصص بالا. - وجود رقبای زیاد. |
| فرصتها: - نیاز سازمانها و ادارات به سایت. - روند رو به رشد استفاده از اینترنت. - ظهور سیستمهای مدیریت محتوا. - روند روبه رشد تقاضای طراحی سایت شخصی. |
- شرکت در دورههای تخصصی به منظور افزایش مهارت و کسب دانش جدید این حوزه. - طراحی سایت شخصی برای افراد متقاضی. |
- راهاندازی سریع سایتهای شخصی با استفاده از سیستمهای مدیریت محتوا. - استفاده از فضای مجازی برای گسترش فعالیت. - طراحی سایتهای شخصی با قیمت مناسب نسبت به رقبا. |
| تهدیدها: - افزایش متخصصین این حوزه. - وجود رقبای قدیمی و شرکتهای مطرح طراحی سایت. |
- ایجاد سیاستهای لازم جهت پذیرش هنرجوی این رشته متناسب با نیاز بازار. - شرکت در دورههای آزاد، به منظور بهرهگیری از آخرین متدهای طراحی سایت. |
- برگزاری دورههای کارآموزی برای این رشته در مراکز تخصصی به شرط تعهد کار. - ارائه تسهیلات به شرکتهای تازه تاسیس این حوزه. |
جلسه پنجم
شایستگی تحلیل و تهیه مدل کسبوکار:
- طراحی ارزش برای کسبوکار
- دستهبندی مشتریان به لحاظ هدف
- تفکیک ذینفعان از میان تعداد زیاد و اولویتبندی
- طراحی یک سیستم ارتباط با مشتری
- باور داشتن به خدمت به خلق عنوان یک ارزش
خواندنی
بوم مدل کسبوکار یکی از سادهترین و مفیدترین ابزارهای طراحی مدل کسبوکار شماست. بوم به شکل تصویری و ملموس اجزای اصلی کسبوکار شما و ارتباط آنها را با یکدیگر آشکار میکند و کمک میکند پیکره اصلی کسبوکار خود را بسازید.

خواندنی
ارزشهای پیشنهادی: ارزشهای پیشنهادی مواردی هستند که باعث خواهد شد مشتریان خدمات شما را ترجیج داده و به شما وفادار بمانند. مزیتهایی که کسبوکار شما را از سایر رقبا متمایز میکند در این بخش قرار خواهند گرفت.

فعالیت عملی 11 صفحه 100 تا 101 کتاب درسی
الف- با توجه به اینکه ارزش پیشنهادی محصول شما، دلیل ترجیح کسب و کارتان نسبت به سایر کسبوکارها توسط مشتری است، برای ارزشهای پیشنهادی موجود در جدول زیر یک مثال بیان کنید.
| ارزش پیشنهادی | مثال | ارزش پیشنهادی | مثال |
| تازگی | کاشت سبزه در خاک ژلهای | کاهش خطر | تضمین سلامت کالا و خدمات، امکان ارائه خدمات پس از فروش |
| قیمت | قیمت تاکسی اینترنتی در مقابل تاکسی تلفنی | حفظ محیطزیست | استفاده از مواد قابل بازیافت |
| سفارشیسازی | سفارش دوخت مانتو | برند | معرفی برند از طریق حمایت از گروههای خیریه و برگزاری همایش |
| خلاقیت و نوآوری | برنامه دیوار (نیازمندیها آنلاین) | برخورد خوب | احترام به مشتری، ارسال پیامک تبریک روز تولد |
| انواع تخفیفات | تخفیفات فصلی پوشاک | صرفهجویی در وقت مشتری | فروش اینترنتی و تحویل درب منزل |
| مکان کسبوکار | داشتن نمایندگی در سراسر کشور | طراحی | طراحی با کاربری آسان |
| کیفیت محصول | استفاده از مواد اولیه مرغوب | تنوع محصول | تولید محصول برای سلایق مختلف |
ب- با توجه به جدول بالا و افکار ذهنی خود، جهت ارائه محصول به مشتری، از چه ارزشهای پیشنهادی استفاده میکنید؟
1- دسترسی سریع
2- تخفیفات برای مناسبتها
3- دسترسی سریع
4- تازگی
پ- حال با در نظر گرفتن شرایط موجود، اگر قیمت محصول شما مناسب نباشد و از لحاظ کیفی هم با توجه به محصولات مشابه در بازار سطح بالایی نداشته باشد، شما چه ارزش پیشنهادی را برای محصول خود به مشتری ارائه میکنید؟
1- قیمت
2- کیفیت محصول
ت- با تحقیق در ارزشهای پیشنهادی در محصولات مختلف و همین طور محصولات مشابه محصول شما، چه مواردی جزو نبایدهای ارزش پیشنهادی یک کسبوکار است؟
1- محصول ما نباید به محیطزیست آسیب وارد کند.
2- مشتری برای تهیه و دسترسی به آن وقت زیادی صرف نکند.
3- محصول رضایت مشتری را به همراه داشته باشد.
خواندنی
بخش مشتریان: مشتری هدف اصلی در راهاندازی هر کسبوکار است و در حقیقت موتور محرک کسبوکار است. مشتریان قلب هر کسبوکار را تشکیل میدهند و برای انتخاب نوع فعالیت کسبوکار خود باید مشتریان بخشبندی شوند.

فعالیت عملی 12 صفحه 102 تا 103
الف- دو یا چند محصول متنوع را برای تولید در نظر بگیرید و با توجه به نوع محصول، جدول مربوط به شناخت مشتری آن را کامل کنید.
| ردیف | عنوان محصول | شناخت مشتری (دیدگاه جمعیت شناختی) | |||||
| سن | جنسیت | محل زندگی | تحصیلات | نوع شغل | سطح درآمد | ||
| 1 | بستنی | تمام سنین | زن و مرد | بیشتر مناطق گرمسیری | مهم نیست | همه مشاغل | همه سطوح |
| 2 | پرینتر | جوان - میانسال | زن و مرد | همه مناطق | دیپلم و بالاتر | تایپ و تکثیر و مصرفخانگی | متوسط |
| 3 | اتومبیل بنز | جوان - میانسال | زن و مرد | همه مناطق | مهم نیست | مشاغل با درآمد بالا | بالا |
| 4 | کفش بچهگانه | کودکان | زن و مرد | همه مناطق | مهم نیست | مهم نیست | همه سطوح |
ب- حال با توجه به محصولات انتخابی در قسمت قبل، به سوالات زیر برای تکمیل فرایند شناخت مشتری پاسخ دهید.
| محصول شماره 1 | محصول شماره 2 | محصول شماره 3 | |
| 1- به چه گروه یا بخشی از مشتریان کالا یا خدمات ارائه میدهد؟ | زن و مرد در تمام سنین | زن و مرد با تحصیلات | زن و مرد با درآمد بالا |
| 2- چرا آن بخش از مشتریان را انتخاب کردهاید؟ | چون این محصول برای همه گروهها جذابیت دارد | چون برای انجام کارهای روزمره و یا ایجاد شغل به آن نیاز دارند |
چون فقط افراد با درآمد بالا امکان خرید آن را دارند |
| 3- مزایای انتخاب آن بخش از مشتریان چیست؟ | محصول را میخرند | نیاز این بخش به محصول | داشتن امکان خرید توسط این گروه |
| 4- کالا و خدمات خود را با چه مزیتی به مشتریان نسبت به رقبا ارائه میدهید؟ | با کیفیت بالا و قیمت مناسبتر نسبت به رقبا | کیفیت و قیمت مناسب، داشتن گارانتی محصول به مدت دو سال | توان موتور بالا، دارا بودن آپشنهای کاربردی متفاوت، داشتن ظاهری جذاب |
| 5- چه تصمیمی برای ارائه کالا و خدمات به مشتریان در آینده دارید؟ | ارائه انواع جدید بستنی در طعم و شکلهای متنوع | تولید پرینترهای با کیفیتتر، افزایش سرعت پرینت در دقیقه، کاهش قیمت محصول | طراحی اتومبیل با مصرف سوخت بسیار پایین، تولید اتومبیلهای الکتریکی |
تا این مرحله مشتریان خود را شناسایی کردید. حال برای ارتباط با مشتریان خود چه راهکارهایی دارید؟ نمونههایی را مثال بزنید:
1- ارتباط شفاهی: تماس تلفنی با مشتریان
2- ارتباط کتبی: ارسال پیام، ایمیل به مشتریان
3- حفظ مشتری: انجام خدمات رایگان، تخفیفات فصلی، دادان هدیه به ازای خرید
4- جذب مشتری: تبلیغات، داشتن رفتار دوستانه با مشتری، استفاده از بستهبندیهای جذاب
فعالیت عملی 13 صفحه 103 کتاب درسی
فرض کنید میخواهید یک مدرسه تاسیس کنید. مدرسه شما چه ارزش پیشنهادی متمایزی را برای مشتریانش تدارک خواهد دید؟
تازگی:
- افزودن امکانات مدرن از قبیل نصب سامانه ورود و خروج دانشآموزان و اطلاعرسانی خودکار به والدین از طریق پیامک.
- نصب دوربینهای آنلاین در حیاط مدرسه و امکان مشاهده فعالیتهای تفریحی و ورزشی دانشآموزان توسط والدین.
- استفاده از اینترنت اشیاء برای تمامی تجهیزات مدرسه، و تجهیزات متعلق به هر دانشآموز به منظور بررسی و پیگیری آتی.
- داشتن سالنهای تخصصی ورزشی برای آموزش و استعدادیابی.
عملکرد:
- برخورد مناسب توام با احترام با مراجعین و دانشآموزان.
- استفاده از روشهای نوین تدریس توسط کادر آموزشی مدرسه.
قیمت:
- تخفیفات متناسب با سطوح تحصیلی مختلف.
- تخفیف برای دانشآموزان ممتاز.
قابلیت دسترسی:
- امکان مشاهده نمرات دانشآموزان به صورت غیرحضوری از طریق پرتال مدرسه توسط اولیا دانشآموزان.
- امکان مشاوره تحصیلی بهصورت اینترنتی.
- امکان گفتگوی آنلاین با کادر آموزشی مدرسه.
مشتری هدف شما چه ویژگیهایی دارد؟
- همه دانشآموزان دوره دوم متوسطه که در ردهسنی 15 تا 18 سال قرار دارند.
- پر انرژی و مشتاق یادگیری
چرا فکر میکنید که ارزش پیشنهادی شما مناسب این گروه از مشتریان است؟
با توجه به محدوده سنی این گروه، ارزشهای پیشنهادی مطرح شده پاسخگوی جامعتری از نیازهای آنها خواهد بود.
جلسه ششم
شایستگی تحلیل و تهیه مدل کسبوکار:
- فهرستبندی فعالیتهای کلیدی
- فهرستبندی منابع کلیدی
- طراحی کانال ارتباط
فعالیت عملی 14 صفحه 105 کتاب درسی
آیا شما میتوانید برای عملکرد بهتر کسبوکارتان، نوع فعالیتهای کلیدی خود را تغییر دهید؟ این تغییر در ارائه خدمات و تولید محصول چه تغییری ایجاد میکند؟
بله، باعث ایجاد جذابیت در محصول میشود، این جذابیت باعث افزایش فروش و در نتیجه افزایش سود خواهد شد.
آقای وطن پرست و خانم الهی یک کسبوکار مشاورهای را راهاندازی کردهاند، برای بهبود عملکردشان چه فعالیتهای کلیدی را پیشنهاد میکنید؟
1- استخدام افراد متخصص در حوزه مشاوره
2- مشاوره بهصورت تلفنی و اینترنتی
3- ارائه وقت مشاوره بهصورت اینترنتی
4- برگزاری کارگاههای آموزشی مشاوره
خواندنی
انگیزههای ایجاد شراکت در کسبوکار:
کاهش خطر:
در یک محیط رقابتی که ویژگی آن خطرپذیری است، مشارکتها میتواند نقش موثری در کاهش خطر ایفا کنند.
کاهش (سرشکن کردن) هزینه تولید:
هرچه تولید بیشتر شود، هزینههای تولید کاهش مییابد؛ زیرا هزینه ثابت تولید (هزینههایی که ارتباطی به میزان تولید ندارند، مثل اجاره و...) یکسان است.
کسب منابع و فعالیتهای خاص:
کسبوکارها محدودیتهایی در زمینه منابع مورد نیاز خود دارند. بعضی از کسبوکارها با اتکا به کسبوکارهای دیگر در زمینه تهیه منابع خاص و انجام برخی از فعالیتها، قابلیتهای خود را گسترش میدهند. انگیزه چنین مشارکتهایی نیاز به کسب دانش، مجوزها و دسترسی به مشتریان است.
| فعالیتهای کلیدی | مثالهایی از فعالیتهای کلیدی |
| تولید و خدمات | کالا و خدماتی با کیفیت بالا ارائه شود. |
| حل مسئله | مانند شرکتهای مشاورهای و بیمارستانها که در برطرف مشکلات افراد خدمات مشاورهای ارائه میدهند. |
| شبکه | شبکههای ارتباطی مانند نرمافزارها، نشان (برند) و... است. |
فعالیت عملی 15 صفحه 107 تا 108 کتاب درسی
الف- با توجه به اینکه شما در یک تیم قرار گرفتهاید و با نظر و همراهی تیم، تصمیم به راه اندازی کسبوکار دارید، دلایل انتخاب هم تیمی (یا همان شریک) خود را بیان کنید.
1- داشتن روحیه کار تیمی
2- داشتن احساس مسئولیت نسبت به کار
3- داشتن دانش و تخصص لازم
ب- برای انتخاب شریک، کدام یک از عوامل زیر را مدنظر قرار میدهید؟ اهمیت هر یک را مشخص کنید.
| عامل | درجه اهمیت | ||||
| خیلی کم | کم | متوسط | زیاد | خیلی زیاد | |
| آشنایی قبلی با وی | + | ||||
| قدرت ریسکپذیری | + | ||||
| امانتداری | + | ||||
| مهارت فنی و مرتبط و تکمیلی | + | ||||
| روحیه کار تیمی | + | ||||
| صداقت و راستگویی | + | ||||
| بلوغ شخصیتی | + | ||||
پ- در صورتی که عوامل دیگری در انتخاب شریک شما تاثیرگذار است، نام ببرید.
1- افزایش کارایی
2- تقسیم هزینهها
3- کمک مالی
ت- هر یک از مسئولیتهای خود و شریکتان را بنویسید.
| وظایف من | وظایف شریک | وظایف مشترک |
| انجام امور مالی | بازاریابی | سرمایهگذاری |
| مسئول خرید | طراحی محصول | صرف زمان مورد نیاز |
| شناسایی عرضه کنندهگان مواد اولیه مرغوب | مدیریت کارکنان | مشارکت در مواردی که توانمندی داریم |
| تهیه صورتهای مالی و حسابداری | کار با نرمافزار | شناسایی راههای تشویق و ایجاد انگیزه در کارکنان |
ث- برای پایبندی به شراکت در تولید محصول و بهبود کسبوکار چه مواردی را پیشنهاد میکنید؟
1- مسئولیت پذیری
2- مشورت و هفکری در انجام کارها
3- داشتن شجاعت در انجام کارها
4- استفاده از فناوریهای جدید در تولید محصول
خواندنی


فعالیت عملی 16 صفحه 110 کتاب درسی
الف- برای راهاندازی کسبوکار خود از چه منابعی استفاده میکنید؟
1- مالی
2- اجتماعی
3- انسانی
ب- حال با توجه به کسبوکار انتخابی و محصول تولیدی خود، جدول زیر را کامل کنید.

- منابع انسانی: دانش، تخصص، تجربه، مهارت
- منابع اجتماعی: شبکهسازی، توسعهارتباطات، مشارکت
- منابع فیزیکی: ساختمان، وسایل نقلیه، ماشینآلات تولید
- منابع مالی: منابع نقدی، ضمانت نامهها
- منابع معنوی: حق اختراع، برند
خواندنی
کانالهای توزیع: مجراهای ارتباطی هستند که قرار است محصول یا خدمات ارائه شده درکسبوکار شما را به دست مشتریان برسانند.


فعالیت 17 صفحه 112 کتاب درسی
الف- با توجه به انواع مسیرهای/ روشهای توزیع مشخص شده در جدول ضمیمه، برای توزیع محصول خود سوالات مشخص شده را پاسخ دهید.
| چگونه به مشتری درباره محصولات و خدمات اطلاعرسانی کرده و سطح آگاهی او را افزایش میدهید؟ | چگونه ارزش پیشنهادی محصول خود را به مشتری معرفی میکنید که به او در ارزیابی محصول کمک کند؟ | چگونه مشتری محصول را از شما خریداری میکند؟ حضوری یا اینترنتی و یا ... | چگونه محصول را بهدست مشتری میرسانید؟ | چگونه خدمات پس از فروش را برای مشتری فراهم میکنید؟ | |
| فروش حضوری | نشان دادن بروشور محصول، با توضیح شفاهی | ارزشهای پیشنهادی محصول را بهصورت به او نشان میدهیم | حضوری | حضوری | با ارائه ضمانت نامه، ایجاد نمایندگیهای خدمات پس از فروش در سطح منطقه |
| فروش اینترنتی | تصاویری از محصول را بر روی سایت قرار میدهیم | پس از قرار دادن تصاویر محصول بر روی سایت، ویژگیهای محصول را در توضیحات بیان میکنیم | اینترنتی | از طریق پست و یا پیک | هنگام تحویل محصول به خریدار توسط پیک، کارت ضمانت محصول را تحویل خریدار میدهیم |
| خرده فروشی | نمونه محصول را در جلوی دید مشتری قرار میدهیم | امکان تست محصول به صورت حضوری | حضوری، سفارشی | تحویل حضوری یا از طریق پیک | محصول معیوب پذیرفت و تعویض میشود. |
| عمده فروشی | با ارائه نمونهای از محصول | از طریق بروشور محصول | حضوری، سفارش تلفنی، اینترنتی | حضوری و یا از طریق پیک | با قید تضمین کالا و تعویض |
| فروشگاههای شریک | با ارائه نمونه محصول به خریدار | با مشاهده محصول و نشان دادن ارزش پیشنهادی آن، زنجیرهای بودن فروشگاه و انتخاب آزاد محصول از بین چندین محصول | حضوری، سفارش تلفنی | حضوری و یا ارسال رایگان از طریق پیک | به علت وجود شعب مختلف، متناسب با آدرس خرید در فروشگاه مورد نظر ضمانت اجرا میشود. |
ب- در صورتی که محصول شما فاسد شدنی و یا بزرگ و حجیم باشد، در هر یک از موارد چه روشهایی را برای حملونقل و جابهجایی آن پیشنهاد میکنید.
1- برای محصولات فاسد شدنی استفاده از ماشینهای یخچالدار
2- برای محصولات حجیم ارسال از طریق وانتبارهای شهری
به نظر شما با توجه به فعالیتهای قبلی و با تحقیق در کسبوکارهای اطراف محل سکونت خود، در زمان توزیع محصول چه مواردی را نباید انجام داد؟
- هنگام حملونقل به محصول نباید آسیبی وارد شود.
- به خریدار توهین نشود.
فعالیت عملی 18 صفحه 113 کتاب درسی
با توجه به رشته تحصیلی خود یک تیم از دوستان تشکیل داده و یک کسبوکار را انتخاب نموده و بوم کسبوکار آن را طراحی کنید.

بازخورد صفحه 114 کتاب درسی
- مشکلاتی که در یادگیری داشتم، چه بود؟
- کدام بخش از یادگیری در این جلسه جالب بود؟
- برای بهبود یادگیری باید به چه فعالیتهایی بیشتر توجه کنم؟
- از یادگیری در این جلسه، در رشته خود چه کاربردهایی میتوانم داشته باشم؟