درسنامه آموزشی الزامات محیط کار کلاس دهم مشترک شاخۀ فنی و حرفه‌ای

مهارت کاریابی

مهارت‌های کاریابی

اشتغال موفقیت‌آمیز یکی از نیازهای اساسی بشر در طول زمان بوده و هست. انسان ازطریق کارکردن، علاوه بر تأمین نیازهای مادی، نیازهای اجتماعی و عزت نفس خود را نیز پاسخ می‌دهد.

در حال حاضر با بالارفتن میزان دانش‌آموختگان جوینده کار، رقابت برای به چنگ آوردن فرصت‌های شغلی موضوع مهمی شده است. دراین شرایط افرادی که مهارت‌های کاریابی را بهتر به کار گیرند، درتصاحب فرصت‌های شغلی موفق‌تر خواهند بود.

مهارت‌های کاریابی، شامل مجموعه مهارت‌هایی است که به افراد در جست‌وجوی کار، کمک می‌کند تا درحداقل زمان ممکن بتوانند کاری مناسب با توانمندی‌های خود بیابند.

برای پیدا کردن کار مناسب ، این هفت گام باید برداشته شود:
1- پیدا کردن تقاضای کار؛
2- درست کردن کارنامک (رزومه)؛
3- نوشتن تقاضانامه کار؛
4- ارائه تقاضانامه؛
5- مصاحبه اول؛
6- مصاحبه‌ی دوم و سوم؛
7- نتیجه.

1- پیدا کردن تقاضای کار

برای پیدا کردن کار، رو ش‌های خیلی زیادی وجود دارد. برای اینکه بهترین کار را، با توجه به علاقه و نیازتان، پیدا کنید، باید همه روش‌های موجود را به کار بندید تا در آخر، قدرت انتخاب بین بهترین موقعیت‌ها را بدست آورید.

روش‌های مرسوم عبارت‌اند از:
الف- جست‌وجو در اینترنت؛
ب- دیدن آگهی استخدام روزنامه‌ها؛
پ- داشتن ارتباط مستقیم با کارمندان؛
ج- حضور یافتن در کنفرانس‌ها و همایش‌ها؛
د- ارتباط داشتن با هنرآموزان و مدیر هنرستان؛
ه‍- مشورت با دوستان و آشنایان؛
ز- مراجعه به کاریاب.

الف- جست وجو در اینترنت

در اینترنت و با کمک موتورهای جست‌وجو می‌توانید موضوع کار خود را تایپ نمایید و مجموعه، شرکت‌ها و سازمان‌هایی را که در حال حاضر نیرو می‌خواهند، مشاهده کنید.

مجموعه‌ای از تارنماهای مخصوص کاریابی نیز وجود دارد که می‌توانید با کمک اینترنت آن‌ها را جست‌وجو نمایید و عضو آن‌ها شوید.

البته امروزه در شبکه‌های اجتماعی گوناگون نیز، سایت‌های مرتبط با کاریابی وجود دارد. همچنین شما می‌توانید فهرست شرکت‌های مرتبط با رشته خود را با جست‌وجو پیدا کنید و با مراجعه به این شرک تها (از طریق مکاتبه الکترونیکی، تارنما یا پیدا کردن رابطه) شانس پیدا کردن کار مناسبی را برای خود بالا ببرید.

ب- آگهی استخدام در روزنامه‌ها

معمولاً در روزنامه‌های کثیرالانتشار کشور، یا در ضمیمه‌های آن‌ها، شرکت‌ها و اشخاص مختلفی که به دنبال نیروی کار می‌گردند، درخواست جذب نیروی خود را چاپ می‌کنند و به همین منظور رایانامه، نشانی پستی یا شماره تلفن خود را اعلام می‌کنند تا با آن‌ها تماس بگیرید.

ج- داشتن ارتباط مستقیم با کارمندان

بهترین روش پیدا کردن شغل، پرس و جو از فردی است که خود در شرکت مورد نظر مشغول به کار است. برای تماس گرفتن با این شخص می‌توانید با جست‌وجوی مشخصاتش، روش تماس با او را پیدا کنید، به او پیغام بدهید و از اینکه آیا دنبال نیروی جدید هستند یا خیر، آگاهی پیدا کنید.

د- حضور یافتن در کنفرانس‌ها و همایش‌ها

کنفرانس‌های مختلفی که در زمینه‌های گوناگون در کشور برگزار می‌شود. در حاشیه این همایش‌ها، در نمایشگاه‌های جانبی یا در محل‌های استراحت، فرصت بسیار خوبی برای پیدا کردن رابطه و آشنا شدن با بازار کار مربوطه است.

هـ- از طریق معرفی هنرآموزان و مدیر هنرستان

هنرآموزان و مسئولین هنرستان، معمولا در بازار کار آشنا دارند و می‌توانند شما را به کارفرماها معرفی و توصیه کنند.

و- مشورت با دوستان و آشنایان

برای پیدا کردن کار به دوستان و آشنایانی که در زمینه تخصصی شما کار می‌کنند مراجعه کنید. اگر کارنامک شما توسط فردی که در شرکت مد نظرتان کار می‌کند به کارفرما برسد در استخدام شما تأثیر دارد.

ز- مراجعه به کاریاب

کاریاب به کسی می‌گویند که با شرکت‌های مختلف در زمینه تخصصش قرارداد دارد تا برای آن‌ها، نیروی مناسب پیدا کند.
کاریاب‌ها از طریق آشنایان و روابط، وب سایت‌های جست‌وجوی کار، رایانامه و...، افراد جویای کار را پیدا می‌کنند، با آن‌ها تماس می‌گیرند و کار مورد نظر را به آن‌ها معرفی می‌کنند.
برای اینکه کاریاب‌ها را پیدا کنید می‌توانید با جستجو در اینترنت و یا تماس با دوستان و آشنایانتان که با کاریاب‌ها ملاقات کرده‌اند، اطلاعاتشان را گرفته و مستقیماً با آنها تماس بگیرید.
توجه داشته باشید که کاریاب‌ها مایل‌اند که حلقه آشنایانشان بزرگ و بزرگتر شود. بنابراین حتماً در شبکه اجتماعی خود آن‌ها را اضافه کنید و از طریق رایانامه، تلفن یا به صورت حضوری با آن‌ها تماس بگیرید.

۲- تهیه کارنامک

کارنامک (Resume) عبارت است از مجموعه‌ای از اطلاعات شخصی، تحصیلی و تجربی شما که با کمک آن خود را به افراد یا شرکت‌هایی که شما را نمی‌شناسند، معرفی می‌کنید.

در تدوین کارنامک، بیشتر باید آن قسمت از تجربیات و سوابق خود را شرح دهید که برای خواننده آن (فرد یا شرکتی که متقاضی فعالیت در آن هستید) جذاب‌تر باشد. مثلاًً اگر به عنوان حسابدار می‌خواهید در شرکتی استخدام شوید، بر روی رشته، سابقه حسابداری، دوره‌های غیر درسی مرتبطی که گذرانده‌اید، بیشتر تأکید کنید. نوشتن این مطلب که شما مثلاً پیش از این در یک کتاب‌فروشی کتاب می‌فروخته‌اید، به کار مورد درخواست شما ارتباطی ندارد.

در نوشتن کارنامک به نکات زیر دقت کنید:
۱- سعی کنید متن آن بیشتر از ۲ صفحه نشود. به خصوص اگر سابقه کاری شما کمتر از چهار سال است.
۲- در تهیه آن فقط از یک قلم و چارچوب استفاده کنید.
۳- مواردی را که با کار مورد نظر بیشتر ارتباط دارد بالاتر بیاورید و به آن‌ها بیشتر تاکید شود.
4- از آوردن نکاتی که هیچ ارتباطی به شغل مورد نظر شما ندارد، اکیداً خودداری کنید.
5- از بزرگ‌نمایی بیش از حد توانمندی‌های خود اکیداً اجتناب کنید.

بخش‌های مختلف یک کارنامک حرفه‌ای شامل موارد زیر است:
مشخصات شخصی (نام و نام خانوادگی و تاریخ تولد)، تحصیلات، سابقه کاری، توانمندی‌های جسمی یا فکری خاص، جوایز و افتخارات (در صورت داشتن)، علایق و فهرست توصیه‌کننده‌ها.
در پیوست این فصل نمونه‌ای کارنامک را ملاحظه می‌کنید.

۳- نوشتن نامه تقاضای‌کار

معمولاً اضافه کردن نامه تقاضای کار، به همراه کارنامک، مفید و در بسیاری موارد لازم است. در تقاضانامه باید روشن کنید چرا شما بهترین گزینه هستید.

شما می‌توانید از طریق پست، رایانامه، تارنمای شرکت و رابطه، تقاضای کار کنید و کارنامک و نامه تقاضا خود را به شرکت مورد نظر بفرستید. اگر روش الکترونیکی را بر می‌گزینید، در متن رایانامه ارسالی موضوع نامه درخواست شده را در یک یا دو خط توضیح دهید.

در انتهای این فصل یک نمونه تقاضانامه آمده است.

4- مصاحبه

مصاحبه استخدامی شما می‌تواند در یک مرحله یا چند مرحله و با یک یا چند نفر برگزار شود. مستقل از تعداد افراد و مصاحبه کننده‌ها، دو نوع سؤال با شما مطرح می‌کنند:

الف- سؤالات عمومی
ب- سؤالات فنی

در ادامه سعی شده است سؤالات عمومی متداولی که با شما مطرح می‌شود پوشش داده شود.

اهمیت شیوه پاسخ به این سؤالات، کمتر از میزان توانایی‌ها و مهارت‌های فنی شما نیست. شما باید قبل از مصاحبه، خود را برای جواب دادن به این سؤالات آماده کنید. در زیر برخی از سؤالاتی که امکان دارد با شما مطرح شود آمده است:
- از خودتان بگویید؟
- دنبال چگونه شغلی هستید؟
- در بازار کار چه فرصت‌های شغلی‌ای دارید؟
- چقدر حقوق می‌خواهید؟
- در وقت آزاد خود چه می‌کنید؟
- خود را در پنج سال آینده کجا می‌بینید؟
- چرا می‌خواهید شغل قبلی خود را ترک کنید؟
- برای چه باید شما را استخدام کنیم؟
- چرا مدت طولانی است که کار نکرده‌اید؟
- اخیراً چه کتابی خوانده‌اید؟
- آیا مایل به تغییر مکان و مسافرت هستید؟
- چرا می‌خواهید در شرکت ما و در این شغل کار کنید؟
- آیا ترجیح می‌دهید تنها کار کنید یا در یک تیم؟
- آیا شما توانایی اتمام به موقع کار را دارید؟ مثال بیاورید.
- یا اگر لازم باشد آخر هفته‌ها و بعد از ساعت کاری کار می‌کنید؟
- اگر رئیس شما ایده‌ای داشته باشد که بخواهد حتماً پیاده کند و شما مخالف باشید چه می‌کنید؟

مصاحبه فنی زمانی است که توانایی‌های اعلام شده در کارنامک شما مورد سوال قرار می‌گیرد و شما باید اثبات کنید که همه آن توانایی‌ها را دارید. این بخش با شغل مد نظرتان و با سابقه کاری شما ارتباط مستقیم دارد.
در هنگام مصاحبه فنی، از سوابق و تجربیات کاری شما و نیز از تحصیلات و مهارت‌های شما سؤال می‌شود. امکان دارد از شما آزمون شفاهی یا کتبی هم گرفته شود.
برای به دست آوردن نمونه سوالات استخدامی شما می‌توانید با دوستان و آشنایان در رشته کاری خودتان مشورت کنید. همچنین می‌توانید در اینترنت در این باره به جست‌وجو بپردازید.
برخی از شرکت‌ها و موسسات دولتی و نیمه دولتی برخی سوالات مرسوم و ساده عقیدتی را مطرح می‌کنند که بهتر است در خصوص آن‌ها در حد نیاز کسب اطلاع کنید.

برای اینکه در مصاحبه کاری، حرفه‌ای به نظر برسید نکات زیادی را باید رعایت کنید. هرچند مهم‌ترین نکته برای انجام دادن یک کار توانایی‌ها و مهارت‌های شماست، ولی برای انتخاب یک نیرو، چگونه به نظر آمدن او نیز همان اندازه اهمیت دارد.
پنج دقیقه اول مصاحبه بسیار مهم است. بسیاری از کارفرماها در همین پنج دقیقه تصمیم خود را گرفته‌اند. بنابراین نکات زیر را حتماً رعایت کنید:

- با لباس رسمی به مصاحبه بروید.
- هنگام مواجه شدن با مصاحبه کنندگان با آن‌ها دست دهید و از آشنایی با آن‌ها ابراز خشنودی کنید.
- شرکت مورد نظر را بشناسید و درباره‌اش تحقیق کنید.
- در صورت امکان افرادی را که با شما مصاحبه می‌کنند بشناسید (قبل از مصاحبه اسمشان را بپرسید).
- چند نسخه از کارنامک با خود ببرید، فقط اگر از شما خواستند آن را ارائه دهید (معمول است که آن‌ها خودشان از کارنامک تصویر می‌گیرند).
- فهرست توصیه‌کنندگانتان را ببرید و در صورت نیاز ارائه دهید.
- قبل از جواب دادن کمی صبر کنید.
- حتماً به چشمان مصاحبه‌کننده‌ها نگاه کنید و نشان دهید که برای مخاطبتان احترام قائلید.
- از انتقال پیام غیر زبانی (با بدن) استفاده کنید و با انرژی باشید.
- با خود کاغذ و مداد ببرید و نکات مهمی را که مصاحبه‌کنندگان می‌گویند، یادداشت کنید.

5- مصاحبه دوم و سوم

مصاحبه شما می‌تواند چند مرحله‌ای باشد. حتی ممکن است برای معرفی شما به مدیران و صاحبان شرکت مصاحبه‌های جدایی برای شما تدارک ببینند. همچنین ممکن است چندین مصاحبه تلفنی داشته باشید.
ولی مستقل از این همه، سوالاتی که با آن مواجه می‌شوید در بخش قبل بیان گردید و مصاحبه کننده‌ها فقط نوع طرح سؤال را عوض می‌کنند. هر کس راجع به مسئله مربوط به خود سوالاتی را با شما مطرح می‌کند.

6- نتیجه

پس از پایان همه مصاحبه‌ها به احتمال زیاد با شما تماس می‌گیرند و نتیجه را به شما اعلام می‌کنند. اگر تماس نگرفتند حتماً خودتان با آنها تماس بگیرید.
در صورتی که شما را نپذیرفتند، حتماً بازخورد بگیرید و دلایل رد شدنتان را خواستار شوید. این به شما کمک می‌کند تا در مصاحبه‌های بعدی بهتر ظاهر شوید و یا شغل مناسب‌تری برای تقاضا انتخاب کنید.